Architektura miast cywilizacji - Notatki - Architektura, Notatki'z Architektura. University of Gdansk
krol_karol
krol_karol8 marca 2013

Architektura miast cywilizacji - Notatki - Architektura, Notatki'z Architektura. University of Gdansk

PDF (575 KB)
5 strona
1Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
100%on 1 votesLiczba głosów
Opis
Notatki dotyczące tematów z architektury: architektura miast cywilizacji na przykładzie cywilizacji Mohendżo-Daro i Harappa.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 5

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument

Architektura miast cywilizacji Indusu

głównie na przykładzie cywilizacji Mohendżo-Daro i Harappa

Miasta zajmowały powierzchnię ok. 3 km kw. powierzchni. Posiadały rozległe

cytadele, oraz otoczona była fortyfikacjami. Miasta często budowano na sztucznie

usypanych, ceglanych platformach. Brukowane ulice były zorientowane według kierunków

świata oraz przecinały się pod kątem prostym Sugeruje to planowość całego założenia

urbanistycznego, co w świecie zachodnim znane jest dopiero od czasów rzymskich.

Potrafiono także skutecznie oddzielić przestrzeń prywatną od publicznej (dzięki dziedzińcom

i ogrodom) oraz strefę handlu od mieszkalnej (wzdłuż ulic biegnących południkowo

znajdowały się sklepy i warsztaty, zaś równoleżnikowo - domostwa). W niektórych miastach

widoczne jest ponadto staranne rozplanowanie szerokości ulic.

Prywatne domostwa były najczęściej dwupiętrowe, kilkupokojowe (najbiedniejsze

miały 1 pokój z osobną łazienką, w Mohendżo-Daro liczba pokoi wynosiła 2-20) oraz

posiadały malowane lub pokryte kolorową gliną ściany. Podobnie jak wielopomieszczeniowe

budynki użyteczności publicznej (w tzw. cytadelach), a także warsztaty, młyny, spichlerze i

magazyny budowano je z drewna oraz kamieni, lecz głównie z cegieł suszonych na słońcu lub

wypalanych w piecach. We wszystkich miastach istniał jednolity system wyrobu cegieł, w

którym standard dla cegły stosowanej do budowy domów wynosił na ogół 7:14:28 cm, zaś

dla używanej przy konstrukcjach ziemnych 10:20:40 cm. Jest to pierwsze w historii użycie

wypalanych cegieł na tak wielką skalę.

Skonstruowany z tego materiału skomplikowany system kanalizacyjny, na który

składały się latryny, dreny i szamba, był podłączony do każdego domostwa, zaś ścieki

wyprowadzał na okoliczne pola. Wszystkie domy były wyposażone w osobne łazienki oraz

miały dostęp do wody pochodzącej z licznych studni (w Mohendżo-Daro było ich ponad 700),

położonych na terenie konkretnych domostw, bądź na podwórzach poszczególnych

sąsiedztw. Istniały także studnie dostępne bezpośrednio z ulicy. Licznie odnajdywane, często

uszczelnione bitumem tzw. baseny (wykorzystywane być może jako łaźnie rytualne, zbiorniki

wody pitnej lub nieczystości) świadczą ponadto, iż higiena była utrzymywana w miastach na

bardzo wysokim poziomie.

docsity.com

Sumer - Mezopotamia

Najstarsze ślady to niewielkie osady złożone z glinianych domów na planie koła. W

tych półziemiankach odkryto kamienne podłogi i paleniska. Z początkowym okresem neolitu

związana jest kultura Dżarmo, datowana na siódme tysiąclecie p.n.e. Odnaleziona osada

złożona była z glinianych domów budowanych na planie prostokąta. Domy miały po kilka

pomieszczeń i podwórze.

Okres szóstego tysiąclecia p.n.e. to stopniowy rozwój osadnictwa na terenach

nizinnych. Z tych czasów pochodzą trzy kultury rolnicze, które budowały domy z gliny

zmieszanej z sieczką oraz z trzciny. Część domów zdobiona była malowanymi pasami. W

jednej z osad odkryto sklepienie nad wejściem w formie łuku wykonanego z gliny.

Najokazalsze są osady kultury Samarra. Niektóre z nich otaczały rowy i mury obronne

wykonane z suszonej cegły. Część zbudowanych domów miała plan w kształcie litery T. W

jednej z osad odkryto pozostałości świątyni zbudowanej na szczycie wzgórza otoczonego

murem z gliny.

Na przełomie piątego i szóstego tysiąclecia (kultura Ubajd) ludność nadal

zamieszkiwała domy budowane z suszonej cegły i ręcznie lepiła ceramiczne naczynia. W

Eridu odnaleziono też ślady budowli sakralnej wzniesionej na planie prostokąta.

W odnalezionych pozostałościach osad natrafiono także na świątynie wznoszone na

usypanych z ziemi platformach, licowanych cegłą. Świątynie w planie prostokąta mają trzy

pomieszczenia.

W połowie czwartego tysiąclecia kultura Ubajd przekształciła się w kulturę Uruk.

Końcowy okres kultury Uruk przypada na początek rozwoju sumeryjskich miast-państw.

Wczesny Sumer

Życie w nich skupione było wokół kręgów świątynnych tzw. zigguratów. Najstarsze

świątynie tego typu miały trójdzielne wnętrza. Budowle wznoszone były najczęściej z

suszonej cegły. Ściany świątyń z zewnątrz zdobione były lizenami (Lizena - płaski, pionowy

występ w murze zewnętrznym.) Wokół świątyń wznoszono mury zdobione mozaiką z

ceramicznych stożków barwionych na kolor niebieski lub żółtozielony. Badania

docsity.com

archeologiczne doprowadziły też do odkrycia budowli wzniesionych z płyt gipsowych lub

wapiennych. W miastach spotyka się dwa kręgi świątynne. Jeden z nich, to ziggurat

poświęcony bogu nieba Anu, drugi to świątynia poświęcona bogini Inanie (Nini-Zaza). Ta

druga świątynia wznoszona była na innych założeniach. Przypominała ona dom mieszkalny.

Pomieszczenia otaczał dziedziniec, na którym umieszczono święty kamień – betyl.

Sanktuarium połączone było z dziedzińcem portykiem. Na przeciwległym boku umieszczono

pomieszczenia kapłanów.

Okres starosumeryjski

XXVIII wiek p.n.e. - powstają pierwsze pałace. Najstarsze pozostałości pałacu

odnaleziono w pobliżu miasta Kisz (Tell al.-Uhaimir). Jest to budowla złożona z dwóch części

rozdzielonych grubym murem. Starsza z nich, to monumentalny dom mieszkalny na planie

prostokąta z centralnym kwadratowym dziedzińcem. Część późniejsza, to też kilka

pomieszczeń na planie prostokąta. Największe z nich ma salę z czterema ceglanymi

kolumnami i dobudowany portyk. Ozdobą ścian jest fryz przedstawiający jeńców. Miasta

tego okresu to skupiska domów mieszkalnych sytuowanych przy wąskich, krętych ulicach.

Domy mieszkalne wznoszone na południu to budowle na planie prostokąta z wewnętrznym

dziedzińcem. Domy północy nie miały wewnętrznych dziedzińców. Dzielnice mieszkaniowe

zajmowały około 1/3 powierzchni miast. Kolejna trzecia część obszaru to ogrody i nekropole.

Na pozostałej części miasta wznoszono budowle oficjalne. Nad nimi górował zigguart z

niewielką świątynią na najwyższej platformie. Drugą, większą świątynię budowano

najczęściej w pobliżu wieży. Wokół stawiano magazyny, pomieszczenia dla kapłanów itp. Ta

część miasta otaczana była murem. Z czasem przekształciła się w warownię. Budowle tego

okresu wznoszono najczęściej z cegły suszonej lub wypalanej, czasem z kamienia. Spoiwem

był muł albo smoła. Budowle nie należały to trwałych. Przez to często na gruzach

poprzedniej, po zrównaniu i podwyższeniu platformy, stawiano kolejną świątynię.

Okres akadyjski

Około 2400 roku p.n.e. po przejęciu władzy przez Semitów, sztuka i kultura

sumeryjska nadal żyła. Akadowie rozszerzyli obszar jej oddziaływania oraz podporządkowali

ją swoim pojęciom estetycznym. Pismo Z zachowanych zabytków architektury odnaleziono

dwie świątynie w Esznunna oraz twierdzę Naramsina w Tell Brak. Świątynie zbudowane były

docsity.com

na planie prostokąta, bez dziedzińców. Przypominały swoim wyglądem wcześniejsze

budowle wznoszone w północnej części kraju (jednonawowe z przedsionkiem, bez dziedzińca

wewnętrznego). Twierdza Naramsina zbudowana była na planie kwadratu o boku 100,0 m.

Wewnątrz mieściło się sześć dziedzińców i wiele, umieszczonych równolegle do siebie,

wąskich pomieszczeń. Budowla otoczona była murem grubości 10,0 m. Do wnętrz

prowadziła jedna brama umieszczona pomiędzy dwoma wieżami. Pierwszy dziedziniec był

największy. Najprawdopodobniej było to miejsce postoju zwierząt i karawan. Otaczające go

pomieszczenia pełniły funkcje magazynów. Pozostałości podobnej twierdzy znaleziono w

Aszur w północnej Mezopotamii.

Renesans sumeryjski

Po odrodzeniu się miasta-państwa Lagasz i Ur - pod panowaniem króla Urnammu

zostały odnowione stare budowle, powstały też nowe. Miasta stały się bardziej okazałe.

Domy mieszkalne często budowane były jako piętrowe, wyposażone w kanalizację i z

dziedzińcami wyłożonymi cegłą. Nadal centralnym miejscem każdego miasta był ziggurat.

Najlepiej zachowana budowla tego typu, wzniesiona za czasów Urnammu, znajduje się w Ur.

Jest to świątynia poświęcona bogu księżyca Nannie. Zbudowano ją na planie prostokąta o

wymiarach 43,0 x 65,0 m. Rdzeń składał się z cegły suszonej i był obłożony wypalaną cegłą.

Na najwyższym tarasie stała mała świątynia, do której prowadziły schody. Tarasy połączone

były pochylniami. Pochylone ściany zdobione były niszami i lizenami. Na pierwszy taras

prowadziły trzy szerokie ciągi schodów połączone w przelotowej bramie. Zigguarty z czasem

stawały się coraz wyższe. W świątyniach i pałacach tego okresu pojawiła się tendencja do

zachowania symetrii i amfilady pomiędzy pomieszczeniami. (Amfilada - szereg pomieszczeń

połączonych ze sobą drzwiami umieszczonymi w jednej linii). Po raz pierwszy zaczęto

wznosić świątynie dla władców pochowanych w podziemnych grobowcach pod tymi

świątyniami.

Literatura: Sztuka świata. t.1 Praca zbiorowa. Wydawnictwo Arkady 1989 r.

docsity.com

Kultura Mykeńska

Do największych odkrytych zabytków związanych z sztuką mykeńską należą twierdze

w Mykenach, Pylos i Tirynsie. Były to położone najczęściej na pagórkach, otoczone

potężnymi murami obronnymi warownie budowane na planie zbliżonym do prostokąta. Czas

ich powstania i rozbudowy określany jest na wieki XVI – XI p.n.e. Mury obronne stawiane

były w konstrukcji murów cyklopowych (skonstruowany z wielkich, nie obrobionych kamieni

dopasowanych do siebie w miarę możliwości. Luki między nimi wypełnione są ziemią oraz

drobnymi kamieniami). Wąskie wejścia uniemożliwiały wtargnięcie większej ilości osób na

tereny wewnętrzne, a tajemne przejścia stanowiły dodatkowe zabezpieczenie w przypadku

oblężenia. Do wnętrza prowadziła monumentalna brama (np. Lwia Brama w Mykenach). W

porównaniu do pałaców kreteńskich zmniejszeniu uległ centralny dziedziniec.

Najważniejszym elementem stał się megaron usytuowany na głównej osi założenia cytadeli.

Był to jednoizbowy, prostokątny budynek do którego wchodziło się przez kolumnowy

przedsionek umieszczony na krótszej ścianie.. Strop megaronu wsparty był na czterech

kolumnach, pośrodku umieszczano palenisko nad którym znajdował się otwór w dachu do

odprowadzenia dymu. Posadzki pomieszczeń reprezentacyjnych oraz megaronu zostały

wyłożone kamiennymi płytami.

Ściany cytadeli w Mykenach i Tirynsu ozdobione były freskami wykonanymi w tej samej

technice, co malowidła odkryte w Knossos, podobna jest paleta barw i stroje kobiet, jednak

tematyka jest inna. Sceny przedstawiają polowania, wymarsz oddziałów wojsk.

Na terenie cytadeli znajdowały się także wydzielone pomieszczenia dla królowej, łazienki,

kapliczki, archiwa z tabliczkami, magazyny, pomieszczenia gospodarcze.

* Sztuka świata – t. 2 Wydawnictwo Arkady 1990 r.

* Kazimierz Michałowski – Jak Grecy tworzyli sztukę. Wiedza Powszechna 1970 r.

docsity.com

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument