Zad 1
Praca u podstaw– wraz z uwłaszczeniem chłopów w 1863 r. przyszła ich wolność osobista, która
ujawniła, że są oni warstwą całkowicie nieprzygotowaną d o zmierzania się z rzeczywistością: nie potrafią pisać ani czytać, nie znają się na sprawach
administracyjnych takich jak płacenie podatków itp. Są oni więc bezbronni wobec kapitalistów i zaborców. Obowiązkiem warstw w yższych społeczeństwa
(szlachty, inteligencji) jest więc pomoc tej warstwie najniższej poprzez uc zenie jej i pomaganie w znalezieniu drogi życiowej. Praca dla ludu i z ludem.
Praca organiczna– państwo jest jak jeden organizm, aby sprawnie fun kcjonować wszystkie jego organy muszą być zdrowe. W związku z tym wszystkie
warstwy społeczne muszą ze sobą współpracować. Dlateg o warstwy wyższe powinny opiekować się warstwami niż szymi np. poprzez zatrudnianie ich w
zakładach pracy, przyuczanie do zawodu.
Utylitaryzm– głosił, że wszystkie działania jednostki pow inny być podporządkowane dobru ogółu. Dobre jest to co służy całemu społeczeństwu: nauka,
medycyna, technika, praca.
Emancypacja kobiet-zwiększenie udziału kobiet w życiu p ublicznym, zapewnienie im dostępu do szkół średnich i w yższych, poszerzenie ich
aktywności,wyzwolenie i obdarzenie kogoś pełnią praw.
Emancypacja Żydów – wewnętrzny i zewnętrzny proces wyswobadzania się Żydów w Europie spod dyskryminując ych regulacji prawnych, dążący do
formalnego nadania obywatelstwa Żydom i zrównania ich praw z innymi
Zad 2
Obraz polskiego społeczeństwa w powieści "Lalka" Bolesła wa Prusa oraz W powieści "Potop" Henryka Sienkiewicza jest zróżnicowany i ukazuje
społeczeństwo w różnych kontekstach historycznych i sp ołecznych. Poniżej omówię te dwa dzieła literackie oraz ich o brazy polskiego społeczeństwa.
"Lalka" Bolesława Prusa: W "Lalce" Prus przedstawia społeczeńs two Warszawy na przełomie wieku XIX, w okresie pozytywizmu. W tej powieści autor
ukazuje różne warstwy społeczeństwa, co pozwala na stw orzenie kompleksowego obrazu społeczeństwa tamtych czasów.Arysztokracja: Prus opisuje
arystokrację jako zdemoralizowaną i nieodpowiedzialną kl asę, która nie dostrzega zmian w społeczeństwie. Uważa ją się za reprezentantów narodu, ale są
odrealnieni i nie zdają sobie sprawy z bieżących problemów.Szlachta: Prus przedstawia przedstawicieli szlachty jako warstwę wyk ształconą, której upadek
jest wynikiem niepowodzeń po upadku powstania stycznio wego. To pokazuje dramatyczny los tej klasy społecznej.Kapitaliści i kupcy: Ró wnież ważną
grupą społeczną w "Lalce" są kapitaliści i kupcy, którzy zarządzają życiem w stolicy i dysponują znacznym majątkiem. Ich wpływ na społeczeństwo jest
wyraźny.Miejska biedota: Prus opisuje też ubogą część społeczeństwa, k tóra żyje w katastrofalnych warunkach, pozbawiona pracy i podstawowych
środków do życia.W powieści "Potop" Henryka Sienkiewicza obraz polskiej społeczności można opisać w pięciu zdaniach :Społeczność polska jest
zróżnicowana pod względem stanu społecznego, obejmując magnaterię, szlachtę, mieszczan, chłopów oraz różne gru py bojowników.Magnateria
reprezentowana przez postaci takie jak Radziwiłłowie czy Radziejowski wykazuje egoizm i dąży do własnych korzyśc i, często działając na niekorzyść
ojczyzny.Szlachta szybko ulega obcemu panowaniu szwedzkiemu, co jest związane z obietnicami przywilejów, ale także z brakiem patriotyzmu i
skłonnością do uległości wobec najeźdźcy.Mieszczan i chłopi, choć nie ma ją wyraźnych indywidualnych bohaterów, wykazują patriotyzm i gotowość do
walki w obronie kraju, pozostając wierni polskiemu królow i.Sienkiewicz dążył do ukazania ideałów patriotycznych i b ohaterskich w postaciach, takich jak
Jan Kazimierz, Korecki, Wołodyjowski, czy Zagłoba, aby dostarczyć czytelnikom w zorców do naśladowania w walce o suwerenność ojczy zny.
Zad 3
Miłość jako siła motywująca do działania jest jednym z głów nych tematów poruszanych w literaturze, a przykłady z "Lalki" Bolesława Prusa i "Potopu"
Henryka Sienkiewicza ilustrują tę koncepcję w znakomity sposób.W "Lalce" Bolesław Prus ukazuje, jak główny bohater, Stanisław Wokulski, znajduje w
miłości do arystokratki Izabeli Łęckiej głęboką motywację do działania. Stanisław jest postacią pozytywistyczną i prz edsiebiorczą, ale jednocześnie nosi w
sobie cechy romantyczne. Jego miłość do Izabeli popycha go d o ryzykownych działań, włącznie z podróżą do Bułga rii, aby zdobyć jej serce. To uczucie
sprawia, że jest gotów ryzykować życiem i mieniem, dążąc d o spełnienia swojej miłości. Miłość do Izabeli staje się jego motorem napędowym do
osiągnięcia sukcesu w interesach, ale niestety, nie jest odwzajemniona. Mi mo tego miłość motywuje go do działań, a jego postać st aje się symbolem
romantycznego i pozytywistycznego ducha jednocześnie.W "Poto pie" Henryk Sienkiewicz przedstawia postać Andrzeja Kmicica, któ ry staje się bohaterem
narodowym i rycerzem walczącym o ojczyznę, a także zak ochanym mężczyzną. Miłość do Aleksandry Billewiczówny jest głów nym motywem jego
działań. To uczucie popycha go do odważnych czynów i transformacji z brutalne go hulaki na szlachetnego rycerza. Miłość do Aleksandry daje mu pow ód
do walki i staje się źródłem jego heroizmu. Miłość ta nie tylk o motywuje go do działań na rzecz ojczyzny, ale również wpływa na jeg o osobistą przemianę.
Zad 4
Motyw przemiany duchowej bohatera to ważny i często ob ecny w literaturze temat, który ukazuje ewolucję postac i wewnętrznie i zewnętrznie. Na
przykładzie Kmicica z "Potopu" Henryka Sienkiewicza o raz jego poprzednika, Jaceka Soplicy z "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza, można zroz umieć
ten motyw.Andrzej Kmicic to bohater dynamiczny, który przechodzi znaczną przemianę duchową w trakcie wydarzeń opisanych w "Potopie". Na po czątku
opowieści poznajemy go jako awanturnika, warchoła, awan turnika i saraceńskiego szlachcica, który nie wydaje się mi eć wielu pozytywnych cech. Jednak
miłość do Oleńki oraz doświadczenia wojenne i życiowe p rowadzą go ku głębszym refleksjom nad sobą samym. Po kilku krytycznych momentach, takich
jak próba zabójstwa w pojedynku czy praca na służbie u Ra dziwiłła, Kmicic przechodzi wewnętrzną przemianę. R ozpoczyna introspekcję, w wyniku której
dojmuje go, że musi zrekompensować za swoje wcześniej sze złe czyny i zrobić coś dobrego. Przywdziewa habit mnic ha i poświęca się walce o dobro
ojczyzny.Jego przemiana jest wyraźnym przykładem tego, że motyw przemia ny duchowej bohatera często jest spowodowany przez kry tyczne wydarzenia i
dojrzewanie emocjonalne. Kmicic przeszła skomplikowaną drogę, która skłoniła go do podjęcia decyzji o zmianie swo jego życia i postaw.Jacek Soplica z
"Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza również reprezentuje postać dynamiczną. Na pocz ątku epopei jest awanturnikiem i chuliganem, ale w miarę r ozwoju
fabuły doświadcza przemiany. Kluczowym momentem jest jego związek z Telimeną i konflik t z Horeszkami. Po zabójstwie Stolnika, Jacek doświadcza
poczucia winy i wstydu. To sprawia, że zaczyna nad sobą pracować i podejmu je wysiłek, aby naprawić swoje czyny i walczyć o jedność sw ojego rodu.
Jego przejście od mrocznej postaci do bohatera w walce o niepodległość Polski jest wyraźnym przykładem przemiany duchowej bohatera.
Zad 5
W "Gloria Victis," przyroda odgrywa ważną rolę jako symbolizm oraz wieczny św iadek wydarzeń związanych z powstaniem styczniowym. Przyroda, a
konkretnie las, jest personifikowana i staje się niemym na rratorem historii bohaterów. Stanowi tło dla wydarzeń, które miały miejsce podczas powstania,
ale także wydaje się zachowywać pamięć o nich. To w lasie spoczywa grób powst ańców, którzy zostali zapomniani przez ludzi, ale nie przez przyrodę . Las
jest wieczny i niezapomniany.Orzeszkowa ukazuje przyrodę jako nieśmiert elną i potężną siłę, która jest stała wobec krótkotrwałośc i dziejów ludzkich. Jest
to również symbol narodowej chwały i pamięci. Las, chociaż niemy, wydaje się zawołać o chwale i pamięci poległych powstańców, co podkreśla ty tuł
opowiadania, "Gloria Victis," co oznacza "chwała zwyciężonym."W tym kontekś cie przyroda odgrywa rolę wiecznego świadka i strażnika narodowej
pamięci. Przyroda w opowiadaniu symbolizuje nie tylko pięk no, ale także trwałość i niezmienność wobec historii lud zkiej. To ciekawy sposób, w jaki
Orzeszkowa wykorzystuje motyw przyrody, aby podkreślić tematykę naro dową i patriotyczną w swoim dziele "Gloria Victis."
Zad 6
Powieści historyczna-Narrator trzecioosobowy: W powieściach hi storycznych narratorem jest zazwyczaj wszechwiedzący na rrator trzecioosobowy.
Narrator ten orientuje się w kluczowych wydarzeniach hist orycznych i ich kontekście oraz może dostarczać czyte lnikowi informacje o tle
historycznym.Świat przedstawiony z epoki: W powieściach historycz nych autor starannie rekonstruuje świat danej epoki. Szcze gółowe opisy miejsc,
ubiorów, zwyczajów, i technologii tworzą autentyczną atmosferę czasu, w którym osadzon a jest fabuła.Stylizacja języka: W powieściach historycznych
stosuje się często stylizację języka na dany okres historycz ny. Może to obejmować archaizacje językowe, które nadają narracji i dialo gom
charakterystyczny ton epoki.Bohaterowie fikcyjni lub history czni: Powieści historyczne często przedstawiają bohate rów fikcyjnych, którzy żyją w
kontekście historycznym. Czasem pojawiają się również po stacie historyczne, które odgrywają kluczową rolę w fa bule.Wartościowanie w perspektywie
współczesności: W powieściach historycznych autor często wartośc iuje zdarzenia i postaci w perspektywie współczesności. To znaczy, że autor może
analizować wydarzenia historyczne i postacie w kontekście współczesnych wartości i perspektyw.