Socjologia wybrane zagadnienia, Inne'z Socjologia. Nie jest zdefiniowana Uniwersytet
jadzia-usinska
jadzia-usinska16 listopada 2017

Socjologia wybrane zagadnienia, Inne'z Socjologia. Nie jest zdefiniowana Uniwersytet

DOCX (26 KB)
11 strona
15Liczba odwiedzin
Opis
Notatki z wykładów na wybrane zagadnienia z socjologii.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 11

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument

HISTORIA POJĘCIA

1. socjologia = socjo (społeczeństwo) + logos (nauka)

pewna dziedzina staje się nauką, kiedy ma swój aparat pojęciowy, teorie, metody badań i jest

zinstytcjonalizowana

2. 1838 August Comte – wprowadzenie pojęcia socjologia

3. Instytucjonalizacja socjologii – pierwsze katedry socjologii na uniwersytetach światowych

1892 Uniwersytet w Chicago (Albion Small)

1895 Uniwersytet w Bordeaux (Emile Durkheim)

1919 Uniwersytet w Monachium (Max Weber)

1920 Uniwersytet w Poznaniu (Florian Znaniecki)

PRZEŁOM ANTYPOZYTYWISTYCZNY

koniec XIX w. - Wilhelm Dilthey i Heinrich Rickert

kwestionują założenie o jedności społeczeństwa i przyrody; nauka o społeczeństwie powinna

wprowadzić swoje metody

* Max Weber

wprowadza model antypozytywistyczny / humanistyczny; metoda rozumiejąca

człowiek i jego zachowania analizowane jest w szerszym kontekście, brane są pod uwagę aspekty

świadomościowe, bezpośrednio nieobserwowalne

* Florian Znaniecki i William Thomas – „współczynnik humanistyczny”

EMILE DURKHEIM (1858-1917) KONCEPCJA FAKTÓW SPOŁECZNYCH

fakty społeczne - zewnętrzne wobec jednostki sposoby działania, myślenia i odczuwania, które

żyją własnym życiem, niezależnie od tego, jak żyją i co postrzegają pojedynczy ludzie; są

przymusowe

Samobójstwo jako przykład zjawiska, które,mimo że jest aktem jednostkowym jest także głęboko

osadzone w społeczeństwie i jest skutkiem dysfunkcji systemu integracji lub regulacji społecznej.

* studium o samobójstwie

dysfunkcje w integracji społecznej:

- egoistyczne

- altruistyczne

dysfunkcje w regulacji społecznej:

- anomiczne

- fatalistyczne

OSOBOWOŚĆ SPOŁECZNA (J. Szczepański)

Możemy wyróżnić 3 podstawowe składniki osobowości społecznej:

1. Biogenne

wyprostowana postawa, przeciwstawne kciuki, narządy mowy, względnie skanalizowane popędy,

długi okres opieki nad potomstwem

2. Psychogenne

inteligencja, pamięć, wola, temperament

3. Socjogenne

a. kulturowy wzorzec osobowości (model osobowości będący wzorcowym, pożądanym w

danym społeczeństwie, np. asceta w średniowieczu)

b. rola społeczne (typowa odpowiedź na typowe oczekiwania społeczne wobec jednostki)

c. jaźń subiektywna (względnie trwałe i spójne wyobrażenie jednostki o sobie ukształtowane

pod wpływem oddziaływań innych ludzi, jak też w wyniku własnych dążności

osobotwórczych)

d. jaźń odzwierciedlona (to co myślimy, że inni myślą o nas)

Gwarantem powstania spójnej poprawnie funkcjonującej jednostki jest integracja poszczególnych

składników osobowości.

SOCJALIZACJA

Socjalizacja jest procesem wdrażania jednostki do społeczeństwa. W jej trakcie jednostka nabywa

osobowości społecznej

Etapy socjalizacji:

Pierwotna Wtórna

- rola znaczącego innego – będącego wzorem dla

jednostki, najczęściej są to bliscy dziecka

- przyswojenie tożsamości i świata

- uogólniony inny

- jej zakres i charakter zdeterminowany jest

złożonością podziału pracy i wiedzy

- dany świat internalizowany (przyjmowany) jako

jedyny

- rzeczywistość przyswajana prawie

automatycznie

- kończy się z chwilą utrwalenia uogólnionego

innego (idei, która mówi, że normy obowiązujące

w naszym świecie są normami obowiązującymi

w szerszej perspektywie)

- wolna od identyfikacji ze znaczącym innym,

mniej emocjonalna

- wysoki stopień anonimowości ról

- łatwo ją zdeintegrować i zresocjalizować

- tożsamość jest w stałym związku z przeszłością

GRUPY SPOŁECZNE

Proces socjalizacji przebiega w grupach społecznych.

Grupa społeczna jest to zbiór przynajmniej dwóch (lub 3) osób połączonych więzią społeczną,

postrzegających się jako grupa i będących postrzeganymi z zewnątrz jako taka.

Istnieje duża różnorodność klasyfikacji grup społecznych. Najpopularniejsze z nich to podział ze

względu na:

1. Rozmiar

a. małe grupy społeczne (mikrostruktury), np. rodzina, grupa rówieśnicza

b. średnie grupy społeczne (mezzostruktury), np. klasa, dzielnica

c. wielkie grupy społeczne (makrostruktury), np. państwo, naród

2. Charakter więzi

a. grupy pierwotne, np. rodzina (silna więź, obejmująca wiele dziedzin życia, kontakty

bezpośrednie)

b. grupy wtórne, np. spółdzielnia mieszkaniowa (więź oparta na pewnym wycinku życia,

kontakty niekoniecznie bezpośrednie, krótsza trwałość grupy)

3. Łatwość dostępu do grupy

a. grupy inkluzywne, łatwy dostęp do grupy, np. grupya sympatyków danej partii

b. grupy ekskluzywne, dostęp do grupy uwarunkowany posiadaniem pewnych oczekiwanych

cech, np. określonym statusem majątkowym, znajomościami, np. elitarny klub

Grupy odniesienia – z którymi identyfikujemy się najsilniej)

1. Grupy odniesienia porównawczego – pozwalają jednostce określić się, swoje postępowanie,

stanowią układ odniesienia do oceny siebie i kształtowania postaw

2. Grupy odniesienia normatywnego – z nich jednostka czerpie wartości, normy, wzory

zachowań

Struktury wewnątrzgrupowe:

- socjometryczna, dotyczy relacji sympatii pomiędzy członkami grupy

- przywództwa (autokratyczne, demokratyczne, anarchistyczne)

- komunikacji

WIĘZI SPOŁECZNE

Są one podstawowym warunkiem tworzenia się i trwania grup społecznych. Są to siły łączące

jednostki. Posiadają wymiar subiektywny (świadomość istnienia więzi) oraz obiektywny/rzeczowy

(formalne dokumenty – akt małżeństwa, budynki)

Więź przyjmuje formę aktualną (przejawiającą się tu i teraz, np. w rodzinie) oraz potencjalną (mogącą

się uaktywnić, np. w narodzie)

Rodzaje więzi ze względu na:

1. Pochodzenie

a. naturalna – nawiązywana przez urodzenie, np. w rodzinie

b. stanowiona – narzucona z góry, np. w więzieniu

c. zrzeszeniowa – dobrowolna, np. w kółkach zainteresowań

2. Zakres treści

a. we wspólnocie (obejmuje wiele aspektów życia, np. rodzina)

b. w stowarzyszeniu (odnosi się do jednego aspektu, jest krótkotrwała, trwa do momentu

realizacji celu, np. komisja śledcza )

3. Zasięg

a. w małych grupach społecznych (trwałe, bezpośrednie, aktualne)

b. w średnich grupach społecznych

c. w wielkich grupach społecznych (potencjalne)

Więzi społeczne przejawiają się przez zachowania indywidualne, zachowania zbiorowe i poprzez

kategorię „swoi i obcy”

Do osłabienia lub zerwania więzi dochodzi w wyniku konfliktu, obojętności lub zaniku grupy.

SYSTEM NORM I KONTROLA SPOŁECZNA

Wartości - powszechnie pożądane przedmioty o symbolicznym charakterze oraz powszechnie

akceptowane sądy egzystencjonalno-noramtywne

Norma - ogólnie podzielane oczekiwanie dotyczące sposobu postępowania, wyrażające to co jest

uważane za pożądane i właściwe w danej kulturze. Normy społeczne służą utrzymaniu człowieka w

ramach reguł ustalonych przez społeczeństwo.

Normy można podzielić ze względu na

1. Obszar ich oddziaływania:

obyczajowe, prawne, moralne, religijne

2. Zakres oddziaływania: grupowe, kulturowe, uniwersalen

3. Cel, któremu służą: autoteliczne (same w sobie) lub instrumentalne (służące do osiągnięcia jakiegoś

innego celu)

Odstępstwo od normy nazywamy dewiacją. Może ona być negatywna (patologia) lub pozytywna

(nowy styl w sztuce)

Pochodzenie dewiacji:

a. Czynniki biogenne – budowa ciała

b. Czynniki psychogenne - psychopatie

c. Czynniki socjogenne:

- teoria funkcjonalistyczne: E. Durkheim, R. Merton

- teoria interakcjonistyczna: (teoria zróżnicowanych powiązań, kariera dewiacyjna)

- teoria konfliktu

- teoria kontroli (A.Giddens)

Typy przystosowania do systemu aksjo-normatywnego wg R.K. Mertona

Typ przystosowania Zinstytucjonalizowane środki Wzory kulturowe

Konformizm + +

Rytualizm + - Innowacja - + Wycofanie - - Bunt -/+ -/+

KULTURA

Wg A. Kłoskowskiej kultura to względnie zintegrowana całość obejmująca zachowania ludzi

przebiegająca wg wspólnych dla zbiorowości społecznych wzorów wykształconych i przyswajanych

w toku interakcji oraz zawierająca wytwory takich zachowań.

Innymi słowy kultura to wszystko, co człowiek myśli, robi i posiada.

Na kulturę składają się trzy elementy: kultura symboliczna (język), materialna (przedmioty) i

normatywna (zasady zachowania)

Wzory kultury:

- Nieuświadomione (ukryte), np. zasady gramatyczne

- Ujawnione (otwarte), np. zasady powitania

Kompetencja kulturowa – zdolność jednostki do właściwego odczytywania, interpretowania i

rozumienia znaków oraz symboli przyjętych w danej kulturze

Akulturacja – odchodzenie od rodzimej kultury i przyjmowanie elementów innej, w wyniku

bezpośredniego kontaktu lub masowego komunikowania

Szok kulturowy – stan dezorientacji i załamania uznawanych za oczywiste norm i wartości oraz

wyobrażeń na temat rzeczywistości społecznej, przeżywany w trakcie kontaktu z inną kulturą.

Przemoc symboliczna – proces narzucania określonej wizji rzeczywistości społecznej oraz wiążącej

się z nią hierarchii wartości

Kultura masowa to przekazywanie wielkim masom odbiorców identycznych treści płynących z

nielicznych źródeł.

Homogenizacja kultury, czyli jej ujednolicenie ma 3 formy:

c.1.upraszczająca – adaptacje filmowe

c.2.mechaniczne – zestawianie obok siebie różnych poziomów kultury - TV

c.3. immanentna – wewnętrzna – wprowadzona przez autora – wątki kryminalne, miłosne

ZMIANA SPOŁECZNA

Różnica między stanem systemu społecznego w jednym momencie czasu i stanem tego samego

systemu w innym momencie czasu.

PROCES SPOŁECZNY

Ciąg, sekwencje następujących po sobie i przyczynowo uwarunkowanych zmian systemu.

Rodzaje procesów:

1. Procesy kierunkowe (liniowe i skokowe):

- żadna faza procesu nie jest identyczna z jakąkolwiek inną;

- każda faza późniejsza przybliża system do pewnego stanu wyróżnionego

2. Procesy cykliczne:

- po pewnym czasie stan systemu powraca do punktu wyjścia

ROZWÓJ SPOŁECZNY

Rozwój społeczny jest pewnym rodzajem procesu społecznego charakteryzującym się tym, że:

• kierunek procesu jest pozytywny, tzn. zwiększa się natężenie pewnej zmiennej

• kierunkowa sekwencja zmian społecznych jest uruchamiana przez czynniki endogenne i

egzogenne

1. Rozwój jednoliniowy (unilinearny)

2. Rozwój wieloliniowy (multilinearny)

POSTĘP SPOŁECZNY

Jest to taki proces rozwojowy, którego kierunek jest wartościowany, oceniany pozytywnie; realizuje

ważne społecznie wartości.

Przeciwieństwem postępu jest regres.

Postęp jest zrelatywizowany grupowo i historycznie.

Wizje postępu:

1. Sakralna – czynnikiem sprawczym jest Bóg

2. Mechanistyczna – czynnikiem sprawczym są mechanizmy zawarte w społeczeństwie

3. Humanistyczna – czynnikiem sprawczym jest jednostka

PONOWOCZESNE TYPY OSOBOWOŚCI – ZYGMUNT BAUMAN

1/ WŁÓCZĘGA

W zmianie widzi szansę na poprawienie swojego bytu

Nieustannie dąży do zmian

Nie jest przywiązany do miejsc

Poszukuje nowych miejsc i doświadczeń, odczuwa potrzebę odnowienia losu

2/ TURYSTA

Kolekcjoner wrażeń

Wymaga, aby świat, który zwiedza był warty ceny, którą płaci

Turystyka konsumpcyjna

3/ GRACZ

Walczy o pozycję, miejsce w strukturze społecznej

Gotowy do podjęcia ryzyka

Nieustannie poszukuje zwycięstwa

4/ SPACEROWICZ

Przemieszcza się z miejsca na miejsce tylko w określonym celu, nie spaceruje dla przyjemności, gdyż

byłaby to strata czasu

KONSUMPCJA JAKO PRAKTYKA SPOŁECZNA

Zestaw umiejętności posiadanych przez jednostkę, przejawiających się w jej zachowaniu, dzięki

którym jest ona w stanie brać czynny udział w codziennym życiu społecznym

ASPEKTY KONSUMPCJI

1/ emocjonalny

subiektywne odczucia i reakcje wobec konsumowanych obiektów

2/ integracyjny

jednostka integruje obiekt konsumpcji z własną osobowością

3/ klasyfikacyjny

przedmioty konsumpcji służą jako przekaźniki różnych informacji dotyczących wartości, norm, cech

osobowości jednostki

4/ interakcyjny

Obiekty konsumpcji są wykorzystywane do nawiązywania

RACJONALNY MODEL KONSUMENTA – cechy racjonalnego konsumenta:

1/ RACJONALNOŚĆ

konsument dąży do polepszenia warunków życia, jest świadomy swoich preferencji, nie działa

kapryśnie

2/ WIEDZA

konsumenci mają wiedzę na temat produktów i na tej podstawie dokonują wyborów

3/ SPÓJNOŚĆ

preferencje konsumentów są względnie stałe w czasie i miejscu

4/ NIEZALEŻNOŚĆ

preferencje konsumentów są niezależne od siebie nawzajem

Współczesny konsument jest nieracjonalny. Kieruje się impulsem i wciąż nowymi zachciankami.

Można tutaj odróżnić potrzeby (needs) od zachcianek (wants). Te pierwsze są podstawą racjonalnej

konsumpcji, drugie – nieracjonalnej.

UTOPIE

Celem wykładu jest zaprezentowanie, na wybranych przykładach, w jaki sposób człowiek realizował

w historii swoją potrzebę kreowania miejsc idealnych w czasie i przestrzeni.

DEFINICJA I KLASYFIKACJE

TOPOS – miejsce

EU – EUTOPIA - dobre miejsce

OU – OUTOPIA – miejsce, którego nie ma

1/ Utopieeskapistyczne - umożliwiają ucieczkę (zwrócone ku twórcy)

a. Utopie miejsca (Eldorado)

b. Utopie czasu („za komunizmu, to były czasy”, „kiedy skończę 18 lat, będę mógł zrobić

wszystko”)

c. Utopie ładu wiecznego (wzór świata szczęśliwego przeniesiony poza czas i przestrzeń do idei

Boga, Natury, Rozumu, np. pojęcie raju)

2/ Utopie heroiczne – dają narzędzia, by zmienić rzeczywistość (zwrócone ku światu)

a. Utopie zakonu – zmiana elementu systemu społecznego (falanster - forma organizacji

składająca się z 1620 członków (810 mężczyzn i 810 kobiet), mająca zastąpić państwo w

wizji socjalisty utopisty Ch. Fouriera, XIX w.)

b. Utopie polityki – zakładały zmianę całego systemu (rewolucje)

PRZEJAWY MYŚLENIA UTOPIJNEGO

Utopie odrodzeniowe

Thomas More (1478-1535) UTOPIA

Francis Bacon (1561-1626) NOWA ATLANTYDA

Thomas Campanella (1568-1639) MIASTO SŁOŃCA

Utopia oświeceniowa Jeremy Bentham (1748 -1831) PANOPTICON

Jest to projekt więzienia zaprojektowany przez tego angielskiego filozofa utylitarystę. Dotyczył on

również innych instytucji typu totalnego (szpitale, przytułki, lazarety). Jego konstrukcja

umożliwiałaby strażnikom obserwowanie więźniów tak, by nie wiedzieli czy i kiedy są obserwowani.

Pomimo tego, że projekt wprowadzał duże oszczędności, nie udało się Benthamowi go zrealizować.

Próby realizacji jego idei wykorzystano w więzieniu Pentonville w pn. Londynie, więzieniu Armagh

Gaol w Pn. Irlandii czy zakładzie karnym Eastern State w Filadelfii

BIBLIOGRAFIA:

P. Sztompka, Socjologia, Znak (różne wydania)

A. Giddens, Socjologia, PWN (różne wydania)

J. Szczepański, Elementarne pojęcia socjologii, PWN 1971

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 11 pages

Pobierz dokument