Instrumenty rynku kapitalowego w Polsce - Notatki - Finanse i bankowość, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice
lilly_of_the_valley
lilly_of_the_valley19 marca 2013

Instrumenty rynku kapitalowego w Polsce - Notatki - Finanse i bankowość, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice

PDF (150 KB)
18 strona
2Liczba pobrań
928Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu finansów i bankowości: instrumenty rynku kapitalowego w Polsce.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 18

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 18 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 18 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 18 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 18 pages

Pobierz dokument

Spis treści I. Pojęcie rynku kapitałowego. ……………………………………………………..………….3

1.1. Funkcje rynku kapitałowego………………………………………………………3

1.2. Klasyfikacja rynku kapitałowego. ………………………………………………...5

1.3. Uczestnicy rynku kapitałowego. ………………………………………………….7

II. Instrumenty rynku kapitałowego. …………………………………………………………11

2.1. Akcje. …………………………………….……………………………………...11

2.2. Obligacje. ………………………………………………………………………..12

2.3. Certyfikaty inwestycyjne.……………………………………………………….14

2.4. Listy zastawne. …………………………………………………………………..15

2.5. Instrumenty pochodne, derivatives. ……………………………………………..16

2

I. Pojęcie rynku kapitałowego.

W potocznym rozumieniu rynek jest miejscem, gdzie dokonuje się transakcji sprzedaży

i kupna. Stąd rynkiem nazywany jest często główny plac miasta, gdyż właśnie tam

dokonywała się w przeszłości wymiana handlowa. W ujęciu współczesnym w rozwiniętej

gospodarce przemysłowej rynek to pojęcie abstrakcyjne, oznaczające proces kupna

i sprzedaży towarów, którymi mogą być przedmioty, usługi, pieniądze i kapitał.

Mianem rynku określa się też system, w którym ceny ustalane są przez wzajemną relację

popytu do podaży.

Rynek kapitałowy jest elementem rynku finansowego. Na rynku tym podejmowane

są decyzje finansowe uczestników rynku, do których należą przedsiębiorstwa, instytucje

finansowe oraz osoby fizyczne. Zadaniem rynku kapitałowego jest przekształcenie wolnych

środków pieniężnych w inwestycje. Rynek kapitałowy aktywnie uczestniczy w finansowaniu

prywatnych i państwowych potrzeb inwestycyjnych.

1.1. Funkcje rynku kapitałowego.

Rozmiary rynku finansowego są skorelowane z poziomem rozwoju gospodarczego. Im

bardziej rozwinięta jest gospodarka kraju, tym większe jest zapotrzebowanie na usługi

finansowe. Jednakże finanse pełnią funkcję nie tylko usługową, związaną z cyrkulacją

pieniądza i kapitału, ale również kreatywną, stymulującą rozwój gospodarczy.

Do podstawowych funkcji rynku kapitałowego w zakresie oddziaływania na procesy

gospodarcze można zaliczyć:

1.Źródło kapitału.

Rynek kapitałowy pozwala przedsiębiorstwu pozyskać kapitał niezbędny dla realizacji

przedsięwzięć długoterminowych. Osoby dostarczające kapitału otrzymują wynagrodzenie

stanowiące udział w zyskach przedsiębiorstwa lub z odsetek. Mogą również zarabiać na

wzroście wartości rynkowej instrumentów finansowych emitowanych przez to

przedsiębiorstwo.

3

2. Alokacja kapitału.

Polega na transferze kapitału z miejsc, gdzie występuje jego nadwyżka, tam gdzie jest on

potrzebny. Dzięki odpowiedniej alokacji kapitału nadwyżki wolnych środków u osób

fizycznych lub podmiotów gospodarczych pozwalają sfinansować ich niedobory u innych

podmiotów gospodarczych, które potrzebują kapitału. To pozwala na harmonijny rozwój

wszystkich segmentów gospodarki, regionów kraju, czy różnych przedsiębiorstw.

Jednocześnie szansę rozwoju uzyskują nowoczesne dziedziny gospodarki.

3. Mobilizacja kapitału.

Na rynku kapitałowym działa duża ilość osób. Nawet niewielkie sumy dostarczone przez

wiele osób dają w efekcie duży strumień pieniędzy, który odpowiednio ukierunkowany

pozwala na sfinansowanie dużych projektów. Taka mobilizacja kapitału jest możliwa jedynie

na rynku kapitałowym, w którym może uczestniczyć bez wyjątku każdy, w takim stopniu, na

jaki pozwala zasobność jego portfela.

4. Ocena kapitału.

Kapitał jest kierowany do najbardziej efektywnych oraz obiecujących przedsiębiorstw

oraz sektorów. W ten sposób jest wskaźnikiem pozwalającym ocenić strategię rozwoju i

jakość zarządzania podmiotów oraz dziedzin gospodarki.

5. Obiektywna wycena.

Każda dyspozycja kupna bądź sprzedaży instrumentu finansowego emitowanego przez

dany podmiot determinuje jego ostateczną wycenę, a w konsekwencji wycenę całego

przedsiębiorstwa. Ze względu na dużą ilość osób zaangażowanych w taką wycenę,

stosujących różne podejścia, zmniejsza się ryzyko popełnienia błędu, jaki mógłby popełnić

zespół analityków o wysokich kwalifikacjach.

6. Barometr koniunktury.

Sytuacja na rynku kapitałowym odzwierciedla stan gospodarki w kraju. Wskazuje ona

jednocześnie na nastroje panujące na danym rynku. Rynek jest miejscem gdzie następuje

najszybsza, a zarazem widoczna reakcja na zmiany koniunktury. Stąd jest miejscem, na które

są zwrócone oczy analityków badających sytuację ekonomiczną w kraju i na świecie.

4

1.2. Klasyfikacja rynku kapitałowego.

Rynek kapitałowy można podzielić na części biorąc pod uwagę wiele kryteriów:

Kryterium sfery obrotów dzieli rynek na dwa segmenty:

- rynek publiczny

- rynek niepubliczny

W świetle Ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi z dnia

8.12.2000 z obrotem publicznym mamy do czynienia z propozycją nabycia emitowanych

w serii papierów wartościowych skierowaną do co najmniej 300 (USA - 25) osób

lub do nieoznaczonego adresata za pomocą środków masowego przekazu.

Papiery wartościowe (akcje, obligacje) oferowane publicznie muszą spełniać wymogi

nakładane przez ww. ustawę.

Obrót niepubliczny regulowany jest przepisami Kodeksów Cywilnego i Handlowego

oraz Ustawy o Obligacjach (z dnia 29 czerwca 2000 r.).

Ma on miejsce, gdy emisja jest skierowana do co najwyżej 300 osób, akcje są udostępniane

pracownikom na zasadach preferencyjnych lub oferowane jest jednemu nabywcy co najmniej

10 % akcji w jednoosobowej spółce Skarbu Państwa. W tym segmencie rynku najczęściej

występują: weksle, czeki, certyfikaty depozytowe oraz akcje.

Kryterium emisji i rozprzedania dzieli rynek na:

- rynek pierwotny

- rynek wtórny

Z rynkiem pierwotnym mamy do czynienia gdy nabycie papierów wartościowych

proponuje ich emitent. Całością czynności związanych z wprowadzeniem danych papierów

na rynek zajmuje się wybrane przez emitenta biuro maklerskie. Jego zadaniem jest zdobycie

pieniędzy dla emitenta, decyzja o sposobie przeprowadzenia emisji, wyznaczenie ceny

emisyjnej oraz przeprowadzenie kampanii promocyjnej. Cenę emisyjną ustala się poprzez

wycenę wartości danego projektu. Aby dać zarobić również i inwestorom jej poziom jest

zazwyczaj minimalnie niższy od odpowiedniego ułamka wartości spółki. Za taką usługę

domy maklerskie pobierają najczęściej prowizję w wysokości 1,5-3% pozyskanego kapitału.

Aby zapewnić powodzenie emisji emitent może skorzystać z dodatkowej usługi -

5

gwarantowania emisji tzw. underwritingu, a w Polsce subemisji usługowej lub inwestycyjnej.

Podnosi to koszt emisji o ok. 200 pkt. baz. ale zapewnia pozyskanie potrzebnego kapitału.

Rynek wtórny charakteryzuje się oferowaniem papierów wartościowych przez osoby

inne niż emitent. Nie dokonuje się na nim zasilenie emitenta w kapitał, lecz obrót papierami

pośród inwestorami. Jest to najważniejsza i najbardziej spektakularna część obrotu.

Na rynku wtórnym podlegają dyskontowaniu wszystkie informacje dostępne dla inwestorów

i następuje rynkowa wycena danych walorów.

Rynek wtórny dzieli się na dwa segmenty:

- giełdowy - gdzie handel papierami wartościowymi następuje na giełdzie (w Polsce Giełda

Papierów Wartościowych w Warszawie),

- pozagiełdowy - tzw. over-the-counter market (OTC market) , dzielony dalej na:

- regulowany - (w Polsce Centralna Tabela Ofert), skierowany

do mniejszych spółek o niższej płynności i nie mogących sprostać wymogom giełdy.

- nieregulowany

Kryterium dewizowo-prawne wyróżnia:

- rynek narodowy, gdzie transakcje regulowane są przez prawo miejscowe, zawierane

w walucie krajowej i przeprowadzane przez miejscowych urzędników

- rynek międzynarodowy, gdzie w transakcjach uczestniczą również osoby spoza danego

obszaru i nie mają zastosowania przepisy prawa miejscowego. Przykłady to:

- eurobond market - rynek euroobligacji

- euroequity market - rynek euroakcji

Kryterium zakresu reglamentacji dewizowej wyróżnia;

- rynek ze swobodnym dostępem

- rynek reglamentowany.

6

1.3. Uczestnicy rynku kapitałowego.

1. Komisja Nadzoru Finansowego.

Komisja Nadzoru Finansowego (dawna Komisja Papierów Wartościowych i Giełd)

- jest to naczelny organ administracji państwowej uprawniony do sprawowania nadzoru m.in.

nad podmiotami prowadzącymi działalność na rynku kapitałowym: firmami inwestycyjnymi,

towarzystwami funduszy inwestycyjnych, emitentami przeprowadzającymi publiczne oferty

papierów wartościowych, spółkami prowadzącymi rynek regulowany (Giełda Papierów

Wartościowych w Warszawie SA oraz MTS-CeTO), giełdami towarowymi (Terminowa

Giełda Energii), spółką prowadzącą depozyt papierów wartościowych (Krajowy Depozyt

Papierów Wartościowych), depozytariuszami, agentami transferowymi.

2. Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych.

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. to centralna instytucja, której

zadaniem jest prowadzenie i nadzorowanie systemu depozytowo-rozliczeniowego w zakresie

obrotu instrumentami finansowymi w Polsce. Głównymi zadaniami KDPW jest rozliczanie

i rozrachunek transakcji zawartych na publicznym rynku papierów wartościowych,

a także ewidencjonowanie i przechowywanie zdematerializowanych instrumentów

finansowych. Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych administruje i zarządza Systemem

Rekompensat utworzonym w celu gwarantowania wypłat środków pieniężnych

oraz zrekompensowania wartości utraconych maklerskich instrumentów finansowych

zaewidencjonowanych na rachunkach inwestycyjnych domów maklerskich i banków

prowadzących działalność maklerską w przypadku ich upadłości.

3. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. organizuje regulowany obrót

akcjami na rynku podstawowym (urzędowym) oraz równoległym (nieurzędowym). Ponadto

na GPW notowane są obligacje Skarbu Państwa, korporacyjne, komunalne, kontrakty

terminowe, opcje, jednostki indeksowe, certyfikaty inwestycyjne i warranty subskrypcyjne.

Poprzez giełdę mogą być przeprowadzane również transakcje krótkiej sprzedaży.

Na GPW funkcjonuje poza rynkiem regulowanym alternatywny system obrotu NewConnect.

7

4. Centralna Tabela Ofert (MTS-CeTO).

MTS-CeTO S.A. jest podmiotem nadzorującym i organizującym pozagiełdowy rynek

obrotu papierami wartościowymi. Obrót papierami wartościowymi odbywa się za

pośrednictwem domów maklerskich, które mogą działać na rachunek klienta bądź na

rachunek własny. Inne uprawnione podmioty, banki, mogą działać wyłącznie na rachunek

własny. Rynek Papierów Wartościowych CeTO obejmuje następujące segmenty:

Rynek Instrumentów Dłużnych, na którym notowane są listy zastawne, obligacje komunalne,

obligacje korporacyjne, obligacje bankowe oraz obligacje skarbowe,

Rynek Akcji, na którym notowane są akcje małych i średnich przedsiębiorstw,

Rynek Certyfikatów Inwestycyjnych.

5. Firmy inwestycyjne.

Firmy inwestycyjne - są to domy maklerskie, banki prowadzące działalność

maklerską, zagraniczne firmy inwestycyjne prowadzące działalność maklerską na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej oraz zagraniczne osoby prawne z siedzibą na terytorium państwa

należącego do OECD lub WTO, prowadzące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

działalność maklerską.

6. Domy maklerskie

Domy maklerskie są to instytucje finansowe świadczące usługi maklerskie

za pośrednictwem maklerów oraz doradców inwestycyjnych. Przedmiotem ich działalności

jest pośrednictwo w obrocie maklerskimi instrumentami finansowymi (działalność

brokerska), zarządzanie portfelem maklerskich instrumentów finansowych, doradztwo

inwestycyjne, prowadzenie rachunków papierów wartościowych klientów, oferowanie

maklerskich instrumentów finansowych, pełnienie funkcji subemitenta finansowego

i usługowego. Domy maklerskie mogą również nabywać instrumenty finansowe w imieniu

własnym, na rachunek własny (działalność dealerska).

7. Maklerzy i doradcy inwestycyjni

Maklerzy to osoby fizyczne, wpisane na listę prowadzoną przez KNF, wykonujące

czynności maklerskie polegające m.in. na przyjmowaniu i przekazywaniu zleceń kupna

lub sprzedaży instrumentów finansowych składanych przez inwestorów.

8

Doradcy inwestycyjni to osoby fizyczne, wpisane na listę doradców inwestycyjnych

prowadzoną przez KNF, upoważnione do zarządzania portfelami instrumentów finansowych

na zlecenie oraz świadczenia usług doradztwa w zakresie inwestycji na rynku kapitałowym.

8. Towarzystwa funduszy inwestycyjnych.

Towarzystwa funduszy inwestycyjnych to instytucje finansowe działające w formie

spółek akcyjnych, których przedmiotem działalności jest tworzenie funduszy inwestycyjnych

i zarządzanie nimi. Podmioty te pośredniczą w zbywaniu i odkupywaniu jednostek

uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Mogą one również zarządzać zbiorczym lub cudzym

pakietem papierów wartościowych lub świadczyć usługi doradztwa w zakresie obrotu

papierami wartościowymi. Towarzystwo reprezentuje zarządzane przez siebie fundusze

wobec osób trzecich.

9. Fundusze inwestycyjne, depozytariusze i agenci transferowi.

Fundusze inwestycyjne to podmioty posiadające osobowość prawną, a ich celem jest

lokowanie zebranych publicznie środków pieniężnych. Fundusze inwestycyjne są tworzone

i zarządzane przez Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych. W zależności od składu portfela

oraz strategii inwestycyjnej każdy z funduszy charakteryzuje się różnym poziomem ryzyka

w zależności od tego, w jakie instrumenty finansowe lokuje środki. Dywersyfikacja aktywów

funduszy pozwala na obniżenie ryzyka inwestycyjnego wynikającego ze zmian cen

poszczególnych składników. Zatrudnieni w funduszach profesjonalni doradcy inwestycyjni

są zobowiązani lokować środki uczestników funduszy zgodnie z limitami inwestycyjnymi.

Depozytariusze to banki, których zadaniem jest przechowywanie aktywów funduszy

inwestycyjnych poprzez prowadzenie ich rejestru. Ponadto podmioty te utrzymują nadzór

kontrolny nad działalnością funduszy w zakresie zgodności działań funduszy z przepisami

prawa i ich statutami.

Agenci transferowi dokonują przeliczenia wpłacanych przez uczestników funduszy

środków na jednostki uczestnictwa po aktualnej ich wartości lub przeliczają wartość

umarzanych jednostek uczestnictwa na środki pieniężne, które są przekazywane uczestnikom

funduszy. Prowadzą przy tym indywidualne konta uczestników funduszy.

10. Emitenci papierów wartościowych.

Emitenci papierów wartościowych to podmioty dokonujące emisji papierów

wartościowych (akcji i obligacji) we własnym imieniu. Celem emisji jest pozyskanie kapitału

9

udziałowego lub pożyczkowego na rynku kapitałowym. Warunkiem przeprowadzenia

publicznej emisji jest zatwierdzenie prospektu emisyjnego przez Komisję Nadzoru

Finansowego. Natomiast zgodę na obrót na GPW wydaje Rada Giełdy. Do grona emitentów

zalicza się również fundusze inwestycyjne dokonujące emisji certyfikatów oraz instytucje

dokonujące emisji produktów strukturyzowanych. Odrębną grupę emitentów stanowią

podmioty dokonujące emisji warrantów notowanych na GPW.

11. Inwestorzy.

Inwestorzy to osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne

nie posiadające osobowości prawnej, na rzecz których dom maklerski świadczy usługi

składania zleceń w obrocie na rynku regulowanym lub alternatywnym systemie obrotu.

Świadczenie usług odbywa się na podstawie umowy o świadczenie usług brokerskich

zawartej między firmą inwestycyjną oraz inwestorem. Inwestor może ustanowić

pełnomocnika do swego rachunku, który może dokonywać transakcji w jego imieniu.

12. Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych.

Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych organizacja zrzeszająca inwestorów,

której zdaniem jest podejmowanie działań mających na celu ochronę i pomoc inwestorom,

między innymi przez interwencje w ich imieniu i w ich interesie. SII prowadzi działalność

edukacyjną mającą na celu szerzenie wiedzy o rynku finansowym a także spotkania

inwestorskie. Stowarzyszenie to może reprezentować inwestorów podczas walnych

zgromadzeń akcjonariuszy spółek giełdowych, a członkowie otrzymują pomoc prawną

i analityczną.

13. Związek Maklerów i Doradców.

Związek Maklerów i Doradców to organizacja skupiająca osoby posiadające licencje

maklerów papierów wartościowych i giełd towarowych oraz doradców inwestycyjnych.

Podstawowe cele działalności statutowej ZMiD obejmują:

- kształtowanie dobrych zwyczajów obrotu papierami wartościowymi

i zasad etyki zawodowej,

- podnoszenie kwalifikacji zawodowych członków,

- działalność edukacyjna w zakresie funkcjonowania rynku finansowego,

- ochrona interesów członków.

10

II. Instrumenty rynku kapitałowego.

Na rynku kapitałowym dochodzi do ustawicznego przemieszczania się kapitałów

pieniężnych. Jest to obok systemu bankowego i budżetu najsprawniejszy układ redystrybucji

dochodów w gospodarce. Jego efektywność zależy od stosowanych na nim instrumentów

finansowych zwanych często papierami wartościowymi. Papiery wartościowe reprezentują

określone prawa majątkowe, dokumentują je oraz potwierdzają ich istnienie. Istnienie,

a także realizacja określonego prawa majątkowego jest ściśle związane z posiadaniem papieru

wartościowego. Obok klasycznych akcji i obligacji papierami wartościowymi są również

zbywalne prawa majątkowe wynikające z papierów wartościowych (prawo poboru,

prawo do dywidendy, prawo do otrzymania odsetek od obligacji) oraz inne zbywalne prawa

majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny papierów

wartościowych (opcje, kontrakty terminowe, kwity depozytowe).

2.1. Akcje.

Akcje są to papiery własnościowe znamionujące udział właściciela w spółce akcyjnej,

a co za tym idzie w kapitale zakładowym spółki. Ich wartość może być wyrażona kwotą

pieniężną lub ułamkiem wartości spółki. Obecnie zdecydowanie dominującą jest zasada

nominalizmu. W wielu krajach występuje, minimalna wartość nominalna, np. w Polsce jest to

to 1 zł, a w Niemczech 5 DM. Zasada ta nie występuje w krajach anglosaskich.

W przypadku akcji można wymienić trzy ceny:

- cenę nominalną wyrażającą udział właściciela w kapitale zakładowym spółki

- cenę emisyjna po której następuje wyprzedaż akcji; może ona być nawet wielokrotnie

od ceny nominalnej

- cenę rynkową powstałą wskutek konfrontacji ofert kupna i sprzedaży Klasyfikacja akcji:

a) Akcje mogą występować w dwóch formach:

- tradycyjnej, papierowej - w formie dokumentu papierowego składającego się z 3 części:

- właściwego zapisu udziałowego,

- arkusza kuponów dywidendowych, uprawniającego do inkasowania dywidendy,

- talonu dającego prawo do otrzymania kolejnego arkusza kuponów dywidendowych,

11

- niekonwencjonalnej, zdematerializowanej tzn. w formie zapisu komputerowego.

Forma ta występuje również w Polsce i na wszystkich ważniejszych rynkach i znacznie

upraszcza i przyspiesza obrót papierami wartościowymi.

b Ze względu na legitymację prawną akcje dzieli się na:

- akcje na okaziciela, umożliwiające egzekucje praw przez okaziciela,

- akcje imienne, umożliwiające egzekucję praw jedynie przez osobę umieszczoną

na dokumencie i w księdze akcyjnej,

c) Ze względu na sposób wnoszenia kapitału do spółki wyróżniamy:

- akcje gotówkowe - w zamian za wpłaty pieniężne,

- akcje aportowe - w zamian za aporty (budynki, grunty, maszyny, licencje...),

d) Ze względu na charakterystykę praw udziałowych wyróżniamy:

- akcje zwyczajne (common stocks)- najbardziej powszechne na rynku , dające nabywcy

równe prawa do dywidendy, liczby głosów na walnym zgromadzeniu oraz udziału w majątku

likwidowanej spółki.

- akcje uprzywilejowane (preferencyjne, priorytetowe, priority stocks) dają nadzwyczajne

prawa do:

- liczby głosów na WZA - najwyżej 2 z jednej akcji,

- wysokości dywidendy - maksymalnie do 150% zwykłej dywidendy,

- udziału w podziale likwidowanego majątku spółki (najpierw spłacani są posiadacze

akcji uprzywilejowanych),

- akcje złote - umożliwiają blokowanie niekorzystnych dla ich właściciela uchwał WZA,

konstrukcja obecnie nieobecna w Polsce

2.2. Obligacje.

Obligacje są to papiery wartościowe emitowane w serii, w których emitent stwierdza,

że jest dłużnikiem wierzyciela (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia

określonego świadczenia. Świadczenia te mogą mieć zarówno charakter pieniężny (wykup

obligacji, płacenie odsetek, wykup obligacji po wyższej cenie) jak i niepieniężny (prawa do

udziału w zyskach emitenta, zamiany obligacji na akcje, prawo do subskrypcji na prawach

pierwszeństwa akcji nowych emisji).

12

Klasyfikacja obligacji:

a) Ze względu na podmiot uprawniony do emisji wyróżniamy:

- obligacje skarbowe - emitowane przez Skarb Państwa, będące jednym z najważniejszych

źródeł finansowania deficytu budżetowego; emituje je Minister Finansów; obarczone

minimalnym ryzykiem

- obligacje municypalne/komunalne emitowane przez gminy,

- obligacje przedsiębiorstw emitowane przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą

posiadające osobowość prawną,

- obligacje instytucji finansowych emitowane przez banki, towarzystwa ubezpieczeniowe,

b) Ze względu na charakterystykę przynoszonego przez obligacje dochodu wyróżniamy:

- obligacje o stałym oprocentowaniu, które przynoszą stały dochód; stanowią ok. 2/3 łącznej

emisji obligacji na świecie

- obligacje o zmiennym oprocentowaniu, które przynoszą zmienny dochód związany

z weryfikowaną co jakiś czas stopą procentową

- obligacje zero-kuponowe, w przypadku, których jedyne świadczenie ze strony emitenta

następuje w momencie wykupu tzn. emitent nie płaci odsetek tylko sprzedaje obligacje

po cenie niższej niż cena wykupu (różnica stanowi skapitalizowane odsetki).

Dzieli się je dalej na:

- obligacje głęboko zdyskontowane - wykupywane wg wartości 100 jednostek

walutowych, a sprzedawane po cenie dużo niższej,

- obligacje sprzedawane po cenie nominalnej 100, a wykupywane po cenie

dużo wyższej

- obligacje indeksowe - dochodowość uzależniona od określonego indeksu (najczęściej CPI)

c) Ze względu na zabezpieczenia wyróżniamy:

- obligacje zabezpieczone, gdzie zabezpieczenia mogą mieć charakter majątkowy

lub zobowiązań osobistych,

- obligacje niezabezpieczone - obligatariusz nie jest w żaden sposób chroniony

przed niewykonaniem świadczenia,

13

d) W zależności od miejsca emisji, waluty, przepisów itd. Wyróżniamy:

- obligacje krajowe - emitentem jest rezydent danego kraju, emisja w walucie miejscowej,

- obligacje zagraniczne - emitentem jest nie-rezydent, emisja w walucie narodowej,

- obligacje międzynarodowe - emitentem jest nie-rezydent, emisja w walucie obcej,

i pod rządami obcego prawa

e) Ze względu na charakter obrotu wyróżniamy:

- obligacje w obrocie publicznym,

- obligacje w obrocie niepublicznym,

f) Ze względu na formę emisji wyróżniamy:

- obligacje materialne,

- obligacje zdematerializowane,

g) W zależności od sposobu spełnienia głównego świadczenia wyróżniamy:

- obligacje wykupywane jednorazowo po okresie pożyczki emisyjnej,

- obligacje wykupywane przed terminem - zdeterminowanym przez emitenta

lub obligatariusza,

- obligacje wykupywane ratami, drogą losowania pewnych partii,

serii renty - czas wykupu jest nieokreślony, emitent jest zobowiązany do płacenie odsetek,

2.3. Certyfikaty inwestycyjne.

Certyfikaty inwestycyjne są to instrumenty finansowe emitowane przez fundusze

inwestycyjne, będące podmiotami prawnymi prowadzącymi działalność polegającą wyłącznie

na lokowaniu zebranych środków w papiery wartościowe i inne prawa majątkowe.

Ich działalność reguluje Ustawa o Funduszach Inwestycyjnych z dnia 16 listopada 2000 r.

Musza one być tworzone i prowadzone przez Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych.

Towarzystwa te występują również w imieniu funduszy.

Ze względu na przedmiot lokat fundusze dzielimy na:

14

- fundusze papierów dłużnych w tym:

- rynku pieniężnego

- obligacyjne

- fundusze akcyjne w tym:

- stałej alokacji tzn. ze stałym portfelem lokat

- zmiennej alokacji tzn. ciągle przebudowywany portfel lokat dla osiągnięcia

maksymalnego zysku

- fundusze hybrydowe - najodporniejsze na zmiany koniunktury, wśród nich występują:

- fundusze stabilnego wzrostu,

- fundusze zrównoważone,

- fundusze nieruchomości - najmniej płynne,

- derivatives investment founds - gros środków inwestujące w instrumenty pochodne,

- currency founds - związane z rynkiem walutowym; mogą być katalizatorem

kryzysów walutowych,

Do dużej atrakcyjności Funduszy Inwestycyjnych przyczynia się wiele czynników, ale do

najważniejszych zalicza się:

- względne bezpieczeństwo,

- małe koszty inwestowania w wyniku połączenia środków ,

- profesjonalne zarządzanie,

- duża płynność lokat,

- niskie koszty przystąpienia do funduszu,

2.4. Listy zastawne.

Listy zastawne emitowane przez banki hipoteczne mające formę akcyjną.

Mogą występować w 2 formach:

- na podstawie kredytu zabezpieczonego przez Skarb Państwa, NBP, Wspólnotę Europejską

lub jej kraj członkowski, Europejski Bank Inwestycyjny, Bank Światowy

- na podstawie wierzytelności banku hipotecznego z tytułu kredytów udzielonych

wymienionym wyżej podmiotom.

15

2.5. Instrumenty pochodne, derivatives.

Są to walory, których wycena jest zależna od instrumentu bazowego.

Do derywatywów zalicza się:

a) kontrakty futures Kontrakt terminowy futures jest umową między dwoma stronami - kupującym

i sprzedającym - kupna lub sprzedaży określonych aktywów (precyzyjnie

wystandaryzowanych) w określonym czasie w przyszłości po określonej cenie.

Kontrakt terminowy z przyszłą dostawą może opiewać na jakikolwiek towar taki jak zboża

czy wyroby mięsne. Takim towarem mogą być też instrumenty finansowe takie jak obligacje

rządowe, indeksy czy waluty. Istnieją także kontrakty giełdowe z przyszłą dostawą surowców

energetycznych typu ropa, gaz ziemny czy olej grzewczy.

Zobowiązanie do kupna lub sprzedaży aktywów nie jest kategoryczne i wygasa wraz z

zamknięciem pozycji. Oznacza to, że w żadnym wypadku nie ma obowiązku utrzymywania

kontraktu do momentu wygaśnięcia - czyli końca jego notowań. W praktyce oznacza to,

że kupując lub sprzedając kontrakt terminowy, możemy go „zlikwidować” w dowolnym

momencie w czasie sesji giełdowej.

b) opcje Opcje są - podobnie jak kontrakty terminowe instrumentami pochodnymi.

Opcja jest to instrument finansowy, dający nabywcy prawo do zawarcia transakcji

określonym instrumentem bazowym (a więc do kupna lub sprzedaży akcji, walut, indeksów

giełdowych itd.) w przyszłym terminie po z góry określonej cenie.

Druga strona transakcji opcjami - czyli sprzedawca (wystawca) opcji jest zobowiązany do

zawarcia transakcji, jeżeli posiadacz opcji wykona swoje prawo, czyli zażąda zawarcia

transakcji zgodnie z umową.

Za swoje prawo nabywca opcji płaci wystawcy określoną cenę - zwaną premią.

W zależności od tego, jakie prawo posiada nabywca opcji, wyróżnia się 2 typy opcji:

- Opcje kupna dające prawo do nabycia instrumentu bazowego; jej posiadacz ma prawo

zakupu instrumentu finansowego (np. akcji) po określonej cenie, w ustalonym terminie.

16

- Opcje sprzedaży dające prawo do sprzedaży instrumentu bazowego; jej posiadacz ma

prawo sprzedaży instrumentu finansowego, po określonej cenie, w ustalonym terminie.

c) warranty Warrant jest uproszczoną opcją. Posiadacz warrantu ma prawo do uzyskania, zaś

wystawca warrantu jest zobowiązany do realizacji zobowiązania, w określonym terminie i na

określonych warunkach, wyznaczanych w odniesieniu do z góry ustalonej ceny umownej

instrumentu, na którym został oparty warrant (tzw. aktyw bazowy).

Wyróżnia się dwa rodzaje warrantów (podobnie jak opcji):

- kupna ("call") dający nabywcy prawo odpowiednio do kupna aktywu bazowego po cenie

umownej lub świadczenia pieniężnego, gdy cena bieżąca tego aktywu jest wyższa

od umownej,

- sprzedaży ("put") dający nabywcy prawo odpowiednio do sprzedaży aktywu bazowego

po cenie umownej lub świadczenia pieniężnego, gdy cena bieżąca tego aktywu jest niższa

od umownej.

Ze względu na terminy wykonania rozróżnia się warranty typu:

- amerykańskiego dające nabywcy prawo uzyskania od wystawcy wypłaty świadczenia

w całym okresie notowania warrantu,

- europejskiego dające nabywcy prawo uzyskania wypłaty świadczenia jedynie w dacie

zakończenia okresu notowania warrantu (dacie wygaśnięcia),

- atlantyckiego (bermudzkiego) dające nabywcy prawo uzyskania wypłaty świadczenia

w określonych przez wystawcę terminach.

Warranty umożliwiają zyski zarówno przy wzroście (warranty kupna), jak i spadku

(warranty sprzedaży) ceny aktywu bazowego, stanowiąc atrakcyjny instrument zarówno

spekulacji, jak zabezpieczenia wartości posiadanych aktywów.

17

d) swapy Transakcja swap jest to umowa, na podstawie której dwie strony kupują i sprzedają

wzajemnie serię strumieni finansowych, które charakteryzują się stałym lub zmiennym

oprocentowaniem, w tej samej lub różnych walutach, których wartość jest dla stron transakcji

ekwiwalentem w momencie zawarcia umowy. Strony transakcji nazywane są partnerami.

Przepływy gotówkowe, które są przedmiotem umowy, zazwyczaj związane są z

instrumentami dłużnymi lub walutami obcymi, stąd wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje

transakcji swapowych: procentowe i walutowe.

- swap walutowy

Istota swapu walutowego polega na tym, ze strony transakcji przekazują sobie

wzajemnie, w momencie zainicjowania operacji, określone równoważne sumy wyrażone w

dwóch różnych walutach i zwracają je sobie w czasie obowiązywania umowy według

ustalonego wcześniej planu wyszczególniającego zasady i terminy płatności odsetek oraz

amortyzacji kapitału. Kalkulacji przepływów finansowych między stronami dokonuję się na

podstawie zarówno stałej jak i zmiennej stopy procentowej (bardzo często w tych

transakcjach wykorzystywana jest stopa LIBOR).

- swap procentowy W operacjach swapu procentowego strumienie finansowe podlegające wymianie

między stronami transakcji są wyrażone w tej samej walucie, nie występuje więc transfer

dewiz. Przedmiotem wymiany są płatności odsetek. W transakcjach tego typu następuje

zasadniczo zamiana zobowiązań według stałej stopy procentowej na zobowiązania według

zmiennej stopy procentowej oraz zobowiązań według dwóch różnych stóp zmiennych.

W zależności od przedmiotu wymiany transakcji swapu procentowego wyróżnia się

ich dwa główne rodzaje:

- swapy kuponowe (kupon swap)

Swapy kuponowe polegają na wymianie stałej stopy procentowej na zmienną stopę

procentową. Strony operacji uzgadniają, że w ustalonych terminach jeden z kontrahentów

będzie płacił odsetki naliczane według stałej stopy procentowej, zaś drugi – odsetki naliczane

według zmiennej stopy procentowej. W wyniku takiej transakcji następuje wzajemny transfer

18

kosztów odsetkowych i ryzyka rynkowego związanego z każdą pożyczką. Korzyścią takiej

operacji jest obniżenie kosztów zaciąganych pożyczek.

- swapy bazowe (basis swap) Swapy bazowe polegają na wymianie jednej zmiennej stopy procentowej na inną

zmienną stopę procentową. Strony takiej transakcji swapowej ustalają, że w konkretnych

terminach będą płacić odsetki naliczane według zmiennych stóp procentowych. W praktyce

dąży się do kompensaty płatności odsetkowych, tak że w ustalonych terminach tylko jedna ze

stron płaci drugiej różnicę odsetek. Na rynku swapów na świecie najbardziej aktywne są

banki.

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 18 pages

Pobierz dokument