Etyka i prawo w komunikowaniu, Notatki'z Etyka. Uniwersytet Szczeciński
ewa_chmielewska
ewa_chmielewska

Etyka i prawo w komunikowaniu, Notatki'z Etyka. Uniwersytet Szczeciński

DOCX (40 KB)
9 str.
896Liczba odwiedzin
Opis
Notatki z semestru zajęć dot. przedmiotu "Etyka i prawo w komunikowaniu".
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 str. / 9
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 9 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 9 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 9 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 9 str.
Pobierz dokument

Etyka i prawo w komunikowaniu.

I. Podstawowe pojęcia:

I. Przegląd stanowsik filozoficznych 1. SOKRATES - intelektualizm etyczny Cztery cnoty Sokratesa – Cnota – dobro bezwzględne. Cnota według Sokratesa jest absolutna i obiektywna, nie wymaga żadnego interesu. 1. sprawiedliwość 2. prawdomówność 3. umiar 4. odwaga Intelektualizm etyczny (Sokrates) – cnota jest wiedzą a wiedza jest cnotą. Nikt nie czyni zła rozmyślnie – każdy zły czyn wypływa z niedostatecznej wiedzy (utożsamienie cnoty i wiedzy). Intelektualizm etyczny - Sokrates utożsamia cnotę z wiedzą. Wiedzieć o tym, co jest dobre, oznacza więc automatycznie postępować dobrze. Stanowisko takie zwane jest intelektualizmem etycznym. Wynika z niego, że cnoty można się nauczyć, a gdy posiądzie się tę wiedzę, samoistnie wybiera się życie zgodnie z nią. Stanowisko to stało w opozycji do opinii arystokratów, zgodnie z którą jest ona czymś przyrodzonym. Stąd dążenie do zdobycia wiedzy czy metoda sokratejska służyć miały nie tylko celom poznawczym, ale w konsekwencji, także etycznym. 2. PLATON – kontynuacja intelektualizmu etycznego. Idealizm. Jego główna myśl: „Człowiek swoim rozumem może opanować swoje irracjonalne zapędy”. Idealizm platoński - Dobro jest w tym systemie pamięcią o świecie idei. Panują w nim "idealne" stosunki, a zło jest brakiem tej pamięci. Zło wynika, więc z niewiedzy; pogląd ten wywodzi się od Sokratesa i zwany jest intelektualizmem etycznym. Dążenie do dobra zostanie po śmierci wynagrodzone poprzez powrót duszy do świata idei, podczas gdy dusze nierozumne zostaną ukarane ponowną utratą życia i wcieleniem

3. ARYSTOTELES – przeciwko Platonowi Realizacja szczęścia to dążenie człowieka do dobra. Rozumiał on dobro i cnota (Areté) jako dążenie do doskonalenia swojej formy, czyli duszy. Gdy dusza osiągnie optymalną, przeznaczoną dla danej jednostki postać, to wtedy jednostka ta osiągnie trwałe szczęście - eudajmonia. Dla Arystotelesa eudajmonia była stanem ducha, który osiągało się w momencie zrównoważonego zaspokojenia wszystkich swoich potrzeb, zarówno cielesnych jak i duchowych. !Dobro jest wartością indywidualną a nie absolutną.

Arystoteles nie zgadzał się też ze zrównywaniem dobra z wiedzą o ideach. Jego osobiste doświadczenia z Akademii Platońskiej przekonały go, że nawet najmądrzejsi filozofowie nie są wolni od zwykłych ludzkich namiętności, a nawet zdarza się, że podlegają im silniej. Zgodnie ze swoją teorią duszy, Arystoteles twierdził, że każdy człowiek trwa w naturalnym konflikcie żądz cielesnych i racjonalnej oceny sytuacji, dostarczanej mu przez rozumną część jego duszy.

Z tego powodu cnota to stały proces przezwyciężania i kontrolowania żądz, wymagający stałego wysiłku, a nie coś, co na trwałe można posiąść przez proste nabywanie wiedzy. Moralność to, zatem podążanie za nakazami rozumu. Mogą być wpojone przez wychowanie albo uzyskane na skutek własnych przemyśleń. Dla samej moralności, jako takiej ma to drugorzędne znaczenie. Stąd człowiek mądry, ale o słabej woli bywa często mniej cnotliwy od człowieka nie-wykształconego, ale o silnej woli. Arystoteles jest tym, który w swojej twórczości staje się przeciwnikiem racjonalizmu.

Sformułował zasadę złotego środka, która funkcjonuje do dziś. Zaleca ona poszukiwanie kompromisu pomiędzy skrajnościami. Przykładowo odwaga, z jednej strony mamy tchórzostwo, a z drugiej brawurę. To, co będzie między nimi będzie odwagą. Raz postawa bardziej zdystansowana, a raz bardziej dynamiczna. Arystoteles uważał, że zbyt skrajne czy rygorystyczne podejście do moralności oraz całkowite ignorowanie żądz cielesnych ma zwykle fatalne rezultaty, gdyż żądze te są sposobem, w jaki ciało komunikuje silnie zależnej od niego duszy swoje potrzeby.

4. SOFIŚCI – Absolutyzm i konsekwencjonalizm. Protagoras, Gorigiasz.

Podważali tradycyjne poglądy, także moralność. Zwrócili się ku badaniom humanistycznym. Sofiści są twórcami postawy konwencjonalizmu. Jest to tendencja, gdzie prawdy ogólnie obowiązujące i prawa są wynikiem umowy społecznej. Nie ma prawd powszechnych, są tylko umowy, że jakaś prawda jest powszechna Dwie tendencje sofistów, które funkcjonują po dzień dzisiejszy:

1

ABSOLUTYZM – to pogląd, według którego czyny są złe albo dobre, stanowią obowiązek. Przykładowo kradzież jest zła i koniec, czy zawsze należy mówić prawdę. Jest to teoria zbieżna i współgrająca z monoteistycznymi systemami religijnymi. Dekalogowa wizja musi być wspierana boskim autorytetem. Twierdzenia typu: zabicie niewinnej istoty jest zawsze złe, zawsze należy mówić prawdę, zawsze należy dotrzymywać obietnicy. Są albo dobre do końca albo złe zawsze bez względu na okoliczności. Zawsze jest zgodne z normami moralnymi, zwłaszcza religijnymi.

KONSEKWENCJALIZM – teoria przeciwna, według której o dobru lub złu decydują dobre lub złe skutki decyzji. Nie ma uczynku dobrego lub złego z założenia, świadczą o tym konsekwencje danego uczynku. O tym, czy jakiś czyn jest bądź nie jest etycznie pozytywny i czy można go oceniać w kategoriach etycznych, decydują skutki - konsekwencje - tego czynu. Skutki pozytywne - czyn był dobry. Skutki negatywne - czyn był zły.

5. TOMASZ Z AKWINU – etyka chrześcijańska

Zródła prawd i zasad moralnych są transcendentalne i absolutnie pewne. Znane są dzięki objawieniu, nie podlegają żadnej racjonalnej weryfikacji. Wszystko, co istnieje zostało stworzone wszechmocą Stwórcy z nicości. Człowiek powstał dzięki miłości Boga, na jego obraz i podobieństwo, jest on jedynie pielgrzymem na ziemi, który zdobędzie to, do czego został stworzony, jeśli będzie przestrzegał prawd i zasad – posłuszeństwo. Grzech jest największym wykroczeniem Cierpienie – nie przeszkadza ale to zasługa. Cnota zasługuje na cześć – usprawnia człowieka z jego dążeniem do Boga. Gwarantem wszelkiego ładu na świecie jest autorytet wrogiem – sceptyczny rozum i pycha. Najważniejszą relacją i najważniejszą cnotą jest miłość. Chrześcijaństwo do kultury wnosi głównie koncepcję miłości, objawienia praw i powinności moralnych. W sprawach moralnych człowiek ma być posłuszny Bogu. 6. IMPERATYW KATEGORYCZNY - Kant

źródłem zasad moralnych jest rozum! Imperatyw kategoryczny jest terminem stworzonym przez I. Kanta dla bezwarunkowego nakazu moralnego , który brzmi: „Postępuj tylko według takiej maksymy, dzięki której możesz zarazem chcieć, żeby stała się prawem powszechnym”. W szerszym znaczeniu: podstawowa i powszechnie narzucająca się norma moralnego postępowania. Koncepcja Kanta kładzie nacisk na obowiązek i powinność. Jego teza, że rozwijanie dobrej woli jest najwyższym celem człowieka, opiera się na przesłance, ze ludzie są wolni. Wolni do wyboru dobrego lub złego. Gdyby było inaczej, nasze czyny nie miałyby charakteru moralnego.

7. Umowa społeczna – Rousseau, Hobbes, Locke

To domniemane lub rzeczywiste porozumienie między jednostkami żyjącymi w tzw. stanie natury, na mocy którego może zaistnieć władza publiczna wraz ze stanowionym prawem oraz instytucja państwa i organizacja życia zbiorowego społeczności. Treść u. s. winna określać zarówno uprawnienia, jak i powinności jednostek względem siebie, a także prawa i obowiązki władzy (suwerena) wobec jednostek i społeczności. Tak rozumiana u. s. jest ujmowana jako uzasadnienie i wyjaśnienie zaistnienia państwa, instytucji władzy publicznej, wraz z prawem i strukturą społeczną. Pełni zasadniczą rolę w legitymizacji władzy publicznej. GENEZA I SPECYFIKA UMOWY SPOŁECZNEJ. akcentowanie konwencjonalnego, a nie naturalnego charakteru bytowania człowieka, społeczności, państwa i prawa. Postulowali istnienie pierwotnego, przedspołecznego i przedpaństwowego stanu bytowania człowieka, nazywanego stanem natury. Jawił się on generalnie jako rzeczywistość anarchii i chaosu, gdzie podstawowe dobra jednostki – życie, mienie, bezpieczeństwo – były narażone na unicestwienie, zaś z racji braku ładu społecznego nie mogła zaistnieć żadna wyższa forma życia społecznego. Zawiązanie porozumienia między jednostkami jawiło się jako środek przezwyciężenia zła, na jakie był narażony człowiek, także jako wyraz racjonalnego zachowania (Locke, Kant), fundujący ład społeczny i szereg instytucji. Porozumienie to wiązało się z ograniczeniem wolności i uprawnień jednostek na rzecz zyskania przez nie bezpieczeństwa własnego życia i mienia. W filozofii nowożytnej liczne teorie u. s. stały się elementem wyjaśniającym genezę społeczności, państwa, władzy politycznej wraz z jej zadaniami i funkcjami, prawa stanowionego i naturalnego, które jawiło się jako

8. ETYKA PRAKTYCZNA – utylitaryzm Singera

Fundamentem etyki Singera jest twierdzenie, że sądy etyczne powinny być formułowane z uniwersalnego punktu widzenia, co pociąga za sobą warunek bezstronności: nasze własne interesy nie mogą liczyć się bardziej niż interesy kogokolwiek innego. Konsekwencją tezy, że musimy brać pod uwagę interesy wszystkich, któ-rych dotyczy dana decyzja moralna, jest zasada równego rozważenia interesów3 nazywana przez Singera „minimalną

2

zasadą równości”. W takim rozumieniu Singer zrównuje ludzi i zwierzęta, stwierdzając, że zwierzę ma taa sama powinnośc życia, jak człowieka, 9. Zasady sprawiedliwości wg Teorii Ssprawiedliwości Johna Rawlsa Pierwsza zasada: Każda osoba powinna mieć równe prawo do możliwie najrozleglejszego całościowego systemu równych wolności podstawowych, jaki da się pogodzić z takimż systemem wolności wszystkich pozostałych osób. Druga zasada [tzw. zasada różnicy]: Społeczne i ekonomiczne nierówności powinny być tak rozłożone, by zarazem: • (a) przynosiły najgorzej sytuowanym możliwie największe korzyści, jakie da się pogodzić z zasadą sprawiedliwych oszczędności, • (b) wiązały się z urzędami i pozycjami otwartymi w warunkach autentycznej równości szans dla wszystkich. Koncepcja ogólna Wszelkie pierwotne dobra społeczne – wolność i szanse, dochód i bogactwo, a także to, co stanowi podstawy poczucia własnej wartości – mają być rozdzielane równo, chyba że nierówna dystrybucja któregokolwiek z tych dóbr bądź wszystkich jest z korzyścią dla najmniej uprzywilejowanych.” PODZIAŁ ETYKI

Etyka: 1) etyka opisowa, etologia – opisuje rzeczywistość, ale jej nie ocenia! 2) etyka normatywna, właściwa a. wyznacza i wytycza zachowanie b. promuje pewne zachowanie c. ocenia w kategoriach dobra i zła

Subdyscypliny etyki normatywnej: 1) aksologia – teoria dabra, wartości moralnych, nauka o wartościach, wieloaspektowe rozważania teoretyczne dotyczące pojęcia wartości; zajmuje się klasyfikacją wartości (autoteliczne i instrumentalne) 2) aretologia – teoria realizujących te wartości cnót, przymioty wartości, cnoty, sprawności 3) deontologia - nauka o powinnościach i obowiązkach

Podstawowe pojęcia:

I. Etyka – podstawowe pojęcia 1. Etyka to z języka greckiego „obyczaj”, „zwyczaj” i stanowi naukę, albo zespół nauk o moralności, czyli o dobru i złu. • Etyki nie należy mylić z moralnością. Moralność to z formalnego punktu widzenia zbiór dyrektyw w formie zdań rozkazujących w rodzaju: "Nie zabijaj", których słuszności nie da się dowieść ani zaprzeczyć, bo po prostu są. Celem etyki jest dochodzenie do źródeł powstawania moralności. • „Etyka jest sztuką zalecania innym, co muszą robić, by żyć w zgodzie z naszymi wyobrażeniami” – Bertrand Russel • Etyka jest jedna, ale istnieje wiele moralności. To, co dla jednych ludzi jest moralne, dla innych może być niemoralne. • W mowie potocznej etyka i moralność to tożsame słowa. Lecz w dyskursie naukowym nie mogą być używane naprzemiennie, synonimicznie. • Etyka określa powinności moralne człowieka. Jest zmienna historycznie (tylko etyka w religii jest stała, nienaruszalna, constans) • Termin „etyka” został wprowadzony przez Arystotelesa.

2. Przedmiotem etyki są: 1) moralnie pozytywne i negatywne działania człowieka 2) powinności, obowiązki moralne – wyczulenie, wrażliwość 3) wzorce osobowe oraz ideały moralne, które te wzorce niosą a. Matka Teresa z Kalkuty b. wzorce i ideały się zmieniają na przestrzeni lat 4) normy moralne

II. KOMUNIKOWANIE PUBLICZNE

3

Komunikowanie publiczne – system komunikowania publicznego traktowany jako system komunikowania politycznego. Fundamentalnym elementem tego systemu są instytucje o charakterze publicznym, które są dostępne dla wszystkich jednostek. Komunikowanie publiczne – komunikowanie formalne mające na celu przekazywanie i wymianę informacji o publicznym zastosowaniu oraz podtrzymywanie więzi społecznych przez instytucje – inf. o działaniach i podejmowanych decyzjach, tak by obywatel czuł się pełnoprawnym członkiem społeczności (inf. o publicznym zastosowaniu). Instytucje publiczne można ująć w 3 segmenty: • Instytucje władzy publicznej i politycznej – funkcjonują w dwóch systemach jednocześnie: publicznym i politycznym (pub. kom. Prezydenckie, parlamentarne, lokalne) . Cechy: powinna być silnie sformalizowana. Szczególna dbałość o formę językową i znaczeniową komunikatu. • Instytucje pełniące usługi publiczne - podległe organizacjom samorządowym bez względu na to, kto sprawuję władzę (np. policja, straż pożarna, wojewódzki sztaby wojskowe, teatry, opery, domu kultury, sądownictwo, banki narodowe). Cechy: rzeczowość, merytoryczność, oczekujemy rzeczowej, eksperckiej informacji, kompetentnego komunikatu. • Organizacje pozarządowe – fundacje, instytucje kultury itp., celem jest pomoc i służba obywatelom. Cechy: odformalizowana komunikacja (komunikowanie „ciepłe”).

Komunikowanie publiczne to efekt interakcji: politycznej, medialnej i społecznej (nakładają się na siebie). Komunikowanie informacyjne – kreowanie porozumienia i zrozumienia między uczestnikami procesu komunikacyjnego. Komunikowanie perswazyjne – opiera się na perswazji jako podstawowej technice wpływania na innych. Związane z trzema typami perswazyjnymi: • Przekonującym – w tym typie komunikowania dwie strony uczestniczą aktywnie (…) • Nakłaniającym – jej celem jest przekonać odbiorcę do tego, co mówi perswadujący. Przekonanie do „mojej” idei. Jedna strona namawia do czegoś. • Pobudzającym – narzucanie określonego odbioru, np. kampanie propagandowe. Cechy: hasłowość, skrótowość, uproszczenie, komunikacja „totemiczna”. Komunikowanie masowe – wszelkie kom. za pomocą środków masowego przekazu. Elementy k. m.: publiczność mediów masowych, profesjonalni nadawcy medialni (…) Komunikowanie interpersonalne – komunikacja interpersonalna jest to porozumiewanie się, przekazywanie myśli i podawanie wiadomości.

III. ZASADY ETYCZNE W KOMUNIKOWANIU

1. Zasada prawdy – dokładanie wszelkich starań, by przekazywane informacje były zgodne z prawdą, sumiennie i bez zniekształceń relacjonowały fakty w ich właściwym kontekście, a w razie rozpowszechniania błędnej informacji dbałość o to, by niezwłocznie dokonano ich sprostowania. 2. Zasada obiektywizmu – przedstawianie rzeczywistości niezależnie od swoich poglądów, rzetelne relacjonowanie różnych punktów widzenia. 3. Zasada oddzielania informacji od komentarza – wypowiedź ma umożliwiać odbiorcy odróżnianie faktów od opinii i poglądów. 4. Zasada uczciwości – działanie w zgodzie z własnym sumieniem, nieuleganie wpływom, nieprzekupność, odmowa działania niezgodnego z przekonaniami. 5. Zasada szacunku i tolerancji – poszanowanie ludzkiej godności, praw, dóbr osobistych, a szczególnie prywatności i dobrego imienia. 6. Zasada pierwszeństwa dobra odbiorcy – podstawowe prawa czytelników, widzów i słuchaczy powinny być nadrzędne wobec redakcji, dziennikarzy, wydawców, producentów i nadawców. 7. Zasada wolności i odpowiedzialności – wolność mediów nakłada na nie odpowiedzialność za treść i formę przekazu oraz wynikające z tego konsekwencje8.

IV. KREOWANIE WIZERUNKU

Dobra reputacja (instytucji, osoby, organizacji rządowej, poza rządowej itd.) nieustanny i planowany wysiłek. Manipulacja, oszustwo, interpretowanie rzeczywistości w „specyficzny” sposób są niemoralne.

4

Perswazja (…)/wpływ – kiedy działanie jest dobrowolne, świadome i dostosowane do poziomu intelektualnego nie ma nic niemoralnego w nakłanianiu/manipulacja – nakłanianie do osiągnięcia własnych celów (niemoralne). Manipulacja i perswazja –nieuczciwe, podstępne nakłanianie (złe intencje) odróżniają manipulację od perswazji. Z Wiki: Perswazja – sztuka przekonywania kogoś do własnych racji. Różni się od manipulacji tym, że przekonanie danej osoby do czegoś nie zaszkodzi jej w późniejszym czasie, gdzie metody postępowania, jakie stosowane są w trakcie perswazji, są stosowane też w trakcie manipulacji. Ze względu na cele perswazji wyróżniamy: • Perswazję przekonującą - ma dowieść słuszności lub prawdziwości czegoś. • Perswazję nakłaniającą (propaganda) - ma pozyskać dla idei czy doktryny jak największą liczbę zwolenników. • Perswazję pobudzającą (agitacja) - ma zjednać odbiorcę dla jakiejś idei, sprawy czy poglądu. Z Wiki: Manipulacja – w psychologii oraz socjologii forma wywierania wpływu na osobę lub grupę w taki sposób, by nieświadomie i z własnej woli realizowała cele manipulatora. Inspirowana interakcja społeczna mająca na celu skłonienie osoby lub grupy ludzi do działania sprzecznego z ich dobrze pojętym interesem. Zazwyczaj osoba lub grupa ludzi poddana manipulacji nie jest świadoma środków, przy użyciu których wywierany jest na nią wpływ. Autor manipulacji dąży zwykle do osiągnięcia korzyści osobistych, ekonomicznych lub politycznych kosztem poddawanych niej osób. Mimo tego, że manipulacja postrzegana jest jako zachowanie nieetyczne często używana jest w kontaktach handlowych i negocjacjach.

V. OPINIA PUBLICZNA

Opinia publiczna – reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne, wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości. Dotyczy spraw ważnych dla społeczeństwa, często kontrowersyjnych[1]. Jest zmienna, może ulec zmianom nawet w krótkim okresie. W rozumieniu potocznym reakcja czy świadomość jest utożsamiana z wyrażającymi ją ludźmi. W takim rozumieniu opinia publiczna to po prostu społeczeństwo, jego część dorosła, posiadająca prawa wyborcze, aktywna politycznie. Może dotyczyć spraw zarówno teraźniejszych jak i przeszłych; choć skupia się na sprawach krajowych, dotyczy również problemów o charakterze globalnym, czy spraw znajdujących się na styku spraw wewnętrznych i zagranicznych, jak w latach dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku w Polsce spraw związanych ze wstąpieniem Polski do NATO czy integracji z Unią Europejską. „Opinia publiczna jest niewidzialną i tajemniczą potęgą, której nic nie jest w stanie się oprzeć, nic nie jest od niej bardziej zmienne, bardziej nieokreślone i silniejsze. A przy tym, przy wszystkich swych kaprysach, jest ona znacznie częściej, niż się wydaje, prawdziwa, rozsądna, sprawiedliwa” – stwierdza Napoleon[2]. Aspekt etyczny: Opinia publiczna stanowi swoiste podsumowanie panujących w obrębie określonej grupy społecznej nastrojów związanych z daną kwestią. Jest ona labilna i zależy od stanu ludzkich uczuć i emocji. Duży wpływ na proces kształtowania się opinii publicznej mają media oraz politycy i ich gra, która stawia sobie za cel uzyskanie jak największej liczby potencjalnych wyborców. Często stosują oni środki znajdujące się na pograniczu prawa, etyki czy też dobrego smaku. Jednak najważniejszym czynnikiem warunkującym sukces konkretnego ugrupowania politycznego, jest odpowiednio przeprowadzana, sprawna propaganda wśród danej zbiorowości. Propaganda ma szeroki wachlarz form, w jaki można ją uprawiać. Może przejawiać się jako obraz wizualny, wykorzystujący symbolikę jasno kojarzoną z konkretną ideologią. Propaganda to oddziaływanie na jednostkę, aby zmusić ją do zajęcia określonego stanowiska w jakiejś kwestii i to w taki sposób, aby jednostka była przekonana, iż podejmuje decyzję samodzielnie. To wpływanie na ludzką podświadomość poprzez stosowanie czynności nierzadko balansujących na granicy prawa lub też ją przekraczających. Świadomość społeczna często bowiem zależy od uroku chwili, jednostki są podatne na demagogię i lubią słyszeć to, co chcą. Jednym z z narzędzi propagandy jest właśnie stereotypowy sposób myślenie jednostki, jej wrażliwość na informacje zasłyszane lub przeczytane. Obywatel podejmie odmienną decyzję samotnie, inną zaś pod wpływem tłumu. Propaganda ma na celu wprowadzanie zmian do opinii publicznej, zjednywanie konkretnym politykom poparcia i pochwał.

VI. Media relations – etyczne komunikowanie

5

Media relations – jeden z elementów PR mający na celu utrzymywanie poprawnych stosunków z mediami[1], dzięki którym możliwe jest utrzymywanie dobrej komunikacji danej organizacji z otaczającym ją środowiskiem społecznym. Dzięki stałym relacjom z dziennikarzami w Polsce możliwe jest lokowanie informacji ważnych dla organizacji. Do tego celu wykorzystywane są narzędzia: informacja prasowa, wywiad okolicznościowy, relacja telewizyjna, program radiowy, i inne[2]. Podstawowe zasady media relations F 0 A 0 kontakty muszą by systematyczne, planowe i oparte na dwustronnym zaufaniu F 0 A 0 należy się kontaktować ze wszystkimi dziennikarzami bez względu na sympatię, poglądy; nie można

dyskryminować wybranych dziennikarzy F 0 A 0 dobre długofalowe relacje są ważniejsze niż jednorazowe uzyskanie materiału w mediach o instytucji;

dlatego nie można namawiać znajomego dziennikarza do napisania przychylnego nam materiału, prosić go o przysługę; jeżeli informacja nie spodoba się przełożonemu dziennikarza może on stracić nawet pracę, a my stracimy dobry kontakt F 0 A 0 nie wolno zaśmiecać mediów nieistotnymi informacjami; tracimy w ten sposób wiarygodność; nawet

jeżeli taka nieistotna informacja zostanie opublikowana, to jest mało prawdopodobne, aby została ona przeczytana F 0 A 0 pozytywne wzmianki w mediach należy oceniać realnie; informacje medialne mają krótkie życie i jutro

nikt już nie będzie pamiętał o dzisiejszym newsie F 0 A 0 pozytywne informacje są paradoksalnie mniej istotne niż materiały negatywne; nieprzychylne

informacje mogą nam bardzo zaszkodzić, dlatego należy więcej czasu przeznaczać na kontakty z nieprzychylnymi nam dziennikarzami F 0 A 0 należy zachować zdrowy rozsądek w dawaniu prezentów dziennikarzom; nie mogą być one

postrzegane jak próba przekupienia; ponadto podnosimy trudną do przeszkodzenia poprzeczkę; takie drogie i wyszukane prezenty mogą szkodzić

VII. DEONTOLOGIA DZIENNIKARSKA

KODEKSY DEONTOLOGII DZIENNIKARSKIEJ każdy kierunek ludzkiego życia ( a więc i dziennikarstwo) domaga się etyki, dlatego powstała DEONTOLOGIA- zespół zasad etycznych odnoszących się do konkretnej grupy zawodowej - normy etyczne dotyczące profesji dziennikarskiej są zawarte w licznych kodeksach - obowiązują jedynie, gdy zostaną uznane przez profesjonalistów, pozbawione są innych sankcji, które by je chroniły i zapewniały ich przestrzeganie - ułatwiają dziennikarzowi orientację, by przedstawiać PRAWDĘ w sposób wierny - mają zatem „tylko” znaczenie honorowe, tj. obowiązują w sumieniu * jest wiele kodeksów regionalnych, partykularnych, często obowiązujących w regionalnych tytułach * do najbardziej znanych należą: a) na świecie - Deklaracja Paryska 1983r. „ Międzynarodowe Zasady Etyki Zawodowej w Dziennikarstwie” - Rada Europy 1993r. „Europejski Kodeks Deontologii Dziennikarskiej” b) w Polsce - „Dziennikarski Kodeks Obyczajowy" Stowarzyszenia Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej 27 września 1991r. - „Karta Etyczna Mediów” 1995r. ( przyjęta przez wszystkie stowarzyszenia dziennikarskie)

OBIEKTYWIZM Dziennikarski - warunek przekazania prawdy, dobra i piękna w przekazie w przekazie * dziennikarz jako człowiek jest w różny sposób uwarunkowany ( życie, środowisko, okoliczności), dlatego powinien: - zachować dystans, trzymać się faktów - starać się być bezstronnym, tj. uwolnić się od uprzedzeń i założeń - być rzeczowy - nie ulegać wpływom ( niezależność ) * ponieważ dziennikarz pozyskuje wiadomości od subiektywnych informatorów, dlatego:

6

- zbiera materiały z wielu źródeł - uzupełnia informacje - jest zobowiązany od przedstawiania różnych punktów widzenia * skąd wiem, że jestem obiektywny? – kryterium sumienia - czy biorę pod uwagę opinie innych? - czy są to moje samodzielne przemyślenia? - czy jestem pewny tego, co napisałem? - czy przewiduję konsekwencje mojej pracy?

VIII. Etyka informacji

Etyka informacji - jest to dziedzina, która skupia uwagę wokół zagadnień wynikających z rozwoju i zastosowania techniki informatycznej. Obejmuje ona takie zagadnienia moralne, jak własność informacji, jej prywatność, bezpieczeństwo związane ze zbieraniem informacji, jej przechowywaniem, przetwarzaniem i udostępnianiem. FUNKCJE INFORMACJI 1. Informacja, mimo że jest substancją niematerialną, ma ogromny i bezpośredni wpływ na zachowanie jednostek i całych zbiorowości. Wystarczy przyjrzeć się manipulacjom, zwłaszcza niektórych przywódców politycznych, którzy z goryczy po porażkach tak potrafią zmanipulować informacje, że niejeden odbiorca przyjmuje je z pełnym zaufaniem, choć są niewarte żadnej uwagi 2. Kluczowym środkiem procesów edukacyjnych jest informacja. To dzięki niej można ukazać człowiekowi niemal cały świat z jego bogactwem i złożono- ścią. Nie inaczej niż za pośrednictwem informacji możemy opisywać i analizować minione epoki i zaginione światy ludzi, zwierząt i roślin. 3. Informacja jest środkiem integracji społecznej. Oglądane te same obrazy telewizyjne (np. reklamy) lub czytane te same gazety 4. Człowiek nieustannie odczuwa potrzebę posiadania nowych wiadomości. Najchętniej sięga po informacje udostępniane przez łatwo dostępne źródła: telewizję, radio czy prasę. 5. Informacja to czynnik demokratyzujący. Warunkiem rozwoju społeczności demokratycznej jest swobodny dostęp do informacji pozwalających obywatelowi kontrolować przebieg zdarzeń oraz wyrażać swoje opinie (przekazywać informacje). W kraju o demokratycznym ustroju liczy się zdanie każdego obywatela (przynajmniej teoretycznie). POŻĄDANE CECHY JAKOŚCIOWE INFORMACJI - etyka informacyjna wymaga zwrócenia uwagi na tę jakość, czyli na cechy, jakimi powinny charakteryzować się informacje. RZETELNOŚĆ - Przyjmuje, że zależy ona głównie od takich czynników, jak obiektywizm obserwacji i ocen przy gromadzeniu danych oraz poprawność metodologii gromadzenia i przetwarzania informacji. Zwraca uwagę, że groźne jest modyfikowanie informacji (np. w niektórych systemach sprawozdawczych) w kierunku „pożądanym” przez adresata informacji. Kisieliński zauważa też, że zbieranie informacji dla innych często jest traktowane jako mniej ważne niż zbieranie informacji dla siebie, a więc mniej rzetelne. Informacja musi być prawdziwa, tzn. poprawnie odzwierciedlać opisywany obiekt. Nie może wprowadzać odbiorcy w błąd, wtedy będzie to dezinformacja. Nie może być półprawdą (np. „społeczeństwo domaga się…” — czyli piętnaście osób zgromadzonych w jakiejś sprawie). Jeżeli informacja spełni te warunki, to można ją określić jako rzetelną. Rzetelność to dokładność, solidność, uczciwość. Rzetelność informacji wiąże się z rzetelnością procedur zbierania i przetwarzania informacji. Zależy ona od takich czynników, jak: metody zbierania informacji czy obserwacji wybranego wycinka rzeczywistości, rodzaj wykorzystanego źródła pozyskania danych, poprawność określenia i identyfikacji badanych obiektów, poprawność określenia stosowanych pojęć, przyjętych definicji, klasyfikacji, właściwie sformułowanych pytań w ankietach i formularzach, poprawność i kompletność instrukcji stosowanych w badaniach i wielu innych czynników związanych ze zbieraniem i przetwarzaniem informacji. Jeżeli przy zbieraniu informacji zostały rzetelnie dobrane metody oraz rzetelnie zrealizowane wszystkie zaplanowane procedury zbierania i przetwarzania, to nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności otrzymanych informacji. ZROZUMIAŁOŚĆ informacji - Jest to cecha umożliwiająca zrozumienie treści informacji przez jej odbiorcę bez szczególnych zabiegów związanych z poszukiwaniem interpretacji znaczenia pojęć wykorzystanych do przedstawienia informacji. Komunikatywność zależy od języka, w jakim zostały wyrażone owe pojęcia. Język ten powinien być zgodny z tezaurusem pojęciowym użytkownika, czyli uwzględniać znane mu pojęcia i terminologię. OBIEKTYWNOŚĆ informacji - Wśród specjalistów wypowiadających się w sprawach informacji można spotkać się z opinią, że informacją są dane (tzn. liczby, symbole itp.) po ich zinterpretowaniu przez odbiorcę. Takie podejście z założenia eliminuje możliwość analizy informacji z punktu widzenia jej obiektywizmu. Bo zawsze będzie ją obciążać owa subiektywna interpretacja konkretnego odbiorcy. Tymczasem każda informacja

7

coś opisuje: czasem są to konkretne obiekty czy procesy, a czasem też jakieś idee, które istnieją poza owym interpretatorem. Czyli że informacja w swej naturze jest obiektywna, jeśli rzetelnie opisuje coś, co istnieje, ale zarazem stanie się subiektywną interpretacją, kiedy ją odbierze konkretny człowiek.

Przedstawiony obraz informacji, jako zasobu o wielorakich cechach i właściwościach, wśród których z łatwością można podać długą listę cech pozytywnych oraz — niestety — także długą listę rozmaitych zagrożeń, sprawia to, że w procesach związanych z odbiorem i posługiwaniem się informacją trzeba kierować się zasadami etyki informacji, tzn. pamiętać o konieczności: • utrzymywania rzetelności w procesach informacyjnych, • zachowania bezstronności i obiektywizmu, • dążenia do poznawania prawdy i jej przekazywania. Są to podstawy, na których oparte są etyczne normy procesów wymiany i wykorzystania informacji. Normy te stają się w istocie strażniczkami jakości informacji na zasadzie jej praktycznej przydatności dla odbiorców.

IX. Etyka sytuacyjna

SYTUACJONIZM ETYCZNY (łac. situo – umiejscawiać, ang. situation ethics, niem. Situationsethik – etyka sytuacyjna), to nie tyle określony system filozoficzny, ale inspirowany skrajnym egzystencjalizmem, pewien trend myślowy propagujący pogląd, że moralne zobowiązanie jest jednostkowym, indywidualnym wezwaniem, konstytuowanym wyłącznie przez niepowtarzalne sytuacje, w jakich jednostka ludzka się znajduje i to, co ma ona czynić „tu i teraz”, jest wyłączną jednostkowa decyzją, nieuwarunkowaną i niezależną od wartości oraz od ogólnych i uniwersalnych norm treściowych, wyznaczonych naturą osoby ludzkiej. Sytuacjonizm podważa więc i odrzuca ogólnie ważne normy moralne na rzecz indywidualnych, autonomicznych, jednostkowych rozstrzygnięć normatywnych, podejmowanych w obliczu zmieniających się, ciągle nowych i niepowtarzalnych sytuacji egzystencjalnych. Zbliża się on przez to do indywidualizmu, autonomizmu, subiektywizmu i aktualizmu etycznego.

X. ETYKA POWINNOSCI I MOWA NIENAWIŚCI

Mowa nienawiści (ang. hate speech) – używanie języka w celu znieważenia, pomówienia lub rozbudzenia nienawiści wobec pewnej osoby, grupy osób lub innego wskazanego przez mówcę podmiotu[1][2][3]. Narzędzie rozpowszechniania antyspołecznych uprzedzeń i dyskryminacji ze względu na rozmaite cechy, takie jak: rasa (rasizm), pochodzenie etniczne (ksenofobia), narodowość (szowinizm), płeć (seksizm), tożsamość płciowa (transfobia), orientacja psychoseksualna (homofobia, heterofobia), wiek (ageizm), światopogląd religijny (antysemityzm, chrystianofobia, islamofobia)[4][5].

Rada Europy definiuje ten termin jako „wszystkie formy ekspresji, które rozpowszechniają, podżegają, wspierają lub usprawiedliwiają nienawiść rasową, religijną, ksenofobię, antysemityzm lub inne formy nienawiści wynikające z nietolerancji, łącznie z nietolerancją wyrażoną za pomocą agresywnego nacjonalizmu i etnocentryzmu, dyskryminacją i wrogością wobec przedstawicieli mniejszości, imigrantów i osób obcego pochodzenia”. W Polsce znieważanie lub nawoływanie do nienawiści na tle narodowościowym, rasowym, etnicznym, wyznaniowym jest zabronione i karalne na podstawie art. 256 i 257 Kodeksu karnego. Nie ma w Polsce przepisu szczególnego prawa karnego chroniącego wprost osoby przed nienawiścią z powodu orientacji psychoseksualnej lub tożsamości płciowej. Jednak w zależności od stanu faktycznego zachowanie osoby używającej mowy nienawiści może wyczerpywać znamiona przestępstwa, np. z art. 190, 212 lub 216 Kodeksu karnego[6]. Debata na temat mowy nienawiści obejmuje kwestie związane z konfliktem między dwiema wartościami: wolnością słowa i dobrami osobistymi jednostki. Zwolennicy poglądu, iż wolność słowa stanowi wartość najwyższą, niekiedy krytykują samo pojęcie „mowa nienawiści”, obawiając się, iż może ono stanowić zamaskowaną chęć usunięcia opinii propagujących nienawiść poza nawias debaty publicznej, co oceniane jest przez nich jako nieprawidłowe. Według badań CBOS BS/74/2007[7] 16% respondentów uważa, że Wolność słowa gwarantuje możliwość swobodnego wypowiadania opinii, nawet jeśli te opinie są odczuwane przez pewne osoby lub grupy jako obraźliwe, wyszydzające lub krzywdzące, podczas gdy większość (73%) nie podzielała tego poglądu.

Do często stawianych w debacie podstawowych pytań należą:

czy mowa nienawiści to wyrażanie osobistych opinii, czy narzędzie podsycania nienawiści? czy wyrażanie każdej, nawet skrajnej opinii jest dobre dla debaty publicznej?

8

Pojęcie „mowa nienawiści” jest również niekiedy krytykowane za brak precyzji. Zdaniem krytyków trudno jest ustalić granicę między krytyką zachowań reprezentowanych przez pewną grupę osób a nawoływaniem do nienawiści. Niektórym osobom stosującym termin „mowa nienawiści” stawia się zarzut, iż pojęcie to stosują głównie opisując działania jednej opcji politycznej (zazwyczaj prawicowej i tradycjonalistycznej która w sposób wulgarny obraża mniejszości seksualne, ideologiczne i o innej narodowości), nie zwracając jednocześnie uwagi na stosowanie języka odpowiadającego definicji mowy nienawiści przez inną opcję polityczną (przeważnie lewicową)[8]. Sam termin mowa nienawiści często jest też wykorzystywane nierzetelnie i instrumentalnie, zwłaszcza przez niektóre środowiska polityków, w taki sposób, że to samo słowo wypowiedziane przez przeciwników politycznych jest piętnowane, a w ustach stronników jest aprobowane jako przejaw elokwencji i oczytania.

W praktyce ściganie różnych form podżegania do przemocy natrafia na liczne przeszkody wynikające z globalnego charakteru sieci Internet. Na przykład dwie skrajne, wzajemnie zwalczające się ugrupowania Redwatch i Antifa umieszczały w sieci listy odpowiednio „wrogów narodu” i „faszystów”. Osoby tam wymienione składały doniesienia o popełnieniu przestępstwa, które zostały jednak umorzone ponieważ listy były publikowane z terytorium Stanów Zjednoczonych, które w obu przypadkach odmówiły pomocy prawnej[9] [10].

W kontekście „mowy nienawiści” bywają klasyfikowane wypowiedzi nie zawierające żadnej z wymienionych cech podżegania – np. w raporcie KPH poświęconym homofobicznej mowie nienawiści jako jeden z przykładów wymieniono opinię Jarosława Gowina na temat dostępności zabiegu in vitro, dzięki któremu m.in. niektóre lesbijki mają dzieci[11].

9

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 9 str.
Pobierz dokument