Logika_1_2013 Nazwa spełnia istotną rolę w języku, Streszczenia'z Logika. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM)
olga-popova
olga-popova

Logika_1_2013 Nazwa spełnia istotną rolę w języku, Streszczenia'z Logika. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM)

35 str.
35Liczba odwiedzin
Opis
Nazwa spełnia istotną rolę w języku
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 str. / 35
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 35 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 35 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 35 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 35 str.
Pobierz dokument
Logika_3_11 [tryb zgodnoœci]

Nazwy

Nazwa spełnia istotną rolę w języku, gdyŜ umoŜliwia proces identyfikowania róŜnych obiektów i z tego powodu nazwa jest podstawowym składnikiem wypowiedzi. Nazwa jest to wyraz albo wyraŜenie rozumiane jednoznacznie, które nadaje się na podmiot lub orzecznik orzeczenia imiennego w zdaniu ( orzeczenie imienne to orzeczenie stwierdzające o podmiocie, Ŝe jest ona taki a taki).

Nazwy

Ze względu na liczbę wyrazów wchodzących w skład nazwy rozróŜniamy:

• nazwy proste – składające się z jednego tylko wyrazu, np. „skrypt”, „Jan”, „ksiąŜka” itp.;

• nazwy złoŜone – składające się z więcej niŜ jednego wyrazu, np. „student pierwszego roku prawa, zamieszkały w mieście połoŜonym nad Wisłą”, „student, który mieszka w Poznaniu”.

Nazwy

Jak widać, nazwa to nie to samo co rzeczownik. W podanych przykładach na nazwę złoŜoną składa się cały zespół rzeczowników, czasowników, przymiotników, zaimków, przyimków. RównieŜ nazwa prosta moŜe nie być rzeczownikiem, weźmy np. nazwy zawarte w zdaniach: „Chory cierpi”, „Ten jest podejrzany”.

Nazwy

Ze względu na to, do czego nazwy są odnoszone, rozróŜniamy nazwy:

• konkretne – nazwy, które są znakami rzeczy („stół”) albo osób („ekonomista”), ewentualnie czegoś, co wyobraŜamy sobie jako rzecz lub osobę („kwiat paproci”, „nimfa”);

• abstrakcyjne – nazwy, które nie są znakami rzeczy czy osób ani czegoś, co sobie jako rzecz czy osobę wyobraŜamy. Wskazują one na pewną cechę wspólną wielu przedmiotów (np. „białość), na pewne zdarzenie czy stan rzeczy (np. „płacz”, „kradzieŜ”, „cisza”) albo na pewien stosunek miedzy przedmiotami (np. „braterstwo”, „wyŜszość”).

Nazwy

Przedmiot, którego dana nazwa jest znakiem, nazywamy desygnatem tej nazwy. KaŜdej nazwie przyporządkowany jest zbiór przedmiotów, do których ta nazwa się odnosi, przy czym tez zbiór moŜe być pusty albo niepusty. Zbiór ten określany jest jako zakres nazwy lub zbiór desygnatów nazwy.

Nazwy

Dla wyjaśnienia, jakie znaczenie i jaki jest sposób posługiwania się nazwami w jakimś języku musimy rozróŜnić nazwy:

• indywidualne – takie nazwy, które słuŜą do oznaczenia poszczególnych, tych a nie innych przedmiotów, nie przypisując przez to danemu przedmiotowi takich czy innych właściwości wyróŜniających go, np. „Poznań”, „Dunajec”, „Karol Kaczmarek”;

Nazwy

• nazwy generalne – to te, które przysługują przedmiotom ze względu na jakieś cechy, które tym przedmiotom przypisujemy, np. „budynek”, „krzesło”, student wydziału ekonomii”.

„Najsłynniejsze z pierników miasto w Polsce” – to nazwa generalna, która oznacza to samo, co nazwa indywidualna „Toruń”.

Nazwy

Z tego przykładu widać, Ŝe nie moŜna utoŜsamiać rozróŜnienia nazw indywidualnych i generalnych z rozróŜnieniem imion własnych i pospolitych w gramatyce.

Nazwy generalne odnoszą się do wszystkich przedmiotów mających pewien określony zespół cech.

Nazwy

Treścią jakiejś nazwy generalnej nazywamy taki zespół cech posiadanych przez desygnat danej nazwy, np. treścią nazwy „pęczak” w języku polskim jest zespół cech: 1) coś, co jest kaszą, 2) jęczmienną, 3) bardzo grubą. Wszystko, co te trzy cechy posiada moŜe być nazwane pęczakiem i tylko to, co te trzy cechy łącznie posiada.

Nazwy Zastanówmy się jakie cechy ma kaŜdy „kwadrat”. Jest to: 1. figura płaska; 2. czworoboczna; 3. równoboczna; 4. prostokątna; 5. o bokach parami równoległych; 6. o równych przekątnych; 7. o połowiących się przekątnych; 8. o prostopadłych przekątnych 9. o obwodzie przy danym polu stosunkowo najmniejszym 10. wpisywalna w okrąg; 11. opisywalna na okręgu.

Nazwy

• Taki zespół cech, który wystarcza do tego, by odróŜnić desygnaty danej nazwy od innych przedmiotów, nazywamy konstytutywnym zespołem cech, a cechy takie nazwy tworzące – cechami konstytutywnymi.

• Pozostałe cechy wspólne nazywamy konsekutywnymi względem poprzednio wymienionych.

Najprościej wytłumaczyć, co to jest kwadrat, podając zespół cech 1, 2, 3, 4; znacznie trudniej byłoby zrozumieć, co to jest kwadrat podając cechy np. 1, 2, 9.

Nazwy

Taki konstytutywny zespół cech, który jak najprościej wyjaśnia treść danej nazwy, nazywamy treścią leksykalną, czyli słownikową nazwy.

KaŜda nazwa generalna moŜe występować w trzech róŜnych rolach znaczeniowych, czyli w trzech supozycjach:

• supozycja prosta; • supozycja formalna; • supozycja materialna.

Nazwy

• JeŜeli nazwa jest uŜywana w wypowiedzi jako znak dla poszczególnego przedmiotu tego właśnie rodzaju, jako znak dla określonego desygnatu nazwy, to mówimy, Ŝe występuje w supozycji prostej. Np. „Zając przebiegł mi drogę.”

• JeŜeli wyraz jest nazwą dla całego gatunku przedmiotów, jak np. w wypowiedzi „Zając jest pospolity w Polsce”, to mówimy, Ŝe jest on w supozycji formalnej. Nazwa uŜywana w tej supozycji staje się nazwą abstrakcyjną.

Nazwy

• Supozycją materialną nazywamy uŜycie jakiegoś wyrazu jako znaku dla niego samego. „ZAJĄC” w supozycji materialnej składa się z dwóch sylab, z pięciu liter i wielokrotnie jest powtarzany w tej części wykładu

Nazwy indywidualne mogą występować tylko w supozycji prostej lub materialnej.

Nazwy

Ze względu na to, ile desygnatów obejmuje zakres danej nazwy, rozróŜniamy nazwy:

• ogólne – czyli takie, które mają więcej niŜ jeden desygnat;

• jednostkowe – mają tylko jeden desygnat; • puste (bezprzedmiotowe) – takie, które wcale

nie mają desygnatów, np. „stupiętrowy dom w Poznaniu”, „syn bezdzietnej matki”.

Nazwy

Nazwy przysługiwać mogą w danym języku nie tylko poszczególnym przedmiotom, ale teŜ agregatom pewnych przedmiotów. Są więc takie nazwy, jak „las” (agregat drzew), „biblioteka” (agregat ksiąŜek), „stado” (agregat zwierząt), „spółdzielnia” (agregat osób). Nazwy, których desygnatami są nie poszczególne rzeczy lecz takie przedmioty, które traktujemy jako agregaty złoŜone z poszczególnych rzeczy, nazywamy nazwami zbiorowymi.

Nazwy

Nie jest więc desygnatem nazwy zbiorowej „Sejm Rzeczpospolitej” ktoś, kto jest desygnatem nazwy „poseł na Sejm Rzeczypospolitej” – i odwrotnie. Co innego poseł, a co innego Sejm, agregat posłów.

Często moŜna spotkać się z tym, Ŝe ktoś utoŜsamia agregat – całość złoŜona z części – z klasą wszystkich tych części składowych. Jest to błędem, np. „spółdzielnia” jako całość, a co innego klasa wszystkich członków tej spółdzielni.

Nazwy

JeŜeli umiemy, znając naleŜycie dany język, bez wątpliwości rozstrzygnąć o kaŜdym napotkanym przedmiocie, z którym odpowiednio zapoznaliśmy się, czy jest on, czy teŜ nie jest desygnatem pewnej określonej nazwy, to mówimy, Ŝe w danym języku nazwa ta ma ostry zakres lub w skrócie jest nazwą ostrą.

Nazwy

JeŜeli natomiast o pewnych napotkanych przedmiotach, mimo dobrego zapoznania się z ich cechami , nie umiemy orzec, czy są, czy nie są desygnatami danej nazwy, to nazwę taką określamy jako nazwę nieostrą, np. „kartka papieru”. JeŜeli mamy kawałek papieru o rozmiarach 15x20 cm, to wiadomo, Ŝe jest to kartka papieru, jeśli ma 1x1 cm albo 80x120 cm, to nikt tego nie nazwie kartką. Ale od jakich rozmiarów „zaczyna się” kartka?

Nazwy

Nieostrość zakresu wiąŜe się z tym, Ŝe niektóre nazwy nie mają wyraźnej treści, to znaczy, iŜ nawet ten, kto dobrze zna język nie umiałby podać takiego zespołu cech, które pozwoliłyby w sposób stanowczy odróŜniać desygnaty danej nazwy od innych przedmiotów, np. słowo „rzeka”.

Nazwy

Nazwy stają się nazwami ostrymi dzięki temu, Ŝe są nazwami wyraźnymi – tzn. umiemy podać zespół cech wystarczających do odróŜnienia desygnatów danej nazwy od innych przedmiotów, lub dzięki temu, Ŝe są nazwami dla nas intuicyjnymi – tzn. Ŝe na podstawie ogólnego wyglądu danego przedmiotu, bez zastanawiania się nad treścią danej nazwy, umiemy określić, czy jest on, czy nie jest desygnatem tej nazwy.

Nazwy - podsumowanie

Zapamiętajmy, Ŝe nazwy moŜna podzielić na: • Proste i złoŜone – wg liczby wyrazów składowych; • Konkretne i abstrakcyjne – wg charakteru tego, do czego

się odnoszą; • Generalne i indywidualne – wg sposobu identyfikowania

desygnatu; • Ogólne, jednostkowe, puste – wg liczby desygnatów; • Zbiorowe i niezbiorowe – wg struktury desygnatów.

Stosunki między zakresami nazw

Zagadnienie dotyczące stosunków zakresowych nazw wymaga przypomnienia, co to jest zakres nazwy. Jest to zbiór jej desygnatów, czyli przedmiotów oznaczanych przez daną nazwę.

Musimy takŜe wprowadzić pojęcie klasy uniwersalnej (zwanej universum), a więc zbioru desygnatów wszystkich istniejących nazw. Jeśli z klasy uniwersalnej wyłączymy przedmioty określone nazwą „ekonomista”, wówczas pozostała część tworzy klasę negatywną: „nie- ekonomista”.

Stosunki między zakresami nazw

Nazwa i jej dopełnienie (czyli klasa negatywna) stanowi klasę uniwersalną. Np. klasa negatywna – zbiór desygnatów nazwy „nie-ekonomista” – obejmuje wszystko to, co nie wchodzi w zakres nazwy „ekonomista” ( a więc obejmuje wszystkie przedmioty, wyłączając ekonomistów).

Stosunki między zakresami nazw

Istniejące stosunki zakresowe zilustrujemy na wykresach, w których występuje nazwa S oraz nazwa P.

1. Stosunek zamienności S względem P: desygnaty S są desygnatami nazwy P; kaŜde S jest P, kaŜde P jest S. Niech S – flaga oraz P – chorągiew.

43421

48476

P

S

Brak komentarzy
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 35 str.
Pobierz dokument