Rolnictwo - analiza historyczna i warunki rozwoju, Esej'z Ekorozwój. Uniwersytet Warszawski
angelika-pavlenko
angelika-pavlenko

Rolnictwo - analiza historyczna i warunki rozwoju, Esej'z Ekorozwój. Uniwersytet Warszawski

PPTX (8 MB)
28 str.
4Liczba pobrań
168Liczba odwiedzin
100%na 1Liczba głosów
Opis
prezentacja na temat rolnictwo. historia i analiza
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 str. / 28
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 28 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 28 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 28 str.
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 28 str.
Pobierz dokument

ROLNICTWO – ANALIZA HISTORYCZNA I WARUNKI ROZWOJU

Turystyka i Rekreacja 1 r. 

Opracowały: Anastasiia Buriak 1 gr. Anzhelika Pavlenko 3 gr.

ROLNICTWO Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt. • Należy do sektorów gospodarki o największym wpływie na środowisko naturalne i zdrowie

w tym także możliwość działania szkodliwego. • Badaniem rolnictwa zajmuje się dział nauk rolniczych, m.in. agrotechnika, zootechnika,

agronomia, agrobiologia, agrochemia, agroekologia, agrogeologia, agrometeorologia, agroklimatologia itp.

PODZIAŁ •  rolnictwo ekstensywne (drobnotowarowe lub tradycyjne) - występuje tam, gdzie

wykorzystuje się jeszcze tradycyjne formy uprawy, a państwo jest słabo rozwinięte (np. kraje Afryki).

rolnictwo intensywne (wysokotowarowe lub uprzemysłowione) - występuje w szczególności w krajach wysoko rozwiniętych, lecz które nie mają zbyt dużej powierzchni (Stany Zjednoczone, Holandia, Włochy, Francja).

FUNKCJE ROLNICTWA

1. ekonomiczne (polegają na produkcji żywności i pasz, wytwarzaniu surowców dla przemysłu przetwórczego, udział w tworzeniu Produktu Krajowego Brutto),

2. społeczne (polegają na zapewnianiu społeczeństwu miejsc pracy),

3. przestrzenne (polegają na przekształcaniu krajobrazu naturalnego w rolniczy).

POCZĄTKI ROLNICTWA

Przejście od zbieractwa do pierwszych form rolnictwa miało decydujący wpływ na zapoczątkowanie osiadłego trybu życia ludności. •W uprawie ziemi współistniały dwie techniki – kopieniactwo i technika

wypaleniskowa. Na obszarach pozbawionych szaty leśnej rozwijała się technika kopieniacza. Natomiast na obszarach zalesionych występowała gospodarka żarowa.

 

EPOKA ŻELAZA • Przejście do epoki żelaza cechowało się rosnącym znaczeniem rolnictwa ornego. • Podstawowym narzędziem rolniczym stało się drewniane radło. Stopniowo

wprowadzane i udoskonalane narzędzia żelazne oraz rosnąca gęstość zaludnienia umożliwiły intensyfikację produkcji roślinnej.

• Gospodarkę żarową zaczęto zastępować systemem przemienno-odłogowym. Znaleziska ziaren i odcisków roślin uprawnych wskazują, że na przełomie starej i nowej ery uprawiano na ziemiach polskich żyto, proso, pszenicę, jęczmień i owies. Prawdopodobnie w sąsiedztwie domostw zakładano ogrody i sadzono drzewa owocowe. W użyźnianiu gleby zapoczątkowano stosowanie nawozu zwierzęcego.

OKRES GOSPODARKI FEUDALNEJ 

• Rozpad wspólnoty rodowej, wzrost zróżnicowania majątkowego oraz pojawienie się nowych klas społecznych i instytucji, spowodował kształtowanie się ustroju feudalnego. W okresie wczesnofeudalnym tworzyła się państwowość polska i na jej terytorium pojawiły się pierwsze miasta.

• Stopniowe przechodzenie do stałego rolnictwa ornego sprzyjało usamodzielnianiu się małych rodzin, rozszerzaniu prywatnej własności i umacnianiu organizacji wspólnot terytorialnych („Opole” - system ten polegał na tym, że grunty orne były użytkowane indywidualnie przez poszczególne rodziny, natomiast inne użytki (pastwiska, lasy i wody) przez ludność całego opola).

• Z czasem na czoło zaczęły się wysuwać najaktywniejsze rodziny dysponujące największą powierzchnią gruntów, dużymi zapasami ziarna, licznym pogłowiem zwierząt gospodarskich i pełnym zestawem narzędzi. W wyniku stałej uprawy ziemi i zastosowania narzędzi ornych wzrosła produkcja rolnicza i pojawiły się nadwyżki żywności. W Polsce zmiany te nasiliły się w X w.

OKRES GOSPODARKI FEUDALNEJ

• Okres XII–XIV w. charakteryzował dynamiczny rozwój osadnictwa wiejskiego, szczególnie na obszarze południowej Polski. Kolonizacja przyczyniła się do intensywnego karczowania terenów leśnych i stałego wzrostu powierzchni użytków rolnych.

• Obok wsi osadzonych na prawie zwyczajowym rozpoczęło się osadnictwo na prawie niemieckim oraz przechodzenie istniejących wsi na prawo niemieckie. Wieś posiadała samorząd, na czele którego stał sołtys.

• Gospodarstwo chłopskie we wsi osadzonej na prawie niemieckim było samowystarczalne. Posiadało na ogół kilka sztuk zwierząt gospodarskich i użytkowało grunty, na których uprawiano żyto i owies. Chłopi mieli poza tym ograniczone prawo do użytkowania lasów i nieobsianej ziemi.   

OKRES GOSPODARKI  FOLWARCZNO-PAŃSZCZYŹNIANEJ 

• Od początku XV w. wzrastało w rolnictwie znaczenie folwarków, które początkowo nastawione były na dochody z czynszów pieniężnych. Folwark stanowił podstawę gospodarowania, a pańszczyzna była główną formą pozyskania siły roboczej.

• Wzrost produkcji w folwarkach odbywał się głównie poprzez powiększanie powierzchni gruntów uprawnych. Pod koniec XVI w. w gospodarce folwarcznej znajdowało się około 30% gruntów uprawnych;

• Dzięki dynamicznemu rozwojowi produkcji rolniczej i koniunkturze na zboża wiek XVI określany jest mianem „złotego okresu” polskiego rolnictwa. Powierzchnia ziem uprawnych wynosiła 11 mln ha,  na których gospodaruje 600 tys. rodzin rolniczych. W strukturze upraw przeważało żyto i owies z niewielkim udziałem pszenicy i jęczmienia. Upowszechnia się uprawa warzyw (kapusty, sałaty, kopru, selera, pora i kalafiora). W chowie zwierząt przeważa bydło.

OKRES GOSPODARKI   FOLWARCZNO-PAŃSZCZYŹNIANEJ 

System folwarczno-pańszczyźniany niósł ze sobą wiele negatywnych skutków, które nawarstwiały się szczególnie w XVII w.: Spadek eksportu; Powstawały wielkie latyfundia wymagające coraz większej ilości rąk

do pracy;  Na gospodarstwa chłopskie spadały coraz większe obciążenia

powodujące ogólne pogorszenie warunków życia ludności rolniczej; Rosnące nadal renty feudalne  spowodowały silne rozwarstwienie

majątkowe ludności rolniczej, a wojny zapoczątkowane w połowie XVII w. doprowadziły do załamania się gospodarki rolnej. 

OKRES ZABORÓW Włączenie ziem polskich do różnych systemów gospodarczych i politycznych państw zaborczych spowodowało pogłębienie się różnic regionalnych w zakresie poziomu rozwoju rolnictwa. Różnice te są widoczne do dziś.  W zaborze austriackim stosunki agrarne podlegały silnej interwencji państwa, które

dążyło do powiększenia renty odprowadzanej do skarbu państwa. Zmiany wprowadzone w końcu XVIII w. miały charakter postępowy i łagodziły dotychczasowe poddaństwo chłopów. 

W zaborze pruskim zmiany w rolnictwie przebiegały różnie, w zależności od regionu. Naczelną zasadą władz zaborczych było wyciągnięcie z ziem jak największych korzyści dla państwa. Podwyższano podatki i nakładano na chłopów nowe obciążenia. Niemniej jednak na ziemiach pod zaborem pruskim nastąpiło wcześniej niż w zaborze rosyjskim i austriackim uwłaszczenie chłopów.

Na ziemiach zaboru rosyjskiego, na mocy nadanej Księstwu Warszawskiemu konstytucji, zniesiono niewolę osobistą chłopów, ale nie towarzyszyło temu ich uwłaszczenie. Na mocy dekretu grudniowego z 1807 r. ziemia w całości była własnością panów, a wprowadzane później akty prawne sprzyjały rugowaniu chłopów z ziemi. 

OKRES MIĘDZYWOJENNY (1918–1939) • Wieś była przeludniona. W 1921 r. na wsi mieszkało około 75%

ludności kraju.  Na początku lat 20. z rolnictwa utrzymywało się około 63% ludności czynnej zawodowo i był to jeden z wyższych wskaźników w Europie.

• W strukturze użytkowania ziemi dominują grunty orne. W 1921 r. zajmują powierzchnię 18,3 mln ha (74,2% powierzchni użytków rolnych). Największą grupę gospodarstw stanowią małe, o powierzchni poniżej 5 ha.

• Wśród zwierząt gospodarskich najważniejszą rolę odgrywa bydło. Zwiększa się pogłowie krów kosztem wołów. Rośnie także znaczenie trzody chlewnej. W 1937 r. pogłowie osiąga ponad 5,2 mln szt. Pogłowie koni szacuje się na ok. 4 mln szt.

• Produkcja roślinna to przede wszystkim zboża: pszenica i jęczmień. Rośnie udział ziemniaków. Wzrost znaczenia buraków cukrowych, tytoniu i chmielu.

OKRES GOSPODARKI SOCJALISTYCZNEJ (1945–1989)

• Po wojnie zaczęto wprowadzać reformę rolną. W 1944 utworzono Państwowy Fundusz Ziemi. Grunty gospodarstw o powierzchni powyżej 50 ha miały zostać podzielone pomiędzy robotników rolnych, chłopów małorolnych i średniorolnych. Ogółem w okresie 1945-1949 w ręce chłopów przeszło ponad 6,1 mln ha gruntów, z czego na utworzenie ok. 814 tys. gospodarstw przeznaczono 5,6 mln ha, reszta została przeznaczona na zasilenie gospodarstw karłowatych.

• W dwa lata od zakończenia wojny zaczęła się zmieniać polityka rolna państwa, w której coraz większą rolę zaczęła odgrywać kolektywizacja rolnictwa. Intensywna kolektywizacja trwała do 1956 r., wskutek czego powstało ponad 10 tys. gospodarstw spółdzielczych.

OKRES TRANSFORMACJI GOSPODARCZEJ 

W latach 90. następowało pogorszenie się sytuacji ekonomicznej w gospodarstwach rolnych. • W zakresie użytkowania ziemi wzrósł udział zbóż w strukturze zasiewów oraz wzrosła

powierzchnia gruntów odłogowanych i ugorowanych. • Nastąpiła także dywersyfikacja gospodarstw w zakresie poziomu rozwoju, wielkości i

kierunków produkcji. Według danych GUS w 2015 roku powierzchnia upraw wynosiła 10 800 000 hektarów, z czego 69,9% (7,5 mln ha) zajmował areał zbóż. Prawie połowa tej powierzchni (31,9% wszystkich upraw) zajmowała pszenica, a trochę mniej (20,2%) było pszenżyta. Kolejną po zbożach grupą były uprawy roślin pastewnych, w tym kukurydzy przeznaczonej na zielonkę i mieszanek zbożowo-strączkowych (13,2% – 1 419,9 tys. ha), roślin przemysłowych, takich jak buraki cukrowe, rzepak i rzepik, len, konopie, tytoń (10,6% – 1 143,7 tys. ha), ziemniaków (2,7% – 292,5 tys. ha) i roślin strączkowych (0,8% – 91,0 tys. ha). Reszta upraw ma powierzchnię taką samą jaką zajmuje uprawa ziemniaków.

WARUNKI ROZWOJU ROLNICTWA Przyrodnicze  Ukształtowanie powierzchni – tereny równinne lub pagórkowate o łagodnych stokach. Takie

warunki występują na Nizinach Środkowopolskich, Kotlinach Podkarpackich, a także w pasie pobrzeży. 

Warunki klimatyczne – ilość opadów atmosferycznych, temperatura powietrza oraz długość trwania okresu wegetacyjnego. 

Warunki wodne – czynnik ten jest ściśle powiązany z warunkami klimatycznymi, od których zależy ilość opadów atmosferycznych oraz parowanie, a także zależy od głębokości zalegania wód gruntowych.

Gleby – od rodzaju gleby zależy w dużej mierze rodzaj uprawianych roślin i wielkość plonów. Rzeźbą terenu dla rolnictwa jest rzeźba równinna lub lekko falista. Przeciwdziała ona

intensywnemu spływowi powierzchniowemu i ułatwia wsiąkanie wody. Poza tym ułatwia mechanizację rolnictwa i transport. Na obszarach górskich rzeźba jest mniej korzystna, ponieważ stromość sprzyja erozji gleb. 

GLEBY

NAJLEPRZE WARUNKI PRZYRODNICZE DLA ROZWOJU

ROLNICTWA NA ŚWIECIE POSIADAJĄ:

• w Europie - Niziny: Francuska, Śląska, Węgierska, Rumuńska i Padańska, Wyżyny: Bawarska i Czesko-Morawska, Ukraina i południowo-zachodnia Rosja;

• w Azji - Niziny: Chińska, Mandżurska i Gangesu, północny Kazachstan i delta Mekongu;

• w Afryce - delta Nilu i południowe krańce RPA; • w Australii - część południowo-zachodnia; • w Ameryce Północnej - Wielkie Równiny oraz Kalifornia; • w Ameryce Południowej - południowa część Niziny La Platy oraz południowo-

wschodnia część Wyżyny Brazylijskiej.

WARUNKI ROZWOJU ROLNICTWA Pozaprzyrodnicze Struktura wielkości gospodarstw rolnych. Forma własności gospodarstw – gospodarstwa indywidualne, rodzinne,

spółdzielcze (wspólna własność grupy rolników). Mechanizacja rolnictwa – ma duży wpływ na efektywność gospodarki rolnej. Nawożenie. Nawadnianie. Polityka rolna państwa. Kadra pracownicza.

STRUKTURA WIELKOŚCIOWA GOSPODARSTW ROLNYCH W WYBRANYCH PAŃSTWACH W % OGÓŁU GOSPODARSTW

Produktywność gleb zwiększa się przez nawożenie naturalne i sztuczne. Nawozy sztuczne zawierają azot, fosfor i potas. Ceny nawozów sztucznych są dość wysokie, dlatego na ich powszechne stosowanie mogą sobie pozwolić tylko rolnicy w krajach wysoko rozwiniętych. 

FORMY WŁASNOŚCI POLSKIEGO ROLNICTWA

prywatna - z reguły najbardziej efektywna; • państwowa - w Polsce były to Państwowe Gospodarstwa Rolne (PGR), w dawnym

Związku Radzieckim sowchozy. Brak konkretnego właściciela ziemi sprawia, że ten typ własności na ogół nie jest efektywny;

spółdzielcza - w Polsce są to kółka rolnicze, w dawnym Związku Radzieckim kołchozy, a w Izraelu kibuce. Ten rodzaj własności ziemi sprzyja osiąganiu dobrych efektów, ale nie jest to regułą.

 Klasyfikując Polskę na podstawie wielkości gospodarstw rolnych na tle państw europejskich, można wysunąć tezę, iż większość krajów tzw. starej Unii ma gospodarstwa duże i specjalistyczne, nastawione na intensyfikację produkcji rolnej i handel towarami rolniczymi. Co więcej na zachodzie dość powszechne jest łączenie się gospodarstw we wspólnoty produkcyjne i szukanie razem odbiorców na wyprodukowane produkty rolne. W Polsce to na razie rzadkość, choć wszystko zmierza w dobrym kierunku.

POLITYKA ROLNA Zespół środków, regulacji i działań, które podejmuje państwo, aby wpływać na rozmiar produkcji rolnej i jej opłacalność. We współczesnych gospodarkach rynkowych jej celem jest koncentracja i specjalizacja rolnictwa oraz przyspieszanie postępu technologicznego i agrotechnicznego, który zapewniać ma efektywność tego działu gospodarki, a także przeciwdziałanie wyludnianiu wsi.

NA POLITYKĘ ROLNĄ POLSKI MAJĄ WPŁYW:

• wprowadzony system edukacji dla rolników — szkolenia unijne, informowanie rolników o możliwości uzyskania dopłat z UE

• system ubezpieczeń społecznych oferujący godziwe emerytury dla Polskich rolników, • system finansowy — kredyty rolnicze na zakup maszyn, zbóż siewnych, także ustalanie

cen skupu interwencyjnego produktów rolnych wskutek załamania rynków zbytu czy klęsk żywiołowych

• nakłady inwestycyjne państwa w polskie rolnictwo — cały sektor wymaga zmian i restrukturyzacji,

• korzystne cła na rolne produkty eksportowane za granicę (ten czynnik pozaprzyrodniczy decydujący o rozwoju polskiego rolnictwa)

Brak komentarzy
To jest jedynie podgląd.
3 wyświetlane ||| 3 wyświetlanych na 28 str.
Pobierz dokument