Wprowadzenie do ekonomii - Notatki - Ekonomia - Część 1, Notatki'z Ekonomia. Cracow University of Economics
Misio_88
Misio_887 marca 2013

Wprowadzenie do ekonomii - Notatki - Ekonomia - Część 1, Notatki'z Ekonomia. Cracow University of Economics

PDF (585 KB)
11 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające zagadnienia z ekonomii: wprowadzenie do ekonomii; definicja pojęć.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 11

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument

I. WPROWADZENIE DO EKONOMII. 1. PRZEDMIOT EKONOMII- zasoby, rzadkość, krzywa transformacji. EKONOMIA- jest nauką o procesach gospodarczych, tzn. procesach produkcji, podziału, wymiany i konsumpcji środków zaspokojenia potrzeb ludzkich. Stara się ona wykrywać i opisywać pewne ogólne prawidłowości rządzące tymi procesami. Te prawidłowości opisywane są mianem praw ekonomicznych.

Przedmiotem ekonomii-jest gospodarowanie,czyli działalność gospodarcza ludzi. Istotnym uwarunkowaniem tej działalności jest ograniczoność zasobów gospodarczych, z których ludzie korzystają. Ekonomia pokazuje, w jaki sposób ludzie, działając w różnych warunkach społeczno-gospodarczych, korzystają z tych ograniczonych zasobów, jak ich używają do produkcji dóbr i świadczenia usług, jak je rozdzielają pomiędzy różne, mniej lub bardziej konkurencyjne wobec siebie zastosowania, a także czym się kierują dokonując tego typu wyborów. Główne działy ekonomii to mikroekonomia i makroekonomia. Mikroekonomia- bada przede wszystkim poszczególne elementy tworzące gospodarkę, takie jak: gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, sektory i gałęzie danej gospodarki, rynki określonych produktów i usług. Bada czynniki wpływające na kształtowanie się wielkości produkcji i podaży poszczególnych produktów i usług, rozmiarów popytu na nie oraz wysokość ich cen. Makroekonomia- zajmuje się analizą gospodarki jako całości. Bada ona m.in. czynniki wpływające na poziom i zmiany takich wielkości ekonomicznych, jak np. całkowita produkcja i konsumpcja w danej gospodarce, łączna podaż produktów i usług, globalny popytna nie, ogólny poziom ich cen, globalne zatrudnienie i

inwestycje, dochody i wydatki budżetu państwa. ZASOBY

W celu zaspokojenia potrzeb i przynajmniej częściowej realizacji zapotrzebowania na dobra, człowiek przekształca w procesie produkcyjnym wszelkie dostępne mu zasoby. Wyróżniamy 3 podstawowe grupy zasobów:

zasoby ludzkie- ludzie wraz z ich umiejętnościami, z doświadczeniami.

zasoby naturalne- dobra dane przez naturę, nie wytworzone przez człowieka, (ziemia, surowce mineralne i roślinne, woda itp.). Człowiek staje się ich właścicielem i wykorzystuje je dla wytworzenia produktów i usług. Zasoby te dzielą się na:  odnawialne (lasy)-czyli takie, które można odtworzyć, chociaż wymaga to często długiego okresu czasu.  nieodnawialne (ropa naftowa, minerały)- tzn. że nie można odnawiać zużytych już i wyeksploatowanych złóż tych zasobów.

zasoby kapitałowe (kapitał rzeczowy i finansowy)- to wszelkie rzeczowe składniki procesów wytwórczych będące wytworem pracy człowieka. Do rzeczowych zasobów kapitałowych należą: środki pracy (są to maszyny,

narzędzia, instalacje, urządzenia przy pomocy, których człowiek wytwarza produkty i usługi) i przedmioty pracy (są to surowce i półfabrykaty, które służą do wyprodukowania danego dobra). Do zasobów kapitałowych zalicza się kapitał finansowy, czyli środki pieniężne występujące w różnych postaciach (gotówka, kredyt, papiery wartościowe). Środki produkcji- to przedmioty pracy i środki pracy.

docsity.com

RZADKOŚĆ

PROBLEM RZADKOŚCI

Zapotrzebowanie = ilość dóbr, które

ludzie chcieliby posiadać w ciągu roku > Zdolności = ilość dóbr, które ludzie są

zdolni wytworzyć w ciągu

RZADKOŚĆ- jest wynikiem zależności między zapotrzebowaniem ludzi na dobra (zapotrzebowaniem potencjalnym) a ograniczonymi zdolnościami wytworzenia tych dóbr. Problem rzadkości występuje zawsze, kiedy zapotrzebowanie ludzi na dobra przewyższa możliwości wyprodukowania tych dóbr (niezależnie od tego jak znaczne są możliwości produkcyjne).

KRZYWA TRANSFORMACJI (krzywa możliwości produkcyjnych) Granica możliwości produkcyjnych- wskazuje na alternatywne kombinacje 2 grup produktów, które społeczeństwo jest zdolne wytworzyć w ciągu danego okresu czasu wykorzystując do tego w całości i w jak najlepszy sposób posiadane zasoby oraz technologie produkcji. dobro A

Krzywa transformacji

dobro B

Krzywa transformacji ilustruje-kombinacje dóbr, które mogą być wykorzystane, gdy zasoby są w pełni wykorzystane.

Przykład: Przypuśćmy, że dane zasoby jakimi dysponujemy w ciągu roku możemy przeznaczyć na

produkcję dóbr wojskowych (czołgi) lub możemy je spożytkować do wytwarzania dóbr cywil.

(żywność).

Jeśli wszystkie posiadane zasoby przeznaczymy na produkcję dóbr wojskowych, wówczas przy

danej technologii ich wytwarzania możemy wyprodukować pewną maksymalną ilość dóbr = OG.

Przeznaczając wszystkie zasoby na produkcję dóbr cywilnych możemy wytworzyć, przy danej

technologii ich produkcji, maksymalnie wielkość OA.

Możliwe jest oczywiście przeznaczenie zasobów na wytworzenie dóbr wojskowych, a pozostałe

części na produkowanie dóbr cywilnych. Wówczas np. wyprodukujemy OI jednostek dóbr

wojskowych i OH jedn. dóbr cywilnych (pkt. B). Takich możliwych kombinacji przeznaczenia

zasobów na produkowanie dóbr wojskowych i cywilnych jest bardzo wiele (C,D,E, F, itd.).

Koszt alternatywny- jest to koszt utraconych korzyści. Każdej korzyści (zyskowi) z podjętej decyzji gospodarczej towarzyszy koszt alternatywny (koszt utraconych korzyści).

Przy danych zasobach i technologii zwiększenie produkcji jednego rodzaju dóbr oznacza częściową

rezygnację z produkcji drugiego rodzaju dóbr. Decyzja o przeznaczeniu większych zasobów na

produkcję dóbr wojsk. oznacza mniejszą ilość zasobów na dobra cywil. i w efekcie mniejszą ilość

wytworzonych dóbr cywil.

Zwiększając produkcję dóbr wojsk. o jedn. odnosimy określone korzyści (np. bezpieczeństwo

granic). Osiągnięcie tych korzyści związane jest jednak z koniecznością poniesienia kosztu

alternatywnego. Kosztem tym jest rezygnacja z produkcji dóbr cywil.- rezygnacja z korzyści jakie

mogliśmy osiągnąć przeznaczając zasoby na wytworzenie większej ilości dóbr cywil., a nie wojsk.

docsity.com

2. GOSPODARKA I GOSPODAROWANIE- rodzaje i typy. Gospodarowanie- czyli działalność gospodarcza ludzi, nie jest działalnością jednorazową. Z uwagi na takie czynniki, jak np. odnawialność ludzkich potrzeb, jest to działalność ciągła, stale powtarzająca się. Dlatego mówimy o procesach produkcji, podziału, wymiany i konsumpcji, które te procesy składają się łącznie na pojecie procesu gospodarowania.

W procesie gospod. podmiotem działalności są ludzie (poszczególne jedn., grupy ludzi, społeczeństwo jako całość). Są oni odpowiednio zorganizowani i tworzą tzw. podmioty gospodarcze. Postaw. podmiotami są dziś- przedsiębiorstwa, czyli ludzie lub grupy ludzi dysponującymi określonymi środkami niezbędnymi do regularnego prowadzenia działalności gospodarczej w sferze produkcji, obrotu towarowego czy usług. W roli podmiotów występują też gospodarstwa domowe ludności, pełniące funkcje konsumpcyjne, jak i produkcyjne. Poważne znaczenie jako podmiot ma państwo. Jego rola z innymi podmiotami jest bardzo zróżnicowana- od stosunkowo nieznacznej w jednych krajach do wręcz dominującej w innych.

Gospodarka- warunki wpływające na proces gospodarowania.

I. Kryterium- ze względu na formę w jakiej odbywa się działalność gospodarcza:

gospodarka towarowa- to taka organizacja produkcji, w której producenci przekazują produkty swojej pracy innym podmiotom w drodze ekwiwalentnej wymiany, w drodze kupna i sprzedaży.

Przedmiot wymiany, produkt pracy ludzkiej, uzyskuje w tym procesie wymiany nowe własności-

staje się towarem.

Towar- dobro ekonomiczne przeznaczone na wymianę, w trakcie której przedmiot transakcji

kupno-sprzedaż zmienia właściciela.

gospodarka naturalna- gospodarka nastawiona przede wszystkim na bezpośrednie zaspokojenie własnych potrzeb wytwórców.

II. Kryterium podziału ze względu na sferę gospodarowania:

 gospodarkę światową, gospodarkę narodową,

 gospodarkę przedsiębiorstw i gospodarstw domowych,

 gospodarkę terenową i mieszkaniową. III. Kryterium- własności czynników produkcji wyróżnia się m.in.:

gospodarkę prywatną i publiczną- w odniesieniu do sfer własności w ramach danego kraju,

gospodarkę kapitalistyczna i socjalistyczną (komunistyczną)- w odniesieniu do gospodarek krajów ,, kapitalistycznych” i krajów ,,realnego socjalizmu”.

IV. Kryterium- mechanizm regulowania i koordynacja procesów gospodarczych:

gospodarka rynkowa- to gospodarka, w której regulatorem procesów gospodarczych jest samoczynnie działający rynek czy mechanizm rynkowy.

gospodarka nakazowa- to gospodarka, w której procesy gospodarcze regulowane są głównie za pomocą różnego typu nakazów, zakazów i dyrektyw emitowanych przez biurokrację państwową,

(gospodarka centralnie planowana)

V. Kryterium

system gospod. całkowicie zdecentralizowany- gdy uprawnienia do podejmowania decyzji gospod. należały wyłącznie do poszczególnych konsumentów i producentów.

system gospod. całkowicie scentralizowany- gdyby należały one wyłącznie do centralnej biurokracji państwowej.

VI. Kryterium skali:

gospodarka mikroekonomiczna- podmiotem jest gospodarstwo domowe (konsumpcja), indywidualne gospodarstwo rolne, zakład rzemieślniczy, przedsiębiorstwo (produkcja),

gospodarka mezoekonomiczna- gałęzie gospodarki, regiony, składające się na gospodarkę narodową,

gospodarka makroekonomiczna- podmiotem jest cała gospodarka narodowa,

docsity.com

gospodarka globalna (światowa)- rozwiązywanie pewnych problemów w skali ponadnarodowej (inflacja, bezrobocie, ekologia).

VII. Kryterium

gospodarka zamknięta- nie uczestniczy w międzynarodowym podziale pracy (brak importu i eksportu) - ,,autarkia gospodarcza” – fikcja,

gospodarka otwarta– uczestniczy w międzynarodowym podziale pracy, występuje import i eksport.

VIII. Kryterium poziomu rozwoju:

gospodarka zacofana,

gospodarka średniorozwinięta,

gospodarka wysokorozwinięta.

SYSTEMY GOSPODARCZE

Rynkowy- prywatna własność czynników produkcji, rynkowa alokacja zasobów. Własność w sensie prawnym- stosunek między osobą (podmiotem) a rzeczą (przedmiotem). Własność w sensie ekonomicznym- zbiór stosunków między ludźmi, powstających w związku z korzystaniem z rezultatów działalności gospodarczej. Własność prywatna- struktura uprawnień do pewnych obiektów w ramach, której prawa własności są wyłączne i przekazywalne. Własność publiczna- prawa własności nie są wyłączne i nie są dobrowolnie przenoszone.

PRAKSELOGIA- nauka o racjonalnym gospodarowaniu. Prakseologiczna zasada największej wydajności- to działanie takie, aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. Prakseologiczna zasada oszczędności środków- to działanie takie, aby przy

danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków. Obydwie zasady są rozłączne.

Kapitalistyczny-

3. EKONOMIA POZYTYWNA I NORMATYWNA. EKONOMIA POZYTYWNA- zajmuje się konsekwencjami zmian kierunków politycznych w ekonomii, opisuje sytuację realną. EKONOMIA NORMATYWNA- zajmuje się formułowaniem sądów wartościujących politykę gospodarczą.

4.EKONOMIA A INNE NAUKI.

5. CZYNNIKI PRODUKCJI, KAPITAŁ I JEGO CYRKULACJ, REPRODUKCJA I

JEJ RODZAJE, AKUMULACJA, AMORTYZACJA- pojęcie i funkcje.

CZYNNIKI PRODUKCJI-zasoby, które służą jako nakłady do produkowania dóbr. Do najważniejszych czynników produkcji zaliczamy:

 Pracę ludzką (siłę roboczą),

 Kapitał (w postaci różnego typu niezbędnych do produkcji budynków, maszyn, narzędzi, zapasów produktów oraz środków pieniężnych),

 Ziemię, surowce naturalne.

docsity.com

KAPITAŁ- materialne środki potrzebne kapitaliście do uruchomienia i prowadzenia określonej działalności gospodarczej, a uzyskiwany przez niego z tej działalności dochód to- zysk. (<posiadane środki produkcji i pieniężne niezbędne na bieżące wydatki>) Kapitał:

 przemysłowy,

 pożyczkowy- bankowy w obrocie kredytowym,

 handlowy- w obrocie towarowym.

CYRKULACJA KAPITAŁU PRZEMYSŁOWEGO Fazy: 1. Pieniężna, 2. Zakup czynników produkcji, 3. Sprzedaż wytwarzanych dóbr i usług na rynku, środki pracy, Pieniądz 1 – Towar 1 – przedmioty pracy – proces produkcji – Towar 2 – Pieniądz 2 siła robocza P2 – P1 = Δ P = Zysk

P1- koszt przeniesiony na czynniki produkcji P2 musi być większe od P1, przychód jest iloczynem ilości sprzedanych towarów przez cenę jednostkową, Δ P- przyrost ilości pieniądza.REPRODUKCJA- stałe odtwarzanie procesu wytwarzania dóbr materialnych, konieczna do zachowania ciągłości procesu produkcji.

reprodukcja prosta- zachowana ciągłość procesu wytwarzania bez zmiany wielkości produkcji. Cała wartość nowowytworzona jest konsumowana (w skali makroekonomicznej- całego produktu narodowego), cały zysk przeznaczony na konsumpcję (w skali mikroekonomicznej – pojedynczego przedsiębiorstwa). wartość nowowytworzona- wartość przeniesiona- wartość zużytych materiałów i produktów posiadających wcześniej swoją wartość, wartość dodana- wartościowy rezultat pracy żywej.

reprodukcja zawężona- zmniejszające się z okresu na okres rozmiary produkcji. Kapitał nie jest w całości odtwarzany, następuje przejadanie majątku powstałego w poprzednich okresach. Zysk mniejszy od konsumpcji.

reprodukcja rozszerzona- zachowana ciągłość procesu produkcji przy zwiększającym się z okresu na okres rozmiarach produkcji. Wzrasta wolumen kapitału. W skali makroekonomicznej dochód narodowy większy od konsumpcji. Nie cały zysk jest konsumowany (część zysku jest akumulowana i przeznaczona na powiększenie funkcjonującego kapitału). Warunkiem reprodukcji rozszerzonej jest dodatnia akumulacja oszczędności. Źródłem akumulacji jest nieskonsumowana część zysku.

K

P

K (kapitał)- maszyny, urządzenia, zapasy (postać rzeczowa kapitału),

P (pieniądz)- służy do sfinansowania zakupów dóbr konsumpcyjnych,

Część wspólna- służy kapitalistom do zakupu dóbr produkcyjnych,

środków produkcji (pieniężna postać kapitału).

docsity.com

Reprodukcja rozszerzona jest działającym w długim okresie czasu prawem ekonomicznym. W krótkich okresach czasu obserwujemy wszystkie rodzaje reprodukcji. Reprodukcja ta wymaga zwiększenia funkcjonujących środków produkcji finansowego z akumulacji. Kapitalista nieustannie poddawany jest mechanizmowi oceny racjonalnego działania, gdy realizuje zysku bankrutuje. AKUMULACJA

PRAWO POSTĘEPUJĄCEJ AKUMULACJI

Akumulacja- powoduje w danym okresie zwiększenie wolumenu funkcjonującego kapitału, powodujące możliwość zwiększania akumulacji w przyszłym okresie.

Akumulacja- to kategoria ekonomiczna związana z odtważaniem procesu wytwarzania. Akumulacja (w skali mikro)- to środki na powiększenie kapitału. Akumulacja (w skali makro)- część dochodu narodowego przeznaczonego na przyrost majątku narodowego. AMORTYZACJA- jest finansowym odzwierciedleniem zużywającego się środka pracy. Stopa amortyzacji- jest to odwrotność czasu życia środków pracy (wyraża się w %). Powinna uwzględniać zużycie fizyczne i moralne środki pracy.

FUNKCJE AMORTYZACJI:

 kosztowa-

 ewidencyjno-rachunkowa-

 odtworzeniowa-

6. PIENIĄDZ- pojęcie, geneza, ewolucja, funkcje.

PIENIĄDZ- miernik wartości. Pieniądz jest powszechnym ekwiwalentem towarów, uosobieniem pracy społecznej i prawnym środkiem płatniczym. (Pieniądz- środek wymiany i handlu służący jako rezerwuar siły nabywczej, dług pierwotny rządu wobec społeczeństwa, przesuwa granice możliwości produkcyjnych społeczeństwa. Pieniądz to pośrednik wymiany: Towar - pieniądz- Towar. Cechy pieniądza:

 powszechna akceptacja, łatwość przechowywania, podzielność, utrzymywanie wartości w czasie. GENEZA: EWOLUCJA: Pieniądz nie został przez nikogo wymyślony, lecz powstał w procesie rozwoju społeczeństw.

Pierwszą formą pieniądza były konkretne towary (gospodarka naturalna), oparte na bezpośredniej wymianie jednego dobra na drugie np. skóra na zboże. Wymiana sprowadzała się do zamiany dobra jednego z wytwórców na dobro lub usługę innego. Bezpośredni wytwórcy sami ustalali warunki wymiany. Najczęściej funkcje wymienników pełniły takie towary, jak: bydło, skóry zwierzęce, sól, zboże itp. Bydło pełniło funkcję pieniądza w sposób ułomny. Stopniowo coraz poważniejszą rolę zaczęły odgrywać wyroby z kruszców, z których najważniejsze znaczenie miały: miedź, złoto, srebro, żelazo. Ze względu na

docsity.com

swe specyficzne cechy, takie jak: trwałe właściwości użytkowe, powszechne pożądanie oraz duża podzielność, stał się powszechnym ekwiwalentem towarów. Stosowanie sztabek kruszców, mimo że wygodniejsze niż stosowanie wcześniejszej formy pieniądza, następował poważny problem. W celu zabezpieczenia się przed ryzykiem nieekwiwalentnej wymiany należało za każdym razem badać próbę i wagę kruszcu. Od VII wieku p.n.e. nieodłącznym elementem systemów pieniężnych staje się moneta. Ulega ona przekształceniu i w bardziej rozwiniętych systemach zyskuje

formę znaną obecnie. Moneta, jaką znamy dzisiaj, to opatrzony znakiem władzy państwowej metalowy pieniądz o określonym ciężarze, próbie, wymiarach i kształcie. Banknot powstał w czasach nowożytnych. Początkowo był wprowadzany przez banki prywatne, a następnie państwowe. Cechą banknotu było zapewnienie wymienialności na kruszce, zarówno w obrotach zagranicznych, jak i wewnętrznych. Współczesny pieniądz papierowy to bilety bankowe niewymienialne ani na kruszec, ani na monety. Jednocześnie funkcjonuje pieniądz bezgotówkowy w formie zapisów na kontach bankowych posiadaczy rachunków bankowych. Wzory i wartość nominalną banknotów, wzory stopów, próbę i wagę monet oraz terminy wprowadzania ich do obiegu ustala Prezes Narodowego Banku Polskiego.

PIENIĄDZ PEŁNI FUNKCJĘ:

dobra obrachunkowe- pozwala sprowadzić wartość wszystkich towarów i usług do wspólnego mianownika. Porównujemy wartość towaru z wartością jedn. pieniężnej i w wyniki otrzymujemy cenę.

środka cyrkulacji- polega ona po prostu na pośredniczeniu w aktach sprzedaży (T-P) i aktach kupna (P-T). Do obsłużenia mnogości aktów kupna i sprzedaży potrzebna jest odpowiednia ilość pieniądza.

środka płatniczego- za pomocą pieniądza można i reguluje się zobowiązania, w tym też zobowiązanie kredytowe ( z odnotowanym terminem płatności).

środka przechowywania bogactwa- swoje bogactwo ludzie mogą przechowywać w różnych aktywach: obligacjach, akcjach, złocie, nieruchomościach.

pieniądza światowego- pieniądz może spełniać nie tylko w ramach poszczególnych gospodarstw narodowych, lecz również na rynku światowy, obsługuje stosunki gospodarcze między poszczególnymi krajami Wartość użytkowa pieniądza: 1. ze względu na materiał, z którego jest wykonany (pieniądz złoty- pełnowartościowy), 2. wartość symboliczna.

Ilość pieniądza w obiegu określana jest wzorem: M x V = P x T Za ilość pieniądza w obiegu odpowiada Bank Centralny.

Ilość pieniądza potrzebna w obiegu

C – K + Z – BC- suma cen wszystkich towarów i usług trafiających na rynek

M = -----------------K- kredyty

V Z- zobowiązania społeczne

V- szybkość obiegu pieniądza.

Prawo Fishera- wartość sprzedana równa się wartości nabytej.

M x V = P x T

docsity.com

Gdy rośnie ogólny poziom cen to rośnie popyt na pieniądz co wyrażamy wzorem:

P x T

M = ----------

V

M- ilość pieniądza na rynku,

V- szybkość obiegu pieniądza,

(Im lepsza koniunktura, tym szybkość jest większa i na odwrót)

P- przeciętna wartość transakcji,

T- ilość transakcji kupno- sprzedaż.

PRAWO KOPERNIKA: ,,Traktat o pieniądzu”- Pieniądz gorszy wypiera z rynku pieniądz lepszy.

Oszczędzanie- odłożona konsumpcja.

Kredyt- odłożone oszczędzanie,

Wymiana barterowa- towar za towar,

Dokarmianie pieniądza- tworzenie siły nabywczej z niczego,

Wartość użytkowa dobra- zdolność do zaspokojenia potrzeb.

II. WYBRANE ZAGADNIENIA MIKROEKONOMII. 1. MODELOWE STRUKTURY RYNKOWE- konkurencja doskonała, -model konkurencji doskonałej, konkurencja niedoskonała, -monopol pełny,

konkurencja monopolistyczna, oligopol.

MODELE RYNKOWE:

 konkurencja doskonała (czysta),  konkurencja niedoskonała:

 monopol pełny,

 konkurencja monopolistyczna,

 oligopol.

KONKURENCJA DOSKONAŁA-  charakteryzuje się tym, że żaden z kupujących i sprzedających nie ma wpływu na cenę. Cena jest wypadkową oferty wszystkich producentów i zapotrzebowania odbiorców na dany produkt.

 Producent działający w konkurencji doskonałej dostosowuje wielkość produkcji w taki sposób, aby przy danej cenie rynkowej i danych kosztach produkcji osiągnąć zysk maksymalny.

 Równowaga przeds. związana jest z kształtowaniem się sytuacji gałęzi przemysłu, do której należą wszyscy producenci wytwarzający dany produkt. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ opiera się na 4 założeniach:

 Założenie jednorodności produktu, (produkty producentów są identyczne);

 Założenie pełnej mobilności czynników produkcji, (nie istnieją żadne przeszkody wchodzenia i wychodzenia przeds. do i z danej gałęzi produkcji);

 Duża liczba sprzedających i kupujących;

 Założenie doskonałej infor o rynku, (przyjmujemy, że sprzedający i kupujący posiadają pełną inf. o produkcie i cenie, w danym momencie jak i w przyszłości).

Negatywne cechy konkurencji:

Skłonność kapitalistów do wytwarzania coraz więcej w pogoni za zyskiem, chęć zwiększania

udziału zysku w cenie towaru. Może nastąpić przewyżka podaży nad efektywnym popytem-

popartym pieniądzem.

docsity.com

Nadprodukcja względna- jest to przewyżka podaży nad popytem przy istniejących cenach i

dochodach. (przy danych cenach i dochodach kryzys nadprodukcji, nadwyżka podaży nad

efektywnym popytem- popartym środkami nabywczymi).

Podatek- narzędzie redystrybucji dochodów,

W warunkach wolnej konkurencji rola państwa ograniczona jest do minimum, państwo chroni

własność, prowadzi politykę pieniężną, spełnia funkcje społecznie.

Koszty zewnętrzne- nie związane bezpośrednio z działalnością

Konkurencja wewnątrzngałęziowa- odbywa się w tej samej branży,

Konkurencja międzygałęziowa- w różnych dziedzinach wytwarzania, jej skutkiem jest

porównywanie stóp zysku poszczególnych produkcji. Prowadzi do kształtowania przeciętnej stopy

zysku w całej gospodarce.

Konkurencja ma charakter bezosobowy.

Przeds. w konkurencji doskonałej:

Przychód całkowity (PC)- stanowi wartość sprzedanych produktów przez przeds. PC= Q . P

Przychód przeciętny (PP)- uzyskany przez firmę ze sprzedaży pojedynczej jedn. produkcji.

PP = PC/Q

Przychód krańcowy (PK)- to przyrost przychodów całkowitych wywołane wzrostem sprzedaży o

jednostkę. PK = ΔPC / ΔQ

KONKURENCJA NIEDOSKONAŁA- odnosi się do gospodarki w określonej mierze zmonopolizowanej. Z punktu widzenia stopnia monopolizacji wyodrębnia się 3 poziomy monopolizacji:

1. najniższy- konkurencja monopolistyczna, 2. oligopol- rynek oligopolu, 3. stan monopolu pełnego.

MONOPOL PEŁNY-  Występuje wówczas, kiedy na danym rynku istnieje 1 przeds. wytwarzające produkty lub usługi nie posiadające bliskich substytutów.

 Monopol poszukuje takiej wielkości produkcji lub ceny sprzedaży, które przy danych kosztach maksymalizują jego zysk.

 Producent monopolistyczny może stosować dyskryminację cenową, czyli stosować różne ceny na ten sam produkt na różnych rynkach.

 Monopolista jest cenotwórcą, ma możliwość kształtowania cen. MODEL MONOPOLU PEŁNEGO opiera się na 4 założeniach:

 może wytwarzać i sprzedawać produkty jednorodne lub zróżnicowane;

 brak możliwości wejścia do działalności opanowanej przez monopol pełny-( monopolista może być 1 właścicielem strategicznego zasobu; produkty lub usługi mogą być chronione patentami lub pr. autorskim; może posiadać pr. do znaku firmowego; wyłączność sprzedaży na danym rynku);

 jeden sprzedający i wiele kupujących (brak konkurentów),

 założenie doskonałej informacji o rynku.

Fetyszyzacja- bliższa wolnej konkurencji niż czystemu monopolowi, twierdzenie- towar rządzi

producentem.

KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA-  na wielu rynkach mamy do czynienia z licznymi producentami, którzy wytwarzają i sprzedają produkty zróżnicowane pod względem jakości, marki itp.

 Wykorzystując promocję sprzedaży oraz różnicowanie produktów producenci starają się przechwycić popyt, skierowany na produkt konkurentów.

 Optimum przeds. zależy nie tylko od decyzji przeds. odnośnie ceny lub wielkości produkcji, lecz także od reakcji konsumentów na te decyzje.

docsity.com

Teoria konkurencji monopolistycznej łączy ze sobą elementy modelu konkurencji doskonałej i modelu monopolu pełnego. MODEL KONKURENCJIMONOPOLISTYCZNEJ opiera się na 4 założeniach:

 Produkty na rynku są zróżnicowane i posiadają bliskie substytuty;

 Swoboda wchodzenia na rynek i opuszczanie rynku;

 Wielu sprzedających i kupujących;

 Założenie doskonałej informacji o rynku.

OLIGOPOL-  składa się z niewielkiej liczby przeds., które opanowały rynek danego produktu.

 Na rynku tym istnieje silna współzależność między przeds.

 Każdy oligopolista podejmując decyzje maksymalizujące zysk musi uwzględniać decyzje podejmowane przez konkurentów.

 Istnieje wiele modeli oligopolu, różniących się między sobą założeniami co do rodzaju i sposobu reagowania przeds.

 Cechą oligopolu jest względna stabilność cen. Konkurencja przybiera gł. charakter niecenowy (różnicowanie produktów, reklama itd.)

 Przeds. oligopolu umawiają się niekiedy między sobą w celu podziału produkcji, rynku zbytu i zysku monopolowego.

 Możliwość wyznaczania ceny i wielkości produkcji przez dane przeds. uzależnione są od postępowania przeds,. konkurencyjnych. Reakcje konkurentów mogą być różne i trudno jest przewidzieć z góry jaki będzie ich rodzaj i zasięg.

MODEL OLIGOPOLU ma 4 podstawowe założenia:

 Produkty jednorodne lub zróżnicowane, (więcej jest produktów zróżnicowanych, będącymi w stosunku do siebie dość bliskimi substytutami);

 Niewielka liczba sprzedawców i wielu kupujących,

 Ograniczony dostęp do rynku;

 Pełna informacja o rynku.

Oligopol ustabilizowany-doskonały, uczestnicy rynku dysponują mniej więcej taką samą siłą ekon.

Oligopol nieustabilizowany-brak równowagi sił ekon. poszczególnych przeds.w ramach oligopolu.

CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA:

Cechy struktury Konkurencja

doskonała

Konkurencja

monopolistyczna Oligopol Monopol pełny

Liczba

producentów bardzo wielu wielu kilku jeden

Bariery wejścia brak brak istnieją bardzo silne

Zróżnicowanie

produkcji

Brak- identyczne

produkty

Silna- są bliskimi

substytutami

Występują-

niewielkie

Brak- 1 produkt nie

posiadający bliskich

substytutów

Stopień kontroli

ceny żaden znaczący znaczący ogromny

Metody

konkurencji

handlowej

Sprzedaż na

zorganizowanym

rynku lub giełdach

Konkurencja przy

pomocy jakości,

reklamy; ceny adm.

Reklama i tworzenie

stosunków (układów )

społecznych

2. MECHANIZM RYNKOWY.

2.1. CENY- pojęcie, funkcje, rodzaje cen. CENA-wartość towaru wyrażona w pieniądzu, wartość tworzona jest przez pracę.

docsity.com

Praca konkretna- jej rezultatem jest wartość użytkowa towaru, praca w konkretnym zawodzie

Koszt wytworzenia- nakład pracy ludzkiej,

Praca abstrakcyjna- ogólnoludzki wysiłek,

Użyteczność rzeczy- stąpień natężenia pożądań.

Subiektywna teoria wartości- Cena lub funkcja rzadkości lub obfitości dóbr, równa jest

krańcowej użyteczności dobra, wartość określana przez subiektywne odczucie rzadkości lub

obfitości dóbr- zasada krańcowej użyteczności dóbr.

FUNKCJE CEN: dochodowa- ceny towarów i usług powinny obejmować odtworzenie wszystkich kosztów i zapewniać nadwyżkę dochodową służącą finansowaniu rozwoju firmy,

informacyjna-ceny informuj producenta o opłacalności działalności wytwórczej, a konsumenta jakie i w jakich ilościach dobra może nabyć (struktura zakupów),

redystrybucyjna- ceny są narzędziem redystrybucji dochodów,

rozdzielcza- kiedy popyt równoważy się z podażą. Przy niskich cenach popyt jest nadmierny, przy cenach wysokich podaż będzie przewyższała popyt.

RODZAJE CEN:

według szczebli wymiany:

fabryczna- uwzględniony koszt produkcji towaru i zysk producenta,

zbytu- cena fabryczna + podatki podmiotów gospodarczych,

hurtowa- cena fabryczna+ marża hurtowa,

detaliczna- cena hurtowa + marża detaliczna,

faktycznie ponoszona przez konsumenta- cena detaliczna + podatki konsumpcyjne.  Inne rodzaje cen:

wolnorynkowa- kształtuje się, gdy brak instytucjonalnych ograniczeń na rynku w ramach zasad wolnej konkurencji,

administrowana- któryś z uczestników rynku mający dominującą pozycję może realnie wpływać na cenę,

urzędowa- określana przez organy państwowe lub publiczne, w których reprezentowane są różne grupy interesów.

CENA RÓWNOWAŻĄCA POPYT Z PODAŻĄ

2.2. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU, ELASTYCZNOŚĆ PODAŻY.

Popyt- jest to ilość dóbr i usług, jaką nabywcy są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU(ED)- jest miarą procentowej zmiany popytu w stosunku do procentowej zmiany czynnika wpływającego na popyt.

Następujące oznaczenia:

QDx – wielkość popytu na dobro X,

Δ QDx – przyrost (zmiana absolutna) popytu na dobro X;

% ΔQDx - zmiana procentowa popytu na dobro X;

Px- cena dobra X,

Py- cena dobra Y;

DP- dochód pieniężny.

Stosując zasadę ceteris paribus możemy analizować i mierzyć reakcję popytu na zmianę każdego z czynników wpływających na popyt.Wyróżniamy 3 rodzaje elast.:

elastyczność cenową popytu;

elastyczność mieszaną popytu;

elastyczność dochodową popytu.

docsity.com

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument