Współczesne społeczeństwo polskie, Egzaminy'z Nauki Społeczne. University of Silesia in Katowice
kropa8880
kropa888028 października 2017

Współczesne społeczeństwo polskie, Egzaminy'z Nauki Społeczne. University of Silesia in Katowice

DOCX (79 KB)
26 strona
26Liczba odwiedzin
Opis
Dokument zawierający notatki na egzamin z przedmiotu : współczesne społeczeństwo polskie
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 26

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 26 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 26 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 26 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 26 pages

Pobierz dokument

Współczesne społeczeństwo polskie dr R. Cekiera Wtorek 8:00s.sympozjalna II

Zerówka : 27.05.2015 godzina …

EGZAMIN USTNY ! / 11.06. o godzinie 9:00 p. 223

Zerówka:

Literatura: 1. ‘’Współczesne społeczeństwo polskie’’ / Anna Giza, Małgorzata Sikorska / 2012r PWN 2. ‘’Mały Rocznik statystyczne GUS’’ / 2014r

*‘’ jak pracować za grosze i nie przeżyć’’ Tematyka zajęć :

1. Materialne warunki życia Polaków 2. Struktura społeczeństwa polskiego 3. Struktura narodowo – etniczna 4. Praca i rynek pracy 5. Czas wolny i turystyka 6. Konsumpcja i konsumpcjonizm 7. Rodzina jako wartość w życiu Polaków 8. Religia i religijność 9. Przeobrażenia systemu wartości 10. Style życia Polaków 11. Funkcjonowanie systemu edukacji w Polsce 12. Migracje Polaków 13. Kultura Polska po 1989r 14. Rynek medialny w Polsce

Wprowadzenie 24.02.15r.

Skąd czerpiemy informacje o współczesnym społeczeństwie?

- media : kreują pewne narracje

- prasa - portale internetowe -

są tak konstruowane aby pozyskać jak najwięcej odbiorców; newsy, ciekawe nagłówki itd. liczą się kliknięcia a nie rzetelność informacji

Wykład 1 Materialne warunki życia Polaków 3.03.2015

-coraz mniej gospodarstw radzi sobie z zasobami finansowymi, które mają -większość osób żyje oszczędnie -z biegiem lat ludzie co raz częściej deklarują że ich stałe dochody pozwalają na zaspokajanie potrzeb podstawowych -z biegiem lat maleją twarde wydatki (konieczne np. oplaty mieszkań) -im wyższe wykształcenie tym większe zarobki (poziom wykształcenia ma wpływ na poziom dochodu) oraz zagrożenie ubóstwem maleje -z biegiem lat płaca minimalna rośnie (2015r. :płaca minimalna 1750zł brutto)

Bieda : Dwaobszary: ✳ Deprywacja materialna- brak pożywienia, ubrania, mieszkania (bieda w

potocznym rozumieniu) ✳ Deprywacja społeczna- brak wsparcia związków rodzinnych, niemożność

kształcenia, ograniczona pula możliwości spędzania wolnego czasu

Wskaźniki: ✳ Minimum egzystencji-granica dochodu poniżej której istnieje ryzyko dla

biologicznego przetrwania jednostki ( ?????) ✳ Minimum socjalne- dochód, który umożliwia jednostce uczestnictwo w życiu społecznym wedle najmniejszych obowiązujących standardów (żywność, mieszkanie, edukacja, ochrona zdrowia, transport, kultura i rekreacja….)

Rodzaje: Ubóstwo relatywne poziom życia poniżej 50% średnich dochodów Ubóstwo skrajne poniżej minimum egzystencji Ubóstwo ustawowe : to ubóstwo które pozwala ubiegać się o zasiłki

Cechybiedy: ✳ Bieda dzieci (1/3 całej populacji- dzieje się tak ponieważ dużo jest rodzin

wielodzietnych prawie 36% ( co 3 dziecko) dzieci w Polsce rodzi się w biedzie lub nędzy

Korelaty polskiej biedy: - wielodzietność - bezrobocie -niski poziom wykształcenia - mieszkanie na wsi - niepełnosprawność w rodzinie

TABELE: -im wyższe wykształcenie tym zagrożenie ubóstwem maleje -im więcej dzieci tym bardziej wzrasta zagrożenie ubóstwem

-Miejsce zagrożone ubóstwem to wieś -zagrożenia ubóstwem : sciana wschodnia Polski -osoby zamożne : os pow 7tys brutto ->powoli ta liczba osób wzrasta -dochody wzrastaja najszybciej u osob najwięcej zarabiających

Współczynnik Giniego - miernik nierówności przyjmuje wartości od 0-1 -im niższa wartość wskaźnika tym bardziej wownobiemrna dystrybucja dochodów --> dopisz bo przeleciał jak po****

TABELE: -coraz więcej osób uważa że żyje na średnim poziomie -coraz mniej osób boi się biedy

Wykład 2 Struktura społeczeństwa polskiego 10.03.2015

1. Definicje struktury społecznej, empiryczny wymiar struktury społecznej i nierówności społecznej.

Struktura społeczna – to układ zależności, stosunków i dystansów społecznych zarówno między jednostkami i grupami społecznymi.

Przykładowe parametry opisy struktury społecznej: dochody, wykształcenie, pozycja zawodowa, styl życia, uczestnictwo w kulturze itd.

Wymiar empiryczny struktury społecznej: • LUDZIE – ich zachowania, wzajemne relacje między nimi, werbalizowane postawy i opinie • Małe grupy społeczne – grupy, w których interakcje między członkami przebiegają na

zassanie face to face – rodzina, grupy rówieśnicze, zabawowe, społeczności lokalne • Wielkie grupy społeczne – grupy w których interakcje między członkami mają zazwyczaj

charakter pośredni i dość często oparte są na występowaniu wspólnych korelatów świadomościowych. Należą do nich przed wszystkim klasy społeczne, warstwy społeczne, partie polityczne, organizacje społeczne

• Wielkie systemy społeczne – społeczeństwa globalne Analiza dynamiki zmian strukturalnych dotyczy zazwyczaj:

• Procesów grupo twórczych a więc tworzenia się nowych struktur, a co za tym idzie – zróżnicowań nierówności

• Procesów reprodukcji, czyli odtwarzania się istniejących układów strukturalnych, zróżnicowań czy nierówności

• Procesów atrofii, czyli zanikania, a niekiedy wręcz rozpadu określonych struktur, zróżnicowań czy nierówności

2. Podział klasowego społeczeństwa informacyjnego (U.Eco)

DIGITARIAT – klasa która posiada dostęp do technologii informacyjnych, potrafi przetwarzać dane, umiejętność selekcji

COGITARIAT – dostęp do Internetu i innych technologii informacyjnych korzystnie bierne (nie przekształcające)

PLORETARIAT – korzystanie jedynie z telewizji i telefonów

KLASA KREATYWNA – indywidualiści, pozbawieni świadomości klasowej; 3T – talent , technologia, tolerancja; Twórcza awangarda * Kompetencje cyfrowe stanowią nowy obszar nierówności

3. Wybrane aspekty struktury społeczeństwa polskiego

- ostatnie 15 lat: wzrasta diametralnie poziom wykształcenia Polaków; w 2002 roku co trzecie osoba miałą wykształcenie tylko podstawowe - więcej kobiet kończy studia wyższe - największy odsetek Polaków stanowią osoby które ukończyły nauki społeczne, kolejno studia pedagogiczne, inżynieria

Wykształcenie – przyczyny zmian : • Niekorzystne zmiany demograficzne tj. malejąca liczna urodzeń do 2003 roku • Wzrost świadomości i aktywności edukacyjnej ludności (wyższy poziom wykształcenia

zwiększa szansę na zdobycie lepszej pozycji na rynku pracy) • Zdecydowanie lepszy dostęp do szkół w tym przed wszystkim wyższych uczelni (publicznych

i niepublicznych)

4. Prestiż zawodów i jego zmiany - obecnie największym prestiżem cieszy się zawód strażaka , kolejno profesor uniwersytetu, górnik, robotnik wykwalifikowany, inżynier, pielęgniarka - najmniejszym zaufaniem i prestiżem : członek partii politycznej, poseł na sejm, radni, minister, ksiądz,

▲ Dynamika zmian prestiżu : • Powszechny ogólny wzrost prestiżu uwzględnianych w badaniu zawodów; • Spektakularny społeczny awans robotnika wykwalifikowanego (wzrost o 16 miejsc 2w

porównaniu z 1999r.), a także robotnika niewykwalifikowanego, rolnika, i właściciela małego sklepu

• Niewielki relatywny spadek – zawody inteligenckie: profesor, sędzia, lekarz, dziennikarz

5. Zróżnicowanie i nierówności społeczne

O zróżnicowaniu społecznym mówimy w tym kontekście zazwyczaj wtety gdy interesuje nas tylko dystrtubutywny aspekt

6. Klasy i klasowe społeczeństwo

Ossowski : KLASY – system grup najwyższego rzędu w strukturze społecznej PODZIAŁ – dotyczy pozycji społecznych związanych z systemami przywilejów i upośledzeń niwyznaczonych przez kryteria Przynależność do klasy względnie trwała

Podziały klasowe w Polsce: • Kontrowersje związane z możliwością

Typologia klas społecznych w Polsce (Domański) : • Zalążkowa klasa wyższa • Klasa rządząca • Inteligencja • Niżsi pracownicy umysłowi • Robotnicy i rolnicy

Wyznaczniki klasy średniej: • WŁASNOŚĆ (firma, kapitał, rzadkie kwalifikacje) – większa pewność siebie, • ZAMOŻNOŚĆ • POZYCJA ZAWODOWA : • STYL ŻYCIA : umiar, dobrobyt, równość szans

Funkcje klasy średniej : • Strukturotwórcza: krystalizacja hierarchii i barier społecznych, reguły funkcjonowania

społeczeństwa stają się bardziej przejrzyste • Stabilizacja życia politycznego

Wyznaczniki klasy wyższej : • BOGACTWO • WŁADZA • EKSKLUZYWNOŚĆ • ELITA ‘’niewybieralna’’

Wykład 3 Struktura narodowo – etniczna 17.03.2015

1. Socjologiczne definicje ‘’mniejszości narodowej’’ a) Łodziński:

Pojęcie mniejszości narodowej odnosi się najczęściej do określania tych grup mieszkańców, obywateli danego państwa, którzy na skutek różnych przyczyn historycznych (jak np. przesunięcie

granic, migracje) odróżniają się od dominującej części społeczeństwa świadomością swojej przynależności etnicznej (narodowej)

Towarzyszą jej różnice w języku obyczajach i kulturze, ale nie zawsze jednak przesądzają one o odrębnym niż większość statusie etnicznym (narodowym )

b) mniejszość narodowa to zbiorowość o kulturze cząstkowej wyodrębniona na zasadzie kontrastu wobec kultury dominującej. Jej członkowie mają wyostrzoną samoświadomość własnej kultury i rozwiniętą samorefleksję etniczną.

2. Etniczność a narodowość Ossowski :

Mniejszość etniczna Mniejszość narodowa osoby lokują swoją ‘’ojczyznę prywatną’’ i ‘’ideologiczną’’ w ramach państwa zamieszkania, a ich wybory narodowe są zazwyczaj zgodnie z większością obywateli tego kraju

‘’ojczyzna prywatna’’ na terytorium państwa zamieszkania, lecz ‘’ideologiczna’’ już po za jego granicami (np. mniejszość niemiecka, ukraińska)

3. Narodowości w Polsce – perspektywa historyczna a. 1931r: ▲ Polacy 68.1% ▲ Ukraińcy 13,9 % ▲ Żydzi 8,6 % ▲ Białorusini 3,1% ▲ Niemcy 2,3% ▲ ‘’tutejsi’’ 2,2% (związani z miejscem gdzie żyją)

Razem mniejszości stanowiły nie całe 30%

4. Mniejszości w II RP Polska w okresie międzywojennym należała do krajów o najwyższej procentowo liczbie mniejszości narodowej

(początek lat 30 XX wieku) : Rumunia 28,1 % Czechosłowacja 24,5 % Łotwa 26,5% Jugosławia 17,2 % Zmiana - II wojnie światowej: ▲ Polityka władz okupacyjnych III Rzeszy – ogromne straty ludnościowe, prawie całkowita

zagłada narodu żydowskiego (przed wojną ok 2,7 – 3 mln osób) oraz eksterminacje Romów ▲ Zmiana granicy polsko – radzieckiej – w konsekwencji większość ludności ukraińskie,

białoruskiej i litewskiej posiadającej obywatelstwo polskie znalazła się w granicach republik radzieckich (dobrowolnie lub przymusowo tam ich przesiedlano)

▲ Wysiedlanie ludności niemieckiej w wyniku postanowień konferencji poczdamskiej – w latach 1945 – 1949 Polskę opuściło 3,2 mln Niemców

5. Struktura etniczna według NSP 2011 ▲ W spisie ludności w 2011 roku po raz pierwszy w historii polskich spisów powszechnych

umożliwiono wyrażanie złożonych tożsamości narodowo – etnicznych, poprzez zadanie osobom spisywanym dwóch pytań o przynależność narodowo – etniczną

▲ Z możliwości wyrażenia podwójnych tożsamości etnicznych skorzystało 834 tys osób (2,17% ). Wyłącznie niepolską podało – 554 tyś osób (1,44%)

▲ W woj. Śląskim zamieszkuje ponad połowa (52%) osób deklarujących niepolską lub mieszaną przynależność etniczną

▲ Kolejne prawie 165 tyś czyli 11,2 % populacji w woj. Opolskim deklarowało inną niż polskie tożsamości

▲ W oby tych województwach jest wybierana przynależność śląska i niemiecka

Wyłącznie polska: 91,56 Niepolska: 3,60 Polska i niepolska: 2,71 %

▲ Ludność według identyfikacji narodowo – etnicznych w latach 2002 i 2011r : - wzrost identyfikacji z kaszubską grupą etniczną - największą mniejszością jest śląska - najwięcej osób po prawie 850tys (w 2002 roku 174tys). wykazuje że czuje przynależność śląską; kolejną są kaszubi (ok 240tys.), mniejszość niemiecka (ok 150 tys.), ukraińska (50 tys.), białoruska (460 tys.) , romska (180tys) - najmniej żydowska (7,5tys)

6. Wybrane mniejszości narodowe i etniczne

A. NIEMCY • Najliczniejsza mniejszość narodowa – 147 tys. • Rozmieszczenie : woj. Opolskiem śląskie, warmińsko – mazurskie • w 2012/2013 roku uczyło się prawie 39 tys. uczniów • w większości są to katolicy, a nieliczni zamieszkujący województwa polski północnej

deklarują przynależność do kościoła ewangelickiego – absburskiego B. UKRAINA

• W 2001 roku według narodowego spisu : 51 tys osób • Rozmieszczenie: województwa warmińsko – mazurskie, kolejno zachodniopomorskie

i pomorskie • Na skutek akcji ‘’Wisła’’ (miała na celu przesiedlenie ludności ukraińskiej z terenów

południowo wschodniej polski) niemal całą ludność ukraińska została przesiedlona na tereny Polski północnej i zachodniej; niektórym Ukraińcom udało się uniknąć przesiedlenia dlatego niewielka część z nich mieszka w woj. Podkarpackim i małopolskim

• 20212/13 rok: języka ukraińskiego jako ojczystego uczyło się 2757 uczniów • Religia: Kościół Katolicki Obrządku Bizantyjsko – Ukraińskiego o Polskiego

Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego C. BIAŁORUŚ

• 46 800 osób • Woj. Podlaskie ( 80%) , mazowieckie, warmińsko – mazurskie • W roku szkolnym 2012/13 uczyło się 3148 dzieci • Religia: prawosławie • Organizacje: Białoruskie Towarzystwo Społeczno – kulturalne

D. ROMOWIE • Mniejszość etniczna ! • 18 000 osób • Woj. Dolnośląskie (2028 osób), małopolskie, śląskie

• Należą do pięciu grup: Bergitka Roma, Polska Roma, Lowarzy, Kelderasze oraz niewielka grupa Sinti

• Największy odsetek tych osób zamieszkuje Bukowinę Tatrzańską; osoby z grupy Bergitka zamieszkują w miastach Górnego i Dolnego Śląska oraz krakowskiej Nowej Hucie

E. ROSJA • 13 000 osób • Rozmieszczenie: woj. Mazowieckie (1950osób), dolnośląskie, śląskie • Przybyli do nas w okresie rozbiorów, po rewolucji październikowej oraz po rozpadzie

Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich • Religia: Autokefaliczny Kościół Prawosławny • Organizacje: Stowarzyszenie Rosyjski Dom, Stowarzyszenie Wspólnota Rosyjska

Wykład 4 Praca i rynek pracy 24.03.15

1. Podstawowe znaczenie pracy / Jak się zmieniało ▲ (Józef Tischner) - ‘’ człowiek pracuje aby mieć dom, praca zaczyna się od momentu, w

którym działalność człowieka zostaje w sposób mniej lub bardziej jasny skierowana w stronę domu – w stronę zadomowienia w świecie. ‘’

- Praca jest po to abyśmy mogli się zadomowić w świecie. Odnaleźć w tym świecie. - Praca powinna stwarzać te warunki !

▲ (R. Sennet) ‘’ współczesną kulturę ryzyka wyróżnia to, że trwanie w jednym miejscu bez ruchu, automatycznie uznaje się za porażkę. Niezmienność, stabilność wydaje się niemal śmiercią za życia – stąd ważniejsze jest by poruszać się nie bacząc na cel. ‘’

- współcześnie życie wymaga od nas mobilności, dlatego też praca jest z tym związana (np. zmienianie profesji w ciągu życia)

2. Rynek pracy w PRL • Gospodarka planowana: z góry zakładano kto ile wyprodukuje; ile dany zakład ma stworzyć

produktów; były plany na wszystko ! ile pracownicy mają produkować, ile pracować itd. • Uspołecznienie pracy: zakład pracy miał być drugim domem; zakład organizował wczasy,

czas wolny, wycieczki, wspólne wyjścia, itd. robotnicy byli zadamawiani na warunkach zakładu pracy – chodziło też o to aby zajmować czas pracownikom aby nie znajdywali innych rozrywek; całość życia miała być podporządkowana zakładowi pracy

• ‘’czy się stoi, czy się leży’’ – brak adekwatności pracy i płacy: pensje były ustalone odgórnie bez względu na jakość pracy i efekty

• ‘’znajomości’’ – miejsce w strukturze wymiany nieformalnej: kwestie awansu były uzależnione od ilości znajomości

• Pracowniczy homo sovieticus (człowiek sowiecki) – postawa roszczeniowa, brak samodzielności : osoby które nie potrafią samodzielnie myśleć po eksperymencie socjalistycznym w którym całość życia była planowana…

3. Historia: ‘’ Mała stabilizacja’’ lata 50 i 60 : • Stosunek do pracy nie był istotnym kryterium prestiżu w ówczesnym społeczeństwie • Bardziej liczyły się stosunki towarzyskie aniżeli sama praca

‘’ Względna liberalizacja’’ lata 70 • Praca wartością instrumentalną: do pracy chodzi się tylko po to aby zarabiać pieniądze • Praca byłą największą wartością dla kobiet, które zaczęły ją właśnie wtedy podejmować ▲ ‘’ Czasy permanentnego kryzysu’’ lata 80 • Praca była uznawana za bezsens • Praca straciła wymiar zapewnienia egzystencji (wynagrodzenia malały) • W konsekwencji strajki robotników ▲ Okres transformacji systemowej – zmiana etosu pracy (po 89 roku) • Gospodarka planowana zamieniła się w gospodarkę wolno rynkową • Dużo osób straciło prace bo upadły nierentowane zakłady pracy • Doprowadziło do tego że obecnie praca jest wysoko cenioną wartością; wynika to z tego że

praca jest traktowana jako sposób samorealizacji, ale także jest wartością rzadką (grozi duże bezrobocie)

• Dalszy wzrost aktywizacji kobiet (ukończyły studia i mają wyższe wykształcenie)

4. Nastawienia do pracy : ▲ Instrumentalne : pracuję bo muszę ▲ Punitywne: pracuję bo mi każą ▲ Autoteliczne : pracuję bo chcę (rozwój i samorealizacja)

5. Ukryte funkcje pracy: • Organizowanie czasu • Możliwość kontaktu z innymi • Budowanie tożsamości • Rozwój • Urozmaicenie codzienności • Wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne

6. Współczesny rynek pracy :

▲ Gospodarka oparta na wiedzy (Castells): - informacyjność - globalność - usieciowienie : współczesne przedsiębiorstwa funkcjonują w pewnej sieci - elastyczność: zdolność szybkiej reakcji ▲ Nowa natura pracy :

- dematerializacja (przejście w sektor usług) : co raz więcej osób pracuje w takim trybie, że nie widzi efektów swojej pracy - nieciągłość (projekty, mobilność): funkcjonowanie w trybie ’’ od projektu do projektu’’ - zanik rozróżnienia na czas wolny a czas pracy ( e- mail, telefon itd.)

7. PREKARIAT (G.Standing) • Połączenie niepewności z proletariatem • Osoby pracujące na umowy tymczasowe, projekty • Łączy się to z outsourcingiem – czyli przenoszeniem pracowników z pracy stałej do

tymczasowej • Staże, wolontariat, darmowa siłą robocza

• Po kryzysie w 2008 roku wielu pracowników zaczęło stwarzać fikcyjną ruchliwość zawodową (wielu kierowników którzy nie mają nikogo pod sobą…. Daje się komuś tytuł kierownika, ale nie podnosi się ich pensji ale tylko obowiązki … ‘’złudne nadzieje’’ )

• Paradoks emancypacyjnej funkcji kobiet: w czasach nowoczesnych, przemysłowych, tradycyjnych pensja mężczyzny była traktowana jako ‘’pensja rodzinna’’ miała ona utrzymywać całą rodzinę ! wraz z wypychaniem kobiet na rynek pracy, zaczęto opisywać pracę domową jako nieistotną. Spowodowało to że obecnie wiele kobiet pracuje na wysokich stanowiskach ale również musi się zajmować domem ! (podwójna rola)

• Kurczenie się czasu • Etyka pracy zanika na rzecz imperatywy doraźnych korzyści : ciężko w tym stanie

niepewności myśleć o etyce pracy, zwraca się uwagę tylko na doraźne korzyści

▲ Osoby zatrudnione na umowy śmieciowe: 60% ▲ Osoby na czas określony : im młodsze osoby tym częściej pracują na czas określony, co jest

spowodowane takim podejściem pracodawców do form zatrudniania

8. Elastyczne formy zatrudnienia To seria projektów które pozbawiają ludzi do stałych form zatrudnienia. Powoduje to że pracownik jest nieustannie zagrożony. Powoduje nadgodzinne prace w domu. Koncentracja życia wokół pracy. Każdy nowy projekt to ‘’czysta karta’’ gdzie startuje się od zera i trzeba udowodnić swoje kompetencje. Trudno w takich warunkach planować swoją rodzinę .

9. ‘’Woorking poor’’ – pracujący biedni • Osoby które pracują a mimo to ich zarobki nie wystarczają na godne życie • Osoby te funkcjonują na obrzeżu społeczeństwa • W Polsce jest to ok 13 % gdzie średnia w Unii to 8 % ! (Grecja 14%)

10. McPraca (praca śmieciowa) • Niskopłatna praca, nie wymagająca kwalifikacji ale też nie daje możliwości perspektyw

11. Szara strefa zatrudnienia – pracownicy którzy pracują na czarno • W ciągu ostatnich 15 lat liczba takich osób maleje • Praca w takiej strefie łączy się z brakiem ubezpieczenia, brakiem świadczeń emerytalnych • Przyczyny podejmowania takiej pracy: 1. Niewystarczające dochody 2. Brak możliwości znalezienia pracy 3. Pracodawca gwarantuje wyższe wynagrodzenie ale bez umowy

▲ Związki zawodowe w Polsce: obecnie nie zakłada się związków zawodowych ! 60 % Polaków uważa że związki zawodowe mają mały wpływ na decyzje kraju

▲ Kobiety na tych samych stanowiskach co mężczyźni zarabiają mniej Jednak na tle krajów UE te różnice są najmniejsze

▲ Udział kobiet w liczbie zatrudnionych w Polsce : w 1950 r stanowiły nieco 30% , teraz to nie całe 50 % Najczęściej pracują jako specjaliści, pracownicy biurowi i usług, sprzedawcy ;

12. Polski rynek pracy a UE :

▲ 20% rolników u UE to Polacy ▲ Długo pracujemy – średnio 41 godzin tygodniowo ▲ Niskie koszty pracy – średnio 8e/ h w Polsce ; Niemcy – 29e/h / trzykrotna różnica ! ▲ Pracujemy bardzo wydajnie; ciągle wydajność wzrasta ▲ W niedziele pracuje 8% Polaków

13. BEZROBOCIE – na styczeń 2015r : 12 % • Największy poziom bezrobocia: 2003/ 2004 • Od 2008 roku spadało • Najwięcej:

Najmniej: ślaskie, mazowieckie

Wykład 5 Czas wolny i turystyka 31.03.2015

1. Czas w socjologii - co raz częściej trudniej jest oddzielić czas wolny od czasu pracy - czas jest jedną z podwalin społeczeństwa opartego o wiedzę, prędkość - pytanie o czas jest pytaniem o sens życia czyli o to jakie znaczenie nadajemy czasowi - prof. Banaszczyk : ‘’kategoria czasu należy do podstawowych form, w których człowiek ujmuje świat, życie, społeczeństwo, ponieważ każda refleksja o życiu, trwaniu, przemijaniu i śmierci, zmusza nas do rozmyślania nad czasem ‘’ ; wymiar aksjologiczny gdzie czas związany jest z wartościami ; to jak dysponujemy czasem wolnym świadczy o tym jakie wartości uznajemy itd.

- powstają nawet firmy które reklamują się poprzez hasła : ‘’dostarczmy czas’’; ta firma zajmuje się różnymi rzeczami m.in. odciążaniem pracowników innych firm od czynności różnego rodzaju aby mogły skupić się na innych czynnościach ; firma działa w 3 obszarach : codzienne obowiązki, czas wolny i rozrywka, sytuacje awaryjne i nietypowe

2. Definicje czasu wolnego : a. Klasyczna (Dumazedier) : ‘’całość zajęć które człowiek może poświęcić dla siebie,

podtrzymania swych sił, wzbogacenia doświadczeń, powiększania wiedzy, dla dobrowolnej współpracy socjalnej albo wolnej, twórczej działalności gdy uwolni się od swych zawodowych, rodzinnych i socjalnych zobowiązać’’ - kładzie się nacisk że jest to czas który jest czasem po za pracą, poza obowiązkami rodzinnymi i społecznymi

b. Współczesne definicje – 3 fazy : • Wszelki czas poza pracą ściśle zawodową, spożytkowany na inne potrzeby życia • ‘’czas uwolniony’’ od pracy zawodowej i innych zajęć koniecznych (dodatkowa praca

zarobkowa, prace domowe, dojazdy do pracy) • ‘’dla swobodnej dyspozycji’’ na którym nie ciążą ‘’żadne bezpośrednie zobowiązania’’ –

samorozwój, samorealizacja itd. / jest to definicja pozytywna pokazuje ze czas wolny to pewna możliwość na poznawanie, ulepszanie siebie

c. Wypoczynek – rozrywka – zainteresowania (trzy hasła kojarzące się z czasem wolnym ) Czas wolny jest ważnym elementem ‘’jakości życia’’. Od ilości czasu i sposobów jego wykorzystywania zależy jakość : wykonywanej pracy, kształtowania i doskonalenia zawodowego, codziennego samopoczucia i zdrowia, czyli jakości życia. Pracodawca powinien dbać o to aby jego pracownicy mieli dużo czasu wolnego, gdzie mogą wypocząć, zdystansować się a potem wrócić z zapałem do wykonywania pracy.

3. Ile średnio czasu wolnego (dziennie) Polacy posiadają do własnej dyspozycji ?

• 48 % Polaków posiada czasu wolnego mniej niż 2 godziny dziennie • ‘’czas wolny niewymuszony’’ obejmuje osoby bezrobotne i starsze , które mają czasu

wolnego 5 – 6 h dziennie – stanowią oni 18 % • Mniej niż godzinę czasu wolnego w ciągu dnia ma 15% Polaków

4. Budżety czasu (na co Polacy poświęcają czas) w 2013r. : • Potrzeby fizjologiczne : 46,5 % • Zajęcia i prace domowe : 14,3 % • Praca zawodowa: 12% • Korzystanie z środków masowego przekazu : 10,8%

~ ~ Najmniej czasu Polacy poświęcają na naukę (1,6%) oraz dobrowolna praca w organizacjach, pomoc innym osobom (1,5%)

Przeciętny Polak w 2014 roku : • Spał 8,37 h • Na jedzenie i picie potrzebował w ciągu doby 1,35 h • Na mycie i ubieranie się : 57 minut • Nie całe 68 % osób wykonywało czynności związane z życiem towarzyskim i

rozrywkami : 1,38 h dziennie • Korzystanie z komputera zajmuje 1,22 h dziennie • Sport i rekreacja : 1,31h

▲ Jak budżety czasowe się zmieniają (2003 – 2013 r) : • Więcej czasu mamy na sen, ale zdecydowanie więcej czasu poświęcamy na pracę zawodową • Mniej poświęcamy na pracę w organizacjach (pomoc innym) • Mniej czasu na życie towarzyskie i rozrywki • Więcej czasu spędzamy na porządkach, zajmowaniu się domem • Wzrósł czas na zamiłowania osobiste (hobby) ; samorozwój i samorealizacja ; Polacy

przechodzą do wartości postmaterialnych • Zmniejszył się czas poświęcany na dojścia i dojazdy

5. Czas wolny Polaków (CBOS) W czasie wolnym Polacy najczęściej oglądają telewizję, przebywają z rodziną lub biernie odpoczywają.

Chcieliby jednak wyjeżdżać za miasto, brać udział w kulturze, korzystać z rozrywek w mieście.

• Oglądanie TV: 52% • Życie rodzinne: 36% • ‘’siedzę, leżę, odpoczywam’’ : 37% • Spacery : 42% • ‘’wysypiam się’’ : 22%

▲ Ciągle wzrasta czas jaki Polacy spędzają przed telewizorem. Przeciętny Polak spędza 4h20min przed telewizorem

6. Czytelnictwo w Polsce • W ciągu ostatnich 10 lat drastycznie spadło czytelnictwo w Polsce • Obecnie 41,7 % Polaków czyta książki, gdzie w 2004 roku było to 58,2% • Wzrasta odsetek osób które w ogóle nie czytają żadnej książki w ostatnim roku • Polacy czytają książki tylko podczas gdy uczą się i studiują; potem porzucają tą czynność • Przestajemy czytać, ponieważ nie jest to już tak wyróżniająca czynność jak dawniej; więc po

co czytać …

7. Czas wolny poświęcany na POMOC INNYM • 80% Polaków deklaruje że podjęło taką czynność • 20% Polaków deklaruje że nie zrobiło NIC w tym kierunku • Najczęściej pomagamy kolejno : znajomym, członkom rodziny, sąsiadom, osobom nie

znajomym; najmniej pomagamy w naszej społeczności lokalnej czy studenckiej

Jako forma spędzania czasu wolnego

▲ Rys historyczny : Zorganizowany wypoczynek mas pracowniczych miał być jedną z najważniejszych

zdobyczy realnego socjalizmu w PRL. W 1952 roku przywilej ten uczyniono oficjalnie fundamentem ustroju, wpisując to do konstytucji

FUNDUSZ WCZASÓW PRACOWNICZYCH – organizacja zajmująca się urlopami pracowników. Wypoczynek miał służyć nie tylko regeneracji ale też indoktrynacji (pogadanki, apele, nadzór).

▲ Turystyka rok 2014: Był to rok rekordowy jeżeli chodzi o wypoczynek wyjazdowy dorosłych Polaków. Po

raz pierwszy w badaniach CBOSu ponad połowa Polaków zadeklarowała że wyjechała gdzieś po za miejsce swojego zamieszkania i spędziła co najmniej jedną noc w jakimś hotelu.

Prognozy wskazują że co raz więcej Polaków będzie wyjeżdżało i aktywnie wypoczywało. Wyjazdy stały się sposobem spędzania czasu wolnego osób z wyższym wykształceniem i bogatych.

WYPOCZYNEK I TURYSTYKA

Nadal jednak stosunkowo korzystają z nich badani, którzy nie ukończyli wyższych uczelni, mniej zamożni, starsi, a także osoby utrzymujące się z pracy we własnych gospodarstwach rolnych.

Przyczyny braku wyjazdu: • Brak pieniędzy • Brak czasu z względu na obowiązki domowe lub służbowe

▲ Gdzie Polacy wyjeżdżają : • Największa liczba osób wyjeżdża na wycieczki w kraju (35%) • Wzrosła liczba osób wyjeżdżających za granicę (7%) • Wzrosłą liczba osób spędzających czas w kraju i za granicą

▲ Najczęściej odwiedza się Morze (woj., Pomorskie) i Mazury, ale także Kraków, Beskidy, Wrocław, Warszawa

▲ Najczęściej Polacy wyjeżdżają kolejno do : Niemiec (22%) , Chorwacji (14%) , Czech, Hiszpanii, Węgier, Włoch, UK

▲ Najrzadziej (bo tylko 1 %) podróżujemy do Ukrainy, Andory, Bośni i Hercegowiny, Serbii ▲ Wyjeżdżamy w okresie od czerwca do września, kolejno w grudniu

Wykład 6 Konsumpcja i konsumpcjonizm w społeczeństwie polskim 28.04.15

1. Socjologiczne rozumienie konsumpcji (Szczepański) Konsumpcja stanowi proces złożony z działań i zachowań człowieka zmierzającego do pośredniego i bezpośredniego zaspokajania potrzeb. Możemy wiec mówić o konsumpcji jako o zachowaniach konsumpcyjnych jednostek i zbiorowości, polegających na uświadomieniu i ocenie własnych potrzeb, uznawaniu ich wagi i decyzjach ich zaspakajania, obchodzenia się ze zdobytymi środkami itp.

2. Jakie potrzeby mają Polacy ? 1. Żywność, napoje i słodycze 100% 2. Środki higieny osobiste i kosmetyki 99% 3. Środki do utrzymania czystości 98% 4. Odzież i obuwie 5. Sprzęt RTV i AGD 6. Ubezpieczenia 7. Ochrona zdrowia 52,6% 8. Kultura 9. Edykacja 10. Turystyka 11. Sport i rekreacja 27%

3. Style zachowań konsumpcyjnych RACJONALNE NIERACJONALNE

Maksymalizują satysfakcję konsumenta poprzez zakup dóbr przynoszących mu jak najwięcej zadowolenia w kontekście dysponowanego dochodu;

Tzn. nie mieszczą się tutaj zakupy ponad stan… na które nas nie stać

Celowe, świadome, przemyślane, zaplanowane, wewnętrznie spójne, wykalkulowane

Sprzeczne z ekonomicznym interesem konsumenta, chłodną logiką opłacalności (impulsywne - spontaniczne, kompensacyjne , demonstratywne, zakupoholizm)

Nierozważne, nierozsądne, wewnętrznie sprzeczne

RACJONALNOŚĆ KONSUMENCKA - rzadko w czystej postaci - każdy tworzy swoją własną racjonalność wyboru: coś co z zewnątrz jest absolutnie nieracjonalne dla kogoś może być bardzo racjonalne - umiejętność hierarchizacji, maksymalizacja zadowolenia

4. Polscy racjonalni konsumenci - wysoki poziom racjonalności – silny racjonalizm konsumencki (27%), raczej silny (59%) - Polacy szczególnie zwracają uwagę na relację jakość/cena - nie kupują produktów o krótkich terminach ważności - deklarują że polegają tylko na sobie – nie kierują się opinia nimi innych - ‘’staram się kupować tylko rzeczy niezbędne’’ – 77% - ‘’ staram się panować nad sobą, by nie kupować niepotrzebnych rzeczy’’ – 79% - zakupy z listą – 65%

5. Czym Polacy się kierują na zakupach ? Cena – 76% Jakość – 54% Przyzwyczajenie – 36 % Sprawdzona marka – 35% . . . Opakowanie – 2 % Produkt zagraniczny – 1%

6. DEMONSTRATYWNE ZACHOWANIA KONSUMENCKIE – inaczej konsumpcja manifestująca – zachowania mają na celu poprawę statusu, prestiżu – we własnych oczach i innych – konsumpcja jako manifestowanie tożsamości – w produktach okryty ‘’kod stylu konsumpcji’’ czy nawet stylu życia – przykład Starbucksa

– przesunięcie w stronę wartości postmaterialistycznych (poczucie tożsamości, autoekspresja, jakość życia) - zwracanie uwagi na producenta (kupowanie towarów markowych, znaczenie logo firmy) - 1/3 polaków przyznaje że motywem wyboru produktu jest chęć zrobienia wrażenia na otoczeniu lub posiadania produktu w jego najbardziej aktualnej wersji

7. ZAKUPY KOMPENSACYJNE - kompensacja to ‘’wyrównywanie rzeczywistych lub subiektywnie odczuwanych braków w jednej dziedzinie działalności człowieka wzmożoną aktywnością w innej’’ - wg badań CBOS – około 20 – 25% - 2 typy : poprawa samopoczucia, połączone z nieprzyjemnymi sytuacjami życiowymi

8. ZAKUPOHOLIZM - ‘’szał zakupów, mania kupowania ‘’ - decyzje zakupowe podejmowane impulsywnie, nieracjonalnie, spontanicznie - błędne koło – złe samopoczucie z powodu nadmiaru zakupów kompensowane kolejnymi zakupami - nie są to zakupy demonstratywne, raczej ukrywane - problemem zagrożonych jest około 9% Polaków

9. Miejsca gdzie robimy zakupy Supermarket, hipermarket – wzrost (poza odzieżą) Mały sklep lub kiosk, gdzie towar podaje ekspedient – widzimy spadek Mały lub średni sklep samoobsługowy (do trzech klas)

10. Nowe trendy w społeczeństwie konsumpcyjnym • Homogenizacja (detradycjonalizacja, globalizacja) i heterogenizacja

(domocentreyzm, presumpcja) • Globalizacja konsumpcji (supermarkety, sklepy sieciowe) i etnocentryzmSerwicyzacja konsumpcji Dekonsumpcja Ekologizacja konsumpcji

DOMOCENTRYZM : • Przejaw indywidualizacji, skupienie się na rodzinie i najbliższych • Nie trzeba wychodzić z domu, by kupować, pracować, opłacać rachunki • Przyczyny e – zakupów : oszczędność czasu, porównywanie cen, szeroka oferta • Najczęściej: odzież, obuwie, usługi turystyczne, kulturalne; rzadziej : jedzenie, środki

higieniczne • Wirtualizacja konsumpcji • Ważne są internetowe porównywarki cen

Dlaczego kupujemy przez Internet ? - oszczędność czasu - duży wybór usług - oszczędność pieniędzy PROSUMPCJA

• Konsumenci przestają być biernymi odbiorcami, stając się partnerami firm • Wiąże się z hasłem ‘’zrób to sam’’ oraz z większym zaangażowaniem konsumentów • Prosumentami są przede wszystkim osoby młode, a prosumpcja jest wyrazem ich oczekiwań,

wymagań i pragnień. • Mieszczą się tu takie zachowania w których prosumenci sami tworzą jakieś produkty np.

chleb Prosument to aktywny konsument : - spotyka się z opiniami innych internautów - wyraża swoją opinię na forach - uczestniczy w promocjach, w których współtworzy produkty, hasła lub kampanie reklamowe - są także trendsetterami – osobami wyznaczającymi trendy, za którymi podążają inni

Przykładem może być promocja piwa REDS gdzie konsumenci zostali poproszeni o zaprojektowanie puszki . firma zakładała ok. 2500 projektów a końcowo było ich aż 15 000 ETNOCENTRYM

• Zwracanie uwagi na pochodzenie produktu • Czasem zachowanie wywodzone z ‘’moralnej powinności’’ kupowania towarów lokalnych –

bądź poczucia wspólnoty interesów SERWICYZACJA KONSUMPCJI

• Konsumpcja sfery usług • Rosnące globalne znaczenie sektora • Nowe usługi i usługi tradycyjne • Skorelowane z dochodami gospodarstw domowych

DEKONSUMPCJA • Ograniczenie ilości na rzecz jakości • Jest to konsumpcja ostrożna • Ograniczenie materialnej na rzecz sfery niematerialnej

EKOLOGIZACJA KONSUMPCJI • Troska o środowisko naturalne • Duże znaczenie przypisywane zdrowiu • Przyczyną może być

Konsument tradycyjny Konsument nowej ery - szuka wygody

- dostosowany do rynku

- mniej zaangażowany

- nie poinformowany

- postępowanie mało etyczne

- szuka autentyczności

- podkreśla indywidualność

- zaangażowany

- niezależny

- dobrze poinformowany

- duża świadomość

Wykład 8 Religia i religijność 5.05.2015

1. Czy Polacy są religijni ? Czy Polacy są wierzący ? • O spadku religijności w ostatnich 25 latach przekonanych jest aż dwie trzecie

dorosłych Polaków (67%). Jej wzrost dostrzega jedynie co dziesiąty respondent (10% ) zaś 11% nie zauważa istotnych zmian w tym zakresie

2. Wyznania w Polsce (2011r.) • 90 % ogółu przyznało się do jakiejś wiary • Zdecydowanie dominuje wyznanie rzymsko – katolickie • Najmniej wyznawców ma kościół starokatolicki Mariawitów • Jesteśmy jednym z najbardziej katolickich państw

3. Współczesny ateizm • W opinii publicznej co raz więcej pojawia się akcji popierających ateizm • Istnieje nawet stowarzyszenie ateistyczne (ateistyczni.pl; wolnośćodreligi.pl)

4. Nowe ruchy religijne i reewangelizacja (wykorzystywanie Internetu; internetowe parafie…) 5. Deklaracje wiary

• Rok 2005 jak start do analizy przemian religijności Polaków (śmierć Jana Pawła II) • 85% deklaruje się jako osoby wierzące) • Wzrasta odsetek osób deklarujących się jako osoby NIE WIERZĄCE (od 2005r do

2014r.) – obecnie 8% • Osoby głęboko wierzące stanowią ok. 10% • Od 2005r obserwujemy niewielkie zmiany co do częstotliwości modlenia się :

- zmalała liczba osób modlących się codziennie Praktyki religijne:

- stopniowo maleje liczba osób biorąca udział regularnie (min raz w tyg) w praktykach religijnych (50%) - zwiększa się liczba osób praktykujących nieregularnie (37%) - odsetek osób nie praktykujących w ogóle stopniowo się zwiększa (13%)

Samookreślenie dotyczące wiary 2005 – 2014 • Zmalał w deklaracjach odsetek osób deklarujących że są wierzące i stosują się do

wskazań Kościoła (spadek z 66% na 39% !! • Wzrasta liczba osób wierzących na swój własny sposób (z 32% na 52%)

Deklaracje wiary mieszkańców największych miast • Spadek osób deklarujących się jako wierzące • Wzrost odsetka osób deklarujących się jako osoby niewierzące (z 9% na 18%) • Odsetek osób niepraktykujących to ok. 20%

Osoby młode: • Spadek odsetka osób deklarujących się jako wierzące • Wzrost odsetka osób które są niewierzące

Osoby wykształcone: • Odsetek osób deklarujących się jako wierzące jest STALY

• Wzrasta liczba osób które wierzą w Boga ale mają chwile zwątpienia • Prywatyzacja religii: coraz częściej w sposób świadomy podejmujemy decyzje czy

Wierzyc w cos czy nie; nie jest to już kwestią tego co sąsiedzi i rodzina powiedzą… sami decydujemy

• 15% osób nie wierzy w ogóle w zbawienie

• Najwięcej Polaków wierzy w : - w to że Bóg wysłuchuje modlitw 82% - w sąd ostateczny - w niebo - w cuda - nieśmiertelność duszy 69%

6. Dominicantes i Communicantes

Dominicantes - wskaźnik uczestnictwa wiernych w nabożeństwie Communicantes – wskaźnik przystępowania do sakramentu komunii świętej

• Istotnie spadł wskaźnik dominicantes (od 80’ z 57% na ok. 40%) • Zwiększa się natomiast wskaźnik communicantes (z ok. 8% na 15%) • Widać że Polacy głębiej przezywają swoją wiarę a nie tylko bezmyślnie uczestniczą

w mszy

7. Kościół katolicki w PRL • Integracja – budował więzi, poczucie wspólnoty, które w okresie PRLU były mocno

nadszarpnięte • Budowa więzi • Poczucie wspólnoty • Przestrzeń wolność • Masowe rytuały • Prześladowania – w latach 50 władza z Kościołem intensywnie walczyła

- stanowił w socjalizmie oazę wolności - ludzie znajdywali schronienie w kościele

Jan Paweł II a PRL • 2004r : wejście polski do UE – papież poparł decyzję wejścia naszego kraju w szeregi Unii co

zadecydowało o głosowaniu Polaków za tą decyzją • mówi się że papież obalił komunizm (w sensie społecznym): popieranie solidarności itd. • Moment śmierci Czesława Miłosza – papież uciszył przeciwników tej osobistości, którzy nie

chcieli jego pochówku gdzieś tam xD

Wybór kardynała Wojtyły w 1978r.

Kościół w PRL – lata 80 • Morderstwo ks. Jerzego Popiełuszki przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa • Jego pogrzeb zgromadził ogromne tłumy ludzi – wspólnota Polaków którzy zaczęli

sprzeciwiać się władzy

‘’ nieszcześny dar wolności’’ po 1989r. • ‘’Nienegocjowalność aborcji’’ – zderzenie porządku teokratycznego z demokratycznym • ‘’zimna wojna religijna’’ • Partie wykorzystujące Kościół (Wyborcza Akcja Katolicka) • Duchowni występujący przeciwko instrumentalizacji Kościoła

Ważne wydarzenia związane z kościołem: 2005r. : śmierć Jana Pawła II 2010r. : katastrofa smoleńska (obalenie krzyża na Krakowskim Przedmieściu itd.)

Prywatyzacja religijności • Skręt w kierunku bardziej zindywidualizowanej i jednocześnie mniej

zinstytucjonalizowanej religijności • Deklarowana wiara w boga jest dość trwałą cechą polskiego społ. Utrzymuje się na

stabilnym poziomie od ok. 20 lat

Wykład 9 Rodzina jako wartość w życiu Polaków 12.05.15

1. Wartości jakie Polacy uważają za najważniejsze Szczęście rodzinne – 78% Zdrowie – 59% Spokój – 47% Uczciwe życie – 46% Grono przyjaciół – 42% . . . Sława, sukces – 4%

2. Szczescie rodzinne • Jako podstawową wartość częściej akcentują kobiety • Znaczenie rodziny wzrasta wraz z wykształceniem

3. Rodzina – kwestie ogólne

J. Szczepański : zdefiniował rodzinę jako ‘’grupę złożoną z osób połączonych stosunkiem małżeństwa i stosunkiem rodzice – dzieci. Są to dwa podstawowe stosunki istniejące w rodzinie – małżeństwo oraz pokrewieństwo lub adopcja ‘’

Z. Tyszka: ‘’ zbiorowość ludzi powiązanych ze sobą wiezią małżeństwa, pokrewieństwa, powinowactwa lub adopcji ‘’

T. Szlendak : ‘’grupa krewnych, powinowatych, przyjaciół oraz innych aktorów skupionych wokół rodzica z dzieckiem, najczęściej matki’’

• Funkcje rodziny: - ekonomiczna

- stratyfikacyjna - integracyjno – kontrolna - prokreacyjna - wychowawcza - opiekuńcza - emocjonalno – seksualna

• W dobie intensywnych przemian również podstawową komórką społeczną jaką jest rodzina, podlega różnorakim przeobrażeniom. Zmieniają się preferowane oraz realizowane modele życia rodzinnego, przekształceniom ulegają relacje wewnątrzrodzinne, wreszcie samo rozumienie rodziny nie jest już tak jednoznaczne jak kiedyś

4. Rodzina – kierunki przemian • Od rodziny wielopokoleniowej do rodziny nuklearnej – ograniczenie liczby dzieci i

planowanej bezdzietności • Od małżeństwa zalegalizowanego do ko habitacji • Od małżeństwa jako głównej drogi życiowej do pluralizmu form życia rodzinnego (związki

homoseksualne, powtórne małżeństwa….) • Od ustalonego podziału ról do demokratyzacji ról, pracy zawodowej obojga małżonków,

wyższej pozycji ekonomicznej kobiet • Od rodziny jako celu życiowego do dopasowania rodziny do indywidualnych planów i

aspiracji jej członków • Od stabilnego i trwałego małżeństwa do rozpadu małżeństw

5. Społeczne definicje rodziny • Co raz szersze społeczne rozumienie rodziny

Co uznajemy za rodzinę ? - małżeństwo z dziecmi 99% - małżeństwo bez dzieci 91% - konkubinat 78% Nawet częściej są uważane związki partnerskie z dziećmi za rodzinę aniżeli małżeństwo bez dzieci.

RODZINĄ NIE SĄ: - osoby będące w konkubinacie i NIE posiadające dzieci -za rodzinę Polacy nie uznawają osób tej samej płci będących w związku za rodzinę ! (i tak poziom osób przyznających im to prawo zwiększyła się … )

W przekonaniu Polaków to dziecko tworzy rodzinę.

6. Modele życia rodzinnego w Polsce

• W małej rodzinie składających się z rodziców i dzieci żyje ok. – 45 % (spadek o 5%) • Wzrasta odsetek osób żyjących samotnie (nieznacznie) • Wzrasta odsetek osób będących w małżeństwie bez dzieci (nieznacznie)

Jakie modele Polacy preferują ? • Model małej rodziny z dziecmi – 55 % (spadek z 62%)

• Dużą rodzina wielopokoleniowa – 29%( wzrost z 26%) • Samotne życie – 4%

7. Zawierania małżeństw • W 2014 r zawarto ok. 188 tys nowych związków małżeńskich czyli o ponad 7 tys więcej niż

o rok wczesnej • W końcu 2013 roku istniało 9038 tys małżeństw. Od 2011 roku ich liczba maleje, każdego

roku liczba nowozawartych małżeństw jest niższa od liczby małżeństw rozwiązanych – przez śmierć lub rozwód. W 2013 r małżeństw nowozawartych było ponad 49 tys mniej niż rozwiązanych

• Rok 2014 był rokiem wzrostu zawartych małżeństw po trwającym przez 5 lat spadku • Niezmiennie wśród nowozawartych związków ok. 82% stanowią małżeństwa pierwsze • Małżeństwa wyznaniowe stanowiły w 2013 roku ok. 64 % • Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat zdecydowanie podwyższył się wiek nowożeńców

• Maleje liczba małżeństw ale wzrasta liczba rozwodów !

8. Wiek zawierania małżeństw KOBIETY

• Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat zdecydowanie podwyższył się wiek nowożeńców • W 2013 roku kobiety wychodziły za mąż w wieku 25 -29 lat • W 2000 roku kobiety wychodziły za mąż w wieku 20 – 24 lat • W latach 90 ten wiek wynosił 19 lat i mniej • Wzrasta liczba kobiet w wieku 30 -35 lat

MEŻCZYŹNI • Obecnie mężczyzni biorą slub w wieku 25 – 29 lat • Ponad 20% stanowi wiek 30 – 34 lata

> Przeszkody przed ślubem : - obawiają się nieudanego małżeństwa - brak kandydata

> Akceptacja alternatywnych form )nie małżeńskich) - odkładanie decyzji o małżeństwie jest akceptowane > Akceptacja singli

- podział na pół. Połowa akceptuje połowa nie - 61 % Polaków uważa że bycie singlem to nic fajnego - 20% osob uważa że Zycie singla jest atrakcyjne

9. Preferowane modele rodziny KOBIETY

• Partnerski – wzrasta • Tradycyjny – spada (kobiety nie chca zajmować się tylko domem)

10. Potrzeby prokreacyjne • W 2013 roku współczynnik dzietności wynosił ok. 1,3 dziecka na jedna kobiete w wieku

rozrodczym • Współczynnik dzietności który pozwolił by zastąpić pokolenie wynosić musiałby 2,4

Powody ? • Ważniejsza jest edukacja, praca (która jest niepewna), warunki mieszkaniowe • Jest to efekt wyboru młodych ludzi; dopiero ok. 30 lat mysli się o założeniu rodziny

• Niemal wszyscy dorośli chcieliby mieć dziecko; najwięcej chciałoby dwójkę

Wykład 10 Emigracja i polscy emigranci po 2004 roku 19.05.2015

1. Polskie tradycje migracyjne • Na przestrzeni ostatnich 180 lat Polska stała się najbardziej emigracjogennym państwem

europejskim • ‘’drenaż mózgów’’ – od początku nierozerwalnie towarzyszy historii polskich migracji: od

pierwszych masowych wyjazdów aż po ostatnią falę emigracji poakcesyjnej; wyjeżdżają osoby wykształcone z kwalifikacjami

• ‘’ Z ziemi włoskiej do Polski… ‘’ – piętno jakie emigracja odcisnęła w sferze kultury, polityki czy gospodarki

• Tradycje badań socjologicznych – Znaniecki i Thomas ‘’ Chłop polski w Europie i w Ameryce’’ (lata 1860 – 1940 : wyjechało ok. 5mln osób – w tym 1,7 mln do USA, wróciło 20 – 30 %)

• Emigranci jako strażnicy ciągłości (lata powojenne), rząd i prezydent na uchodźctwie. • Żołnierze Wielkiej Brytanii – nastawienie na powrót do polski i wiara w odzyskanie przez

ojczyznę suwerenności, kultywowanie kultury ojczystej, języka, symboliki, zwyczajów i religii, z drugiej strony – niski poziom i wolne tempo integracji w społeczeństwie brytyjskim, praca poniżej kwalifikacji

• ‘’ kultura samotnych mężczyzn’’ – problem polskich żołnierzy; alkoholizm i obciążenia psychiczne (w szpitalach psychiatrycznych były oddziały przeznaczone tylko dla mężczyzn – polaków )

• Wspólną cechą wyjazdów zagranicznych w całym okresie PRL była ich wielofunkcyjność, czyli ‘’ łączenie przyjemności zwiedzania innego kraju z zarobkowaniem’’

mogło się ono odbywać poprzez podejmowanie legalnej (Libia, Irak) , kontraktowej pracy czy nie legalnej (restauracje, budowy, fermy, plantacje i fabryki w Wielkiej Brytanii, Francji, Szwecji) lub wycieczki, które przyjmowały charakter podróży handlowych

• Ostatnia dekada PRL – lata 80 XX wieku: Głownie do USA, Włochy, Grecja, Francja, Kanada i Szwecja Liczba emigrantów: 750 tyś – ponad milion Niecałe drugie tyle – emigranci krótkookresowi Np. Polacy we Włoszech starali się uzyskać status uchodźców politycznych; w czasie rozstrzygania wniosku nie mogli zostać wydaleni z kraju …. Przez te 3 miesiące pracowali i zarabiali wystarczająco dużo; wracali do kraju …. A potem znów jechali do Włoch i składali wniosek i tak w kółko

Postrzeganie wyjazdów w okresie PRL Postrzeganie wyjazdów po 2004 roku:

• Większe zarobki

• Dostęp do dóbr niedostępnych w Polsce

• Możliwość awansu społecznego

• Wyższy prestiż

• Większe zarobki

• Wyjeżdżają bo muszą

• Przejaw nieudacznictwa

• Niższy prestiż

2. Wejście do UE • Swoboda przepływu obywateli • Otwarcie rynków pracy 0 Wielka Brytanie, Irlandia, Szwecja • Wysoki poziom bezrobocia w PL zwłaszcza wśród ludzi młodych; absolwentów wyższych uczelni

Kierunki migracyjne/ kolejno otwieranie się rynków pracy 2004: Wielka Brytania, Irlandia, Szwecja – najbardziej atrakcyjne ! najlepszy przelicznik walutowy 2006: Finlandia, Włochy, Hiszpania, Islandia 2007: Holandia, Rumunia, Bułgaria, Słowenia 2008: Francja 2009: Norwegia, Belgia 2011: Niemcy, Austria, Szwajcaria

Dane statystyczne ■ W 2013 roku liczy się 2,2 mln emigrantów ■ Zaraz po wejściu do Unii mówiono o milionie emigrantów ■ Kryzys w 2008 roku spowodował zmniejszenie liczby emigrantów – do roku 2010; kiedy to

znów ich liczba zaczęła wzrastać ■ Najwięcej : wielka Brytania (640tys), Niemcy (560tys), Irlandia, Holandia, Włochy

Liczba emigrantów 2004 – 2014 ■ 2004: milion emigrantów ■ 2005 – 2007 wzrost tej liczby do 2 mln

■ W 2008 roku kryzys Skąd Polacy wyjeżdżają ? ■ Województwa :

- podlaskie - podkarpackie - opolskie

■ Najmniej osób wyjeżdza z Polski środkowej

Przyczyny wyjazdów: ■ 70 % - finanse / praca ■ 15 % sprawy rodzinne

Stan cywilny migrantów : 45 % - żonaci i zamężne 35% - single

Nadreprezentacja osób z wyższych wykształceniem - więcej osób wykształconych jest wśród emigrantów niż tych co zostali …. - tak samo jest w przypadku osób z wykształceniem średnim - osoby słabo wykształcone są mniej mobline

▲ Przelewy walutowe przelewane do Polski : - do 2007 roku wzrastały - od 2008 roku spadała i nadal spada utrzymując się na poziomie 17,1 mld co jest spowodowane tym, że emigracja czasowa zamienia się w emigrację stałą

▲ Przyczyny powrotu do kraju ojczystego: kwestie rodzinne : - tęsknota za rodziną, i inne

3. Poakcesyjna emigracja 0 ciągłość i zmiana • Wzrost znaczenia Wielkiej Brytanii i Irlandi jako miejsc wyjazdów • Ciągle istotne znaczenie sieci migracyjnych (wyjeżdżamy do rodziny i znajomych) • Dominuje ekonomiczny motyw wyjazdów • Nie zmieniły się wzorce funkcjonowania emigrantów polskich za granicą – praca w

drugorzędnych sektorach pracy • Nadreprezentacja osób z wyższym wykształceniem

4. Zmiana uwarunkowań współczesnych migracji zagranicznych :

I. Poziom instytucjonalny (członkostwo w UE, otwarte rynki pracy, strefa Shengen) II. Poziom cywilizacyjny (rozwój takich linii lotniczych, nowe formy komunikacji,

wirtualność) III. Poziom jednostkowy (nieadekwatność dawnych narracji migracyjnych, trudności z

odniesieniem własnego doświadczenia ,przestrzeń niepewności )

5. Współczesna emigracja jako przestrzeń badawcza:

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 26 pages

Pobierz dokument