Akt normatywny administracji - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo
Lady_Pank
Lady_Pank19 czerwca 2013

Akt normatywny administracji - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo

PDF (177 KB)
8 strona
1Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
100%on 1 votesLiczba głosów
Opis
Prawo: notatki z zakresu prawa przedstawiające akt normatywny administracji.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 8
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument

1

Akademia Humanistyczna

Im. Aleksandra Gieysztora

Wydział administracji

Piotr Kazimierczak

Nr. 47823

AKT NORMATYWNY ADMINISTRACJI

Praca zaliczeniowa

Seminarium licencjackie

Pułtusk styczeń 2010

2

Spis treści :

1. Pojęcie aktu normatywnego

1.1 Akt normatywny w administracji

2. Akty normatywne powszechnie obowiązujące

2.1 Akty obowiązujące na terenie całego kraju

2.2 Akty o ograniczonym terytorialnie zasięgu

3. Akty normatywne wewnętrznie obowiązujące

4. Hierarchia aktów normatywnych

4.1 Konstytucja

4.2 Ustawy

4.3 Umowa międzynarodowa

4.4 Rozporządzenia

4.5 Akty prawa miejscowego

5. Publikowanie aktów normatywnych

6. Legalność aktu normatywnego

6.1 Podstawa prawna

6.2 Przesłanki prawne

6.3 Przesłanki materialne

3

1. Pojęcie aktu normatywnego

Akt normatywny, akt organu państwa lub innego upoważnionego podmiotu (np. organu organizacji

społecznej), wydany na podstawie konstytucyjnie lub ustawowo przyznanych uprawnień, skierowany do

określonych adresatów. Przykładem aktu normatywnego są np. ustawy uchwalone przez Sejm z udziałem

Senatu, rozporządzenia wydawane przez prezydenta, rząd oraz poszczególnych ministrów.1

Akty normatywne ( prawodawcze, prawotwórcze ) są źródłem prawa czyli tworzą system formalnie

obowiązujących powszechnych zasad, nakazów, zakazów dla wszystkich kategorii podmiotów na

terytorium państwa. Zawierają przepisy ogłaszane w dziennikach urzędowych, które wydawane są przez

kompetentne organy prawodawcze. 2

1.1 Pojęcie aktu normatywnego administracji

Aktami normatywnymi administracji są takie akty prawne wydawane przez organy administracji publicznej,

które zawierają treści normatywne, czyli zobowiązują adresatów do określonego zachowania się. Do

wydania aktu normatywnego niezbędna jest odpowiednia podstawa prawna. Akty normatywne są aktami

stanowienia prawa. Prawo w nich stanowione będzie najczęściej obowiązywało jedynie jednostki

organizacyjnie podległe organowi, który wydał dany akt normatywne. Tym niemniej organy jednostek

samorządu terytorialnego mają prawo wydawania aktów prawa miejscowego, które obowiązują na obszarze

działania tychże organów.

Akt normatywny charakteryzuje się następującymi cechami: jest to władcze rozstrzygnięcie organu władzy

publicznej (władzy wykonawczej, czyli organu administracji rządowej albo samorządu terytorialnego),

zawierające normy postępowania skierowane do ogólnie określonego adresata w abstrakcyjnie określonej

sytuacji. Od aktu administracyjnego akt normatywny odróżnia się przede wszystkim sposobem określania

adresata – akt normatywny nie wskazuje adresata imiennie, lecz określa tylko cechy, przy których

wystąpieniu każda osoba staje się adresatem aktu. Kryterium sposobu określenia sytuacji ma charakter

drugorzędny, choć typowy akt normatywny nie ulega skonsumowaniu w wyniku jednorazowego działania,

lecz ma zastosowanie zawsze, jeżeli zaistnieje określona w nim sytuacja. Czasami jednak akty normatywne

dotyczą konkretnej sytuacji – na przykład w czasie powodzi organy gminy wydają zarządzenie porządkowe

nakazujące natychmiastowe opuszczenie przez ludność danej miejscowości.

Akty normatywne organów administracji noszą różne nazwy. Najczęściej używany jest tu termin

„rozporządzenie” oraz „zarządzenie, choć nie każdy akt tak zwany jest aktem normatywnym. Oprócz tego

często używa się nazwy „uchwała”, jeśli jest to akt normatywny organu kolegialnego. Na mocy wyraźnego

postanowienia Konstytucji RP uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i

ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe wymienionym

organom. 3

2. Akty normatywne powszechnie obowiązujące

Akty powszechnie obowiązujące mogą być skierowane do wszystkich kategorii podmiotów na terytorium

państwa.

2.1. Akty obowiązujące na terenie całego kraju:

a) Konstytucja Rzeczpospolitej Polski

b) Ustawy

- Rozporządzenie z mocą ustawy Prezydenta zatwierdzone przez Sejm (stan wojenny)

- Ratyfikowane umowy międzynarodowe za zgodą ustawy

- Ratyfikowane umowy międzynarodowe bez upoważnienia ustawy

c) Rozporządzenia stanowione przez:

- Prezydenta RP

1 Hasło opracowano na podstawie SMOLSKI R., SMOLSKI M., STADTMLLER E. 1999. “Słownik

Encyklopedyczny Edukacja Obywatelska”, Wydawnictwo Europa. 2 „ Elementy prawa „ Ryszard Seidel (2004r.)

3 „Prawo Administracyjne” M. Wierzbowski, Z. Cieślak, J. Jagielski, J. Lang i inni. Wyd. VI Warszawa 2006

4

- Radę Ministrów

- Prezesa Rady Ministrów

- Ministra kierującego działem administracji rządowej

- Przewodniczącego komitetu w składzie Rady Ministrów

- KRRiT

d) Układy zbiorowe pracy, Umowy Rady Ministrów z Kościołami nierzymskokatolickimi, Regulaminy

Sejmu i Senatu

2.2. Akty o ograniczonym terytorialnie zasięgu:

a) Akty prawa miejscowego

- Uchwały rad samorządu terytorialnego

- Akty normatywne terenowych organów administracji rządowej

3. Akty normatywne wewnętrznie obowiązujące

Akty wewnętrzne obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podlegle organowi państwa wydającemu te

akty. Nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów,

których prawa i obowiązki mogą być regulowane wyłącznie w aktach normatywnych powszechnie

obowiązujących.

a) Regulamin Zgromadzenia Narodowego

b) Uchwały Sejmu (niektóre)

c) Uchwały Senatu (niektóre)

d) Zarządzenia Prezydenta RP

e) Uchwały Rady Ministrów (niektóre)

f) Zarządzenia Prezesa Rady Ministrów (niektóre)

g) Zarządzenia Ministrów (niektóre)

h) Niektóre akty innych centralnych organów państwowych

4. Hierarchia aktów normatywnych

Akty normatywne w państwie tworzą strukturę hierarchiczna i różnią się miedzy sobą przypisywana im

mocą prawna. Mocy prawnej aktu normatywnego nie należy utożsamiać z jego mocą obowiązująca

(wiążąca).

Najwyższe miejsce w hierarchii aktu normatywnego zajmuje konstytucja, po niej ustawa, niżej akty

wykonawcze, do których zalicza się rozporządzenia i zarządzenia oraz akty normatywne wydawane przez

organy samorządu terytorialnego, a także wojewodę. 4

4.1. Konstytucja – zajmuje najwyższe miejsce w hierarchii aktów normatywnych, jest to ustawa zasadnicza.

To akt normatywny parlamentu lub specjalnego organu przedstawicielskiego pochodzącego z wyboru

(konstytuanty). Jest zbiorem norma – zasad stanowiących fundament politycznego, społecznego i

gospodarczego ładu w państwie. Konstytucja RP z 2 kwietnia 1991 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483), uchwalona

przez Zgromadzenie Narodowe i zatwierdzona przez naród w referendum 25 maja 1997 r., weszła w życie

17 października 1997 r. Jest ona najwyższym prawem Rzeczpospolitej Polskiej. Obowiązuje we wszystkich

rodzajach stosunków prawnych, jest bezpośrednio stosowana przez wszystkie organy władzy publicznej. 5

4.2. Ustawy – to akty prawodawcze uchwalone w Polsce przez Sejm za zgodą Senatu. Ustawy zajmują w

hierarchii źródeł prawa miejsce o jeden stopień niższe niż Konstytucja. Wszystkie akty podstawowe

powinny być z nimi zgodne. Na ogół przyjmuje się, że istnieje pewien zakres spraw, które mogą być

regulowane wyłącznie przez ustawy. Tzw. materia ustawowa obejmuje zazwyczaj: nakładanie obowiązków

4 SMOLSKI R., SMOLSKI M., STADTMLLER E. 1999. “Słownik Encyklopedyczny Edukacja Obywatelska”,

Wydawnictwo Europa. 5 JABŁOŃSKA – BONCA J., 2000. „Podstawy prawa dla ekonomistów”, PWN Warszawa

5

na jednostki i zbiorowości, przyznawanie im praw (uprawnień), ograniczenie ich wolności i praw, ustrój,

właściwości i zasady działania aparatu państwowego oraz samorządu terytorialnego, główne zasady systemu

gospodarczego i finansowego państwa, status funkcjonariuszy państwowych(J. Jabłońska-Bonca 2000).

Ustawy są uchwalone w trybie określonym konstytucyjnie (legislacja). Przyjęta przez Sejm ustawa i

podpisana przez prezydenta RP jest publikowana w Dzienniku Ustaw RP.

4.3. Umowa międzynarodowa, oświadczenie woli dwu lub więcej podmiotów prawa międzynarodowego,

wywołujące dla nich skutki prawne. Umowa międzynarodowa jest głównym źródłem prawa

międzynarodowego. Normy dotyczące umowy międzynarodowej zostały zawarte w konwencji wiedeńskiej

o prawie traktatów (1969). Stronami umowy międzynarodowej są państwa, a także np. organizacje

międzynarodowe. Umowy międzynarodowe dzielą się na dwustronne i wielostronne, wielostronne mogą

być zamknięte lub otwarte (dostępne dla innych państw). Umowy międzynarodowe mają różne nazwy, np.:

traktat, konwencja, układ. Umowy międzynarodowe ratyfikuje Prezydent. Ratyfikacja niektórych umów

międzynarodowych wymaga uprzedniej zgody Sejmu. W razie gdy następuje kolizja umowy

międzynarodowej a jakąś ustawą, wówczas pierwszeństwo ma umowa międzynarodowa. W przypadku

innych umów międzynarodowych, Prezes Rady Ministrów powiadamia Sejm o zamiarze przedłożenia

umowy Prezydentowi do ratyfikacji. W umowie międzynarodowej państwo polskie może przekazać

organizacji międzynarodowej (np. Unii Europejskiej), kompetencje organów władzy państwowej w

niektórych sporach. Sejm może w sprawie podpisania umowy międzynarodowej zarządzić referendum.

4.4. Rozporządzenia - , akt normatywny niższego rzędu niż ustawa, wydawany przez naczelny organ władzy

wykonawczej na podstawie konkretnego upoważnienia zawartego w ustawie, w celu jej wykonania. W

Polsce rozporządzenia wydają: prezydent, Rada Ministrów, premier, ministrowie.

Rozporządzenie z mocą ustawy jest aktem normatywnym o randze ustawy (od 1992 prawo wydawania

rozporządzeń z mocą ustawy ma Rada Ministrów na podstawie uchwalonej przez parlament tzw. ustawy

upoważniającej, określającej czas jego obowiązywania i zakres przedmiotowy).

4.5. Akty prawa miejscowego – są źródłem powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym

terytorialnie zasięgu. Obowiązują na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Legalność prawa

miejscowego kontroluje Naczelny Sąd Administracyjny oraz Prezes Rady Ministrów (akty wojewody).

Akty prawa miejscowego można podzielić na: akty pochodzące od organów państwa i pochodzące od

organów samorządu, a także na:

- akty zawierające statuty

- akty zawierające przepisu wykonawcze, tj. akty wydawane na podstawie upoważnień szczegółowych

- akty zawierające przepisy porządkowe, wydawane na podstawie upoważnień generalnych.

Akty prawa miejscowego wydaje się w formie:

- rozporządzeń wykonawczych – wydawanych na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych,

- rozporządzeń porządkowych – w zakresie nie uregulowanym w ustawach i innych przepisach powszechnie

obowiązujących, jeżeli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia oraz zapewnienia porządku,

spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Rozporządzenia porządkowe mogą przewidywać za naruszenie ich

przepisów kary grzywny wymierzane na zasadach i w trybie określonym w prawie o wykroczeniach

5. Publikowanie aktów normatywnych

Ogłoszenie aktu prawnego, zawierającego przepisy powszechnie obowiązujące, stanowi warunek jego

wejścia w życie. Akty normatywne zawierające prawo powszechnie obowiązujące ogłaszane są w

Dzienniku Ustaw (Dz. U.). Kolejne numery Dziennika Ustaw ukazują się nieregularnie, w zależności od

liczby aktów oczekujących na publikację. Akty wewnętrzne administracji – uchwały i zarządzenia, a także

niektóre inne ogłaszane są w Monitorze Polskim (M.P.). Oprócz Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego

ukazują się dzienniki urzędowe niektórych ministerstw. 6

6. Legalność aktu normatywnego

W oparciu o dorobek doktryny oraz orzecznictwo, dają się ustalić, następujące kryteria badania legalności

aktów normatywnych:

6 SIUDA W., 1999. „Elementy prawa dla ekonomistów”, Poznań 1999

6

 podstawa prawna wydania aktu,

 treść aktu,

 kompetencję organu administracji do jego wydania,

 prawidłowość trybu jego wydania.

Poza tym ocenia się także zgodność aktów normatywnych z Konstytucją, ustawą albo aktem normatywnym

zrównanym z ustawą ( np. Art. 2 Ust. Tryb. Konst.)

Porządkując wymienione kryteria można je podzielić: na formalne i materialne. Wprawdzie nie jest to

spotykane w doktrynie polskiej, ale brak jest moim zdaniem powodów, aby nie posłużyć się tego rodzaju

podziałem, tym bardziej, że porządkuje on w sposób znaczący badanie legalności działań organów

administracji. Dzieląc zebrane powyżej przesłanki zgodności aktu normatywnego z prawem można

wyodrębnić następujące grupy: podstawa prawna, przesłanki o charakterze formalnym i przesłanki

materialno-prawne.

6.1. Podstawa prawna

Akt normatywny może być stanowiony tylko w oparciu o odpowiednią podstawę prawna. Zasadą jest, że

podstawą prawną aktów normatywnych administracji powszechnie obowiązujących mogą być przepisy

Konstytucji, przepisy ustawowe oraz przepisy zawarte w innych aktach normatywnych.

6.2. Przesłanki formalne

Przesłanki o charakterze formalnym to przesłanki tyczące się prawidłowości przeprowadzenia postępowania

administracyjnego.

a. właściwość organu administracji

Właściwość organu to zdolność prawna do rozpoznawania i rozstrzygania określonego rodzaju spraw w

postępowaniu administracyjnym.

b. postępowanie

W Polsce nie ma określonej procedury wydawania aktów normatywnych przez organy administracji. Tzw.

procedura legislacyjna ogranicza się zazwyczaj do obowiązku powiadomienia o przygotowywaniu aktu

normatywnego, tryb uchwalania, sposób oddania do wiadomości publicznej uchwalonego już aktu, termin

jego wejścia w życie.

Postępowanie jest także zazwyczaj uregulowane w przepisach szczególnych, ale w przypadku ich

niepełności bądź braku należy sięgnąć do przepisów zamieszczonych w KPA.

c. treść i forma

Forma aktów normatywnych powinna być wyraźnie określona przepisami ustawy. Mogą one przyjmować

formę:

 rozporządzeń,

 zarządzeń wykonawczych,

 uchwał,

 instrukcji,

 wytycznych

 pism wewnętrznych,

 zarządzeń wewnętrznych,

 inną.

Jeśli chodzi o treść, to akty normatywne zawierają normy o charakterze generalno-abstrakcyjnym.

d. ogłoszenie

Dla ważności aktu normatywnego jako powszechnie obowiązującego konieczne jest zapewnienie adresatom

możliwości zapoznania się z nim. Następuje to poprzez ogłoszenie. Jeśli chodzi o akty normatywne, to

ogłaszania ich zostało uregulowane w odrębnej ustawie, a mianowicie w ustawie z 20.7.2000 r. o ogłaszaniu

aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 62, poz. 718 z późn. zm.).

Z ustawy tej wynika wiele zasad dotyczących postępowania z aktami normatywnymi. Przede wszystkim

ustawa stwierdza, że ogłoszenie aktu normatywnego jest obowiązkowe. Ogłoszenie aktu normatywnego

następuje w dzienniku urzędowym. Dziennikami tymi są: Dziennik Ustaw RP, Dziennik Urzędowy RP

"Monitor Polski", Dziennik Urzędowy RP "Monitor Polski B", dzienniki urzędowe ministrów, dzienniki

7

urzędowe urzędów centralnych i wojewódzkie dzienniki urzędowe (art. 8 Ustawy Ogłaszania Aktów

Normatywnych

O tym, jakie akty normatywne są ogłaszane w danym publikatorze, decydują art. 9, 13 wyżej wymienionej

Ustawy.

Ponadto art. 14 Ust. Ogłaszania Aktów Normatywnych

przewiduje, że przepisy porządkowe ogłasza się w drodze obwieszczeń oraz w inny sposób zwyczajowo

przyjęty na danym obszarze.

e. inne warunki formalne

Powyższe wyliczenie formalnych przesłanek aktu normatywnego nie jest ostateczne. Nie jest wykluczone,

że w konkretnym przypadku pojawią się inne przesłanki o formalnoprawnym charakterze. Pamiętać należy,

że np. akty normatywne wydawane przez organy administracji rządowej podlegają rejestracji w rejestrze

przepisów resortowych prowadzonym przez Ministra Sprawiedliwości. Szczegóły reguluje rozporządzenie

Prezesa Rady Ministrów z 28.2.1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 21, poz. 110).

6.3. Przesłanki materialne

Oprócz przesłanek o charakterze formalnym zgodny z prawem akt normatywny wypełnia także wszelkie

przesłanki materialno-prawne. Należą tutaj: wypełnienie przesłanek podstawy prawnej, zgodność z aktami

wyższego rzędu, wypełnienie innych warunków materialnych.

a. zgodność z aktami wyższego rzędu

Zgodność aktu normatywnego z aktami wyższego rzędu oznacza brak sprzeczności z Konstytucją, z

ustawami oraz z innymi aktami o randze ustawowej. Musimy więc tutaj ustalić, czy akt normatywny nie

narusza w żaden sposób praw i wolności zagwarantowanych w Konstytucji, czy odpowiada ustawie, na

podstawie której został wydany itp.

b. wypełnienie innych przesłanej materialno-prawnych

Wypełnienie innych przesłanek materialno-prawnych oznacza zgodność aktu normatywnego z zasadami

prawa administracyjnego, np. z zasadą proporcjonalności, prawidłowe wykorzystanie uznania

administracyjnego.

8

Bibliografia

Literatura: JABŁOŃSKA – BONCA J., 2000. „Podstawy prawa dla ekonomistów”, PWN Warszawa.

SMOLSKI R., SMOLSKI M., STADTMLLER E. 1999. “Słownik Encyklopedyczny Edukacja

Obywatelska”, Wydawnictwo Europa.

SIUDA W., 1999. „Elementy prawa dla ekonomistów”, Poznań 1999

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, Dz. U. 1997, NR 78 poz. 483.

Strony internetowe :

www.openlaw.pl

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument