Miedzynarodowe stosunki gospodarcze - Notatki - Handel zagraniczny, Notatki'z Handel zagraniczny
Glass_Duo
Glass_Duo3 czerwca 2013

Miedzynarodowe stosunki gospodarcze - Notatki - Handel zagraniczny, Notatki'z Handel zagraniczny

PDF (366 KB)
35 strona
1Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu handlu zagranicznego przedstawiające miedzynarodowe stosunki gospodarcze.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 35
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 35 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 35 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 35 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 35 pages
Pobierz dokument
Miedzynarodowe stosunki gospodarcze V

Miedzynarodowe stosunki gospodarcze V

1. Miedzynarodowe stosunki gospodarcze 2. Czym motywowane jest rosnące zainteresowanie przedmiotem MSG?

3. Główne cele zagranicznej polityki ekonomicznej. 4. Główne narzędzia zagranicznej polityki ekonomicznej 5. W jaki sposób działa kurs walutowy jako narzędzie zagranicznej polityki ekonomicznej?

6. Jak działa stopa % jako narzędzie ZPE? 7. Na czym polega polityka liberalizmu ekonomicznego w handlu zagranicznym?

8. Na czym polega polityka protekcjonizmu w handlu międzynarodowym? 9. Główne argumenty podnoszone w teorii ekonomii na rzecz wolnego handlu 10. Główne argumenty podnoszone w teorii ekonomii na rzecz protekcjonizmu

11. Jakie zastosowanie w teorii protekcjonizmu znajduje “second best theory” 12. Co to są cła i jakie są główne rodzaje ceł?

13.Czym są cła preferencyjne a czym cła dyskryminacyjne? 14. Kiedy występują cła eksportowe? 15. Czym są cła ochronne a czym cła fiskalne?

16. Skutki cła importowego dla kraju. 17. Koszty i korzyści cła importowego

18. Skutki cła dla producentów i konsumentów w kraju eksportującym i importującym 19. Wpływ cła netto na stan dobrobytu kraju 20. Opłaty wyrównawcze – ich zastosowanie

21. Subsydia i ich stosowanie 22. Subsydia eksportowe bezpośrednie oraz subsydia pośrednie 23. Dumping

24. Pozataryfowe narzędzia polityki handlowej w wymianie zagranicznej 25. Ograniczenia ilościowe w wymianie zagranicznej – na czym polegają

26. Dobrowolne ograniczenia eksportu VER 27. Ograniczenia dewizowe w wymianie zagranicznej 28. Różnice między kwotami a cłem w wymianie handlowej

29. Do czego sprowadza się argumentacja tzw. “wczesnego etapu rozwoju” w teorii protekcjonizmu?

30. Do czego sprowadzają się problemy gospodarki dualnej w krajach rozwijających się? 31. Do czego sprowadza się polityka przemysłowa w krajach rozwiniętych i jakie są główne kierunki jej działania?

32. Główne podmioty międzynarodowej polityki ekonomicznej 33. Jaki jest wpływ korporacji transnarodowych na gospodarkę kraju macierzystego?

34. Co to są ceny transferowe i jaka jest ich rola w działalności korporacji transnarodowych? 35. W jakich okolicznościach i kiedy rozpoczyna się szybki rozwój korporacji transnarodowych?

36. Jaki jest wpływ korporacji transnarodowych na kraj “goszczący”? 37. jaka jest rola kapitału zagranicznego i korporacji transnarodowych w krajach

rozwijających się? 38. Co można powiedzieć o historii idei integracji? 39. Jak można określić główne etapy procesu integracyjnego w ramach regionalnej integracji

gospodarczej? 40. Integracja negatywna i pozytywna

41. Na czym polega efekt kreacji handlu w unii celnej? 42. Na czym polega efekt przesunięcia handlu w unii celnej? 43. Jakie mogą być długookresowe (dynamiczne) efekty unii celnej?

44. Cele i narzędzia MPE

45. GATT (WHO) – główne reguły jego działania 46. Rola Międzynarodowego Funduszu Walutowego w gospodarce Światowej

47. Rola Banku Światowego w gospodarce światowej. 48. Główne Międzynarodowe Organizacje Gospodarcze. 49. Co stanowi treść pojęcia terms of trade i jakie ma to znaczenie w analizie problemów

handlu zagranicznego? 50. Co było przedmiotem ustaleń Rund GATT-u?

1. Treść Międzynarodowych stosunków Gospodarczych

Międzynarodowe stosunki gospodarcze ,

1) powiązania ekonomiczne (więzi ekonomiczne) między różnymi krajami, rozumiane jako stosunki między państwami, ale także między konkretnymi podmiotami ekonomicznymi, przedsiębiorstwami obejmujące międzynarodowe sfery wymiany dóbr, usług i czynników

wytwórczych przez ich eksport i import;

2) gałąź wiedzy, czyli nauka o międzynarodowych stosunkach gospodarczych. Obejmują one rzeczywistość oraz badania nad nią. W ich zakres wchodzą takie kwestie, jak

międzynarodowy ład gospodarczy, międzynarodowe organizacje gospodarcze i ich funkcjonowanie, stan i perspektywy rozwoju gospodarki globalnej, procesy i mechanizmy w niej zachodzące, kwestie walutowe, rynki finansowe, handel i przepływ kapitału, formy

integracji gospodarczej, w tym integracji regionalnej, zasady i stopień rozwoju współpracy międzynarodowej, polityka rozwojowa na rzecz obszarów zapóźnionych, krajów

rozwijających się.

Ważną dziedziną ekonomii - lokalizowaną w obszarze makroekonomii - jest ekonomia międzynarodowa, nazywana najczęściej międzynarodowymi stosunkami ekonomicznymi lub międzynarodowymi stosunkami gospodarczymi. Jako dyscyplina naukowa, zmierza ona do

poznania zasad i mechanizmów funkcjonowania współczesnej gospodarki światowej i należy do najbardziej rozwijanych dziedzin teorii ekonomii w jej szerokim rozumieniu. Jest to w

dużej mierze wynikiem jej związków z przemianami w strukturze współczesnej gospodarki światowej.

Nauka o MSG obejmuje zarówno problematykę teorii, jak i polityki. Rozpatruje zjawiska zarówno z punktu widzenia świata jako całości, jak i określonego kraju czy grupy krajów.

MSG - nazywane także międzynarodowymi stosunkami gospodarczymi - to część ogólnych stosunków ekonomicznych, nawiązywanych na forum międzynarodowej działalności gospodarczej.

Obejmują one:

a) międzynarodowy podział pracy;

b) międzynarodowy obrót gospodarczy (międzynarodową wymianę gospodarczą), obejmujący:

- międzynarodową wymianę towarów,

- międzynarodową wymianę usług,

- międzynarodowe obroty (transfery) kapitałowe,

- międzynarodowe przepływy technologii,

- międzynarodowe przepływy ludności (siły roboczej);

c) międzynarodowe stosunki finansowe.

Oddziałują one na wszystkie sfery działalności gospodarczej, wpływają na tempo i kierunki rozwoju gospodarczego, decydują o pozycji ekonomicznej i politycznej poszczególnych

krajów w świecie.

2. Czym motywowane jest rosnące zainteresowanie przedmiotem MSG?

Badanie problemów międzynarodowego handlu i pieniądza stanowiło zawsze żywą i kontrowersyjną część teorii ekonomii.

Dzięki nasilonej międzynarodowej wymianie towarowej i międzynarodowym przepływom

kapitału gospodarki różnych krajów są ze sobą ściślej powiązane, niż to miało miejsce kiedykolwiek wcześniej. Równocześnie gospodarka światowa jest dziś bardziej niestabilna niż w minionych dziesięcioleciach. Nadążanie za przemianami staje się dużą troską strategii

biznesu i narodowej polityki ekonomicznej. Przemiany te są przedmiotem zainteresowania dyscyplin naukowych, w szczególności MSG.

Tematami MSG są: korzyści z handlu, struktura handlu, protekcjonizm, bilans płatniczy,

czynniki określające kurs walutowy, problemy koordynacji polityki międzynarodowej oraz międzynarodowy rynek kapitałowy.

Współczesny rozwój gospodarki przynosi właśnie te problemy, takie same jakie frapowały

ekonomistów w poprzednich stuleciach.

Podobne sytuacje, fakty, idee pozwalają kolejnym pokoleniom na wyciąganie wniosków, np.: analiza kursów walutowych, nowe teorie handlu zagranicznego, analiza międzynarodowych przepływów kapitału.

MSG jest dyscypliną ciągle pulsującą życiem, wzbogacaną. Zwiększa się znaczenie handlu

zagranicznego, pojawiają się nowe powiązania rzeczowe i instytucjonalno – pieniężne, odgrywające coraz ważniejsza rolę w gospodarce. Pojawiają się nowe podmioty. Z jednej

strony są to korporacje transnarodowe i różne ugrupowania integracyjne, z drugiej zaś pojedyncze kraje wiążące ściśle swój rozwój gospodarczy ze wzrostem udziału w stosunkach międzynarodowych.

3. Główne cele zagranicznej polityki ekonomicznej.

Zagraniczna czy międzynarodowa polityka ekonomiczna – określa metody i środki osiągania przez państwo postawionych sobie celów gospodarczych oraz osiągania celów różnych

krajów na drodze współpracy gospodarczej z zagranicą, głównie przez zawieranie

międzynarodowych porozumień gospodarczych, jak też tworzenie wspólnych, międzynarodowych instytucji i organizacji gospodarczych.

ZAGRANICZNA POLITYKA EKONOMICZNA – świadome oddziaływanie państwa na

stosunki gospodarcze z zagranicą. Przedmiotem oddziaływania jest przepływ czynników produkcji, towarowy i usługowy obrót np.: praca, kapitał, technologia, zasoby naturalne.

Cele:

1. Jakościowe – poprawa terms of trade, wzrost wydajności pracy poprzez wydłużenie

produkcji związanej z rozwojem eksportu, podniesienie poziomu technicznego produkcji w wyniku importu nowoczesnych technologii, zmiany strukturalne w gospodarce

2. Ilościowe – osiągnięcie przez dany kraj pożądanych rozmiarów handlu zagranicznego lub pożądanego salda bilansu handl, zagwarantowanie dostaw i energii na potrzeby

kraju, osiągnięcie określonej wielkości bezpośrednich inwestycji zagranicznych w kraju bądź własnych za granicą.

3. Różny horyzont czasowy okres krótki (wyraźne poprawienie sytuacji, np.:

zwiększenie eksportu, poprawa salda bilansu handlowego (ograniczanie importu), mogą być często zmieniane), średni (zadania skomplikowane, zwiększenie serii

produkcji, podniesienie poziomu technicznego), długi (zmiana struktury w gospodarce, najlepiej stałe cele)

Cele polityki – stosowane i realizowane są przy pomocy narzędzi polityki ekonomicznej

4. Główne narzędzia zagranicznej polityki ekonomicznej

Narzędziami ZPE nazywamy elementy mechanizmu ekonomicznego funkcjonującego

w danym kraju, wykorzystywane przez państwo do oddziaływania na podmioty gospodarcze pod kątem osiągnięcia celów tej polityki.

Narzędzia ZPE:

takie, które służą Państwu do oddziaływania na wszystkie podmioty gospodarki

w kraju i dotyczą całej gospodarki kraju i dla polityki zagranicznej np.: kurs walutowy, stopa %

służą bezpośrednio w stosunkach gospodarki z zagranicą (dotyczą całej gospodarki

narodowej) np.: cła ograniczenia parataryfowe i pozataryfowe, budżet Państwa, podatki i cała polityka fiskalna

5. W jaki sposób działa kurs walutowy jako narzędzie zagranicznej polityki

ekonomicznej?

Kurs walutowy decydował o rozwoju stosunków handlowych i produkcyjnych z zagranicą. Wyznacza on poziom cen dewizowych w eksporcie i poziom cen krajowych w imporcie. Stwarza to Państwu możliwość oddziaływania na zmiany bilansu handlowego. Wyróżniamy 4

metody takiego oddziaływania: obniżkę kursu walutowego rozłożoną w czasie bądź jednorazową.

Jednorazową obniżkę nazywamy dewaluacją, a służy ona zwiększeniu konkurencyjności

towarów eksportowanych i zmniejszeniu konkurencyjności towarów importowanych. Obniżka także jednorazowa zwana rewaloryzacja służy obniżeniu inflacji. Zmniejsza się

konkurencyjność towarów krajowych na rynku międzynarodowym i wzrasta konkurencyjność towarów importowanych na rynku krajowym.

Rozłożonymi w czasie obniżkami kursu są: deprecjacja i aprecjacja. Deprecjacja przywraca

stopniowa równowagę bilansu handlowego przez potanienie eksportu i podrożenie importu. Aprecjacja służy zwalczaniu inflacji. Może być stosowana w warunkach braku trudności związanych ze zrównoważeniem bilansu handlowego

i płatniczego. Podnosi ceny eksportu danego kraju i obniża ceny jego importu, prowadząc do pogorszenia bilansów (płatniczego i handlowego).

6. Jak działa stopa % jako narzędzie ZPE?

Stopa % jest to stosunek sumy, którą się płaci za użytkowanie kapitału pieniężnego, do

wielkości tego kapitału. Najczęściej ustalana jest na rok. W polityce ekonomicznej może ona zachęcać lub zniechęcać do lokowania depozytów w określonych walutach, depozyty przynoszą odsetki zgodnie za stopą odpowiadającą ich walucie. Są one swego rodzaju

pożyczkami udzielanymi bankom przez właścicieli depozytów, a oprocentowanie jest rekompensatą za te pożyczki.

W gospodarce rynkowej stopa % kształtuje się pod wpływem relacji między podażą funduszy

pożyczkowych na rynkach finansowych a popytem na te fundusze. Wysokość stóp %jest zróżnicowana w zależności od terminu, na jaki jest udzielana pożyczka i od związanego z nią

ryzyka, a także od stopy inflacji.

Państwo może oddziaływać na stopę % podnosząc lub obniżając oprocentowanie depozytów w walucie krajowej. Robi to za pomocą stopy dyskontowej ustalanej przez bank Centralny.

Polityka zmiany stopy % wpływa na stosunki gospodarcze z zagranicą. Wzrost dochodów z depozytów zachęca kapitał obcy do lokat w tej walucie. Obniżka dochodów wpływa na

ucieczkę kapitału obcego. Zmianie w tym przypadku ulega bilans płatniczy.

7. Na czym polega polityka liberalizmu ekonomicznego w handlu zagranicznym?

Polityka liberalizacji handlu oznacza obniżanie stopnia ochrony własnego rynku np. przez redukcję stawek celnych czy znoszenie ograniczeń ilościowych.

Całkowita liberalizacja oznaczałaby politykę wolnego handlu, tj. brak ingerencji państwa w

wymianę handlową (stosunki gospodarcze) oraz brak barier w dostępie do własnego rynku dla towarów i przedsiębiorstw zagranicznych.

Jej przeciwieństwem jest polityka protekcjonizmu, która polega na wzroście utrudnień w

dostępie do własnego rynku i (lub) rozszerzaniu środków popierania eksportu.

Skrajnym przypadkiem takiej polityki jest autarkia, a więc całkowite zamknięcie gospodarki na kontakty gospodarcze ze światem.

W całym okresie powojennym ścierały się oba kierunki polityki handlowej, a więc dążenia i

konkretne działania zmierzające do wzrostu otwartości rynków narodowych wobec gospodarki światowej oraz do zwiększenia stopnia ochrony rynków narodowych.

Oba te kierunki występowały z różną intensywnością w poszczególnych krajach i w różnych

okresach.

Potwierdzały one przy tym ogólną prawidłowość, występującą w okresach poprzednich, że liberalizacją były zainteresowane te kraje, których gospodarki miały dużą zdolność

konkurencyjną w skali międzynarodowej.

Za protekcjonizmem opowiadały się natomiast kraje słabsze wykazujące mniejszą zdolność do konkurowania na rynkach międzynarodowych.

Również w poszczególnych krajach za liberalizacją opowiadali się ci producenci, którzy nie

mieli trudności ze sprzedaniem swoich towarów za granicą i nie obawiali się konkurencji ze strony produktów importowanych.

Za protekcją zaś opowiadali się słabsi producenci, nie mogący sprostać konkurencji zagranicznej.

Politykę silnej ochrony własnych gospodarek prowadziły kraje rozwijające się, nie mogące

sprostać konkurencji silniejszych partnerów.

8. Na czym polega polityka protekcjonizmu w handlu międzynarodowym?

Protekcjonizm w MSG polega na wykorzystywaniu przez Państwo środków i narzędzi zagranicznej polityki ekonomicznej do osiągnięcia celów tej polityki. Jest on pochodną

polityki interwencjonizmu państwowego w gospodarce.

Do pozytywnych stron protekcjonizmu można zaliczyć: ochronę bilansu płatniczego przed nierównowagą, ochronę rynku wewnętrznego przed niszczącym dla produkcji rodzimej

działaniem konkurencji zagranicznej, ochronę nowych gałęzi przemysłu, przeciwdziałanie bezrobociu.

Protekcjonizm rodzi również wiele skutków negatywnych zwłaszcza, gdy jest stosowany w długim okresie. Należą do nich: utrzymywanie nieefektywnej struktury produkcji, osłabianie

zainteresowania przedsiębiorstw poprawą efektywności produkcji i postępem technicznym, tendencje do ograniczania zakresu otwartości gospodarki wobec zagranicy.

Polityka liberalizacji handlu oznacza obniżanie stopnia ochrony własnego rynku np. przez

redukcję stawek celnych czy znoszenie ograniczeń ilościowych.

Całkowita liberalizacja oznaczałaby politykę wolnego handlu, tj. brak ingerencji państwa w wymianę handlową (stosunki gospodarcze) oraz brak barier w dostępie do własnego rynku dla

towarów i przedsiębiorstw zagranicznych.

Jej przeciwieństwem jest polityka protekcjonizmu, która polega na wzroście utrudnień w dostępie do własnego rynku i (lub) rozszerzaniu środków popierania eksportu.

Skrajnym przypadkiem takiej polityki jest autarkia, a więc całkowite zamknięcie

gospodarki na kontakty gospodarcze ze światem. W całym okresie powojennym ścierały się oba kierunki polityki handlowej, a więc dążenia i konkretne działania zmierzające do wzrostu

otwartości rynków narodowych wobec gospodarki światowej oraz do zwiększenia stopnia ochrony rynków narodowych.

Oba te kierunki występowały z różną intensywnością w poszczególnych krajach i w różnych

okresach. Potwierdzały one przy tym ogólną prawidłowość, występującą w okresach poprzednich, że liberalizacją były zainteresowane te kraje, których gospodarki miały dużą zdolność konkurencyjną w skali międzynarodowej.

Za protekcjonizmem opowiadały się natomiast kraje słabsze wykazujące mniejszą zdolność

do konkurowania na rynkach międzynarodowych. Również w poszczególnych krajach za liberalizacją opowiadali się ci producenci, którzy nie mieli trudności ze sprzedaniem swoich

towarów za granicą i nie obawiali się konkurencji ze strony produktów importowanych.

Za protekcją zaś opowiadali się słabsi producenci, nie mogący sprostać konkurencji zagranicznej.

Politykę silnej ochrony własnych gospodarek prowadziły kraje rozwijające się, nie mogące

sprostać konkurencji silniejszych partnerów.

9. Główne argumenty podnoszone w teorii ekonomii na rzecz wolnego handlu

W kraju, w którym polityka ekonomiczna ma charakter liberalizmu gospodarczego, polityka zagraniczna ekonomiczna ma charakter wolnego handlu. Państwo nie ingeruje w sferę produkcji, handlu, inwestycji czy konsumpcji, natomiast kreuje prawo i pilnuje przestrzegania

go. Dba o to, by przestrzegano również praw wolnej konkurencji i wolnego handlu, ponieważ są to, w liberalizmie, naturalne prawa człowieka (np. prawo do posiadania własności, czy

dysponowania własną osobą). Państwo powinno zwalczać monopolizację na rynku. Handel międzynarodowy powinien być nie ograniczany przez narzędzia polityki ekonomicznej tj. kształtowanie przez państwo kursu walutowego, stopy procentowej, polityki podatkowej,

fiskalnej, budżetowej i cenowej). Narzędzia te powinny być ustalane na wolnym rynku.

10. Główne argumenty podnoszone w teorii ekonomii na rzecz protekcjonizmu

W teorii ekonomii nie stwierdza się jednoznacznie, kiedy występuje liberalizm a kiedy protekcjonizm. Nie głosi się także, ze wolny handel jest lepszy od protekcjonizmu, lub

odwrotnie.

Państwo wykorzystuje środki i narzędzia polityki ekonomicznej do osiągnięcia celów tej polityki. Protekcjonizm w handlu zagranicznym jest pochodną interwencjonalizmu

państwowego w gospodarce. Oznacza to, że teoria wolnego rynku i handlu są dalekie od rzeczywistości. Wiele rynków jest zmonopolizowanych, co wyklucza wolną konkurencję. W krajach słabszych ekonomicznie protekcjonizm jest ochroną przed zwiększeniem rozpiętości

dochodów z krajami bardziej rozwiniętymi. Protekcjonizm chroni: bilans płatniczy przed nierównowagą, rynek wewnętrzny przed konkurencją zagraniczną, nowe gałęzie przemysłu,

przeciwdziała bezrobociu. Ma on również złe strony (stosowany przez długi czas): utrzymywanie nieefektywnej struktury produkcji, zmniejsza postęp techniczny.

Ekstremalnym przypadkiem polityki protekcji jest autarkia czyli samowystarczalność

państwa.

11. Jakie zastosowanie w teorii protekcjonizmu znajduje “second best theory”

12. Co to są cła i jakie są główne rodzaje ceł?

Cło jest opłatą pobieraną od towaru zagranicznego w związku z przekroczeniem przez nie go granicy celnej. Cła należą do najstarszych instrumentów protekcji. Ich szerokie zastosowanie

w przeszłości wynikało częściowo z tego, że były one dogodnym instrumentem zapewniającym uzyskiwanie wpływów budżetowych (pobieranie dochodów dla budżetu),

zwłaszcza w krajach o słabo rozwiniętych służbach poboru podatków.

Do dziś cła są liczącym się źródłem dochodów budżetowych w niektórych krajach rozwijających się i dlatego kraje te niechętnie obniżają cła wobec trudności z poborem

podatków wewnętrznych.

Głównym zadaniem ceł była zawsze i jest nadal ochrona poszczególnych gałęzi gospodarki narodowej, a niekiedy także bilansu płatniczego.

Rodzaje ceł:

1. autonomiczne i umowne

2. cło minimalne i maksymalne 3. cła preferencyjne i dyskryminacyjne 4. cła importowe, eksportowe i tranzytowe

5. cła ochronne i fiskalne cła od wartości, ilości i cła kombinowane

Cła mogą być ustalone na czas nieograniczony lub mieć np. cel sezonowy (kraje chronią np. własną produkcję owoców i warzyw, ustanawiając cła na importowane konkurencyjne

artykuły jedynie w zbiorów u siebie).

Cła mogą być pobierane od: importu, eksportu lub tranzytu towarów przez terytorium kraju.

Cła tranzytowe nie są z reguły współcześnie stosowane. Rzadkie są też cła eksportowe, bo krajom zależy zazwyczaj na zwiększaniu eksportu, a nie na jego zmniejszaniu.

Cła są też stosunkowo mało elastyczne, co w dużej mierze wiąże się z formalnymi

trudnościami ich użycia. Trudności te wynikają z dwóch względów:

w większości krajów zmiana taryfy celnej wymaga decyzji parlamentu; stawek celnych raz obniżonych na forum GATT (WTO) nie można ponownie

jednostronnie podwyższać (są to cła związane), wzrost stawek celnych wymaga

rokowań z partnerami handlowymi i udzielenia im rekompensaty w związku z pogorszeniem ich dostępu do danego rynku.

13. Czym są cła preferencyjne a czym cła dyskryminacyjne?

Cła preferencyjne – stosowane są z krajami, które są korzystniej traktowane, niż gwarantuje

to klauzula największego uprzywilejowania. W przypadku gdy preferencyjna stawka celna

jest ustalona na poziomie zerowym, mają miejsce tzw. Preferencje celne. Cła preferencyjne

nie przysługują krajom, które uzyskały ww. klauzulę. Przykładem takich preferencji jest traktowanie się wzajemnie krajów należących do ugrupowań integracyjnych typu strefa

wolnego handlu czy unia celna.

Cła dyskryminacyjne – występują w kilku formach.

Najbardziej spektakularną z nich są:

Cła retorsyjne - stosowane jako odwet za nieprzyjazne ekonomicznie działania kraju lub grupy krajów.

Cła wyrównawcze – stosowane są w celu neutralizacji efektu ekonomicznego subsydiów

zastosowanych przez eksportera zagranicznego.

Cła antydumpingowe – maja na celu zniwelowanie negatywnych dla importera skutków eksportu poniżej kosztów produkcji.

14. Kiedy występują cła eksportowe?

Cła eksportowe służą Państwu do kształtowania wielkości i kierunków wywozu. Są one

nakładane w pierwszej kolejności na wyroby mające długofalowo zagwarantowany zbyt na rynku jednego lub wielu krajów. Dotyczy to zwłaszcza przypadku, gdy dany kraj

wykorzystuje cło do regulowania podaży eksportowej na rynku międzynarodowym w zależności od stanu koniunktury gospodarczej. W okresie złej koniunktury, gdy ceny wykazują tendencje zniżkowe, państwo wprowadzając cło eksportowe zniechęca

przedsiębiorstwa do wywozu towarów, aby z jednej strony ograniczyć ich podaż, a tym samym wpłynąć na wzrost cen międzynarodowych, z drugiej zaś – by przedsiębiorstwa

zgromadziły większą ilość towarów w celu ich sprzedaży w okresie dobrej koniunktury, po cenach znacznie wyższych, ale tylko gdy podaż jest na rynku międzynarodowym kontrolowana przez eksporterów z rozpatrywanego kraju.

Cło eksportowe jest nakładane na towary deficytowe na rynku wewnętrznym eksportera, aby

ograniczyć ich import często po znacznie wyższych cenach.

15. Czym są cła ochronne a czym cła fiskalne?

Cła ochronne – zabezpieczają produkcję krajową przed konkurencja zagraniczną. Cel ten jest osiągany przez podniesienie na rynku krajowym ceny wyrobu zagranicznego o stawkę celną.

Im stawka ta jest wyższa, tym producent wyrobu krajowego jest w wygodniejszej sytuacji.

Cła te są stosowane w celu zabezpieczenia nowo powstającej produkcji przed konkurencją (cło wychowawcze). Wykorzystywanie cła wychowawczego ma sens wówczas, gdy jest ono

przejściowe.

W dłuższym okresie czasu takie cło zniechęca przedsiębiorców do postępu ekonomicznego i technicznego, wpływając negatywnie na ich koszty, jakość i nowoczesność produkcji.

Cła fiskalne – są to cła fiskalne wykorzystywane w celu zapewnienia Państwu odpowiednich dochodów z przywozu towarów. Są one nakładane na towary nie produkowane w kraju. O

poziomie ceł fiskalnych decyduje elastyczność popytu na importowane towary. Gdy

elastyczność ta jest niska, poziom ceł może być wyższy niż w przypadku, gdy jest ona wysoka.

16. Skutki cła importowego dla kraju.

Efektem wprowadzenia cła importowego jest wzrost ceny krajowej towaru importowanego.

Drugorzędną sprawą jest to kto płaci cło: dostawca zagraniczny czy odbiorca krajowy importowanego towaru. W każdym przypadku wyższa cena krajowa obciąża konsumenta

krajowego. Skutki wzrostu ceny krajowej towaru importowanego mogą być różne zależnie od elastyczności (cenowej, dochodowej) popytu na ten towar oraz od możliwości zastąpienia wyrobu importowanego – produkowanym w kraju (elastyczności krajowej podaży towarów

substytucyjnych wobec importu).

17. Koszty i korzyści cła importowego

18. Skutki cła dla producentów i konsumentów w kraju eksportującym i importującym

19. Wpływ cła netto na stan dobrobytu kraju

20. Opłaty wyrównawcze – ich zastosowanie

Opłatą wyrównawczą nazywamy – różnicę między niższą ceną towaru importowanego, a

wyższą ustaloną i gwarantowaną przez Państwo, ceną wewnętrzną towaru produkowanego w kraju.

Podstawowym celem tych opłat jest podniesienie ceny towaru importowanego do poziomu ceny towaru krajowego w celu zrównania ich konkurencyjności.

Opłaty te cechują się przede wszystkim zmiennością będąca pochodną wahań cen na rynku

międzynarodowym towarów importowanych. W przypadku gdy ceny te ulegają obniżeniu, opłaty wyrównawcze rosną, w przeciwnym przypadku maleją.

Opłaty wyrównawcze stosowane są łącznie z cłem (gdy cena towaru importowanego jest

niższa od ceny wewnętrznej) lub zamiast cła. Opłaty te charakteryzują się przede wszystkim wysoką skutecznością w eliminowaniu konkurencji towarów zagranicznych.

Obniżka ceny towaru zwiększa wysokość opłaty.

W rezultacie opłaty wyrównawcze prowadzą do szybkiego rozwoju krajowej produkcji

towarów, w stosunku do których są stosowane.

Podstawowym ich celem jest podniesienie ceny towaru importowanego do poziomu ceny towaru krajowego w celu zrównania ich konkurencyjności. OW cechują się: zmiennością, będącą pochodną wahań cen na rynku międzynarodowym towarów importowanych. Gdy ceny

te ulegną obniżeniu, OW rosną, w przeciwnym przypadku maleją, ponieważ ceny wewnętrzne jako punkt odniesienia są stałe.

OW są stosowane łącznie z cłem lub zamiast. Są nakładane, gdy: cena towaru import, łącznie

z cłem jest nadal niższa od ceny wew. OW są skuteczne w eliminowaniu konkurencji towarów zagranicznych. Prowadzą do szybkiego rozwoju krajowej produkcji towarów.

21. Subsydia i ich stosowanie

Subsydium jest to dostarczanie przez rząd albo inną instytucję publiczną środków

finansowych lub wsparcia dochodowego, lub cenowego przeds iębiorstwom (najczęściej eksporterowi), lub producentowi wyrobów przeznaczonych na eksport.

Subsydium dzieli się na bezpośrednie (bezpośrednie wsparcie finansowe, przejęcie

zobowiązań, odroczenie spłaty podatków itd.) lub pośrednie (ulgi i ułatwienia obniżające koszt wytworzenia danego wyrobu).

W krajach rozwiniętych subsydia eksportowe są popularną metodą pozbywania się nadwyżek

artykułów rolnych, podtrzymywania dochodów rolników i rozwoju eksportu rolnego w warunkach ostrej konkurencji na rynku światowym.

Subsydia mogą być udzielane w formie:

bezpośredniej, tj. w formie środków finansowych efektywnie wypłacanych eksporterowi (np. w formie dotacji wyrównującej różnicę między niższą ceną

światową a wyższą ceną wewnętrzną towaru), lub pośredniej (np. finansowanie badań nad nowym produktem, ulgi podatkowe,

udzielenie kredytów nie oprocentowanych lub wed ług stopy oprocentowania niższej od obowiązującej). W praktyce, ze względu na zakaz WTO (Światowej Organizacji Handlu) dotyczący spierania eksportu przemysłowego subsydiami, są one stosowane

w ukrytych formach, natomiast w odniesieniu do eksportu rolnego są stosowane w formie bezpośredniej.

Konsumenci w kraju importującym mogą z tego tytułu odnieść korzyść (jeśli pośrednicy nie

podniosą ceny do poprzedniego poziomu). Tracą jednak producenci podobnego towaru w kraju importującym: tańszy import eliminuje część z nich z rynku.

Taka konkurencja jest uważana, za nieuczciwą, ponieważ nie wynika z działania

mechanizmów rynkowych (np. poprawy wydajności eksportera), lecz ze sztucznego pobudzenia eksportu.

Producenci kraju importera, dotknięci subsydiowanym importem, mają prawo do przeciwdziałania jego niekorzystnym skutkom i domagania się ceł antysubwencyjnych.

Zadaniem tych ceł jest przywrócenie (wyrównanie) warunków konkurencji. Warunkiem

zastosowania takich ceł jest przede wszystkim udowodnienie:

1 ) stosowania subsydiów przez partnera oraz

2) powstania szkody dla przemysłu krajowego, wyrządzonej przez takie subsydia.

22. Subsydia eksportowe bezpośrednie oraz subsydia pośrednie

Zadaniemsubsydiów (subwencji) eksportowych jest pomoc w zwiększeniu sprzedaży za

granicą przez poprawę konkurencyjności towarów krajowych na rynku zagranicznym.

Państwo godzi się na subsydiowanie prywatnego eksportu (dopłacając różnicy między wyższą ceną wyrobu krajowego a jego niższą ceną na światowym lub w innej formie) w celu np.

pobudzania produkcji i eksportu technologicznie zaawansowanych gałęzi przemysłu, gdzie nakłady są bardzo wysokie, a efekt produkcyjny trudny z góry do przesądzenia (np.

zachodnioeuropejski Airbus).

SUBSYDIA EKSPORTOWE – jest to świadczenie ze strony Państwa na rzecz przedsiębiorstw produkujących i sprzedających swoje towary za granicą. Wyrażają się one w formie różnicy między wyższą ceną krajową towaru, a jego niższą ceną na rynku

zagranicznym. W zakres tych subsydiów wchodzą m.in. premie, ulgi i ułatwienia udzielane przez Państwo eksporterom w celu obniżenia kosztów eksportu.

Subsydiowanie umożliwia eksporterom obniżenie cen na rynku zagranicznym bez

zmniejszania ich zysków.

Stosowanie subsydiów – powody:

wyeksportowania nadwyżek towarowych niemożliwych do sprzedaży na rynku wewnętrznym

wykorzystania możliwości produkcyjnych i wzrostu zatrudnienia w celu przeciwdziałania deficytowi bilansu handlowego

stosowanie subsydiów posiada także skutki uboczne: subsydia nasilają inflację w kraju eksportującym, ograniczają zainteresowanie producentów i eksporterów obniżką kosztów

produkcji, postępem technicznym, podnoszeniem jakości produkcji, zmieniają proporcje podziału PKB między różne grupy społeczne.

SUBSYDIA WPŁYWAJĄ NA CENY W SPOSÓB ODMINNY NIŻ CŁA. Subsydia p rowadzą do

potanienia na rynku międzynarodowym towaru eksportowanego przez ten kraj. Na subsydiach zyskują przede wszystkim producenci i eksporterzy, w ich efekcie zwiększa się produkcja krajowa i wzrasta eksport. Tracą konsumenci, gdyż zwiększa się cena krajowa towaru x. Do

strat wywołanych stosowaniem S zaliczamy pogorszenie terms of trade. Powoduje to dokonana w wyniku subwencji obniżka ceny towaru x na rynku międzynar.

Subsydia dopóty przynoszą krajowi 1 korzyści (wzrost eksp), dopóki kraj 2 nie wprowadzi ceł

lub opłat wyrównawczych. Konsumenci z K2 będą tak długo korzystać z tańszego importu, jak długo pośrednicy nie wyrównają ceny subwencjonowanego towaru na tym rynku z

poziomem sprzed subwencji.

SUBWENCJE BEZPOŚREDNIE – polegają na wypłacaniu eksporterom określ. premii zależnie od wielkości zrealizowanego eksportu. Jest to forma najdłużej stosowana. Mogą one być udzielane w formie zwrotu eksporterowi różnicy, między wyższą ceną wew a niższą ceną

światową, a także w formie wypłat na sfinansowanie badań rynków zagr, akwizycji, reklamy.

Cechą SB jest łatwa wykrywalność przez partnerów zagr, w konsekwencji czego Państwa import. mogą je bez trudu zneutralizować za pomocą ceł wyrównawczych, opłat

wyrównawczych lub też innych narzędzi zagr. polit. ekonom.

SUBSYDIA POŚREDNIE – zostały stworzone po to, by utrudnić ich wykrycie i uchronić

eksporterów przed neutralizującymi działaniami ze strony importerów. Są one stosowane w wielu formach, przy czym wraz z upływem czasu część z nich jest zaniechana, inne natomiast

są wprowadzane do praktyki. Cecha SP jest przyjmowanie przez nie formy różnego typu ulg i ułatwień, obniżających koszty produkcji i ułatwiających eksport.

SP można podzielić na 3 grupy: ułatwienia fiskalne, ulgi kredytowe, korzyści eksporterów

związane z finansowaniem przez Państwo wydatków o charakt. marketingowym.

Ułatwienia fiskalne – ulgi podatkowe udzielane przez Państwo przeds produkującym na eksport lub eksportującym. Mogą to być także: zwrot eksporterowi ceł.

Ulgi kredytowe – obniżki oproc kredytów udzielonych eksporterowi przez Państwo lub wydłużenie okresu ich karencji. Inna forma tej ulgi może być zapłacenie ze środków

państwowych części oproc. kredytu. Państwo może udzielić eksporterowi gwarancji, gdy dostarcza on swoje wyroby odbiorcy zagranicznemu na kredyt.

Wydatki marketingowe – organizowanie i finansowanie przez rząd ośrodków handlowych,

zajmujących się zbieraniem i rozpowszechnianiem inf dot możliwości zbytu za granicą towarów eksportowanych przez dany kraj.

Niekiedy stosowane są rozwiązania dodatkowe i są stosowane w sytuacjach specyficznych

(np.: zamrożenie przez Państwo poziomu cen wew, ograniczenia dewizowe).

23. Dumping

Dumping jest to sprzedaż towarów eksportowanych za granicę po cenach niższych niż w kraju. Przesłankami jego stosowania może być: dążenie do opanowania nowych rynków

lub utrzymania pozycji na dotychczasowych poprzez wyeliminowanie lub ograniczenie konkurencji, zdobycie dodatkowych dewiz, zmniejszenie lub likwidacja nadwyżki podaży na rynku krajowym.

Dumping może być stosowany przez monopole, ewentualnie oligopole czasowo lub stale.

Sprzyja mu protekcyjna polityka handlowa państwa. Wywołuje niekorzystne skutki: w kraju eksportera - konsumenci płacą wyższe ceny, pokrywając straty związane z niskimi cenami

w eksporcie, w kraju importera - ograniczenie produkcji własnej wobec konkurencji tanich towarów importowanych. Po opanowaniu rynku eksporter podnosi ceny często do poziomu wyższego niż poprzednio.

Istnieje także dumping walutowy, polegający na świadomym zaniżaniu przez państwo kursu

waluty krajowej w stosunku do walut obcych w celu zwiększenia konkurencyjnośc i towarów własnych na rynkach międzynarodowych (ich ceny wyrażone w walutach obcych obniżają

się) i zmniejszenia konkurencyjności towarów importowanych na własnym rynku (ich ceny wyrażone w walucie krajowej są wyższe). Prowadzi to do zwiększenia eksportu i ograniczenia importu, a zatem poprawy salda bilansu handlowego.

Istota dumpingu jest zbliżona do subsydiów: oba instrumenty oznaczają sprzedaż za granicę

po cenie niższej od ceny sprzedaży na rynku krajowym.

Różnica polega na tym, że dumping jest stosowany przez przedsiębiorstwa, subsydia zaś

przez rząd.

W pewnych sytuacjach przedsiębiorstwo może się zdecydować na sprzedaż za granicą :

po cenie niższej od ceny sprzedaży towaru na rynku krajowym (po uwzględnieniu kosztów transportu i ewentualnie innych kosztów) lub

poniżej ceny sprzedaży na innych rynkach eksportowych w celu np. wejścia na rynek zagraniczny, utrzymania się na nim w okresie recesji lub pokonania konkurentów.

W skrajnym przypadku przedsiębiorstwo może się zdecydować na sprzedaż poniżej kosztów produkcji.

Istotą dumpingu jest więc sprzedawanie takich samych produktów po różnych cenach.

Dumping jest kosztowny w kraju eksportującym i importującym.

Przedsiębiorstwo eksportujące , które sprzedaje po cenie dumpingowej za granicą, stara się

zrekompensować swoje straty przez podniesienie cen na rynku wewnętrznym, jeśli oczywiście zajmuje dostatecznie silną pozycję. Tracą na tym konsumenci.

W kraju będącym importerem sprzedaż po cenach dumpingowych umożliwia konsumentom nabywanie tańszych produktów, ale godzi w interesy producentów krajowych.

Kraj dotknięty lub zagrożony skutkami dumpingu (podobnie jak subsydiów) ma prawo się bronić.

Jeśli dumping wywołuje szkodę lub jej groźbę dla rodzimych producentów, to kraj importujący ma prawo wyrównać warunki konkurencji i nałożyć cło antydumpingowe w

wysokości tzw. marży dumpingu, tj. różnicy między wartością normalną, którą zazwyczaj jest cena sprzedaży danego towaru na rynku krajowym, a ceną dumpingową (ceną w eksporcie).

Obie sytuacje, tj. dumping i wywołana przez niego szkoda lub jej groźba, muszą być

udowodnione.

W praktyce cła, zawyżone w stosunku do marży dumpingu, jak i samo postępowanie antydumpingowe (wyjaśniające, czy rzeczywiście miały miejsce dumping oraz szkoda lub jej groźba) często stają się dodatkową przeszkodą w handlu.

24. Pozataryfowe narzędzia polityki handlowej w wymianie zagranicznej

Są to inne niż cła i narzędzia parataryfowe bariery w handlu międzynarodowym, których funkcja jest bezpośrednie ograniczenie obrotów towarowych z zagranicą, a zwłaszcza ich wolumenu. Są stosowane selektywnie i mają charakter dyskryminacyjny.

Tymi narzędziami są:

1. ograniczenia ilościowe 2. licencje importowe 3. dobrowolne ograniczenia eksportu

4. porozumienia o dobrowolnym ograniczeniu eksportu

5. ograniczenia dewizowe

6. zakupy rządowe

Funkcję ochrony produkcji krajowej przejęły różnorodne przeszkody pozataryfowe i parataryfowe.

Środki pozataryfowe charakteryzują się większą niż cła swobodą użycia. Znaczna ich część

(np. podatki, depozyty importowe) nie jest, formalnie biorąc, przedmiotem negocjacji międzynarod.

Instrumenty polityki handlowej najogólniej można podzielić na: środki parataryfowe i środki

pozataryfowe.

Liczba tych środków jest bardzo duża, ponieważ zainteresowane kraje wprowadzają coraz to nowe bariery bardziej skuteczne od dotychczasowych i mniej przejrzyste.

25. Ograniczenia ilościowe w wymianie zagranicznej – na czym polegają

Przez pojęcie ograniczeń ilościowych rozumie się określenie przez państwo wolumenu

importu lub eksportu, który nie może być przekroczony w skali roku (lub innym okresie). Do podstawowych przyczyn ilościowego ograniczania przywozu należy zaliczyć: ochronę produkcji krajowej, potrzebę skierowania popytu z towarów importowanych na krajowe,

przeciwdziałanie deficytowi bilansu handlowego, względy sanitarne lub względy bezpieczeństwa. Rzadziej są stosowane ograniczenia ilościowe w eksporcie. W tym

przypadku do głównych przyczyn zalicza się potrzebę przeciwdziałania eksportowi towarów deficytowych na rynku krajowym, względy bezpieczeństwa, konieczność zastosowania retorsji wobec kraju, który postępuje nie fair wobec eksportera. Ograniczenia ilościowe mogą

być stosowane w dwóch formach: jako globalne (nazywane też sztywnymi) lub bilateralne (nazywane elastycznymi). Kontyngenty globalne są ustalone autonomicznie przez rządy i

wyrażane w maksymalnych wielkościach importu poszczególnych towarów ze wszystkich krajów lub pewnych części. W okresie obowiązywania nie ulegają one zmianie. Kontyngenty bilateralne są uzależnione od ustępstw partnera, z natury więc ulegają zmianie w czasie.

26. Dobrowolne ograniczenia eksportu VER

Odnoszą się one do sytuacji, w których eksporter – pod naciskiem importera – dobrowolnie ogranicza swój wywóz na rynek partnera.

Ograniczenia te są więc dobrowolne jedynie z nazwy, faktycznie zaś są ową wymuszane przez odbiorcę, pod groźbą zastosowania ostrzejszych form restrykcji handlowych.

Jedna z nich zakazywała stosowania ilościowych ograniczeń importu, poza sytuacjami

wyjątkowymi, określonymi w GATT.

Importer nie mógł więc wykorzystać tego środka, jeśli nie chciał się narazić na krytykę ze strony partnerów handlowych i posunięcia odwetowe ze strony krajów bezpośrednio

dotkniętych.

Natomiast VERs pozwalały Stanom Zjednoczonym, a później innym krajom, uzyskać

zamierzony efekt (tj. ograniczenie importu) i jednocześnie utrzymać opinię kraju wspierającego zasady wolnego handlu i GATT.

Jeśli VERs działały skutecznie, to wywoływały skutki podobne jak kwoty importowe.

Różnice w porównaniu z kontyngentami importowymi polegały przede wszystkim na tym, że:

VERs były administrowane przez kraj eksportujący (porozumienia o VERs mogły być zawierane także bezpośrednio między firmami);

były one z natury skierowane tylko przeciw niektórym zagranicznym, dostawcom, tym, którzy powodowali zakłócenia na rynku importer Miały więc charakter selektywny, dzięki czemu były zazwyczaj uważane za bardziej skuteczne narzędzia

ograniczania wymiany tradycyjne kwoty. Te ostatnie, jeśli już były stosowane, to musiały mi charakter niedyskryminacyjny (zgodnie z zasadami GATT), tzn. objąć

wszystkich zagranicznych dostawców danego wyrobu. W odniesieniu do VERs nie było takiego bezpośredniego wymagania, ponieważ były one znane w momencie ustalania tekstu GATT i w efekcie w Układzie Ogólnym nie było wyraźnego zakazu

ich stosowania.

W pewnych sytuacjach VERs mogły jednak być mniej skuteczne ograniczenia importowe.

Po pierwsze, do takich ograniczeń byli z reguły nakłaniani jedynie główni, a nie wszyscy dostawcy danego towaru, umożliwiało mniejszym krajom przejęcie z czasem części lub nawet

całego rynku utraconego przez głównych dostawców w następstwie skłonienia do "dobrowolnego" ograniczenia ich eksportu.

Po drugie, jeśli były i ustalone w sposób ilościowy, to eksporterzy mieli możliwość

zastąpienia np. małych samochodów, relatywnie tanich, przeznaczonych dla masom odbiorcy, samochodami większymi, lepiej wyposażonymi, a więc droższymi i zapewniającymi większy jednostkowy zysk. Wartość ich eksportu nawet przy nie zmienionym wolumenie, mogła

wówczas znacznie wzrosnąć.

Tak postąpili Japończycy, których Amerykanie skłonili w latach osiemdziesiątych do "dobrowolnego" ograniczenia eksportu. W efekcie amerykański import samochodów z

Japonii, zamiast się zmniejszyć -wykazał wartościowy wzrost. Jednocześnie wzrosły ceny samochodów na rynku amerykańskim, wobec ograniczenia wolumenu importu i wykorzystania tego przez amerykańskich producentów samochodów do pewnego wzrostu

cen.

Skutki protekcji odczuli więc głównie nabywcy samochodów Stanach Zjednoczonych. Negatywnym skutkiem VERs dla handlu międzynarodowego, podobnie jak innych

ograniczeń handlowych, było deformowanie strumieni wymiany i ograniczanie możliwości eksportowych krajów najbardziej dynamicznych i efektywnych.

Ponadto tego typu porozumienia mogły uruchomić spiralę podobnych ograniczeń w

odniesieniu do wymiany danego towaru między innymi krajami.

Dlaczego eksporterzy godzili się na takie rozwiązania? Przede wszystkim obawiając się ostrzejszych posunięć partnerów w przypadku niegodzenia się na "dobrowolne" ograniczenie eksportu.

Takie "dobrowolne" ograniczenia były - przy mniejszym lub większym udziale eksportera -

negocjowane; dawały mu więc pewną szansę współdecydowania o warunkach ograniczeń, w tym o tempie wzrostu eksportu.

Przewidywały bowiem z reguły ograniczenie tempa dopuszczalnego wzrostu eksportu, a nie

całkowite jego zamrożenie.

Dobrowolne ograniczenia eksportu od końca lat pięćdziesiątych, stosowano w coraz szerszym zakresie.

Po raz pierwszy znalazły zastosowanie, gdy Stany Zjednoczone skłoniły japońskich

dostawców tekstyliów do ograniczenia ich eksportu na rynek amerykański.

Ze względu na swój negatywny wpływ na kierunki i tempo rozwoju handlu międzynarodowego "dobrowolne" ograniczenia eksportu były od dawna krytykowane przez

kraje nimi dotknięte, dysponujące konkurencyjnymi, tanimi towarami tekstylnymi i innymi.

27. Ograniczenia dewizowe w wymianie zagranicznej

Są to całkowite lub częściowe zniesienie swobody obrotów dewizowych z zagranicą w warunkach ograniczeń obroty te ze zostają poddane kontroli lub są w pełni przejmowane przez administracje państwową. Wyrazem tego jest obowiązek odsprzedawania

upoważnionym bankom dewiz zarobionych za granicą. Płatności na rzecz zagranicy mogą być dokonywane tylko po uzyskaniu zezwolenia państwa.

Ograniczenia mogą dotyczyć całości lub tylko części obrotów towarowych z zagranicą bądź

wszystkich lub tylko części partnerów zagranicznych.

Wymienialność waluty danego kraju może mieć charakter wewnętrzny, zewnętrzny, całkowity. Gdy ograniczenia dotyczą wszystkich walut obcych, tytułów płatności i

podmiotów gospodarczych, waluta danego kraju jest w pełni niewymienialna. W przypadku gdy ogr dotyczą wybranych walut obcych, tyt płatności, podm gosp., waluta danego kraju jest tylko częściowo niewymienialna.

Niewymienialności wew – przeds i instytucje danego kraju nie mają swobody wymiany swojej

waluty wew na waluty obce.

Niewymienialność zewn – przeds i instytucje zagraniczne mają zezwolenia na wymianę waluty wew danego kraju na inne waluty.

Efektem takich ograniczeń dewizowych jest zwykle rozwój transakcji bezgotówkowych w

wymianie z zagranicą.

Przykładem takich rozwiązań z pominięciem ograniczeń dewizowych są podstawowe formy transakcji np.:

transakcje barterowe – towar za towar,

transakcje kompensacyjne – towary za inny towar (większa ilość towarów).

28. Różnice między kwotami a cłem w wymianie handlowej

29. Do czego sprowadza się argumentacja tzw. “wczesnego etapu rozwoju” w teorii

protekcjonizmu?

30. Do czego sprowadzają się problemy gospodarki dualnej w krajach rozwijających

się?

31. Do czego sprowadza się polityka przemysłowa w krajach rozwiniętych i jakie są

główne kierunki je j działania?

32. Główne podmioty międzynarodowej polityki ekonomicznej

Państwa – ich wpływ na MPE jest funkcją wielu czynników: polit, gosp, społ, militarnych, demograficznych. Dominujący wpływ na MPE mają kraje o stabilnych

systemach politycznych i liczącym się potencjale gospodarczym. Kraje małe i słabsze muszą dostosować narzędzia swej polityki do parametrów ustalanych przez kraje o

dominującej roli w MPE. Wyrazem zróżnicowanej pozycji tych grup państw jest rola w kształtowaniu porozumień, w oddzialywaniu na działalność międzynarodowych org gosp, na pozycję ich przeds narodowych w stosunkach międzynarod. Państwa mogą

brać udział w prowadzeniu MPE – bezpośrednio (przez zawieranie przez rządy porozumień i umów międzynarodowych) i pośrednio (przez oddz na prdzeds

uczestniczące we współpracy międzynarodowej i dział org międzynar) Międzynarodowe Organizacje Gospodarcze – możemy je podzielić na 2 grupy: org

powszechne i grupowe. Org powszechne – obejmują wszystkie lub prawie wszystkie

kraje świata. Uczestnictwo w nich jest dobrowolne i wynika z potrzeby rozw problemów wymagających współpracy wielu Państw, np.: wyżywienie, rozwój gosp,

ochrona środowiska naturalnego, postęp techniczny. Org grupowe – mają ograniczony zakres członkowstwa, należą do nich tylko niektóre Państwa, odpowiadające specjalnym wymaganiom. Org te kierują się przy wyborze kryterium regionalnym,

poziomem rozwoju gosp, komplementarnością struktur. Wchodzenie do tych organizacji jest procesem długotrwałym i wiąże się ze spełnieniem szeregu warunków i odbywa się etapowo.

Korporacje transnarodowe – przeds prowadzące działalność produkcyjną lub inną co najmniej w dwóch krajach oraz posiadające swoje filie bądź oddziały co najmniej

w dwóch krajach, będące w całości lub w części własnością przeds macierzystego i dział pod jego kontrolą.

33. Jaki jest wpływ korporacji transnarodowych na gospodarkę kraju macierzystego?

34. Co to są ceny transferowe i jaka jest ich rola w działalności korporacji

transnarodowych?

35. W jakich okolicznościach i kiedy rozpoczyna się szybki rozwój korporacji

transnarodowych?

36. Jaki jest wpływ korporacji transnarodowych na kraj “goszczący”?

37. jaka jest rola kapitału zagranicznego i korporacji transnarodowych w krajach

rozwijających się?

38. Co można powiedzieć o historii idei integracji?

39. Jak można określić główne etapy procesu integracyjnego w ramach regionalnej

integracji gospodarczej?

Strefa wolnego handlu- likwidacja ceł i ograniczeń ilościowych w handlu między określonymi krajami.

Unia celna- kraje tworzące strefę wolnego handlu wprowadzają ujedno licone cła zewnętrzne (wobec krajów nie należących do tej strefy). Oznacza to preferowanie

towarów importowanych z krajów unii, na rzecz towarów z innych krajów. Wpływa na handel zagraniczny poprzez efekt przesunięcia i kreacji handlu.

Wspólny rynek- oznacza wprowadzenie także (oprócz tego co w strefie wolnego

handlu i unii celnej) swobodny przepływ kapitału i zasobów pracy. Powoduje optymalną alokację zasobów pracy, postęp techniczny, rozwój produkcji i wolną

konkurencję. Wspólny rynek wymaga ujednolicenia polityki cenowej (np. rynek produktów rolnych w UE).

Unia walutowa- dodatkowa koordynacja polityki walutowej (ograniczenie wahań

kursów, wspólne rezerwy, jednolita waluta międzynarodowa (w UE od 01.01.2002r.- EURO), bezwarunkowa pomoc kredytowa).

Unia ekonomiczna- dodatkowo koordynacja poszczególnych dziedzin polityki ekonomicznej. Pełna unia ekonomiczna jest wtedy, gdy jest wspólna waluta, a władze w najważniejszych dziedzinach sprawują organy ponadnarodowe.

Unia polityczna- koordynacja polityk wewnętrznej i zewnętrznej. Ta unia jest najtrudniejsza

i jest ostatnim etapem regionalnych dążeń integracyjnych krajów członkowskich.

40. Integracja negatywna i pozytywna

INTEGRACJA GOSPODARCZA

UWARUNKOWANIA I FORMY MIĘDZYNARODOWEJ INTEGRACJI

Teoria integracji gospodarczej bez względu na formę, treść, miejsce zostaje weryfikowana w każdym modelu rozwojowym, ze względu na zróżnicowania geograficzne, ekonomiczne,

polityczne i kulturowe.

W tradycyjnych ujęciach integracji gospodarczej przyjmuje się rolę specyficznej siły gospodarczej działającej na zasadzie ” ucieczki naprzód ”, które warunkują jej bezwzględny

rozwój. Uważa się, że każdy krok rozwojowy sprzeczny z założeniem niektórych form współpracy regionalnej może pociągać następne implikacje, które potwierdzają o rozwoju lub utrzymaniu tego co zostało dotychczas osiągnięte. W wyniku uzależnienia ekonomicznego i

wzajemnego dostosowywania struktur gospodarczych i politycznych miała być osiągnięta droga wstępnej współpracy i koordynacji ekonomicznej. Nadzieję na wiarygodność

powyższego przebiegu integracyjnego wzrasta gdyż coraz szybciej obserwowano szybszy rozwój aspektów gospodarczych w stosunku do niebezpiecznych problemów politycznych. Były nimi:

- pierwsze i tradycyjne formy współpracy na etapie strefy wolnego handlu, a nawet ograniczeń taryfowych i integracji globalnej

W strategii powstawania i kształtowania się integracji sugerowano , że każdej jej formie wpływającej na wyrównywaniu różnic w rozwoju pogłębiać będzie międzynarodowy podział

pracy, a z biegiem czasu sprzyjać rezultatom politycznym, które kształtują ład i porządek na

całym Świecie.

Integracji gospodarcza pogłębia się i przybrała nieodwracalny charakter.

Decydują o niej takie procesy jak:

zagęszczenie się powiązań produkcyjnych pogłębiająca się współzależność koniunkturalne

komplementarność gospodarstw

Siły napędowe rozwoju integracji regionalnej mają też źródło w głównych tendencjach gospodarki światowej wynikających z internacjonalizacji życia gospodarczego.

Główne uwarunkowania integracji zaczynają narastać w etapie internacjonalizacji produkcji i

otwarcia ekonomik narodowych przez odpowiednie mechanizmy wymiany towarów, usług, kapitału, techniki i technologii oraz problemy ekologiczne.

Stworzenie skutecznych mechanizmów regulujących całokształt integracji gospodarczej w

skali światowej są sprawą niemożliwą do realizacji w zróżnicowaniach politycznych, gospodarczych, społecznych, kulturowych. Większe możliwości zastosowania znalazła regulacja ładu i porządku w skali regionalnej, gdyż gospodarcza i polityczna jednorodność

współpracujących państw może być łatwiejsza w realizacji skutecznych reguł i głównych zasad na płaszczyźnie międzynarodowej.

Chociaż w skali globalnej integracja regionalna nie jest rozwiązaniem optymalnym

(zastrzeżenia i nieporozumienia między regionami na Świecie) UE, NAFTA, CEFTA.

Mimo tych trudności współprace regionalne zdominowały integrację światową a regionalizm wyprzedził globalizm, ze względu na bardziej realne rozwiązania nawet w krajach

peryferyjnych i semiperyferyjnych .

Ekonomiczne warunki postępującego procesu integracji na poziomie związków makroekonomicznych najbardziej zaowocowały na starym kontynencie i stanowią one mimo okresowych załamań istotną postawę kontynuacji integracji instytucjonalnej w różnych

formach.

Teoretyczne wyobrażenie optimum wyraża się w uzyskaniu pełnej lub totalnej integracji poprzez ustanowienie między krajami członkowskimi Unii Walutowej i Gospodarczej.

Zauważa się tę zależność wyłącznie na kontynencie europejskim, ale pojawiają się uwagi i zastrzeżenia, że najbardziej rozwinięta teoria w Europie przynosi największe rezultaty. Wiele rozwiązań pośrednich lub odraczanych w czasie świadczą, że teoretyczne aspekty integracji

europejskiej nie znajdują zastosowania w innych częściach Świata, bo po jawiły się obawy, a nawet zastrzeżenia co do najwyższych form współpracy europejskich, którymi ma być

zapowiadana na rok 1999 wspólna waluta europejska (EURO).

Teoretyczne klasyczne ujęcie integracji gospodarczej przedstawia się w następujących

etapach (fazach):

Faza wolnego handlu

Unia Celna

Wspólny rynek Unia Gospodarcza i Walutowa

Integracja totalna (całkowita)

Pierwszym i najprostszym jest 1-szy

- likwidacja ceł i ograniczeń ilościowych. Kraje zachowują autonomię, zewnętrzną taryfę celną i prowadzą własną niezależną politykę handlową wobec krajów trzecich (EFTA,

CEFTA, NAFTA, Chiński Obszar Gospodarczy, nowopowstały Obszar Pacyfiku i Azji Południowo - Wschodniej obejmujący 19-ście krajów)

Kraje tworzące strefę wolnego handlu mogą ujednolicić cła i wtedy przekształcają się w Unię Celną.

W tej formie dominują:

cła dyskryminujące cła preferencyjne

Unia Celna ujawnia podwójny charakter na cały handel zagraniczny, bo wywołuje

efekt

efekt kreacji handlu zagranicznego

Wspólny rynek

wyższa forma integracji

zapewnia zwiększenie całej taryfy celnej wobec krajów trzecich, ale obejmuje też swobodę

przepływu kapitału i siły roboczej tylko w obrębie ugrupowania.

Jego efektem są:

mechanizmy wolnej konkurencji optymalna alokacja siły roboczej

rozwój produkcji na wielką skalę (spadek kosztów) szybki postęp techniczny oraz ujednolicenie polityki celnej

Unia Walutowa - obejmuje oprócz: sfery wolnego handlu, Unii Celnej, Wspólnego rynku,

koordynację polityki walutowej prowadzonej na kraje członkowskie.

W zakres koordynacji wchodzi:

wysokość kursów walutowych tworzenie rezerw walutowych pomoc kredytowa

wprowadzenie jednolitej waluty europejskiej

Jeżeli na obszarze państw członkowskich zostaną spełnione warunki Unii Walutowej

ważniejsze dziedziny polityki gospodarczej mogą zostać objęte skoordynowaną polityką, a władzę ekonomiczną przejmują organy ponadnarodowe.

Dopiero wtedy można mówić o Unii Gospodarczej.

Unia Polityczna - ukoronowanie procesu integracyjnego oznacza koordynację zarówno

polityczną wewnętrzną, jak i zagraniczną całego ugrupowania.

Tę formę nazywa się totalną lub całkowitą.

Należy odpowiedzieć na pytanie:

“Do jakiego stopnia integracji zobowiązują formalne postanowienia zawartych układów czy kontraktów ?”

Jakie metody realizacji celów integracyjnych są prawdziwe i z góry przewidywalne ?

W jakim stopniu zawarte w sformułowaniach układy stanowią struktury instytucjonalne, a nawet intencje mogą rozszerzać cały proces integracyjny ?

Odpowiedzi na te pytania wynikają z fałszywie sprawowanych założeń integracyjnych, a konkretnym przykładem jest punkt stwierdzający, że do współpracy powinny przystępować

kraje o zbliżonym poziomie gospodarczym.

Założenie to w dniu dzisiejszym okazuje się absurdalne, a potwierdza to wspaniała współpraca między USA a Meksykiem, krajami nowouprzemysłowionymi a gospodarkami

peryferyjnymi.

Dlatego przyjmowanie do Unii Europejskiej nowych krajów powinno być zaktualizowane o więcej obiektywizmu i założeń gospodarki globalnej.

41. Na czym polega efekt kreacji handlu w unii celne j?

Te efekty mogą się pojawić w 3 przypadkach: gdy kraje udzielają sobie preferencji celnych,

tworzą strefę handlu wolnego handlu lub gdy tworzą unię celną.

Preferencje celne – maja miejsce wtedy, gdy kraje stosują wobec siebie cła niższe od minimalnych lub też całkowicie znoszą cła w handlu między sobą w odniesieniu do pewnych towarów.

Strefa wolnego handlu – oznacza likwidację ceł i ograniczeń ilościowych w handlu wzajemnym określonej grupy krajów, zachowują one jednocześnie autonomiczną zew taryfę celną i prowadzą własną niezależną politykę handlową wobec krajów trzecich.

Unia celna – ma miejsce, gdy kraje tworzące strefę wolnego handlu wprowadzają

ujednolicone cła zewnętrzne (wobec krajów trzecich)

Efekt kreacji handlu (trade creation effect) wyraża się we wzroście wolumenu wzajemnych

obrotów handlowych krajów tworzących unię celną -w wyniku usunięcia ceł i innych barier w handlu między krajami unii oraz wprowadzenia wspólnej zewnętrznej taryfy celnej.

Efekt kreacji handlu - wyraża się we wzroście wolumenu wzajemnych obrotów handlowych

krajów udzielających sobie preferencji celnych, tworzących strefę wolnego handlu lub unię celną. Pewne towary, które uprzednio w warunkach prowadzenia przez poszczególne kraje

autonomicznej polityki celnej nie mogły być importowane, gdyż ich ceny importowe po doliczeniu ceł były wyższe od cen krajowych, stają się przedmiotem handlu bądź unii celnej. Bez obciążeń celnych są one tańsze od produkowanych w poszcz. krajach. W efekcie tworzy

się nowy strumień handlu, tym silniejszy, im poziom zniesionych stawek celnych był wyższy, a różnice w kosztach produkcji – większe.

Efekt kreacji handlu zależy od elastyczności cenowej popytu na importowane towary i

elastyczności cenowej podaży w kraju eksportera. Im ta elastyczność jest większa, tym efekt kreacji jest większy.

Zniesienie ceł wewnątrz unii powoduje, iż pewne rodzaje towarów wytwarzane w poszczególnych krajach unii mogą być, odwrotnie niż poprzednio, oferowane na rynkach

innych krajów unii po cenach konkurencyjnych w stosunku do towarów miejscowych.

Efekt kreacji handlu można jednocześnie rozpatrywać znacznie szerzej, przy założeniu, że unia celna ma wpływ nie tylko na handel krajów do niej należących, lecz także na handel

międzynarodowy w ogóle. W takim znaczeniu efekt kreacji handlu wywołany utworzeniem unii celnej wyraża ogólny wzrost popytu na import w krajach unii, jak również zmiany popytu

na import w krajach trzecich.

42. Na czym polega efekt przesunięcia handlu w unii celnej?

Efekt przesunięcia handlu (trade diversion effect) wyraża się w zwiększeniu udziału krajów należących do unii celnej w handlu krajów-członków unii oraz w zmniejszeniu udziału krajów trzecich, w wyniku przesunięcia się źródeł zakupu określonych towarów z krajów nawet o

niższych kosztach produkcji, lecz pozostających na zewnątrz unii, do krajów wchodzących w skład unii celnej.

U podstaw efektu przesunięcia znajduje się zróżnicowanie stawek celnych; wewnątrz unii

pozostają one zniesione, natomiast w stosunkach z krajami trzecimi są nadal stosowane.

Efekt przesunięcia handlu – wyraża się w zwiększeniu udziału w handlu wzajemnym krajów udzielających sobie preferencji celnych, tworzących strefę wolnego handlu lub unię

celną - w wyniku przesunięcia się źródeł zakupu określonych towarów z krajów nawet o niższych kosztach produkcji, lecz pozostających poza obrębem udzielonych preferencji. U podstaw tego efektu znajduje się zróżnicowanie stawek celnych, wew obszarów

preferencyjnych są one zniesione, natomiast zew są nadal stosowane. Efekt ten zależy od wielu czynników, w tym od cenowej elastyczności popytu i cenowej elastyczności towaru x.

43. Jakie mogą być długookresowe (dynamiczne) efekty unii celnej?

44. Cele i narzędzia MPE

Cele - są one zróżnicowane w horyzoncie czasowym:

Krótki – o charakterze koniunkturalnym (stabilizacja cen, zagwarantowanie stałych dostaw surowców i energii, przeciwdziałanie deficytu bilansu handlowego)

Średni – dążenia do przeciwdziałania ograniczeniom w handlu zagr oraz przyspieszenia tempa rozwoju gosp.

Długi – cele o charakterze strukturalnym (zmiana miejsca w międzynarodowym podziale

pracy, przekszt struktury prod, zmiany struktury eksportu, zrównoważenie bilansu płatniczego)

Narzędzia – są to skoordynowane w skali grupy krajów, regionu bądź globalnie narzędzia

zagranicznej, a często także wew polityki ekonomicznej. Koordynacja ta może mieć charakter międzynar (1) lub ponadnarodowy (2). (1) Uzgodnienia międzynar są dokonywane za pomocą

porozumień i umów międzynar bądź też z wykorzystaniem org międzynar. (2) wypracowanie narzędzi MPE przyjmuje charakter ponadnarodowy, dokonuje się tego w ramach ugrupowań integracyjnych nądź korporacji transnarodowych.

45. GATT (WHO) – główne reguły jego działania

GATT, General Agreement Tariffa and Trade, Układ Ogólny o Taryfach Celnych

i Handlu, międzynarodowe porozumienie handlowe podpisane 30 października 1947 w Genewie przez 23 państwa członkowskie ONZ. Zaczęło obowiązywać od 1 stycznia 1948.

Do 1994 GATT był organizacją międzynarodową.

Celami organizacji były: likwidacja ograniczeń hamujących rozwój wymiany handlowej, obniżenie maksymalnych stawek celnych, ocena sytuacji w międzynarodowym handlu,

rozstrzyganie sporów pomiędzy członkami.

Oznacza to, że głównym celem jest liberalizacja handlu międzynarodowego i w efekcie stworzenie warunków zbliżonych do wolnej konkurencji.

Cele i zasady GATT (WTO)

GATT był oparty na kilku podstawowych zasadach, które tworzyły swego rodzaju kodeks dobrego postępowania w handlu międzynarodowym i były podporządkowane realizacji zadań

Układu.

Zasady te przejęła ,Światowa Organizacja Handlu (WTO).

Podstawową zasadą jest niedyskryminacja i równość traktowania. Znajduje ona wyraz w bezwarunkowej klauzuli największego uprzywilejowania (KNU) obowiązującej w stosunkach

między stronami Układ Ogólnego.

Jej istotą jest równość traktowania zagranicznych partnerów: nie można przyznać szczególnych korzyści jednemu partnerowi i tylko jemu ponieważ wszyscy mają do nich

jednakowe prawa.

Jednocześnie nie można dyskryminować jakiegokolwiek członka porozumienia

w stosunkach handlowych.

Należy udzielić mu wszystkich przywilejów, jakie uzyskali i członkowie GATT (WTO). Od tej zasady, podobnie jak od pozostały norm GATT (WTO), istnieją pewne wyjątki.

Najważniejszym dopuszczonym odstępstwem od KNU jest możliwość tworzenia stref wolnego handlu i unii celnych.

Z tą pierwszą ściśle się wiąże zasada wzajemności, tj. równości korzyści i koncesji. Zgodnie z

tą zasadą żaden członek GATT (WTO) nie jest zobowiązany do redukcji swoich stawek celnych ani też do udzielania innych koncesji bez uzyskania wzajemnych przywilejów od partnera. Podczas rokowań następuje więc wymiana koncesji uznanych przez partnerów za

równoważne.

Trzecią ważną zasadą jest możliwość interwencji w handlu (np. w celu ochrony rodzimego przemysłu) w zasadzie jedynie za pośrednictwem stawek celnych, a nie za pomocą innych

instrumentów polityki handlowej. Cła zostały uznane za w zasadzie jedyny dozwolony środek interwencji państwa w handlu ze względu na to, że wpływają na poziom ceny i tym samym na popyt, a więc nie naruszają zasadniczo mechanizmów rynkowych.

Podstawowym wyjątkiem od tej zasady jest możliwość stosowania ograniczeń ilościowych w celu ochrony bilansu płatniczego, ochrony zdrowia obywateli, zapewnienia bezpieczeństwa itp. (są to tzw. ogólne wyjątki).

Kolejną zasadą jest tzw. klauzula narodowa. Zgodnie z nią produkt importowany nie

powinien być traktowany mniej korzystnie niż analogiczne produkty pochodzenia krajowego. Zasada ta dotyczy w szczególności obciążeń podatkowych (zarówno bezpośrednich, jak i

pośrednich), a także innych przepisów i wymagań w zakresie sprzedaży, zakupu, przewozu, dystrybucji i użytkowania tych towarów na rynku wewnętrznym.

Wszystkie te zasady oznaczają pewne podporządkowanie polityki handlowej krajów

członkowskich normom i dyscyplinom GATT (WTO), a tym samym ograniczenie narodowej suwerenności w kształtowaniu stosunków z partnerami handlowymi.

Ograniczenie to daje jednak pewne wymierne korzyści. Przede wszystkim sprawia, że dostęp

do rynków zagranicznych jest bardziej pewny. Tym samym zmniejsza się ryzyko zawierania transakcji handlowych. System jednolitych norm wielostronnych w większym stopniu ułatwia rozwój handlu niż porozumienia bilateralne, o różnym zakresie koncesji i zobowiązań.

46. Rola Międzynarodowego Funduszu Walutowego w gospodarce Światowej

Głównym celem działalności Międzynarodowego Funduszu Walutowego jest:

tworzenie warunków niezbędnych do stabilizacji finansowej i gospodarczej w krajach członkowskich,

utrzymywanie względnej stabilności walut,

tworzenie ram ułatwiających wymianę dóbr, usług i kapitału między krajami członkowskimi oraz wspieranie wzrostu gospodarczego.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 35 pages
Pobierz dokument