Korporacje transnarodowe, Publikacja'z Międzynarodowy handel i finanse. Jagiellonian University in Kraków
jorzin
jorzin26 August 2015

Korporacje transnarodowe, Publikacja'z Międzynarodowy handel i finanse. Jagiellonian University in Kraków

PDF (219 KB)
Pagina
1000+Numero di visite
Description
KORPORACJE TRANSNARODOWE W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ KORZYŚCI I KOSZTY KRAJU PRZYJMUJĄCEGO
20points
Punti download necessari per scaricare
questo documento
Pobierz dokument
AnteprimaPagina / 5
Questa è solo un'anteprima
%{smart_count} pagina mostrata su 5 totali
Pobierz dokument
Questa è solo un'anteprima
%{smart_count} pagina mostrata su 5 totali
Pobierz dokument
Questa è solo un'anteprima
%{smart_count} pagina mostrata su 5 totali
Pobierz dokument
Questa è solo un'anteprima
%{smart_count} pagina mostrata su 5 totali
Pobierz dokument

KORPORACJE TRANSNARODOWE

W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ

KORZYŚCI I KOSZTY KRAJU PRZYJMUJĄCEGO

Korporacja transnarodowa- firma która dąży jednocześnie do uzyskania (przychodów) zysków z

działalności opartej o doświadczenie wynikające z ekonomiki skali, przewagi kosztowej wynikającej z

kreacji wartości uzyskanej dzięki optymalnej lokalizacji oraz o zdobywanie doświadczenia z

działalności na rynku globalnym przy zachowaniu wrażliwości na potrzeby rynków lokalnych.

Większość korporacji międzynarodowych pochodzi z krajów wysoko rozwiniętych tzn. ma w nich

swoją siedzibę główną. W ostatnich latach nastąpił bardzo szybki wzrost liczby firm ponad- i

wielonarodowych. W 1970 r. było w 14 krajach gospodarczo rozwiniętych około 7000 korporacji

wielonarodowych i ponadnarodowych, natomiast w 1995 ich liczba wzrosła do 38000.

Prawie połowa z nich ma swoją siedzibę macierzystą w 5 najbardziej rozwiniętych gospodarczo

krajach, tj. USA, Japonii, Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii

Korporacje transnarodowe uważa się za główne siły napędzające procesy globalizacji w gospodarce

światowej i pozytywna lub negatywna ocena tych korporacji zależy od oceny wszystkich efektów

samej globalizacji. Przede wszystkim podkreśla się jednak ich wpływ na:

 kształtowanie się międzynarodowego podziału pracy,

 działalność rządów,

 życie społeczeństw poszczególnych krajów,

 wielkość i kierunki przepływu towarów a szczególnie kapitałów, technologii,

 metod organizacji i zarządzania.

Wiadomo, że wiele korporacji ponadnarodowych dysponuje wyższymi dochodami ze sprzedaży ze

swoich towarów i usług niż wynosi wartość produktu krajowego brutto (PKB) średniej wielkości

państwa.

Korporacje te na początku lat 90-tych dysponowały ponad 80% światowych zasobów technologii.

Oprócz nowoczesnych technologii korporacje te kontrolują znaczną część światowych zasobów

surowców oraz zatrudniają sporą część najwyżej kwalifikowanych pracowników. Tak więc ponad 1/3

wartości handlu światowego przypadała w połowie lat 90-tych na obroty między korporacjami

międzynarodowymi i ich filiami. Nie ulega więc wątpliwości że podmioty te odgrywają coraz większą

rolę w gospodarce światowej wpływając szczególnie na wielkość i kierunki przepływów

bezpośrednich inwestycji zagranicznych w skali globalnej.

Motywy ekspansji korporacji ponadnarodowych

1. Motywem przewodnim ekspansji korporacji było i jest dążenie do zapewnienia sobie przyzwoitych

zysków w dłuższym okresie czasu i zwiększanie udziału w danym rynku kosztem konkurentów

2. Innym motywem umiędzynarodowienia firmy może być chęć minimalizacji ryzyka związanego z

działalnością tylko na rynku kraju macierzystego oraz dążenie do obejścia barier taryfowych i

pozataryfowych.

3. Kolejny powód ekspansji korporacji ponadnarodowych to nasilająca się konkurencja na rynkach

poszczególnych krajów i na rynku globalnym

4. Oczywistym powodem umiędzynarodowienia firm jest dążenie do obniżki kosztów. Przenosząc

produkcję swoich towarów i usług blisko rynków zbytu firma eliminuje koszty transportu i

pośrednictwa handlowego. Ponadto może lepiej poznać potrzeby lokalnych odbiorców swoich

towarów i usług i szybciej reagować na zmiany w strukturze popytu.

Ewolucja polityki państwa przyjmującego w stosunku do korporacji transnarodowych

Mimo, iż procesy globalizacyjne mają charakter transnarodowy, konkretne działania jednostek

organizacyjnych korporacji transnarodowych realizowane są na terenie poszczególnych krajów, gdzie

interesy narodowe reprezentuje i realizuje państwo. Działania państwa mogą bezpośrednio dotyczyć

korporacji, lub wpływ państwa może mieć charakter pośredni, czyli dokonywać się za pośrednictwem

rynku.

Należy podkreślić, że ostatnio zmniejsza się bezpośrednia ingerencja państwa w prowadzenie

działalności międzynarodowej przez wielkie korporacje, przy jednoczesnym wzroście pośredniego

oddziaływania państwa na warunki funkcjonowania rynku lub przedsiębiorstw. Chodzi tutaj przede

wszystkim o kształtowanie makroekonomicznego środowiska sprzyjającego podnoszeniu

efektywności krajowych przedsiębiorstw oraz przyciąganie produkcji międzynarodowej.

Władze krajów goszczących mogą wpływać korygująco na procesy internacjonalizacji wymiany i

produkcji w drodze podejmowania odpowiednich kroków w dziedzinie:

1. określania ogólnych warunków implementacji korporacji w danym kraju

2. wywieraniu wpływu na kierunki działania korporacji w przemyśle i handlu

3. regulacji transferu technologii

W latach 60-tych i prawie przez cały okres lat 70-tych dominowało restrykcyjne podejście bardzo

wielu państw (zwłaszcza rozwijających się i socjalistycznych) do zaangażowania się korporacji

transnarodowych w ich gospodarkach. Oprócz ograniczeń w dostępie do gospodarki lub do

określonych gałęzi, często stosowanym posunięciem była nacjonalizacja filii korporacji. Państwa

dążyły do maksymalizowania korzyści, ale częściej do minimalizowania ekonomicznych i społecznych

kosztów penetracji gospodarki przez obcy kapitał.

Na lokowanie działalności korporacji transnarodowych w danym kraju wpływ miała polityka

handlowa, przepisy regulujące zagraniczne inwestycje (a także transfer zysków), koszty prowadzenia

działalności nadanym rynku ( podatki, koszty transportu, utrzymania filii), a czasem również

tradycyjne powiązania gospodarcze i polityczne. Reasumując istniały poważne ograniczenia i bariery

w prowadzeniu ekspansji międzynarodowej i dość wysokie koszty transakcyjne, w znacznym stopniu

stworzone przez restrykcyjną politykę państw goszczących.

W latach 80-tych wystąpiły zmiany w polityce państw wobec korporacji transnarodowych, co w

dużym stopniu uwarunkowane było przez nasilające się procesy globalizacyjne w działalności tych

firm, funkcjonowania rynków towarowych i gospodarki światowej. Nastąpiło ogólne przemieszczenie

głównego nurtu działań państwa z usuwania zniekształceń na rynku krajowym w kierunku

podnoszenia międzynarodowej konkurencyjności lokalnych przedsiębiorstw.

Służyło temu nie tylko usuwanie ograniczeń w funkcjonowaniu rynku krajowego, ale także jego

stopniowe otwieranie, zwłaszcza podnoszenie jakości zasobów wytwórczych i stymulowanie ich

relokacji w kierunku bardziej nowoczesnych, dynamicznych i wydajnych dziedzin gospodarki.

Zasadniczą zmianą polityki państwa w latach 80-tych i 90-tych jest stopniowa liberalizacja dostępu

zagranicznych inwestycji bezpośrednich do gospodarek wszystkich krajów.

W miarę usuwania ograniczeń w dostępie korporacji transnarodowych, warunki lokalizacyjne w

różnych krajach poprawiają się i wyrównują, wobec czego dla przyciągnięcia inwestorów władze

poszczególnych krajów wprowadzają więcej ulg, ułatwień i przywilejów.

Polityka państwa staje się czynnikiem przyciągającym inwestycje i działalność korporacji

transnarodowych w sposób pośredni głęboko osadzony w procesach rozwojowych. Mianowicie

państwo wpływając na poprawę warunków działania przedsiębiorstw krajowych poprzez

podnoszenie jakości siły roboczej, modernizację infrastruktury, wspieranie badań podstawowych,

kształtowanie konkurencji, wprowadzanie standardów technicznych i norm jakościowych, ochronę

środowiska itp. w pewnym stopniu przyczynia się także do przyciągania zagranicznych inwestycji

bezpośrednich.

Wpływ polityki ekonomicznej państw goszczących na międzynarodową działalność korporacji

transnarodowych dokonuje się już na początkowym etapie podejmowania decyzji dotyczących

angażowania się w działania na danym rynku oraz co do sposobu wejścia. Można wyróżnić trzy

sposoby uczestnictwa kraju w globalnych operacjach:

1. przez goszczenie filii,

2. przez aktywne uczestnictwo w globalizacji międzynarodowo-konkurencyjnych przedsiębiorstw

krajowych lub

3. przez udział krajowych firm w międzynarodowych sojuszach o charakterze strategicznym.

Czego można się obawiać!

Międzynarodowa ekspansja korporacji transnarodowych polega na wykorzystaniu przez nie różnych

form zaangażowania – eksportu, zagranicznych inwestycji bezpośrednich, porozumień – dla zajęcia

lub umocnienia pozycji na poszczególnych rynkach zagranicznych ( np. w kraju goszczącym) lub na

rynku międzynarodowym.

Niewątpliwie jednym z celów jest pozyskanie zasobów, które nie występują w kraju macierzystym

albo są jakościowo lepsze lub tańsze za granicą.

W tym wypadku możemy mówić zarówno o zasobach fizycznych jak i sile roboczej, czy też zdolności

produkcyjnej.

Wiodącym motywem rynkowego zaangażowania korporacji, mającym niejednokrotnie negatywny

wpływ na rozwój kraju goszczącego, jest tworzenie zagranicznych rynków zbytu na towary lub usługi

korporacji. W związku z tym niekiedy polityka handlowa obcych państw ma za zadanie wprowadzić

utrudnienia w dostępie do rynku, np. w postaci wprowadzonych przez państwo ceł lub ograniczeń

ilościowych. Było to i jest częstym powodem podejmowania bezpośredniej działalności produkcyjno –

handlowej korporacji na zagranicznych rynkach.

Kolejnym niebezpiecznym aspektem jest fakt istnienia przepływów wewnątrzkorporacyjnych.

Lokowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych i tworzenie zagranicznych filii korporacji

transnarodowych uruchamia w konsekwencji międzynarodową produkcję i związane z nią przepływy

towarów i usług. W określonych sytuacjach bardziej korzystne staje się zastąpienie rynku „

normalnego” przez stworzenie tzw. Rynku wewnętrznego przedsiębiorstwa tj. transakcji

wewnętrznych w obrębie tej samej organizacji. Wymiana wewnątrzkorporacyjna w zagregowanej

postaci stanowi dużą część ogólnej wymiany handlowej na świecie. Szacuje się, że w połowie lat

dziewięćdziesiątych łączne obroty wewnątrzkorporacyjne stanowiły 30 – 40% handlu światowego.

Jeszcze innym problemem jest pojawienie się przewagi konkurencyjnej korporacji transnarodowej w

stosunku do firm kraju goszczącego. Na ogół przyjmowano, że lokalni producenci mają nad

przedsiębiorstwem zagranicznym wkraczającym na rynek obcy naturalną przewagę wynikającą z

lepszej znajomości rynku, ustabilizowania źródeł zaopatrzenia i zbytu, dostępu do kanałów

dystrybucji.

Tu jednak zwrócono uwagę, że mimo silnych barier przedsiębiorstwo zagraniczne ma wiele

dodatkowych atutów, które zapewniają im przewagę często o monopolistycznym charakterze.

Źródłem takiej przewagi są przede wszystkim czynniki techniczne – korporacja taka dysponuje

bowiem : prawnie chronionymi technologiami, specyficznym doświadczeniem produkcyjnym, wiedzą

i kwalifikacjami pracowników ( know - how) . Te czynniki pozwalają wytworzyć towary zdecydowanie

bardziej nowoczesne od lokalnych konkurentów.

Przewaga konkurencyjna korporacji transnarodowych wynika również z przewagi negocjacyjnej tych

korporacji, która to jest następstwem korzyści skali. Szczególnie należy podkreślić globalnie

scentralizowane i zintegrowane podejście do kwestii zakupów, które może zapewnić

przedsiębiorstwu dostęp do najlepszych materiałów i komponentów po możliwie najkorzystniejszych

cenach. Jednak owe zwiększenie siły przetargowej ma miejsce w negocjacjach nie tylko z

dostawcami, ale również z pracownikami czy rządami krajów gospodarzy.

Istotnym aspektem jest często poruszany problem związany z zanieczyszczenie środowiska. Taka

sytuacja ma przede wszystkim miejsce w przypadku wysokich standardów w kwestii ochrony

środowiska w kraju macierzystym korporacji. Stąd pojawia się możliwość przeniesienia np.

działalności produkcyjnej lub produktów ubocznych do państw o łagodnych przepisach lub

nieporównywalnie niższych karach.

Podsumowanie

Przed państwem przyjmującym powstaje dylemat: godzić się czy nie na zaistnienie korporacji

transnarodowych i co się z tym wiąże – wszystkich kosztów i korzyści.

Prawdopodobnie silniejsza okazała się wizja płynących z faktu przyjęcia znacznych korzyści – w sferze

technologii, finansów, zatrudnienia, a przede wszystkim perspektywa otrzymania niezbędnego dla

wielu państw zastrzyku kapitału. Dowodem na to może być fakt, iż polityka większości państw

stopniowo przestaje pełnić funkcje restrykcyjne wobec zagranicznych inwestycji bezpośrednich.

Zauważono również, że dzięki postępującej liberalizacji przepływów inwestycyjnych - wewnętrzna

polityka gospodarcza poszczególnych krajów staje się czynnikiem przyciągającym inwestycje i

działalność korporacji transnarodowych..

Ponadto należy zwrócić uwagę na państwa, które odniosły sukces z przyjęcia korporacji. Są to tzw.

państwa nowo uprzemysłowione, czego dobrym przykładem jest Korea Pd. Azjatyckie kraje nowo

uprzemysłowione mają niewielkie rynki zbytu, lecz zaawansowane zdolności wytwórcze i dobrą

infrastrukturę, a także wyszkoloną i względnie tanią siłę roboczą. Walory te silnie przyciągają

nowoczesną produkcję międzynarodową.

Z drugiej jednak strony spotykamy się z opiniami osób, które twierdzą, iż w wyniku rozwoju

korporacji transnarodowych, w nadchodzącym stuleciu wystarczy 20 procent zdolnej do pracy

populacji, aby utrzymać światową gospodarkę w jej rozmachu. Jedna piąta wszystkich poszukujących

pracy wystarczyłaby do wyprodukowania towarów i świadczenia wyspecjalizowanych usług. Czy tak

ma się stać ?

comments (0)
non sono stati rilasciati commenti
scrivi tu il primo!
Questa è solo un'anteprima
%{smart_count} pagina mostrata su 5 totali
Pobierz dokument