Bank centralny i system pieniężny - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw
Bartek
Bartek5 marca 2013

Bank centralny i system pieniężny - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw

PDF (202 KB)
3 strony
2Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki opisujące zagadnienia ekonomiczne: bank centralny i system pieniężny; funkcje banku centralnego i popyt na pieniądz.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 3
Pobierz dokument

24. BANK CENTRALNY I SYSTEM PIENIĘŻNY 2 funkcje banku centralnego:

- bank banków – działa jako bankier dla banków komercyjnych, zapewniając sprawne funkcjonowanie dla całego systemu bankowego

- bank państwa – sprawuje kontrolę nad podażą pieniądza i finansuje deficyt budżetu państwa Bank centralny a podaż pieniądza – czyli metody oddziaływania przez bank centralny na podaż pieniądza w gospodarce. Podaż pieniądza – suma gotówki w obiegu poza systemem bankowym oraz wkładów w bankach komercyjnych i w towarzystwach budowlanych. Baza monetarna – ilość gotówki dostarczanej przez bank centralny zarówno bankom komercyjnym, jak i sektorowi pozabankowemu. Mnożnik kreacji pieniądza – wielokrotność, jaką stanowi podaż pieniądza w stosunku do bazy monetarnej. Rezerwy obowiązkowe – stopa rezerw obowiązkowych jest to minimalna relacja rezerw gotówkowych do wkładów, jaką muszą utrzymywać banki komercyjne na mocy decyzji banku centralnego. Jeśli stosowany jest wymóg rezerw obowiązkowych, to banki komercyjne mogą utrzymywać większe od minimalnych rezerwy gotówkowe, ale nie mogą utrzymywać ich mniej. Jeśli ich zasób gotówki spadnie poniżej wymaganego poziomu, to muszą one natychmiast pożyczyć gotówkę (zwykle od banku centralnego), aby przywrócić wymaganą stopę rezerw obowiązkowych. Jeśli bank centralny wymaga utrzymywania rezerw obowiązkowych ponad poziom, który przezorne banki utrzymywałyby i tak w każdych warunkach, powstaje efekt polegający na ograniczeniu zakresu kreacji wkładów bankowych, obniżeniu wartości mnożnika kreacji pieniądza oraz zmniejszeniu podaży pieniądza przy każdym danym poziomie bazy monetarnej. Podobnie, jeśli obowiązuje już jakaś stopa rezerw obowiązkowych, to jej podwyższenie spowoduje zmniejszenie podaży pieniądza. Stopa dyskontowa – stopa procentowa stosowana przez bank centralny przy udzielaniu pożyczek bankom komercyjnym. Operacje otwartego rynku – występują wtedy, gdy bank centralny zmienia wielkość bazy monetarnej, kupując lub sprzedając papiery wartościowe na otwartym rynku. Operacje otwartego rynku pozwalają wpłynąć na wielkość bazy monetarnej. Ponieważ podaż pieniądza to iloczyn bazy monetarnej i mnożnika kreacji pieniądza, operacje otwartego rynku wpływają równocześnie na rozmiary podaży pieniądza. Inne funkcje banku centralnego – czyli rola banku centralnego w dziedzinie sterowania podażą pieniądza i realizacji polityki pieniężnej państwa. Ostatnia instancja kredytowa – instytucja zdolna do udzielania pożyczek bankom i innym instytucjom finansowym w sytuacjach, gdy panika na rynkach finansowych zagraża całemu systemowi finansowemu. Rola banku centralnego jako pożyczkodawcy ostatniej instancji sprowadza się nie tylko do zwykłej ochrony złożonego i wzajemnie powiązanego wewnętrznie nowoczesnego systemu finansowego, w którym bankructwo jednego banku mogłoby spowodować upadek wielu innych. Pozwala ona również znacznie ograniczyć niepewność w polityce pieniężnej. Zazwyczaj sama świadomość, iż bank centralny jest gotowy podjąć działania jako ostatnia instancja kredytowa, zapobiega powstaniu paniki na rynkach finansowych. Zarządzanie długiem i finansowanie deficytu Potrzeby pożyczkowe sektora publicznego (PPSP) lub inaczej – deficyt sektora publicznego – to suma deficytu budżetu centralnego i budżetów terenowych oraz deficytu w gałęziach znacjonalizowanych. Bank centralny, jako bankier państwa, musi czuwać, by państwo było zdolne do wywiązywania się ze swych zobowiązań płatniczych w przypadku wystąpienia deficytu. Istnieją dwa (po odrzuceniu możliwości zaciągnięcia przez państwo pożyczki za granicą) sposoby sfinansowania deficytu sektora publicznego:

- pożyczenie niezbędnych środków przez państwo od własnego społeczeństwa - dodrukowanie pieniędzy

Popyt na pieniądz – wyodrębniamy 3 podstawowe zmienne, które określają popyt na pieniądz: stopę procentową, poziom cen (albo inaczej przeciętną cenę dóbr i usług) oraz realny dochód

docsity.com

Motywy trzymania pieniądza – Źródeł dążenia ludzi do posiadania pieniędzy należy więc upatrywać w dwóch funkcjach:

- pieniądz jest zasobem. Jest to inaczej ilość pieniędzy w obiegu oraz suma wkładów bankowych posiadanych w jakimś określonym momencie. Posiadanie pieniędzy nie jest tym samym, co ich wydawanie. Trzymamy pieniądze, aby wydać je w przyszłości.

- pieniądz jest środkiem wymiany, wskutek czego musi on również spełniać funkcję środka przechowywania wartości.

- Koszt alternatywny (koszt utraconych możliwości) utrzymywania pieniądza – odsetki utracone w wyniku trzymania aktywów finansowych w postaci pieniędzy (gotówki), a nie w formie oprocentowanych obligacji. Ludzie będą trzymać pieniądze tylko wtedy, gdy dostrzegą w tym korzyści, które zrównoważą koszt alternatywny. Te motywy to:

- motyw transakcyjny – odzwierciedla fakt niedoskonałej synchronizacji wpływów i wydatków w czasie

- motyw przezorności – polega na tym, że z góry decydujemy się trzymać pewien zasób pieniądza na pokrycie nieprzewidzianych wypadków, których dokładnego rodzaju nie jesteśmy jeszcze w stanie przewidzieć

- motyw portfelowy – jego przyczyną jest niechęć ludzi do ryzyka. Ludzie są skłonni poświęcić wyższą przeciętnie stopę zwrotu dla zapewnienia sobie bezpieczeństwa lokat, tj. takiego portfela inwestycyjnego, który przyniesie niższą, ale dającą się łatwiej przewidzieć stopę zysku

Równowaga na rynkach finansowych Bank centralny kontroluje nominalną wartość pieniądza. Jeżeli przyjmiemy założenie upraszczające, że ceny dóbr są stałe, to możemy uznać, iż bank centralny kontroluje także realną podaż pieniądza. Zmiany ilości pieniądza w ujęciu nominalnym prowadzą jednak zwykle do zmiany poziomu cen. Bankowi centralnemu jest wówczas znacznie trudniej kontrolować realną podaż pieniądza. Równowaga na rynku pieniądza – rynek pieniądza znajduje się w równowadze wówczas, gdy wielkość zapotrzebowania na realne zasoby pieniądza jest równa wielkości zaoferowanej. Nadwyżka popytu na pieniądz musi zostać dokładnie zrównoważona przez nadwyżkę podaży obligacji. W przeciwnym wypadku ludzie planowaliby utrzymywanie większego majątku od tego, jaki faktycznie posiadają. Podsumowanie

1. Bank Anglii jest bankiem centralnym w Wielkiej Brytanii i spełnia funkcję banku banków oraz banku państwa. Nie może on nigdy zbankrutować, gdyż ma monopol na emisję pieniądza gotówkowego. Działa też jako ostatnia instancja kredytowa dla banków.

2. Bank centralny odpowiada za realizację polityki pieniężnej państwa. Kontroluje bazę monetarną za pomocą operacji otwartego rynku, tj. kupna i sprzedaży państwowych papierów wartościowych. Ponadto bank centralny może wpływać na wysokość mnożnika kreacji pieniądza przez nakładanie na banki komercyjne wymogu rezerw minimalnych, wprowadzanie depozytów specjalnych lub ustalanie stopy procentowej od kredytów udzielanych w ostatniej instancji na karnym poziomie, co ma zniechęcać banki do utrzymywania nadmiernych rezerw.

3. Bank centralny jest także odpowiedzialny za zarządzanie długiem publicznym, w tym za emisję nowych obligacji mających zastąpić stare, których termin wykupu właśnie mija.

4. Popyt na pieniądz to popyt na jego zasoby w ujęciu realnym. Pieniądz ceni się ze względu na jego zdolność do nabywania dóbr. Popyt na pieniądz w roli środka wymiany zależy od rezultatu porównania wynikających z motywów transakcyjnego i przezorności korzyści z tytułu utrzymywania dodatkowego funta z kosztami w postaci utraconych odsetek wskutek nieulokowania pieniędzy w oprocentowanych aktywach. Wielkość zapotrzebowania na realne zasoby pieniądza spada w miarę wzrostu stopy procentowej. Wzrost dochodu realnego, będącego pewnym przybliżeniem całkowitej sumy transakcji, powoduje zwiększenie zapotrzebowania na realne zasoby pieniądza przy każdym poziomie stopy procentowej.

5. Przy szerszych definicjach pieniądza, takich jak np. agregat M4, istotny jest także motyw portfelowy utrzymania pieniądza. Kiedy inne przynoszące odsetki aktywa staną się zbyt ryzykowne, ludzie zdywersyfikują swoje portfele lokat, włączając do nich również pewną ilość bezpiecznego aktywu – pieniądza. Jeśli nie występuje potrzeba dokonania natychmiastowej transakcji, pojawia się popyt na przynoszące odsetki wkłady terminowe, kosztem

docsity.com

nieoprocentowanych wkładów na żądanie. Popyt na depozyty terminowe jest tym większy, im większe są rozmiary majątku, który ma zostać zainwestowany, i im mniejsza jest różnica oprocentowania wkładów terminowych i aktywów o wysokim stopniu ryzyka.

6. Nie ma odrębnego rynku pieniądza. Ponieważ ludzie mogą planować utrzymywanie tylko takich całkowitych zasobów (podaży) aktywów, jakie posiadają, każda nadwyżka podaży obligacji musi zostać dokładnie zrównoważona przez nadwyżkę popytu na pieniądz. Stopy procentowe dostosowują się, co pozwala zrównoważyć rynek obligacji. Tym samym zapewniają one równowagę na rynku pieniądza.

7. Zwiększenie realnej podaży pieniądza prowadzi do obniżki stopy procentowej odpowiadającej warunkom równowagi. Wzrost dochodu realnego powoduje wzrost stopy procentowej zapewniającej równowagę.

8. W praktyce precyzyjna kontrola podaży pieniądza przez bank centralny okazuje się dość trudna. Wprowadzenie sztucznych, nieżyciowych przepisów sprawia, że interesy bankowe są przenoszone do innych, niepodlegających regulacji kanałów. Kontrola bazy monetarnej jest trudna ze względu na zobowiązanie banku centralnego do występowania w roli ostatniej instancji kredytowej i dostarczania gotówki w ilości wynikającej z zapotrzebowania. Bankowi łatwiej jest wprawdzie kontrolować bazę płynnych aktywów, równocześnie jednak trudno jest mu powstrzymywać banki komercyjne przed przejmowaniem większej części owej bazy wówczas, gdy chcą one przyciągnąć dodatkowe fundusze pozwalające im rozszerzyć akcję kredytową.

9. W praktyce Bank Anglii wykazywał preferencje dla kontroli podaży pieniądza przez bezpośrednie oddziaływanie na poziom stopy procentowej. Tym samym wpływał na rozmiary popytu na pieniądz, który dopiero określał ilość pieniądza, jaką należało dostarczyć. Ten pośredni system kontroli monetarnej był przedmiotem pewnej krytyki. W wyniku pojawienia się fali innowacji finansowych efekty zastosowania tego systemu coraz trudniej jest przewidywać. Wynika to z faktu, że innowacje finansowe powodują przesunięcia funkcji popytu na pieniądz w sposób trudny do precyzyjnego oszacowania.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
Pobierz dokument