Prawo międzynarodowe - Notatki - Prawo - Część 1, Notatki'z Prawo. University of Bialystok
Moniczka
Moniczka7 marca 2013

Prawo międzynarodowe - Notatki - Prawo - Część 1, Notatki'z Prawo. University of Bialystok

PDF (458 KB)
12 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające stwierdzenia z zakresu prawa: prawo międzynarodowe; pojęcie prawa międzynarodowego publicznego i prawa międzynarodowego prywatnego, systematyka prawa międzynarodowego
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 12
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument

I. Pojęcie prawa międzynarodowego publicznego

1. Definicja prawa międzynarodowego publicznego

Prawo międzynarodowe publiczne – zespół norm regulujących

stosunki wzajemne miedzy państwami oraz organizacjami

międzynarodowymi i innymi uczestnikami stosunków

międzynarodowych mającymi zdolność do działania w stosunkach

międzynarodowych.

Definicjami które szerzej charakteryzowały normy prawa międzynarodowego, były

definicje radzieckie – „ normy regulują stosunki między państwami w procesie ich

walki i współpracy, dążą do zabezpieczenia ich pokojowego współistnienia, wyrażają

wolę klas panujących w tych państwach i chronione są przymusem stosowanym przez

państwa indywidualnie lub zbiorowo”. Stwierdzenie że normy zabezpieczone są

przymusem stosowanym indywidualnie lub zbiorowo, jest w przypadku norm

prawnych oczywiste, gdyż inaczej były by to normy moralne czy kurtuazji

międzynarodowej.

2. Kwestia nazwy.

Obok nazwy „prawo międzynarodowe” spotykamy:

- „prawo narodów” wywodzi się z łacińskiego ius gentium, choć w czasach rzymskich

termin ten miał inne znaczenie (była to część prawa rzymskiego regulująca stosunki

obywateli rzymskich z cudzoziemcami oraz w przypadku określenia przepisów i

instytucji wspólnych wszystkim narodom. Termin ten używany był również w

konstytucji 3 maja 1791. Termin ten przyjął się jako regulujący stosunki miedzy

państwami.

- „prawo międzynarodowe” wprowadził w R. Zouche w XVII. Od XVIII wieku obie nazwy

występowały równolegle. W Polsce z nazwy „prawo narodów” zmieniono na „prawo

międzynarodowe publiczne” z uwagi na nazwę przedmiotu wykładanego na studiach

prawniczych i administracyjnych.

- ponieważ prawo międzynarodowe nie reguluje stosunków między narodami ( z

wyjątkiem narodu walczącego o wolność) lecz między państwami zastanawiano się

nad zmianą nazwy. I. Kant uważał że powinno się używać terminu „prawo państw”, F.

von Liszt, G. Jellinek, N.Korkunow próbowali wprowadzić nazwę „prawo

międzypaństwowe”, Tube proponował termin „prawo międzysuwerenne” a G. Hegel i

F. von Holtzendorff opowiadali się za zmianą słowa „międzynarodowe” na

„zewnątrzpańsywowe”.

Obecnie na skutek postępu prawa wszystkie proponowane nazwy zamienne są już

za wąskie. Ponadto za pozostawieniem obecnej nazwy przemawiał fakt iż słowo „nation”

w językach angielskim i francuskim oznaczają naród, i to że naród ma inny niż w XVII w.

status. Ma on prawo do stanowienia a w przypadku narodu walczącego o niepodległość

jest podmiotem prawa międzynarodowego. Słuszna jest krytyka dodatku „publiczne” bo

normy prawa prywatnego stanowionego, wprowadzanymi przez umowy międzynarodowe

to fragment prawa międzynarodowego, natomiast ustawy wewnętrzne o prawie

międzynarodowym prywatnym błędnie określane są jako międzynarodowe.

3. Funkcje prawa międzynarodowego

Funkcje czyli rola w stosunkach społecznych, różnorodne zadania których

realizację ma ono zapewnić. Jest to kategoria historyczna, tzn. zmienna w czasie, zależy

bowiem od stopnia rozwoju i charakteru stosunków międzynarodowych oraz od

istniejącego układu sił.

Regulowanie stosunków zewnętrznych państw

docsity.com

- określa sytuację państwa w społeczności międzynarodowej (prawa zasadnicze

państw),

- ustala ogólne zasady postępowania państw we wzajemnych stosunkach (np. zasada

nieagresji i pokojowego załatwiania sporów międzynarodowych),

- reguluje konkretne stosunki między państwami (np. przyrzeczenie neutralności),

- ustala formy wzajemnych stosunków (prawo dyplomatyczne i konsularne),

- reguluje sprawy zasięgu władzy terytorialnej poszczególnych państw (np. ustalenie

granic państwowych i ich delimitacja)

- ustala reguły postępowania na obszarach nie podlegających niczyjej suwerenności

(morze pełne, przestrzeń kosmiczna)

Oddziaływanie na stosunki wewnętrzne państw:

- oddziaływanie na stosunki wewnętrzne w zakresie niezbędnym do zapewnienia

skuteczności norm międzynarodowych,

- ustalanie zasad postępowania państw w stosunku do obywateli innych państw

(zagadnienia wizowe)

- obecnie na skutek internacjonalizacji stosunków gospodarczych, społecznych,

kulturalnych, naukowych i innych przedmiotem norm międzynarodowych są stosunki

wewnętrzne, (umowy międzynarodowe nakładają na państwa na ich własnym

terytorium obowiązek przestrzegania pewnych standardów i metod postępowania,

- postępowanie państw w stosunku do ich własnych obywateli (konwencje pracy)

Jeśli państwo wyrazi na to zgodę, prawo międzynarodowe może regulować

bezpośrednio jego stosunki wewnętrzne.

4. Struktura i charakter norm współczesnego prawa międzynarodowego.

Wyróżniamy:

- normy o charakterze powszechnym (obowiązują wszystkie państwa),

- normy o charakterze partykularnym, wielostronne. (obowiązują określoną grupę

państw, np. położonym na określonym terytorium i wtedy mówimy o prawie

regionalnym. Takim czynnikiem może być również wspólnota ideologiczna i ustrojowa

np. Układ Warszawski, Statut Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.

- normy o charakterze dwustronnym (bilateralnym), obowiązują wyłącznie w

stosunkach między dwoma państwami.

Sprzeczne prądy w prawie międzynarodowym (L. Ehrlich) – obecnie

obowiązują równocześnie normy pochodzące z różnych okresów historycznych, które

powstały w odmiennym układzie społeczno-politycznym. Prowadzi to do napięć w

stosunkach międzynarodowych bo niektóre normy niezupełnie odpowiadają

rzeczywistości.

Ius cogens – są to normy najbardziej powszechne i podstawowe mające charakter

bezwzględnie obowiązujący i które nie mogą być uchylone wolą państw w ich

wzajemnych stosunkach. Są wyrazem interesu całej społeczności międzynarodowej i

mogą być uchylone tylko wolą wszystkich państw.

Hierarchia norm prawa międzynarodowego – normy prawa

międzynarodowego mają w zasadzie jednakową moc. Ich wzajemny stosunek opiera się

na zasadach : „prawo szczególne uchyla prawo ogólne”, „prawo późniejsze uchyla prawo

wcześniejsze”.

- normy o charakterze ius cogens,

- Karta Narodów Zjednoczonych jest normą o charakterze nadrzędnym

5. Problem sankcji

Za sankcję w prawie międzynarodowym należy uznać – negatywną reakcję

społeczności międzynarodowej, z jaką spotyka się państwo naruszające normy prawa

międzynarodowego.

docsity.com

Sankcje

a. zorganizowane – wyraźnie przewidziane w umowie międzynarodowej, kiedy można

je zastosować, w jaki sposób mają być zastosowane, jaki organ ma je zastosować

- organizacyjne, (np. zawieszenie lub wykluczenie w prawach członka jakiejś

organizacji)

- korygujące (przez ich zastosowanie państwa likwidują skutki naruszenia jakiegoś

postanowienia przez nielojalnego kontrahenta)

- środki przymusu bezpośredniego (przeciwko państwu naruszającemu normy zakazu

uciekania się do groźby użycia lub użycia siły)

b. niezorganizowane – nie są przewidziane w umowie

- socjologiczne (psychologiczne), reakcja opinii publicznej

- odwet np. zawieszenie pewnych świadczeń.

6. Prawo międzynarodowe a wewnętrzne.

Teoria monistyczna – prawo międzynarodowe i prawo wewnętrzne tworzą jeden

system prawny w którym normy pozostają względem siebie w porządku hierarchicznym.

W zależności od sposobu ustalania hierarchii między normami wyróżnia się monizm z

prymatem prawa wewnętrznego i monizm z prymatem prawa międzynarodowego.

(Hegel)

Teoria dualistyczna - prawo międzynarodowe i prawo wewnętrzne stanowią

dwa całkowicie odrębne systemy różniące się od siebie przedmiotem regulacji i źródłami.

(Triepl) Wg Anzilottiego ani normy prawa wewnętrznego nie mogą być wyprowadzane z

prawa międzynarodowego ani też odwrotnie. Ze względu na odrębność nie jest również

możliwa kolizja między nimi. Normy prawa międzynarodowego mogą obowiązywać w

prawie wewnętrznym pod warunkiem transformacji. Wyróżniamy transformację zwykłą

(każda ratyfikowana umowa międzynarodowa ogłaszana jest w dzienniku ustaw) i

generalną (na podstawie klauzuli w konstytucji wszystkie normy wiążące państwo

włączone są do prawa wewnętrznego.

7. Prawo międzynarodowe a prawo międzynarodowe prywatne.

Prawo międzynarodowe prywatne – zespół norm których zadaniem jest

wskazanie określonego systemu prawnego (własnego lub obcego państwa) właściwego

dla dokonania oceny prawnej konkretnej sytuacji osobistej lub majątkowej.

Jest to w pewnym sensie zespół norm kompetencyjnych albo kolizyjnych które

rozgraniczają w stosunkach cywilnych, rodzinnych , opiekuńczych i stosunkach pracy

sfery działania systemów prawnych poszczególnych państw przez określenie które z nich

stosować.

8. Pojęcie, źródła, rozwój i stosowanie prawa prywatnego międzynarodowego.

Prawo międzynarodowe prywatne – dział prawa wewnętrznego związane z:

- prawem opiekuńczym

- prawem pracy

- prawem rodzinnym

- prawem cywilnym.

Są to sytuacje czy stosunki związane z elementem obcym czyli sytuacje, gdzie dany

problem dotyczy systemów prawnych więcej niż jednego państwa ( związane z ruchem

osób lub obrotem ekonomicznym).

Zadaniem międzynarodowego prawa prywatnego jest wskazanie systemu prawnego

(właściwego do rozstrzygnięcia danego problemu) według, którego ma nastąpić ocena

prawna stanu faktycznego. Chodzi o wskazanie państwa, w którym ta sytuacja będzie

badana. Państwo to jest państwem sądu.

docsity.com

Charakter norm międzynarodowego prawa prywatnego.

Są to tzw. normy kolizyjne – normy które decydują o normach – rozgraniczają sfery

działania systemu prawnego w przestrzeni, określają, który z tych systemów jest

kompetentny. Wskazują na kompetencje właściwego sadu. Norma kolizyjna jest to

norma, która wskazuje system prawny mający znaleźć zastosowanie w danej sprawie,

zawiera regułę zachowania dla adresata normy. W ramach normy kolizyjnej znajduje się

bardzo ważny wskaźnik nazywany łącznikiem. Łączniki łączą konkretną sytuację z

określonym systemem prawnym. Każdy łącznik zawiera określnik, który wskazuje nam

na sposób postępowania. Ten określnik może dotyczyć np. spadkodawcy, obywatelstwa,

może być określenie każdoczesne tzn. za każdym razem.

Rodzaje łączników:

1. personalne (dominują w sprawach osobowych, rodzinnych, spadkowych –

nawiązują do więzi między osobą fizyczną a określonym obszarem prawnym, wśród nich

na czoło wysuwają się dwa łączniki : obywatelstwo i domicyl (łącznik zamieszkania -

występuje jeszcze w WB)

2. przedmiotowe dotyczą:

a) miejsca położenia rzeczy ( tam gdzie się rzecz znajduje)

b) dokonania czynności prawnej ( łącznik zdarzenia prawnego)

c) siedziby sądu orzekającego ( jeśli zdarzenie miało miejsce w okręgu

danego sądu, łącznik wyboru: ius sori (gdzie się urodziłeś), ius qui (z kogo się

urodziłeś)

Definicja prawa międzynarodowego prywatnego

Witolisa Ludwiczaka ( M.p.pr. Poznań 1996 )

międzynarodowe prawo prywatne jest to zatem zespół norm obowiązujących na obszarze

pewnego p., a przedmiotem ich jest wskazanie systemu prawnego ( własnego lub

obcego), właściwego dla rozstrzygnięcia stosunku prawnego z zakresu prawa cywilnego,

rodzinnego, opiekuńczego oraz prawa pracy, którego w stanie faktycznym jest element

obcy ( element międzynarodowy, element zagraniczny, stosunek międzynarodowy).

Maksymiliana Pazdana

prawo prywatne międzynarodowe w swej kolizyjnej części obejmuje przeto ogół norm

rozgraniczających w stosunkach zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego,

oraz prawa pracy sfery działania systemów prawnych różnych państw, a to przez

określenie, który z nich należy stosować.

Jednolite prawo międzynarodowe prywatne

Zespoły norm, które maja charakter umów, które regulują kwestie do których państwa

podchodzą tak samo ( w takim a takim przypadku sprawa zostanie rozwiązana według

takiego prawa). Np. przy ustalaniu obywatelstwa.

Źródła prawa prywatnego międzynarodowego

1. akty prawa wewnętrznego

2. umowy międzynarodowe

3. zwyczaj międzynarodowy

4. praktyka sądu

5. doktryna

II. Rozwój prawa międzynarodowego publicznego i jego skutki.

9. Kształtowanie się prawa międzynarodowego – próby periodyzacji.

Rozwój prawa międzynarodowego związany jest ściśle z rozwojem stosunków

międzynarodowych a więc trudno badać historię prawa międzynarodowego w oderwaniu

od historii stosunków międzynarodowych.

docsity.com

Najwłaściwsze próby periodyzacji to takie które opierają się na ogólnej

periodyzacji rozwoju społecznego. Szczególna uwaga skupia się na czasach najnowszych.

Rewolucja w Rosji w 1917 r. zapoczątkowała okres współistnienia państw o różnych

ustrojach społeczno-politycznych, a równocześnie idee socjalistyczne zaczęły oddziaływać

na przemiany prawa międzynarodowego.

10. Początki prawa międzynarodowego.

Starożytność – w formacji niewolniczej powstawały pierwsze normy i zwyczaje

dotyczące stosunków między państwami. Były prymitywne i odbiegają od dziś

pojmowanych, nie tworzyły ani pełnego ani wyraźnie wyodrębnionego systemu norm i

często elementy prawne mieszane były z elementami sakralnymi. W tym okresie

zawierane są pierwsze umowy międzynarodowe, a osoba posła uznana zostaje za osobę

świętą i nietykalną. Kształtują się zasady dotyczące sposobu prowadzenia wojny. W

Grecji związanej wspólnym językiem, kulturą i religią pojawiają się pierwsze trwałe formy

politycznych związków międzynarodowych między miastami-państwami oraz formy

pokojowego załatwiania sporów.

Średniowiecze – na gruzach cesarstwa rzymskiego zapanował chaos, a nowo

powstałe państwa nie od razu były zdolne do utrzymywania bardziej stałych stosunków,

regulowanych ścisłymi normami prawa. Dla dalszego rozwoju prawa międzynarodowego

podstawowe znaczenie miało chrześcijaństwo które dzięki wspólnej kulturze i religii

przyczyniło się do zbliżenia między narodami Europy. Problemy początkowo stwarzał

konflikt rysujący się między dwoma ośrodkami władzy papiestwem i cesarstwem. Nie

sprzyjała również rozwojowi prawa międzynarodowego feudalna struktura społeczno-

polityczna. Doszło bowiem do utożsamiania w jednej osobie władcy i właściciela ziemi co

doprowadziło do zatarcia różnicy między państwem a własnością prywatną. Na

przeszkodzie stała również skomplikowana drabina i hierarchia zależności feudalnych.

Mimo tego e Europie występuje i kształtuje się wiele instytucji i norm prawa

międzynarodowego choć nie tworzą one odrębnego i uporządkowanego systemu. Wiele z

tych norm miało źródła w prawie kanonicznym , w uchwałach soborów, w prawie

rzymskim, w prawach feudalnych, w kodeksie rycerskim itd.

11. Prawo międzynarodowe w okresie klasycznym stosunków międzynarodowych.

Od XV w. nastąpił szybki rozwój prawa międzynarodowego. Oto jego główne

czynniki:

- zwycięstwo królów z wielkimi feudałami świeckimi i duchownymi, powstają w Europie

państwa z absolutnym monarchą. Kształtuje się zasada suwerenności władzy

państwowej tzn. niezależności od jakiejkolwiek władzy zewnętrznej (papieskiej,

cesarskiej).

- w wyniku reformacji i upadku potęgi politycznej papiestwa normy regulujące stosunki

między państwami zostają wyzwolone spod doktryn prawa teologicznego i

kanonicznego co przyczyniło się do ukształtowania prawa międzynarodowego jako

odrębnego systemu norm.

- wielkie odkrycia geograficzne spowodowały powstanie nowych zasad i norm prawa

międzynarodowego m.in. zasada nabycia terytorium

- początkowo w XV i XVI w. Hiszpania i Portugalia wysunęły roszczenia do rozległych

obszarów morskich co godziło w interesy Anglii, Niderlandów i Francji. Państwa te

domagały się prawa do swobodnego żeglowania i odkrywania nowych obszarów. W

konsekwencji została wysunięta zasad wolności mórz.

- rozwój stosunków międzynarodowych doprowadził do pojawienia i rozpowszechniania

się instytucji stałych posłów oraz do rozwoju prawa dyplomatycznego. Ważnym

problemem staje się ranga i precedencja posłów.

- przekształca się i upowszechnia instytucja posła. Traci swą władzę porządkową nad

rodakami a opieka nad interesami państwa wysyłającego.

docsity.com

- po wojnach zawierane są traktaty pokojowe utrwalające nowe układy sił: wojna

trzydziestoletnia i pokój westfalski 1648, traktat utrechcki 1713 oraz po wojnie

siedmioletniej traktat paryski 1763.

12. Okres współczesny w rozwoju prawa międzynarodowego.

a. pierwsza wojna światowa

- Lata wojenne 1914 –18 i wybuch rewolucji w Rosji w 1917 r. to nowy okres w

rozwoju stosunków międzynarodowych i prawa międzynarodowego. Deklaracja

praw narodów Rosji (15 listopada 1917) uznała prawo narodów Rosji do

swobodnego samookreślania aż do oderwania się i utworzenia samodzielnego

państwa włącznie a dekret rady Komisarzy Ludowych z 29 sierpnia 1918 r. anulował

traktaty zawarte przez Rosję w sprawie rozbiorów Polski.

- Hasło Rewolucji Październikowej „pokoju bez aneksji i kontrybucji” znalazło oddźwięk

w świecie powojennym. 22 stycznia Wilson w czternastu punktach określił cele wojny.

- Wojna zakończyła się podpisaniem w Wersalu 28 czerwca 1919 r. traktatu z

Niemcami.

-

b. okres międzywojenny

- konferencja waszyngtońska z 1922 wprowadziła pewne ograniczenia w zakazie

zbrojeń morskich, zabroniła używania gazów duszących i trujących w czasie wojny i

ograniczyła walkę przy użyciu okrętów podwodnych

- protokół genewski z 1924 r. zobowiązujący do załatwiania wszelkich sporów

metodami pokojowymi ale nie został ratyfikowany przez państwa

- pakt Brianda-Kellogga z 1928 r. który zawierał uroczyste wyrzeczenie się wojny i

zobowiązywał do załatwiania sporów środkami pokojowymi

c. druga wojna światowa

- atak na Polskę 1 września Niemiec a 17 września Rosji, jako wypełnienie tajnego

protokołu z 23 sierpnia 1939 r.

- na terenach wcielonych do Rzeszy jak i W Generalnej Guberni nie przestrzegano

przepisów prawa międzynarodowego dotyczącego praw i obowiązków okupanta

(Regulamin haski z 1907 r.)

- kapitulacja Niemiec 8 maja 1945 r. i Japonii 2 września 1945 zakończyła wojnę

- 14 sierpnia 1941 r. Roosevelt i Churchill wydali deklarację o zasadach walki która

podpisana została 1 stycznia 1942 r. przez wszystkie państwa.

- 30 października 1943 r. w wyniku obrad w Moskwie USA, ZSRR i GB wydano

deklarację zapowiadającą utworzenie na miejsce Ligi Narodów nowej organizacji.

- Na konferencjach w Teheranie, Jałcie i Poczdamie podjęto decyzje w zakresie

węzłowych problemów politycznych w powojennym świecie

- 24 października 1945 r. rozpoczęła działalność ONZ

d. rozpad imperiów kolonialnych

Tradycyjne prawo międzynarodowe dopuszczało podboje kolonialne i sprawowanie

władztwa na tych obszarach. Pakt Ligi Narodów wprowadził w odniesieniu do pewnych

terytoriów instytucje mandatu międzynarodowego (sprawowania zarządu przez państwo

pod nadzorem międzynarodowym). W czasie II wojny światowej dążenia emancypacyjne

narodów kolonialnych przybrały na sile i został zapisany w Karcie Narodów

Zjednoczonych. Ponadto Karta Narodów Zjednoczonych zastąpiła system mandatów

systemem powiernictwa traktując go jako stan przejściowy.

Proces dekolonizacyjny z czasem objął niemal wszystkie kolonie. W 1960 r.

Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło deklarację o przyznaniu niepodległości krajom i

ludom kolonialnym. Rezultatem tego było powstanie trzech grup państw:

docsity.com

- rozwinięte państwa kapitalistyczne,

- państwa socjalistyczne

- państwa rozwijające się.

e. okres powojenny

- zimna wojna, od wojny koreańskiej pewne odprężenie aż do Konferencji

Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie 1 sierpnia 1975

16. Systematyka prawa międzynarodowego.

Nie ma jednolitej systematyki wykładu prawa międzynarodowego.

Ludwik Elhrih w podręczniku z 1958 r. wyróżnił 4 działy na które składają się:

1. prawo międzynarodowe

2. nauka prawa międzynarodowego

3. podmioty prawa międzynarodowego

4. mechanizmy stosowane między podmiotami

Nahlik proponował 3 działy:

1. społeczność międzynarodowa

2. współdziałanie

3. konflikty

Systematyka, która jest stosowana najczęściej:

1. pojęcie prawa międzynarodowego

2. historia

3. podmioty

4. terytorium

5. ludność

6. organy państwa w stosunkach międzynarodowych

7. organizacje międzynarodowe

8. załatwianie sporów międzynarodowych

9. prawo konfliktów zbrojnych

Wyróżnia się również prawo morza, prawo lotnicze, prawo kosmiczne, prawo wojenne.

III. Źródła prawa międzynarodowego

17. Pojęcie źródeł prawa międzynarodowego

Termin ten jest używany w różnych znaczeniach

- materialnym, zespół czynników które doprowadziły do powstania konkretnych norm

prawa międzynarodowego (współpraca, współzawodnictwo i walka państw)

- formalnym, formy w których tworzone są normy prawa międzynarodowego (umowy

międzynarodowe i zwyczaj)

- poznawczym, zbiory dokumentów z których czerpie się znajomość norm prawa

międzynarodowego

Teorie źródeł prawa międzynarodowego

- pozytywistyczne, podstawą norm prawa międzynarodowego jest uzgodniona wola

państw wyrażona albo w sposób wyraźny albo dorozumiany (Anzilotti)

- naturalistyczne pochodzenie norm prawa w czynnikach niezależnych od woli państw

np. nakaz rozumu ludzkiego.

18. Znaczenie artykułu 38 Statutu Międzynarodowego ...

docsity.com

Art. 38 Statutu MTS mówi:

Trybunał stosuje:

a. umowy międzynarodowe,

b. zwyczaj międzynarodowy

c. ogólne zasady uznane przez narody cywilizowane

d. wyroki sądowe, tudzież zdania najznakomitszych znawców prawa publicznego

Z punktu widzenia formalnego art. 38 wymienia podstawy lub źródła wyrokowania

Trybunału. Mogą się one częściowo pokrywać ze źródłami prawa międzynarodowego,

choć nie musi być uznany za wyczerpujące wyliczenie źródeł.

- zastrzeżenie odnosi się do samego stwierdzenia narody cywilizowane, które kiedyś

miało sens obecnie nie,

- tekst punktu c oznacza zasady wspólne dla wszystkich systemów prawnych

(wewnętrznego i międzynarodowego), a więc zasady uznawane powszechnie

- wprowadzenie ogólnych zasad prawa jako odrębnej podstawy wyrokowania miało

zapobiec możliwości braku rozstrzygnięcia sporu z braku norm umownych i

zwyczajowych

- punkt d a więc judykatura i doktryna to tylko środek pomocniczy do stwierdzenia

przepisów prawa.

19. Sprawiedliwość dla określenia źródeł prawa międzynarodowego.

20. Konwencja wiedeńska o prawie traktatów międzynarodowych i jej znaczenie

Cała konwencja ma zastosowanie do umów wyłącznie między państwami, a

ponadto definicja umowy zawarta w konwencji obejmuje tylko umowy pisane, choć

teoretycznie są możliwe i umowy ustne.

21. Umowa międzynarodowa – pojęcie, nazwa i rodzaje umów międzynarodowych

Umowa międzynarodowa – wspólne oświadczenie podmiotów prawa

międzynarodowego które tworzy prawo, a więc uprawnienia i obowiązki .

Nazwa umowy nie ma znaczenia z punktu widzenia prawnego. Może wystąpić: traktat,

konwencja, umowa, układ, porozumienie, deklaracja, protokół, pakt, statut, karta,

konkordat, konstytucja.

Rodzaje umów międzynarodowych:

1. Ze względu na tryb zawierania:

- złożone – wymaga ratyfikacji lub zatwierdzenia

- proste – bez ratyfikacji lub zatwierdzenia

2. Ze względu na organ występujący w imieniu państwa:

- państwowe – w imieniu państwa występuje prezydent,

- rządowe – podpisywane są w imieniu Rady Ministrów,

- resortowe – podpisywane w imieniu ministra

3. Ze względu na liczbę stron:

- dwustronne,

- wielostronne.

4. Ze względu na możliwość przystąpienia do umowy:

- zamknięte – występuje ograniczona liczba stron, nie przewiduje się możliwości

przystąpienia stron trzecich (umowy dwustronne)

- otwarte – przewidują możliwość poszerzenia kręgu kontrahentów

- otwarte bezwarunkowo - może przystąpić każdy,

- otwarte warunkowo – tylko dla tych którzy spełnią określone warunki

5. Ze względu na treść umów:

docsity.com

- polityczne,

- gospodarcze,

- komunikacyjne

6. Ze względu na zgodność lub nie, z normami ius cogens:

- równoprawne

- nierównoprawne – jednostronne uprawnienia, uciążliwe dla drugiej strony

22. Budowa umowy międzynarodowej – forma historyczna a współczesna.

Prawo międzynarodowe nie zawiera żadnych przepisów dotyczących formy i

budowy umowy. Jak zostanie zredagowana decydują strony które ją zawierają.

Długotrwała praktyka państw wytworzyła pewne wzory które są naśladowane i

stosowane.

Forma historyczna – w epoce feudalnej umowy międzynarodowe zawierane były przez

głównie przez monarchów dlatego też musiały odpowiadać odpowiednim wymaganiom

formalnym.

Części umowy w znaczeniu historycznym:

1. tytuł umowy

2. inwokacja – wezwanie do Boga, między państwami chrześcijańskimi „w imię Trójcy

Przenajświętszej” a niechrześcijańskimi „w imię Boga Wszechmogącego”

3. intytulacja – wyszczególnienie monarchów zawierających umowy wraz z

przysługującymi im tytułami.

4. arenga – przyczyny które skłoniły do zawarcia umowy

5. narracja – opis czynności i wydarzeń które spowodowały wszczęcie rokowań,

wyznaczenie pełnomocników, zbadanie pełnomocnictw i uznanie ich za dobre i

wreszcie wyrażenie przez pełnomocnika zgody na postanowienia zawarte w umowie

6. dyspozycja- właściwa treść umowy podzielona na artykuły, kończy się klauzulami

dotyczącymi ratyfikacji, wejścia w życie, czasu trwania, wypowiedzenia lub

milczącego przedłużenia obowiązywania umowy

7. korroboracja – wzmocnienie umowy (podpisanie umów i wciśnięcie pieczęci)

8. data i miejsce zawarcia umowy

9. podpisy i pieczęcie.

Skład umowy międzynarodowej obecnie

1. tytuł – oznaczenie nazwy umowy, liczba stron, określenie przedmiotu umowy,

2. wstęp umowy – (preambuła) określenie organów w imieniu których zostaje zawarta,

podanie motywów którymi kierują się strony, zamierzonego celu,

3. dyspozycja – merytoryczna część umowy, zasadnicze postanowienia umowy, zwykle

podzielona na artykuły,

4. postanowienia końcowe – zagadnienia formalnoprawne związane z trybem wejścia w

życie

Reguła alternatu – umowę dwustronną sporządza się w dwóch egzemplarzach przy

czym na pierwszym miejscu wymienia się państwo dla którego umowa jest przeznaczona.

23. Zawieranie umów międzynarodowych – tryb prosty i złożony.

Tryb prosty – rokowania kończą się wyrażeniem zgody państwa na związanie się umową

z reguły przez podpisanie.

Tryb złożony – zgoda państw na związanie się umową wyrażona jest przez ratyfikacje

lub zatwierdzenie.

Zawieranie umów międzynarodowych:

Rokowania – uzgadnianie treści umowy i ostateczne zredagowanie jej treści, mogą być

prowadzone w formie ustnej lub pisemnej.

docsity.com

Parafowanie – tekst jest przygotowany do podpisania, pełnomocnicy którzy uczestniczyli

w rokowaniach składają swoje parafy, stwierdzają że jest autentyczny i nie można

wprowadzać w nim zmian.

Podpisanie – upoważnione do tego osoby podpisują umowę

Ratyfikacja – zatwierdzenie umowy przez kompetentny do tego organ państwowy.

Ostateczne wyrażenie zgody na związanie się umową międzynarodową.

Wymiana lub złożenie dokumentów ratyfikacyjnych – przy umowach dwustronnych jest

ona dokonywana przez przedstawicieli stron umowy którzy w ten sposób uzyskali dowód

że druga strona dokonała ratyfikacji. W przypadku umów wielostronnych dokumenty

ratyfikacyjne składane są depozytariuszowi. Najczęściej jest to państwo na terenie

którego podpisano umowę.

Rejestracja – po wejściu umowy w życie należy ją zarejestrować

Publikacja wewnętrzna – z punktu prawa międzynarodowego nie ma to znaczenia, ale w

części państw publikacja może być niezbędna do stosowania umowy w danym państwie.

24. Wejście w życie umowy i rejestracja

Wejście w życie umowy:

1.. umowa sama określa moment swego wejścia w życie:

- umowy nie zawierające ratyfikacji najczęściej wchodzą w życie z chwilą podpisania

umowy,

- czasami wejście w życie może być połączone ze spełnieniem warunku (tzw. warunek

zawieszający),

- umowy wymagające ratyfikacji wchodzą w życie po wymianie dokumentów

ratyfikacyjnych lub wymiany not dotyczących dokonania zatwierdzenia albo w

określonym czasie po dokonaniu wymiany,

- umowy wielostronne wchodzą w życie w określonym czasie po złożeniu odpowiedniej

ustalonej liczby dokumentów ratyfikacyjnych

- jeśli nie ma klauzuli dotyczącej wejścia w życie, umowa nie podlegająca ratyfikacji

wchodzi w życie z chwilą podpisania, a podlegająca ratyfikacji z chwilą dokonania

wymiany dokumentów ratyfikacyjnych

Rejestracja:

- po raz pierwszy przewidziana w Pakcie Ligi Narodów jak próba eliminacji przed

zawieraniem tajnych umów

- wg Karty ONZ wszyscy członkowie mają obowiązek rejestrowaniu umów zawartych po

wejściu w życie Karty. Brak powoduje niemożność powołania się na tę umowę przed

jakimkolwiek organem ONZ.

25. Obowiązywanie umów – kwestia ważności, przyczyny nieważności, wygaśnięcia,

wypowiedzenia, zawieszenia i wpływ wojny na umowy międzynarodowe.

Zasada „świętości umów” – jeśli zgodę wyrażono we właściwej formie i umowa została

zawarta, strony umowy zobowiązane są wykonać w dobrej wierze jej postanowienia. Ma

ona zastosowanie do wszystkich ważnie zawartych i będących w mocy umów

międzynarodowych. Nie można powołać się na prawo wewnętrzne jako usprawiedliwienie

nie wypełniania umowy.

Nieważność umowy międzynarodowej:

1. związanie z naruszeniem prawa wewnętrznego kontrahentów dotyczącego zawierania

umów,

2. wady oświadczenia woli,

- przekroczenie przez przedstawiciela jego upoważnienia do wyrażania zgody

- błąd

- podstęp

- przekupstwo

- przymus wobec przedstawiciela państwa

- przymus wobec państwa

docsity.com

3. niezgodność z ius cogens

Wygaśnięcie umowy międzynarodowej:

1. przewidziane w samej umowie

- upływ czasu, na jaki umowa została zawarta

- spełnienie się warunku rozwiązującego

- wypowiedzenie umowy zgodnie z jej postanowieniami

2. nieprzewidziane

- uchylenie umowy zgodną wolą stron,

- utrata podmiotowości przez jedną ze stron,

- możliwość jednostronnego wycofania się

- ze względu na wyjątkowe okoliczności.

Wypowiedzenie – większość umów, zwłaszcza bezterminowe posiada klauzule

przewidujące możliwość wypowiedzenia (wyjątek to umowy graniczne i traktaty

pokojowe). Wypowiedzenie skutkuje zazwyczaj nie natychmiastowo ale w jakiś czas po

notyfikacji. Umowa dwustronna po wypowiedzeniu przez jedną ze stron wygasa, ale

umowa wielostronna przestaje tylko obowiązywać stronę która ją wypowiedziała. Jeśli

jednak ilość stron w umowie wielostronnej spadnie poniżej pewnego minimum – umowa

taka wygasa.

Wpływ wojny na umowy międzynarodowe

- te które regulują stosunki pokojowe i przeznaczone są na czas pokoju. Mogą

w czasie wojny ulec zawieszeniu (umowy wielostronne) a część może wygasnąć

(umowy dwustronne)

- te które regulują stosunki wojenne i przeznaczone są na czas wojny. Z chwilą

wypowiedzenia wojny nie tylko zachowują moc obowiązującą ale mają w czasie

konfliktu pełne zastosowanie i muszą być wykonywane (np. umowy regulujące sposób

prowadzenia wojny)

Ta sama umowa może zawierać postanowienia postanowienia obu rodzajów,

ponadto postanowienia niektórych umów mogą obowiązywać zarówno w czasie wojny jak

i pokoju. Np. traktat w sprawie Kanału Sueskiego z 1888 stanowi że kanał ma być wolny i

otwarty w czasie wojny i pokoju.

26. obowiązywanie umów wobec państw trzecich – umowy na korzyść państwa trzeciego i

nakładające obowiązki na państwo trzecie.

W stosunku do każdej mowy można podzielić państwa na:

- strony

- państwa trzecie

Żadnemu państwu nie można narzucić bez jego zgody żadnych zasad

postępowania i żadnych zobowiązań. Od tego są jednak wyjątki które prawo

międzynarodowe dopuszcza. Są to:

- umowy na korzyść państwa trzeciego. Przyznają uprawnienia lub korzyści

określonemu państwu trzeciemu lub dla wszystkich państw. Są to m. in. umowy

wolności żeglugi na kanałach międzynarodowych – Sueskim, Kilońskim, Panamskim.

Innym przykładem był układ poczdamski 2 VIII 1945 dla Polski.

a. państwo trzecie nie jest zobowiązane do przyjęcia ofiarowanej mu korzyści, wynika to

z suwerenności państw oraz tego iż czy coś jest korzystne może być różnie widziane.

b. Zobowiązanie istnieje wyłącznie między stronami umowy i dopóki państwo trzecie nie

wejdzie w posiadanie swych praw , strony umowy mogą postanowienia na jego

korzyść uchylić lub zmienić.

c. Jeśli państwo trzecie nabyło korzyści lub uprawnienia, a umowa nie przewidywała

odwołania tych uprawnień wówczas bez zgody państwa trzeciego nie można zmienić

sytuacji prawnej i faktycznej.

docsity.com

- umowy na niekorzyść państwa trzeciego, czyli nakładające na państwo

zobowiązania. Są to głównie umowy wobec państw które poprzez rozpoczęcie wojny

agresywnej pogwałciło podstawowe prawa państw. Bowiem w normalnych warunkach

takie zobowiązania wymagają zgody pisemnej państwa trzeciego.

27. Zastrzeżenie do umów międzynarodowych.

Zastrzeżenie – jednostronne oświadczenie złożone przez państwo podczas

podpisywania, ratyfikacji , przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia do

umowy, za pomocą którego zmierza ono do uchylenia lub modyfikacji

skutków prawnych określonych postanowień umowy w ich zastosowaniu do

tego państwa.

Umowa międzynarodowa obowiązuje w całości. Od tej zasady istnieją wyjątki –

niektóre umowy wielostronne dopuszczają możliwość związania się tylko ich częścią.

Innym wyjątkiem są zastrzeżenia. Polega na uchyleniu w stosunku do siebie określonych

postanowień umowy, nadaniu postanowieniom szczególnego znaczenia, interpretacji.

Zastrzeżenia mogą być składane w różnych fazach zawierania umowy, nigdy jednak po

ostatecznym wyrażeniu zgody na związanie się umową. W zasadzie mogą być one

składane tylko do umów wielostronnych, umowy dwustronne powinny być przyjęte w

całości zgodną wolą stron. Jeśli umowa przewiduje możliwość składania zastrzeżeń są

one dopuszczalne. Jeśli nie można to uczynić pod warunkiem że nie są one sprzeczne z

celem i przedmiotem umowy. Nie można zgłaszać zastrzeżeń do Karta Narodów

Zjednoczonych.

28. Sprzeciw wobec zastrzeżeń.

Sprzeciw:

- Zwykły, postanowienia do których zgłoszono zastrzeżenia, a następnie sprzeciw, nie

mają zastosowania między państwem zgłaszającym zastrzeżenie a państwem

zgłaszającym sprzeciw. Ma on znaczenie polityczne lub moralne.

- Kwalifikowany, między państwem które zgłosiło zastrzeżenie a państwem które

zgłosiło sprzeciw kwalifikowany umowa w ogóle nie wchodzi w życie.

29. Środki zabezpieczające wykonanie umowy

Niekiedy państwa uważają za niewystarczające przyjęcie określonych zobowiązań

przez inne państwa i dążą do zabezpieczenia wykonania umowy za pomocą dodatkowych

środków.

- dawniej były to: przysięgi, dawanie zakładników, oddawanie w zastaw ruchomości lub

nieruchomości,

- w czasach nowszych, okupacja pokojowa części terytorium do czasu wykonania

zobowiązania (okupacja Nadrenii przez wojska francuskie na podstawie traktatu

wersalskiego), oddawanie pod zastaw pewnych źródeł dochodów

- środkiem zabezpieczającym są także umowy lub deklaracje gwarancyjne w

których jedno lub kilka państw zobowiązuje się użyć wszelkich środków będących w

ich dyspozycji dla zapewnienia wykonania umowy

- dla zapewnienia skuteczności umowy państwa niekiedy wyrażają zgodę na

przeprowadzenie kontroli jej wykonania(przez same państwa lub organizacje

międzynarodowe)

30. Obowiązek przestrzegania umów.

Zasada „świętości umów” – jeśli zgodę wyrażono we właściwej formie i umowa została

zawarta, strony umowy zobowiązane są wykonać w dobrej wierze jej postanowienia. Ma

ona zastosowanie do wszystkich ważnie zawartych i będących w mocy umów

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument