Podatki i wydatki publiczne - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw
Bartek
Bartek5 marca 2013

Podatki i wydatki publiczne - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw

PDF (330 KB)
4 strony
555Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące zagadnień ekonomii: podatki i wydatki publiczne; rola państwa w alokacji zasobów, dobro prywatne i społeczne, rodzaje podatków.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 4
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 4 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 4 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 4 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 4 pages
Pobierz dokument

16.PODATKI I WYDATKI PUBLICZNE: ROLA PAŃSTWA W ALOKACJI ZASOBÓW Rozdział ten dotyczy rozmiarów interwencji państwa w gospodarce. Jak wysokie podatki powinno ściągać państwo? Czy istnieją dobre i złe podatki? Jeżeli podatki są po to, aby opłacić wydatki państwa, to czy te wydatki są rzeczywiście potrzebne? Należy odróżnić wydatki państwa na:

 Dobra i usługi -(np. szkoły, obronę narodową, policje itd.)wydatki na nie oznaczają bezpośrednio zużycie czynników produkcji, które mogłyby zostać zatrudnione w inny sposób w sektorze prywatnym.

 Płatności transferowe-(np. ubezpieczenia społeczne, oraz wypłacane przez państwo emerytury)nie angażują bezpośrednio rzadkich zasobów społeczeństwa. Przekazują one raczej siłę nabywczą konsumentów, którzy płacą podatki, innym grupom konsumentów, a mianowicie tym, które otrzymują płatności transferowe lub subsydia. Jednym z powodów podejmowania prób redukcji wydatków publicznych jest chęć stworzenia warunków do obniżenia podatków. Krańcowa stopa podatku dochodowego to odsetek zabierany przez państwo z ostatniego funta zarobionego przez jednostkę. W przeciwieństwie do tego przeciętna stopa podatkowa to odsetek całkowitego dochodu, który jest pobierany przez państwo w formie podatku dochodowego. Progresywne opodatkowanie występuje wtedy, kiedy przeciętna stopa opodatkowania rośnie w miarę wzrostu poziomu dochodu jednostki. Państwo zabiera wówczas proporcjonalnie więcej bogatym niż biednym. Degresywne opodatkowanie występuje, gdy przeciętna stopa opodatkowania maleje w miarę wzrostu poziomu dochodu. Państwo zabiera wtedy stosunkowo mniej bogatym. Rozważmy teraz argumenty, których można użyć na usprawiedliwienie wydatków państwowych w gospodarce rynkowej. Zaczynamy od dóbr publicznych. Dobro prywatne to takie dobro, które będąc konsumowane przez jedną osobę, nie może być jednocześnie konsumowane przez kogoś innego bez uszczerbku dla osoby pierwszej(przy danej podaży lodów nasz konsumpcja zmniejsza ilość lodów dostępna dla innych konsumentów) Dobro publiczne to takie dobro, które będąc konsumowane przez jedna osobę(bez uszczerbku dla innej osoby) może być jednocześnie konsumowane przez innych ludzi.( np. czyste powietrze, obrona narodowa) W przypadku czystych dóbr publicznych wszyscy jesteśmy zmuszeni konsumować tę samą ilość, czyli tyle ile globalnie zaoferowano. Najważniejsza właściwością dóbr publicznych jest to, że:

1. Jedna osoba może konsumować dane dobro, nie zmniejszając przy tym jego ilości dostępnej dla innych;

2. Nie jest możliwe wykluczenie kogokolwiek z udziału w konsumpcji bez poniesienia prohibicyjnych kosztów takiej operacji(jednak wykluczenie jest możliwe np. stadion pomieści tylko określoną liczbę widzów);

„gapowicze”- dostajemy te sama ilość obrony narodowe, co wszyscy obywatele, nie zależnie od tego, czy płacimy czy nie, nie leży, więc w naszym interesie „kupowanie” obrony narodowe na rynku prywatnym. Jeżeli wszyscy obywatele rozumowaliby podobnie nie mielibyśmy obrony narodowej, nawet gdybyśmy tego wszyscy chcieli. Ktokolwiek płaci za obronę narodowa, korzystają z niej wszyscy obywatele. Ponieważ w przypadku dóbr publicznych występuje różnica miedzy społeczną i prywatną użytecznością krańcowa, rynek prywatny nie zapewni społecznie optymalnej ilości dobra. Jest to problem, który musi rozwiązać interwencja państwa, zapewniając zrównanie społecznego kosztu krańcowego ze społeczną użytecznością krańcową.

Indywidualne krzywe popytu(P1, P2) zsumowane pionowo dają w efekcie krzywą popytu społecznego, czyli krzywą społecznej użyteczności krańcowej.(DD). Jeżeli MC oznacza prywatny i społeczny koszt krańcowy wytworzenia dobra publicznego, optymalną społecznie wielkością produkcji jest Q*, kiedy to społeczny koszt

docsity.com

krańcowy oraz społeczna użyteczność krańcowa są równe. Konstruując krzywa społecznej użyteczności krańcowej państwo rozstrzyga, jaka ilość dobra publicznego jest optymalna społecznie. Problem gapowicza powoduje, iż rynki prywatne nie wyprodukują społecznie efektywnej ilości dobra publicznego i że jest tu miejsce na interwencje państwa, wywołana względami efektywności. Wynika stąd również, że państwo musi określić jak wiele tych dóbr należy produkować. Nie wynika zaś, że to ono samo ma je wytwarzać. To czy dobra publiczne powinny być produkowane przez sektor publiczny, nie zależy od sposobu ich konsumpcji, lecz od sposobu ich wytwarzania.(zamiatanie ulic to nic nadzwyczajnego i może być z łatwością wykonywane zarówno przez służby publiczne, jak i prywatne) Państwo wydaje pieniądze na dobra publiczne, gdyż pozostawienie ich w gestii sektora prywatnego powodowałoby zawodność rynku. Motywem tej interwencji jest, zatem efektywność społeczna. W przeciwieństwie do tego wydatki państwa na płatności transferowe wiążą się przede wszystkim z kwestią równości i redystrybucji dochodów. Skala redystrybucji, do której osiągnięcia zmierza państwo, jest kwestią uznaniową- czystym sądem wartościującym, będącym przedmiotem sporu różnych partii politycznych. Występuje tu ponadto nieunikniona konkurencja pomiędzy dwoma celami: efektywnością i równością. Ażeby zwiększyć skale redystrybucji, państwo będzie zmuszone podnieść stopy podatkowe. Dobra społecznie pożądane to takie dobra, o których społeczeństwo sądzi, że każdy powinien je posiadać, bez względu na to, czy tego pragnie(oświata, ochrona zdrowia). Natomiast dobrami społecznie niepożądane to takie dobra, które zdaniem społeczeństwa powinny być wyeliminowane bez względu na to, jaki stosunek do nich maja poszczególne jednostki(papierosy, narkomania, hazard). Istnieją dwa powody uzasadniające wyróżnianie dóbr społecznie pożądanych:

1. Skoro wzrost wykształcenia zwiększa wydajności nie tylko kształcącego się pracownika, lecz wszystkich innych, z którymi on współpracuje- to mamy do czynienia z produkcyjnym efektem zewnętrznym niebranym pod uwagę, kiedy jednostka rozstrzyga, jakie wykształcenie warto uzyskać. Jeżeli ludzie zgłaszają za mały popyt na wykształcenie, społeczeństwo powinno zachęcać do jego pobierania, czyniąc wykształcenie bardziej dostępnym.

2. Pojawia się wówczas, gdy społeczeństwo uznaje, że jednostki przestają działać w swym dobrze pojętym interesie.(narkomania)

Celem interwencji państwa jest nie tyle wmawianie ludziom, czego powinni chcieć, ile uświadamianie im, czego już pragną. Państwo może, zatem wydatkować pieniądze na obowiązkowe kształcenie lub obowiązkowe szczepienia, ponieważ zdaje sobie sprawę z tego, że jednostki pozostawione same sobie zachowują się w sposób, którego w przyszłości będą żałować. Rodzaje podatków. Podatki bezpośrednie. Osoby fizyczne płaca podatek dochodowy od otrzymywanych wynagrodzeń za pracę, czynszów i opłat dzierżawnych, dywidend i odsetek. Również są to dokonywane przez nią wpłaty na państwowy fundusz ubezpieczeń. Podatki pośrednie. To podatki nakładane na wydatki na dobra i usługi. Najważniejszy jest podatek od wartości dodanej(VAT), będący w rzeczywistości podatkiem od sprzedaży detalicznej. Podczas gdy podatek od sprzedaży jest ściągany jedynie na etapie ostateczne sprzedaży konsumentowi, VAT obciąża różne stadia procesu produkcji. Uzupełniają go dochody z innych podatków pośrednich, w tym ze specjalnych opłat akcyzowych nakładanych na tytoń oraz alkohol, opłat licencyjnych pobieranych od posiadaczy samochodów i telewizorów oraz cel importowych. Podatki majątkowe- dwa rodzaje. Pierwszy to podatek od posiadanego majątku, stanowiący główne źródło dochodów samorządów lokalnych. Drugim jest podatek od transferów kapitału, stosowany w przypadku przekazywania majątku pomiędzy jednostkami ( darowizny lub spadki). Równość pozioma tzn. równorzędne traktowanie jednakowych osobą, oraz równość pionowa tzn. redystrybucja polegająca na zabieraniu tym, którzy maja i dawaniu tym, którzy nie mają.

docsity.com

Zabierając proporcjonalnie więcej zamożnym, podatek dochodowy urzeczywistnia zasadę zdolności płatniczej. Zasada korzyści orzeka, że ci, którzy otrzymują więcej, niż wynosi przypadająca na nich porcja wydatków publicznych, powinni płacić odpowiednio wyższe podatki. Zasada korzyści często popada jednak w otwarty konflikt z zasada zdolności płatniczej. Jeżeli głównym celem jest osiągnięcie równości pionowej, to zasada zdolności płatniczej powinna uzyskać pierwszeństwo. Progresywne elementy opodatkowania sugerują to, że:

1) Płatności transferowe są głównie przeznaczone dla osób ubogich. 2) Państwo dostarcza dóbr publicznych, które są konsumowane przez biednych, nawet, jeżeli nie

płacili oni żadnych podatków na ich sfinansowanie. Oprócz tych progresywnych elementów system podatków, transferów i wydatków publicznych zawiera również pewne elementy degresywne, zabierające proporcjonalnie więcej ubogim (podatki nałożone np. na piwo, tytoń- na te dobra ubodzy wydają dużą część swoich wydatków). Ciężar podatku. Chodzi tu o ostateczny rozkład ciężaru podatku pomiędzy różnych ludzi, przy uwzględnieniu wszystkich jego skutków. Niezależnie od tego czy rząd ściąga podatek od przedsiębiorstw, czy tez od pracowników, ciężar podatku jest taki sam. Obciąża on częściowo przedsiębiorstwa, zmuszone do płacenia wyższych płac brutto, częściowo zaś pracowników, otrzymujących niższą płacę netto.

Jeżeli krzywa podaży SS przebiega pionowo(jest skrajnie nieelastyczna) to cały ciężar podatku obciąża pracowników. Ich płaca po opodatkowaniu zmniejsza się o pełną wielkość podatku. Jeżeli mamy do czynienia elastyczną krzywą podaży a nieelastyczną krzywą popytu, to ciężar podatku spadnie wtedy przede wszystkim na nabywców. W przypadku, gdy krzywa podaży lub krzywa popytu na dobro lub usługę jest mało elastyczna, nałożenie podatku doprowadzi jedynie do niewielkiej zmiany ilości nabywanej i sprzedawanej. Przyjmując, że, państwo musi zwiększyć swoje dochody z podatków, najmniejszą stratę całkowitą spowoduje skoncentrowanie podatków na dobrach, których podaż lub popyt są najmniej elastyczne.

Wydaje się, że głównym powodem zastrzeżeń wobec wysokich wydatków państwowych jest konieczność zapewnienia odpowiednio wysokich wpływów do budżetu. Wysokie opodatkowanie niezbędne do opłacenia wysokich wydatków państwowych nieuchronnie dławi gospodarkę. Przede wszystkim wydając mniej na dobra i usługi, państwo przestaje zużywać zasoby, które będzie teraz można zastosować w sektorze prywatnym. Niższe podatki i mniejsze zakłócenia zmniejszyłyby straty. Ponieważ zakłócenie związane z istnieniem podatku dochodowego prowadzi do zatrudnienia mniejszej ilości pracy niż ilość efektywna społecznie, obniżenie podatku zwiększyłoby także poziom zatrudnienia w gospodarce. Im mniej elastyczna jest podaż pracy, tym mniejsze jest zakłócenie spowodowane przez konkretne stawki podatku dochodowego. Jeżeli podaż pracy jest zupełnie sztywna to podatek dochodowy nie wywołuje żadnego zakłócenia i obniżenie podatku nie daje żadnych korzyści lokacyjnych. Uwzględniając łączne zmiany czasu pracy i aktywności zawodowej, stwierdzamy, zatem, że krzywa podaży pracy (czas pracy pomnożony przez pracujących) nie będzie zupełnie pionowa. Zmniejszenie podatku dochodowego zwiększy podaż pracy, przede wszystkim przez przyciągniecie nowych pracowników do zasobu siły roboczej. Krzywa Laffera- obrazuje związek między stawkami podatków a wielkością wpływów z podatków.

docsity.com

Powyżej pewnego poziomu t zwiększenie stawek opodatkowania prowadzi do zmniejszenia sumy przychodów budżetowych, a to ze względu na antymotywacyjny wpływ podatków na rozmiary działalności podlegającej opodatkowaniu. Dwa modele opisujące zachowanie lokalnego samorządu:

 Model Tiebouta, jest niekiedy nazywany modelem niewidzialnej stopy. Ludzie gromadzą się tam, gdzie lokalny samorząd oferuje im taki pakiet wydatków i podatków, którego sobie życzą. „Niewidzialna stopa” zapewnia optymalna alokacje zasobów dzięki konkurencji między samorządami w różnych miejscowościach.

 Należy rozszerzyć obszar geograficzny podległy każdemu z lokalnych samorządów, aby objął on większość ludzi, którzy będą korzystali z dostarczanych przez ten samorząd usług publicznych.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 4 pages
Pobierz dokument