Zdrowie psychiczne, Notatki z Edukacja

Pobierz Zdrowie psychiczne i więcej Notatki w PDF z Edukacja tylko na Docsity!

* Zdrowie psychiczne

nauczycieli

Katarzyna Okulicz-Kozaryn

1. Instytut Psychiatrii i Neurologii
2. Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w szkole. 08.04.2014, ORE

*Umiejętność wydawania poleceń uczniom

*Wytrwałość w procesie nauczania

*Zaangażowanie w pracę

*Otwartość na nowe projekty i metody

*Wyniki szkolne uczniów

*Poziom motywacji uczniów do nauki

*Poczucie własnej skuteczności uczniów

Han S.S., Weiss B. (2005): Sustainability of Teacher Implementation of School-Based Mental Health ProgramsJournal of Abnormal Child Psychology, Vol. 33, No. 6, 665– 679

*Zaangażowanie w pracę

*Zainteresowanie nowymi metodami

*Realizację zamierzeń

*Obecność w pracy

*Zdrowie somatyczne

*Postawę wobec uczniów

*Jakość relacji z uczniami

*Umiejętność właściwego interpretowania zachowań uczniów

Han S.S., Weiss B. (2005): Sustainability of Teacher Implementation of School-Based Mental Health ProgramsJournal of Abnormal Child Psychology, Vol. 33, No. 6, 665– 679

*86% nauczycieli ma poczucie, że ich obciążenia zawodowe

są wyższe niż w innych profesjach*

*20% nauczycieli ma pełne objawy zespołu wypalenia

zawodowego**

*16% ma wysoki poziom obciążenia zawodowego w związku

z sytuacjami konfliktowymi w pracy

17% ma wysoki poziom obciążenia organizacyjnego 25% ma niskie poczucie sensu pracy*

• Pyżalski J. (2010) Stresory w środowisku pracy nauczyciela [w:] Pyżalski J., Merecz D. (red.) Psychospołeczne warunki pracy polskich nauczycieli. Pomiędzy wypaleniem zawodowym a zaangażowaniem, Impuls, Kraków, 53-74. ** Tucholska S. (2003): Wypalenie zawodowe nauczycieli. Lublin, KUL. ***Okulicz-Kozaryn K., Bobrowski K., Borucka A., Ostaszewski K., Pisarska A., Raduj J. (2012): Klimat i kultura szkoły a zdrowie psychiczne i zachowania problemowe uczniów. Projekt statutowy IPiN.

*30% nauczycieli ma poważne problemy ze

zdrowiem psychicznym (GHQ-12)*

Wśród nauczycieli szkół podstawowych*:

*Silne uczucie gniewu – 9%

*Zaburzenia lękowe (np. nieufność, niska

samoocena) – 13%

*Stres – 8%

*Nieradzenie sobie z codziennymi

problemami (np. odwlekanie) – 6%

*Zaburzenia snu i/lub odżywiania – 34%

*Długotrwały smutek, zdenerwowanie,

obniżony nastrój – 30%

• Bauer J. i wsp., (2007): Working conditions, adverse events and mental health problems in a sample of 949 German teachers. Int Arch Occup Environ Health. 80:442– 449 ** Reece-Peters C., (2013): Teachers' issues: A case for mental health. Paper presented at the Biennial Conference of The University of the West Indies Schools of Education, 23-25 April, 2013, St. Augustine, Trinidad and Tobago

*Nauczyciele „z powołania” są bardziej narażeni na stres

zawodowy – ich samoocena w dużej mierze zależy od

osiągnięć zawodowych*

Wypaleni są częściej starsi nauczyciele i mężczyźni *Nauczyciele - mężczyźni w porównaniu z nauczycielkami –

kobietami**:

*Czują się mniej obciążeni zawodowo,

*Mają większe poczucie sensu własnej pracy,

*Mają mniejsze poczucie przeciążenia pracą szkolną i stresem,

*Mają większe poczucie satysfakcji z pracy w szkole,

*Wyżej oceniają jakość relacji między nauczycielami w swojej

szkole.

• Lens S. & Jesus de S.N. (1999) A psychosocial interpretation of teachers stress and burnout [w:] Vanderberghe R. & Huberman A.M. Understanding and preventing teachers burnout. Cambridge University Press, 192-201. ** Bobrowski K., Pisarska A., Ostaszewski K., Okulicz-Kozaryn K. (2012): Znaczenie kultury i klimatu szkoły dla wyników nauczania oraz spostrzeganego przez nauczycieli nasilenia zachowań problemowych wśród uczniów. Edukacja, 4(120), 39-

Czynniki ryzyka

• rutyna
• szkolna rutyna jest przytłaczająca i czasami taka odbierająca zapał i chęci do pracy
• bo ciągle jest to samo, te same problemy, wciąż są wałkowane
• odgórne podejmowanie

decyzji przez dyrektora

• Jest akcja, musimy zrobić. Klasa jest zobowiązana i koniec. Dyrekcja wrzuca jakiś temat i koniec - to musi być zrobione. To nie jest fajne. Mam poczucie, że jak kończę jedną akcję, to mam następną

Czynniki chroniące

• otwartość szkoły na nowe,

propozycje

*ż ebyśmy odchodzili od takich reguł, zasad, że tylko i wyłącznie tak, tylko i wyłącznie w ławkach, tylko i wyłącznie wycieczka, bo ciągle tych pomysłów może być więcej, tylko kwestia tego, czy chcemy się do tego przyłożyć i coś zrobić, żeby zaciekawić. I trochę zaryzykować

• współdecydowanie o tym,

co dzieje się w szkole

Okulicz-Kozaryn K., Bobrowski K., Borucka A., Ostaszewski K., Pisarska A., Raduj J. (2012): Klimat i kultura szkoły a zdrowie psychiczne i zachowania problemowe uczniów. Projekt statutowy IPiN

Czynniki ryzyka

* poczucie braku sukcesów

* poczucie bycia niedocenianym

* konflikty w gronie

nauczycielskim

• zawód nauczyciela wypacza charaktery, czyni je apodyktycznymi, nie podatnymi na krytykę, a równocześnie jesteśmy ludźmi bardzo wrażliwymi i bardzo czułymi na swoim punkcie.
• wymigiwanie się od wszelkich zadań dodatkowych, przerzucanie ciężaru na cudze barki

Czynniki chroniące

* poczucie sukcesu

• jeżeli coś wychodzi, jeżeli coś wybiega poza ramy, no to jest to, co uskrzydla
• od czasu do czasu udaje mi się nawiązać taki kontakt z uczniem, relacja nauczyciel-mistrz- uczeń. I mam takie pojedyncze osoby, co do których mogę powiedzieć, że rzeczywiście wiem, że one rozwinęły się dzięki mnie. I to chyba najważniejsze

* pochwała, docenienie od

dyrekcji i nauczycieli

* poczucie więzi oraz dobrej

współpracy między pracownikami Okulicz-Kozaryn K., Bobrowski K., Borucka A., Ostaszewski K., Pisarska A., Raduj J. (2012): Klimat i kultura szkoły a zdrowie psychiczne i zachowania problemowe uczniów. Projekt statutowy IPiN

• Autorzy: Bauer J. i wsp. (2007) Freiburg University

Medical School

• Uczestnicy – grupy nauczycieli, 12-15 osób

• 10 sesji x 90 min.

• 5 modułów tematycznych x 2 sesje –

* pierwsza sesja oparta

na własnych doświadczeniach,

* druga – refleksja nad

sytuacjami zawodowymi (metoda „Balinta”)

*Samoświadomość = proces

uświadamiania sobie własnych uczuć i rozumienia swojego zachowania

*Rozwój nauczyciela = gotowość

podejmowania ryzyka i regularnego sprawdzania, które zachowania są pomocne, a które utrudniają dobre funkcjonowanie w roli zawodowej

Richardson B.G. & Shupe M.J. (2003). The importance of teachers self-awareness in working with students with emotional and behavioral disorders. Teaching Exceptional Children, 36(2), 8-

1. Czy staram się aktywnie rozpoznawać swoje stany

emocjonalne i radzić sobie z nimi? *Nauczyciele uczą się rozpoznawania napięcia u uczniów, ale zapominają, że oni pracują „całym sobą” *Świadomość własnych emocji ułatwia podejmowanie racjonalnych decyzji

2. Czy zwracam uwagę na to, na co należy, czyli na pozytywy?

3. Czy staram się aktywnie przeciwdziałać wypaleniu

zawodowemu i dbam o swoje zdrowie psychiczne?

4. Czy korzystam z humoru i dowcipu tak, aby budować dobre

relacje z innymi, rozładowywać konflikty i radzić sobie z własnym stresem?

5. Czy regularnie doceniam osiągnięcia* własne (i innych)?

• Osiągnięcie = doprowadzenie do jakiejkolwiek pozytywnej zmiany u ucznia