Edukacja zdrowotna - Notatki - Edukacja zdrowotna - Część 2, Notatki'z Socjologia Zdrowia i Choroby. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 marca 2013

Edukacja zdrowotna - Notatki - Edukacja zdrowotna - Część 2, Notatki'z Socjologia Zdrowia i Choroby. University of Warsaw

PDF (450 KB)
11 strona
907Liczba odwiedzin
Opis
Celem edukacji zdrowotnej powinno być umożliwienie ludziom dokonania identyfikacji czynników wpływających na ich zdrowie, pozytywnych jak i negatywnych, narysowania koła zdrowia lub tęczy czynników lub innego własnego mo...
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 11
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument

styl życia, sieci wsparcia społecznego, oraz szeroko pojęte czynniki społeczno- ekonomiczne

(kulturowe, środowiskowe).

Ważnym celem edukacji zdrowotnej powinno być umożliwienie ludziom dokonania

identyfikacji czynników wpływających na ich zdrowie, pozytywnych jak i negatywnych,

narysowania koła zdrowia lub tęczy czynników lub innego własnego modelu tych czynników.

Wyjaśnić pojęcia: styl życia, prozdrowotne style życia, zachowania zdrowotne Styl życia:

Jest wytworem kultury i ma wyraźny komponent społeczny. Nie ma natomiast zgodności co do definicji i koncepcji tego pojęcia. Styl życia to:

1. Zespół codziennych zachowań, swoistych dla danej zbiorowości lub jednostki, charakterystyczny ,,sposób bycia’’ odróżniający daną zbiorowość lub jednostkę od innych, lub inaczej, bardziej lub mniej świadomie przyjmowana strategia życiowa (Siciński, 1988)

2. Wzór zachowań, który jest trwały i jest ukształtowany przez dziedzictwo kulturowe, relacje społeczne, czynniki geograficzne i społeczno- ekonomiczne oraz cechy osobowościowe człowieka (Green, 1991)

3. Zespół jawnych, manifestowanych zachowań, typowych reakcji i pewnych elementów osobowości (Wrześniewski, 1993)

Styl życia jest złożonym konstruktem, który odnosi się do grupy społecznej i jednostki. Styl

życia grupy społecznej obejmuje wiele zdeterminowanych społecznie wzorów zachowań i

interpretacji sytuacji społecznych, jakie dana grupa wspólnie wypracowała i wykorzystuje by

radzić sobie w życiu. Może ulegać on zmianom pod wpływem różnych czynników i zmian

społecznych w rozmaitych punktach czasu i przestrzeni.

Na styl życia jednostki składają się standardowe reakcje i wzory zachowań ukształtowane w

procesie socjalizacji. Wzory te są stale interpretowane i testowane w sytuacjach społecznych i

mogą podlegać zmianom w wyniku doświadczeń i ponownych interpretacji.

Odrębnym pojęciem jest tryb życia (lub reżim życia). Odnosi się ono do organizacji

codziennego życia np. rytm pracy i odpoczynku. Tryb życia jest związany w znacznym stopniu z

czynnościami fizjologicznymi organizmu. Tryb życia zmienia się z wiekiem oraz podlega wpływom

różnych czynników zewnętrznych i jest także zależny od stylu życia.

Prozdrowotny styl życia:

Zdefiniowanie ,,prozdrowotnego stylu życia’’ oraz określenie, jakie komponenty składają się

na to pojęcie, jest trudne. Ostrowska przytacza jego dwie definicje. Prozdrowotny styl życia to:

1. Wzory świadomych zachowań związanych ze zdrowiem, będących efektem wyborów dokonywanych przez ludzi na podstawie dostępnych, determinowanych ich sytuacją życiową alternatyw

2. Nie tylko wzory zachowań związanych ze zdrowiem, ale także wartości i postawy reprezentowane przez ludzi w odpowiedzi na warunki ich społecznego, kulturowego i ekonomicznego środowiska.

Prozdrowotny styl życia oznacza zatem, że ludzie podejmują świadomie działania

ukierunkowane na zwiększanie potencjału swojego zdrowia oraz eliminują zachowania

zagrażające mu.

docsity.com

Lista tych działań i zachowań jest bardzo zróżnicowana i zależy od tego, czy konstruują ją

profesjonaliści, czy zwykli ludzie. Nie ma także jasności, jakie i ile zachowań należy wziąć od

uwagę, jaka jest hierarchia ich ważności. Zatem używa się terminu w liczbie mnogiej-

prozdrowotne style życia, uwzględniając różne konstelacje działań i zachowań sprzyjających

zdrowiu. Wśród tych zachowań można wyróżnić cztery grupy

( choć podział ten jest umowny i nie wyczerpuje wszystkich możliwości):

1. Zachowania związane głównie ze zdrowiem fizycznym:

- dbałość o ciało i najbliższe otoczenie - aktywność fizyczna - racjonalne żywienie - hartowanie się - sen- odpowiedni czas jego trwania i jakość

2. Zachowania związane głównie ze zdrowiem psychospołecznym:

- korzystanie i dawanie wsparcia społecznego - unikanie nadmiaru stresów i radzenie sobie z problemami i stresem

3. Zachowania prewencyjne:

- samokontrola zdrowia i samobadanie

- poddawanie się badaniom profilaktycznym - bezpieczne zachowania w życiu codziennym ( zwłaszcza w ruchu drogowym) - bezpieczne zachowania w życiu seksualnym

4. Niepodejmowanie zachowań ryzykownych:

- niepalenie tytoniu - ograniczone używanie alkoholu - nienadużywanie leków nie zalecanych przez lekarza - nienadużywanie substancji psychoaktywnych.

Zachowania zdrowotne

Zachowania zdrowotne dotyczą różnych zachowań związanych ze sferą zdrowia, czyli

zachowań, które ,, w świetle współczesnej wiedzy medycznej zwykle wywołują określone (

pozytywne, lub negatywne) skutki zdrowotne’’

Definicje i rodzaje zachowań zdrowotnych Istnieje wiele definicji odnoszących się do wymienianych wcześniej terminów oraz różne

podziały zachowań zdrowotnych. Do celów praktycznych najbardziej przydatne wydają się dwa

kryteria podziału:

1. stan świadomości jednostki i celowość jej działania- wyróżnia się dwie grupy zachowań: - zachowania zdrowotne, czyli działania świadomie podjęte przez człowieka w celu

umocnienia lub zwiększenia potencjału swojego zdrowia, niezależnie od ich skuteczności

- zachowania związane ze zdrowiem, którym nie towarzyszy uświadomiony cel, czyli działania, które ludzie podejmują w swoim codziennym życiu, a ich skutki mogą być negatywne lub pozytywne dla zdrowia; tę grupę zachowań określa się też jako nawyki lub reakcje na daną sytuację

2. Skutki zachowań dla zdrowia człowieka- wyróżnia się też dwie grupy zachowań o przeciwnych znakach:

- zachowania pozytywne (prozdrowotne)- sprzyjające zdrowiu, zwiększające jego potencjał, chroniące przed zagrożeniami lub służące przywróceniu zdrowia, należą do nich np. racjonalne żywienie, aktywność fizyczna

docsity.com

- zachowania negatywne (antyzdrowotne)- stwarzają ryzyko dla zdrowia, powodują bezpośrednie lub odległe szkody np. używanie substancji psychoaktywnych

Należy wspomnieć o innych terminach pokrewnych związanych z zachowaniami i

działaniami ludzi w zdrowiu i chorobie:

- ,,niedziałanie zdrowotne’’, które polega na niepodejmowaniu działania skierowanego na zdrowie we wszystkich sytuacjach, w których takie działanie powinno być podjęte np. palenie tytoniu i niepodejmowanie prób jego rzucenia mimo jego szkodliwości

- zachowania medyczne- związane z aktywnym korzystaniem z instytucji i świadczeń medycznych

- zachowania prewencyjne- działania podejmowane w celu zapobiegania chorobie np. samobadanie piersi

- zachowanie promocyjne- ukierunkowane na zwiększanie potencjału zdrowia np. systematyczna aktywność fizyczna

Wymienione grupy zachowań dotyczą ludzi zdrowych i chorych. W odniesieniu do ludzi

chorych wyróżnia się ponadto specyficzne grupy zachowań:

- zachowania w chorobie- sposób, w jaki chory reaguje na zaobserwowane u siebie zmiany w stanie zdrowia, szuka pomocy, podejmuje, lub nie decyzji o wizycie u lekarza

- samoopieka- aktywność własna osoby uważającej siebie za chorą w celu poprawy swego zdrowia, często z ograniczeniem udziału terapeuty i pomocy ze strony otoczenia.

Czynniki wpływające na kształtowanie zachowań zdrowotnych

Styl życia jednostki, w tym jego zachowania zdrowotne zmieniają się w okresie całego

życia. Zmiany te są zależne od wielu różnorodnych czynników, w tym właściwości człowieka

(wiek, płeć, stan zdrowia itp.) oraz różnorodnych czynników środowiskowych. Naukowcy

wyróżniają natomiast trzy główne grupy czynników wpływających na kształtowanie zachowań

zdrowotnych, są to:

1. czynniki predysponujące – wiedza, przekonania, wartości, postawy; 2. czynniki umożliwiające – umiejętności ważne dla zdrowia, przepisy prawne, priorytety i

polityka zdrowotna na poziomie lokalnym/krajowym, dostępność i jakość opieki zdrowotnej

3. czynniki wzmacniające – normy obyczajowe – społeczna akceptacja lub jej brak w stosunku do danego zachowania w rodzinie, w grupie rówieśniczej itp.; ta grupa czynników powiązana jest z warunkami, w jakich żyje jednostka.

Najważniejszym okresem dla kształtowania zachowań zdrowotnych jest dzieciństwo i

młodość, a znaczącą rolę odgrywa w tym procesie zjawisko socjalizacji.

Omówić zachowania sprzyjające zdrowiu i ryzykowne dla zdrowia

Zachowania sprzyjające zdrowiu:

1. Aktywność fizyczna i sposób spędzania wolnego czasu

docsity.com

Wysiłki fizyczne o odpowiednim ( do wieku i stanu zdrowia) czasie trwania, częstotliwości i

intensywności umacniają zdrowie:

a. powodują wiele korzystnych zmian adaptacyjnych we wszystkich układach organizmu, wpływają korzystnie na metabolizm ( w tym gospodarkę lipidową i węglowodanową)

b. wpływają korzystnie na zdrowie psychiczne ( sprzyjają rozładowywaniu napięć związanych ze stresem i frustracją, zmniejszają poziom lęku i stanów depresyjnych)

c. opóźniają procesy starzenia oraz dzięki utrzymywaniu odpowiedniej sprawności i wydolności fizycznej sprzyjają dobrej jakości życia

d. zapobiegają rozwojowi chorób przewlekłych, w tym zwłaszcza chorób sercowo- naczyniowych ( ryzyko wystąpienia tych chorób u osób nie podejmujących regularnej aktywności fizycznej jest dwukrotnie większe), otyłości, cukrzycy typu 2, chorób układu ruchu

Systematyczną aktywność fizyczną określa się też terminem treningu zdrowotnego. ,, Jest

to świadomie kierowane działanie, polegające na celowym wykorzystaniu ściśle określonych co

do formy, objętości, intensywności i częstotliwości, ćwiczeń fizycznych dla uzyskania efektów

fizycznych i psychicznych’’.

Od wielu lat eksperci i towarzystwa naukowe, w tym zwłaszcza kardiologiczne, ustalają

zalecenia dotyczące poziomu aktywności fizycznej dla ludzi w różnym wieku. Zgodnie z

rekomendacjami:

1. Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego z 2003 r. – za najbardziej wskazane uważa się: wysiłki fizyczne wykonywane 4-5 razy w tygodniu, przez 30- 45 minut, z intensywnością umiarkowaną ( tętno 60- 70 % maksymalnej częstotliwości skurczów serca); korzystne wysiłki wytrzymałościowe, poprzedzone 5- minutową rozgrzewką i zakończone ćwiczeniami wyciszającymi

2. Dla utrzymania i poprawy zdrowia zalecany jest następujący czas kumulujących się w ciągu dnia wysiłków fizycznych:

a. 60 min przy wysiłkach lekkich tj. spacer b. 30- 60 min przy wysiłkach umiarkowanych tj. jazda na rowerze, przy których

odczuwamy ciepło, wyraźnie przyśpiesza się oddech c. 20- 30 min przy wysiłkach intensywnych tj. aerobik

Szczególnie zalecane są ćwiczenia wytrzymałościowe, zwiększające gibkość oraz siłę różnych

grup mięśniowych.

2. Czas trwania i jakość snu

Zachowania związane ze snem, takie jak: odpowiednia liczba godzin, układanie się do snu

o tej samej porze, odpowiednie przygotowanie do snu należy uznać za zachowania

prozdrowotne.

Istnieje wyraźny związek między czasem trwania snu i jego jakością, a stanem zdrowia i

samopoczuciem ludzi. Wśród osób, które oceniają swoje zdrowie jako bardzo dobre i nie chorują

na choroby przewlekłe, znacznie mniejszy jest odsetek tych, które śpią zbyt krótko i źle lub

bardzo źle.

3. Zmiany sposobu żywienia

a. racjonalne odżywianie- spożywanie pokarmów bogatych w witaminy i substancje ożywcze potrzebne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu

b. spożywanie pięciu posiłków dziennie, nie przejadanie się i nie podjadanie między posiłkami

docsity.com

c. ograniczenie spożywania tłuszczów zwierzęcych oraz jedzenia typu ,, fast food’’ d. włączenie do swojej diety owoców, warzyw i produktów bogatych w błonnik e. stosowanie zasad piramidy zdrowego żywienia f. zmiany w żywieniu powinny iść w parze ze zmianami w sposobie naszego życia, w

szczególności zaleca vsię stosowanie aktywności fizycznej

4. Wykonywanie badań profilaktycznych

Poddawanie się badaniom profilaktycznym i korzystanie z oferowanych ich programów

jest dowodem troski o własne zdrowie. Oto przykłady niektórych badań profilaktycznych: pomiar

ciśnienia tętniczego krwi, pomiar stężenia cholesterolu we krwi, badania w profilaktyce raka

sutka ( mammografia), , badania cytologiczne itp.

Zachowania ryzykowne dla zdrowia

1. Używanie substancji psychoaktywnych 2. Palenie tytoniu 3. Spożywanie alkoholu 4. Ryzykowne zachowania seksualne – w życiu seksualnym mogą występować zachowania

wiążące się z ryzykiem zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową (w tym HIV) i niechcianej ciąży. Na podstawie swoich badań z 2006 prof. Izdebski do ryzykownych zachowań seksualnych zalicza między innymi:

a. kontakty oralne (z wtryskiem nasienia do ust) b. nie używanie prezerwatywy c. korzystanie z płatnych usług seksualnych d. nie stosowanie żadnej metody zapobiegania ciąży e. mnogość partnerów seksualnych

Wyjaśnić na czym polega dojrzała postawa wobec zdrowia i choroby, odpowiedzialność za

zdrowie własne i innych, dokonywanie wyborów dotyczących zdrowia.

W ciągu swojego krótkiego życia człowiek przemieszcza się na kontinuum „zdrowie-

choroba”. To w jakim kierunku zmierza jednostka zależy m.in. od jego decyzji i wyborów.

Promocja zdrowia ma zachęcać do czuwania nad własnym zdrowiem, umacnianiem go przez

kształtowanie postawy autokreacyjnej wobec zdrowia.

 Każdy człowiek jest odpowiedzialny za swój los, pomyślność i zdrowie

 Swoim działaniem może zdrowie kreować

„Zdrowie powinno być obiektem troski, by jak najdłużej było w dobrym stanie gwarantującym

sprawne społeczne funkcjonowanie i zaspokojenie życiowych aspiracji”(Gniazdowski)

Dbanie o zdrowie w Polsce:

Zachowania medyczne – korzystanie z usług medycznych z koncentracją na leczeniu; dotyczy

starszych osób

Zachowania prozdrowotne – profilaktyka popularna najczęściej wśród ludzi młodych i

wykształconych (prawidłowe odżywianie; ćwiczenia fizyczne; odpoczynek; radzenie sobie ze

stresem)

docsity.com

Są osoby, które nie podejmują żadnej z tych form. Bierna postawa dorosłych nie sprzyja

aktywności prozdrowotnej młodego pokolenia.

Przyczyny bierności wobec zdrowia: z jednej strony zdrowie jest wysoko ceniona wartością,

ale panuje niski poziom dbania nie. Przyczyniają się do tego:

1. niedostatki wiedzy medycznej

2. gotowość ludzi do poświęcania zdrowia dla innych celów

3. podejmowanie działań na rzecz zdrowia dopiero po jego utracie

4. zewnętrzne umiejscowienie poczucia kontroli – „moje zdrowie nie zależy od tego co

sam dla niego zrobię”

5. niskie poczucie własnej skuteczności

Istnieją różne typy osób biernych wobec zdrowia: oporne, wycofane (usprawiedliwiające

się), zwyczajni ludzie, deklaratywnie prozdrowotni (chcieliby działać na rzecz zdrowia) i

praktykujący wycinkowe (bezrefleksyjne korzystanie ze zdrowia).

Uwarunkowania dbałości o zdrowie.

1. Poczucie odpowiedzialności za własne zdrowie – warunki społ.-gosp. wpływają na

nastawienia behawioralne ludzi czyli na automatyzmy powodujące określone

zachowania, wykształcone jako odpowiedź na powtarzające się specyficzne działania.

2. Świadomość zdrowotna a dbałość o zdrowie. Jest to złożona struktura poznawcza,

która ukierunkowuje i organizuje zachowania zdrowotne ludzi i zależy od trzech,

wzajemnie ze sobą związanych składników:

a. - struktur umożliwiających percepcję sygnałów o zagrożeniach dla zdrowia (osoby

„czujne” i unikające”)

b. - wiedzy o zdrowiu i chorobach czerpana z różnych źródeł

c. - miejsca zdrowia w hierarchii wartości człowieka

Trzy typy myślenia o własnym zdrowiu. (C. Herzlich)

1. Typ powierzchowny – zdrowie staje się przedmiotem uwagi okazjonalnie, gdy pojawi się

choroba lub dyskomfort

2. Traktowanie zdrowia jako rodzaju zasobów – zdrowie jest stałym atrybutem, człowiek

dokonuje jego oceny, samoobserwacji i traktuje go jako swoisty, własny kapitał.

Troszczy się o zdrowie i podejmuje działania w celu jego ochrony, umacniania. Ten typ

sprzyja budowaniu strategii na rzecz zdrowia.

3. Traktowanie zdrowia jako odniesienia do pewnej normy – uznanie, że dowodem zdrowia

jest bycie w normie. Człowiek dąży do osiągnięcia tego, co sam uznaje za normę.

Wyjaśnij w jaki sposób nauczyciel może wpływać na zdrowie i styl życia swych uczniów.

Ważną rolą nauczającego jest modelowanie pożądanych postaw i zachowań

zdrowotnych. Wynika to z teorii społecznego uczenia się zgodnie, z którą ludzie uczą się przez

obserwowanie zachowań innych, zwłaszcza dla danej jednostki.

Nauczyciel może zachęcać uczniów do zachowań prozdrowotnych, umożliwiać ich

praktykowanie oraz tworzyć warunki wspierające zdrowie.

docsity.com

Omówić zasady metod aktywizujących i interaktywnych (podać ich przykłady), korzyści i

ograniczenia w ich stosowaniu.

1. Metody aktywizujące. Istotą metod aktywizujących jest:

a. Przeniesienie akcentu z procesu nauczania na proces uczenia się b. Uwzględnienie emocjonalnego aspektu tego procesu c. Stwarzanie uczącym się przestrzeni do samodzielnego myślenia i działania

Zasady:

a. Podmiotowość – uczestnicy są podmiotem w procesie uczenia się,

b. indywidualne potrzeby (permanentna diagnoza) – uczestnicy uczą się tego, co służy

uzupełnianiu ich indywidualnych deficytów wiedzy umiejętności, odczuwanych jako

indywidualne potrzeby rozwojowe,

c. kontrakt (negocjacje) – treść i forma uczenia się jest ustalona w formie kontraktu

wypracowanego przez nauczyciela i uczących się w trybie negocjacji. Kontrakt może

ulegać zmianom uwzględniającym stan aktualnych potrzeb uczestników.

d. odpowiedzialność (wpływ) – uczestnicy biorą odpowiedzialność za treść, formę oraz

efekty uczenia się, wywierając aktywny wpływ na wszystko, co dzieje się w grupie, przez

doraźne wyrażanie potrzeb i modyfikowanie kontraktu,

e. komunikacja (informacja zwrotna) – członkowie grupy wywierają wpływ na decyzje ich

dotyczące poprzez utrzymanie stałej, wielostronnej komunikacji, odnoszącej się zarówno

do własnych potrzeb, jak też treści i formy aktywności grupy oraz rzeczywistych efektów

podejmowanych działań i wzajemnych relacji ( informacje zwrotne),

f. doświadczenie – uczenie jest efektem doświadczenia zarówno bieżącego, jak też analizy i

porządkowania doświadczenia przeszłego oraz integracji i konceptualizacji całości

dotychczasowego doświadczenia indywidualnego,

g. rola nauczyciela (prowadzącego zajęcia) – organizator procesu doświadczania, planujący

wraz z grupą jej aktywność, koordynujący realizację wspólnego planu działania.

Przykłady:

a. Technika „Narysuj i napisz”: dziecko w swobodnym rysunku, a następnie jego krótkim

opisie, wyraża siebie, swoje uczucia, spostrzeżenia i wyobrażenia oraz swój stosunek do

otaczającego świata.

i. Zalety: łatwość wykonania w każdych warunkach, w tym w czasie zajęć szkolnych; nie ma potrzeby wykorzystywania dodatkowej pomocy; możliwość wykorzystania wyników do: planowania kolejnych zajęć, oceny postępów uczniów oraz ewaluacji działań edukacyjnych.

ii. Ograniczenia: nie wiem  b. Metoda projektów: polega na tym, że uczący się (w zespole lub indywidualnie)

samodzielnie inicjują, planują, wykonują i oceniają określone zadanie. Zadaniem

nauczyciela lub innej osoby prowadzącej zajęcia jest „dyskretna” opieka, tzn. tworzenie

warunków do pracy uczących się, motywowanie ich, towarzyszenie im w realizacji

zadania.

i. Zalety: możliwość aktywnego i twórczego poszukiwania rozwiązań, poczucia sprawstwa; lepszego zrozumienia siebie i otaczającego świata; rozwijanie inicjatywy, zdolności organizacyjnych; zdobycie określonej wiedzy i umiejętności.

docsity.com

ii. Ograniczenia: czasochłonne c. Portfolio: służy planowaniu, organizowaniu i ocenianiu własnego uczenia się. Jest ono

zbiorem prac uczącego się (lub grupy), przechowywanych przez niego i prezentujących

jego wysiłek, postępy i osiągnięcia w zakresie wybranego tematu.

i. Zalety: angażowanie każdego uczącego się; przejęcie odpowiedzialności za własne uczenie się; uczenie samodzielnej pracy i krytycznej oceny własnej pracy; wzmacnianie poczucia własnej wartości; uczenie dyscypliny wywiązania się ze złożonej deklaracji; partnerskie traktowanie uczącego się, budowanie dobrych relacji; małe obciążenie nauczyciela, nie ma potrzeby stosowania pomocy dydaktycznych.

ii. Ograniczenia: wymaga od uczącego się dużej systematyczności.

2. Metody interaktywne: Polegają one na inicjowaniu procesu interakcji, czyli wymiany myśli,

dyskusji, zbierania informacji i doświadczeń w małej grupie lub interakcji uczących się z

innymi osobami spoza grupy ( np. rodzicami, specjalistami).

Zasady:

a. uczący się uczą się od siebie nawzajem, stwarzając razem z prowadzącym zajęcia sytuacje

edukacyjne;

b. prowadzący zajęcia pełni głównie rolę organizatora procesu uczenia się (facilitatora);

c. uczącym stwarza się możliwości stosowania strategii słownych zwanych mową

eksploracyjną; termin ten odnosi się do „głośnego myślenia”, w którym występują częste

wahania, błędne początki i zmiany kierunku, stawianie hipotez i ich weryfikowanie;

d. obowiązuje otwarty styl porozumiewania się, uczący czują się swobodnie, mają do siebie

zaufanie.

Przykłady:

a. Praca zadaniowa w małych grupach

Zalety: kształtowanie umiejętności wzajemnego słuchania, formułowania argumentów, stawiania tezy, prezentowania swojego stanowiska, wyciągania wniosków.

b. Metoda projektu

Zalety: praktyczne wykorzystanie wiedzy i umiejętności, kształtowanie umiejętności: rozwiązywania problemów, twórczego myślenia, odpowiedzialności itd.

c. Drama i techniki teatralne

Zalety: uczenie się empatii , doskonalenie umiejętności komunikowania się i prezentacji swojego stanowiska

Przedstawić etapy planowania w edukacji zdrowotnej.

Planowanie programu jest procesem, którego wynikiem jest plan. Plan powinien zawierać

elementy, które są odpowiedzią na 3 następujące pytania:

1. Co chcemy osiągnąć? – ustalenie potrzeb, wybór priorytetów, określenie celów i zadań

2. Co zamierzamy zrobić? – wybór najlepszego sposobu osiągnięcia celu, identyfikacja

zasobów, ustalenie kto, jak i kiedy będzie realizował program.

3. W jaki sposób sprawdzimy, czy osiągnęliśmy sukces? – zaplanowanie ewaluacji procesu i

wyników.

Etapy planowania programu edukacji zdrowotnej:

docsity.com

Diagnoza potrzeb

Ustalanie celów i zadań

Dobór metod i technik

Identyfikacja zasobów

Planowanie ewaluacji

Opracowanie planu realizacji programu

Realizacja programu i ewaluacja procesu

Etap 1. Diagnoza potrzeb uczestników i wybór priorytetów

a. Co to jest potrzeba? jest różnie definiowana, np. ‘coś co jest konieczne… coś bez czego

trudno się obejść’. Ma kilka synonimów, np. pragnienie dążenie, motyw; a także różne

znaczenia.

b. Jakie są rodzaje potrzeb? J. Bradshaw wyróżnił 4 rodzaje potrzeb społecznych:

i. potrzeba normatywna – określana dla danej grupy przez ekspertów, na podst.

różnych kryteriów;

ii. potrzeba odczuwana – definiowana przez osoby z danej grupy; trudno jest

określić czy są to ich rzeczywiste, aktualne potrzeby wynikające z ich doświadczeń,

obserwacji, czy tylko ich chęci, traktowane jako potrzeby;

iii. potrzeba wyrażana – przełożenie potrzeb odczuwanych na działania;

iv. potrzeba porównawcza – porównywanie siebie z ludźmi o podobnych cechach i w

przypadku stwierdzenia odmienności odczuwanie potrzeby dorównania im;

c. Dlaczego należy dokonywać diagnozy potrzeb w edukacji zdrowotnej? Istnieją co najmniej

trzy powody, dla których powinno dokonywać się tej diagnozy w edukacji zdrowotnej:

i. - potrzeby różnych osób i grup(w tym także szkół i uczniów) są bardzo z

różnicowane i często odbiegają od wizji autorów gotowych programów, często

narzucanych szkołom;

ii. - pytanie o potrzeby może rozbudzić zainteresowanie sprawami zdrowia;

iii. - pytanie o potrzeby i stwarzanie możliwości ich uświadomienia sobie sprzyja

zwiększaniu aktywności i motywacji do uczenia się o zdrowiu.

Diagnozowanie powinno odbywać się w całym okresie realizacji programu, gdyż potrzeby

uczestników mogą się zmieniać. Można również porównywać wyniki potrzeb.

Etap 2. Ustalenie celów i zadań

Można sformułować jeden cel ogólny i cele specyficzne lub szczegółowe, zwane także

zadaniami. W planowaniu celów szczegółowych należy brać pod uwagę 3 grupy celów:

docsity.com

1. Cele poznawcze – czego uczący się powinni dowiedzieć się, co poznać, zrozumieć

2. Cele afektywne – dotyczą kształtowania lub zmiany postawy, przekonań, wartości lub

opinii

3. Cele behawioralne – dotyczą umiejętności, sposób postępowania i zachowań.

W wyborze i formułowaniu celów należy przestrzegać następujących zasad:

a. zgodność z ustalonymi potrzebami uczących się

b. realność – możliwość osiągnięcia celu w ustalonym czasie i/lub w konkretnej sytuacji

c. precyzja sformułowania celu

d. mierzalność – umożliwia to ewaluację wyników

Etap 3. Dobór metod i technik

Dokonując ich wyboru należy odp. Na następujące pytania: Jaka metoda jest

najwłaściwsza i najbardziej skuteczna dla osiągnięcia określonego celu? Jakie metody można

wykorzystać w konkretnych warunkach? (należy wziąć pod uwagę wielkość grupy, wiek

uczestników i ich specyficzne cechy, warunki prowadzenia zajęć) Jakie metody zaakceptują

uczestnicy? (zależy to od: doświadczenia uczestników, ich przekonań) Jakie doświadczenia i

umiejętności w zakresie stosowania metod aktywizujących i interaktywnych ma prowadzący

zajęcia?

Etap 4. Identyfikacja zasobów

Należą do nich:

a. zasoby ludzkie – osoba lub osoby prowadzące zajęcia, ich doświadczenie,

umiejętności, entuzjazm itp.; inne osoby, które współpracują z nimi np. rodzice,

rówieśnicy

b. zasoby materialne – środki dydaktyczne, wydawnictwa, warunki prowadzenia do

zajęć itp.

c. czas przeznaczony na realizację programu

Etap 5. Planowanie ewaluacji

Niezbędna jest ewaluacja programu, czyli sprawdzanie: jak przebiega realizacja programu

(ewaluacja procesu), czy i w jakim stopniu osiągnęliśmy ustalone cele, czy program zakończył się

sukcesem (ewaluacja wyników)

Ewaluacja to sprawdzanie tego, czy osiągnęliśmy ustalone cele, czy działania nasze

zakończyły się sukcesem. Niezbędnym jej elementem jest wartościowanie działań, czyli badanie

czy działania i ich wyniki są wartościowe. Ewaluacja ma służyć usprawnieniu, doskonaleniu decyzji

Metoda ewaluacji procesu:

a. analiza zarejestrowanych danych o liczbie, czasie trwania i organizacji zajęć;

b. obserwacja zachowań uczestników w czasie zajęć, uczestnictwo w zajęciach,

zainteresowanie, aktywność, ich własne inicjatywy i pomysły;

c. samoocena prowadzącego, udzielenie odp. Na pytania” co mi się udało zrobić? Co można

zmienić, poprawić w przyszłości?

docsity.com

d. zebranie informacji zwrotnych od: innych uczestniczących, uczestników zajęć, których

można zachęcić do wyrażania swoich opinii np. o zajęciach, ich prowadzeniu itp.

Metoda ewaluacji wyników:

Trudność w przeprowadzeniu tego zadania jest spowodowane tym, że cele edukacji

zdrowotnej są zwykle złożone i do określenia, czy zostały one osiągnięte, na efekty ma wpływ

wiele dodatkowych czynników wew. i zew., rzeczywiste efekty można sprawdzić w codziennych

sytuacjach życiowych, gdyż o skuteczności edukacji zdrowotnej możemy mówić, gdy dokonuje się

transfer tego, czego nauczyli się do codziennego życia, efekty edukacji zdrowotnej są często

odległe; uczący może uzyskać nową widzę, ale zmiana postaw i zachowań wymaga dłuższego

czasu.

Można wykorzystać następujące metody i narzędzia dla ustalenia zmian, jakie dokonały się w

związku z realizacją programu:

a. testy lub inne formy sprawdzianu przyrostu wiedzy

b. kwestionariusz ankiety lub wywiadu;

c. obserwacja zmian zachowań poszczególnych osób lub grup

d. samoocena uczestników dotycząca zmian jakie wprowadzili w swoim stylu życia,

otoczeniu

e. informacje innych osób z najbliższego otoczenia np. rodziców.

Etap 6. Opracowanie planu realizacji programu

Etap 7. Realizacja programu, ewaluacja procesu

Zgodnie z planem, dokonujemy oceny przebiegu realizacji i wyników wg założeń

opracowanych w etapie 5.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument