Diplomski rad - Milan Vučković - I0642-12
fokara.djokara1
fokara.djokara1

Diplomski rad - Milan Vučković - I0642-12

55 str.
24broj preuzimanja
1000+broj poseta
Opis
Diplomski rad
20 poeni
poeni preuzimanja potrebni da se preuzme
ovaj dokument
preuzmi dokument
pregled3 str. / 55
ovo je samo pregled
3 prikazano na 55 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 55 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 55 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 55 str.
preuzmi dokument

Univerzitet “ Union – Nikola tesla” Fakultet za poslovne studije i pravo

Beograd

DIPLOMSKI RAD Razvoj opštine Novi Beograd

do 2020. godine

Mentor: Student:

prof.dr Velimir Šćekić Milan Vučković

I642-12

Beograd, 2014

Sadržaj:

Jedna od najrazvijenijih lokalnih zajednica u Srbiji je opština Novi Beograd. Ima najveći broj stanovnika, smatra se najrazvijenijom Beogradskom opštinom, sa povoljnim odgovarajućom pozicijom, obučenom random snagom I raskršćem svih važnijih puteva, kao I ponudom zemljišta, predstavlja jako primamljivo područje za ulaganje I budući razvoj. Kao I sve ostale opštine, tako I opština Novi Beograd se susreće sa raznim problemima, kao što su politička nestabilnost, problem u zakonskim aktima, visokim sredstvima finansiranja i mnogim drugim.

Postojanje velikih potencijala u ovoj opštini kao I želju za još većim razvojem i napredovanjem u stvaranju još bolje pozicije na listi najrazvijenijih opština u Jugoistočnoj Evropi, stvoren je “Plan strateškog razvoja opštine Novi Beograd”. Ovaj plan je nastao pomoću MEGA programa, “Urban Instituta” pod pokroviteljstvom USAID-a tj. (agencija SAD-a za medjunarodni razvoj). U razvoju ovog plana učestvuju svi bitniji faktori koje čine mediji, predstavnii poslovnih sektora, udruženje građana I mnogi drugi. Kako bi ubrzali procese razvoja, kao primarni cilj svake opštine, u razvoj opštine je ukljucen I Centar za razvoj lokalne ekonomije skraćeno CERLE. Kako bi se iskoristile prednosti, moramo odgovoriti na pitanja koja su definisana I na kojima se plan za razvoj osniva su:

1. Kako ojačati postojeća I pružiti pomoć novim malim I srednjim preduzećima?

2. Ulaganja, napredovanje infrastructure kako komunalne tako I transportne? 3. Unapredjivanje, jačanje I decentralizacija kompetentnosti?

Uvod Kako opština Novi Beograd ima dobru poziciju, mogućnosti za razvoj I organizaciju,

vrlo razvijenih osobina, tj. karakteristika I nalazi se na raskrsnici glavnih transportnih puteva, ima velike mogućnosti da se razvije u glavni centar za poslovanje u Evropi, samim tim da bude prva opština na lestvici u razvoju I mogućnosti Republike Srbije.

Stimulacijom malih I srednjih preduzeća, razvojem modernih tehnologija I privlačnim poslovnim ambijentom, opština Novi Beograd postaje vodeća u razvoju. Kao takva, ova opština stvara I usklađuje odnose za potencijalne investitore, takođe I stvaranjem poslovnog ambijenta u kome bi ulaganja bila usmerena na usklađenost I održavanje razvoja infrastrukture.

U klasičnom procesu strateškog planiranja, postavljaju se pitanja i nalaze odgovor na četiri osnovna postavljena pitanja:

1.Gde smo sada? 2. Gde želimo da budemo? 3. Kako dotle da stignemo? i 4. Kako da znamo da li smo dotle stigli? Ovo planiranje, objedinjuje teoriju i praksu učestvovanja, pregovaranje i

odlučivanje zainteresovanih strana. Ono naglašava teritorijalni pristup, osećaj svojine lokalne zajednice, partnerske odnose i vertikalnu i horizontalnu koordinaciju. 1

To podrazumeva trenutno razumevanje situacije, vizija budućnosti, analizu strateških opcija, definisanje prioriteta i odgovorno donošenje odluka. Može se reći da je strateško planiranje sposobnost i interes zainteresovanih strana da zajedno definišu viziju razvoja i mobilišu resurse za njeno ostvarivanje.2

Pored stvaranja poslovnih predispozicija za budući razvoj I napredak, opština Novi Beograd mora imati I uslove I potencijale za normnalan život, samim tim mora da se ulaže i u kulturu, obrazovanje, mogućnosti stanovanja. Kako bi stvorili uslove za privlačenje ne samo poslovnih partnera već I ljudi koji bi izabrali baš Novi Beograd kao lokaciju za život, opština Novi Beograd mora voditi računa I o tim uslovima, kao primer, dostupnost zelenim površinama za kvalitetno provedeno slobodno vreme, mogućnostima za školovanje, zdravsvo I mnoge druge.

Opština Novi Beograd kao I druge opštine susreće se sa negativism faktorima za razvoj I napredak, jedan od najbitnijih faktora jesu nepovoljna starosna I profesionalna struktura stanovništva, sa istaknutim negativnim odnosom nataliteta I mortaliteta, skoro 13000 nezaposlenih, gde više od 50% čine žene takođe i loša povezanost sa drugim lokalnim samoupravama.

Kako bi se maksimalno iskoristili resursi I dati uslovi za razvoj I unapređivanje opštine Novi Beograd, potrebno je stvoriti plan, po kojim bi se sagledali svi aspekti, mogućnosti I

1 Stojković,Z.,Upravljanje istrazivanjem i razvojem, Megatrend univerzitet primenjenih nauka, Beograd, 2005

2 Majstorović V., Stanić J., :Kvalitet-Strategija za budućnost, Mašinski fakultet, Beograd, 1993.

4

prilike kako bi plan bio realizovan, a stretegija implementirana. Izradu ovog plana čine neki osnovni koraci:

1. Stvaranje komisije koja će biti zadužena za razvoj strategije, 2. Ocena trenutnog stanja I resursa, 3. Stvaranje vizije, I određivanje najbitnijih ciljeva, 4. SWOT analiza, 5. Određivanje ciljeva, 6. Stvaranje implementacionog plana, 7. Izrada strateškog plana i 8. Stvaranje komisije koja će biti zadužena za praćenje implementacije. Kao osnovni deo ovog plana treba da predstavljaju načini kako ćemo ukloniti

sve prepreke, odnosno kako će biti amortizovani spoljni uticaji, odnosno loši efekti, a maksimalno iskoristile mogućnosti i snage za razvoj LER-a.

Strateška vizija opštine Novi Beograd, treba da se sastoji iz nekoliko osnovnih dostignuća, kako je vrlo urbanizovana, geografski na vrlo povoljnom području I kao sto smo već naveli raskrsnici bitnih pravaca kako avionskog tako I automobilskog saobraćaja, teži se ka tome da postane u regionu najbitniji centar kako po pitanju održivosti LER-a tako I jačanju odnosa među regionalnim partnerima.

Pružanjem više mogućnosti i podsticajem manjih i srednjih preduzeća, odnosno njihovim tehnološkim napredovanjem, predstavlja se povoljna poslovna okolina koja je u mogućnosti da potpomaže razvoj zajednice.

Razvoj zajednice kao jedan od najbitnijih faktora za privlačenje budućih stanovnika Opštine, mora biti konstantan, kako ne bi dolazilo do migracija stanovništva iz ove Opštine. Svaka pozitivna stavka, predstavlja potencijalnu mogućnost povećanja i razvoja kako društvenog tako i privatnog sektora, što je od velike važnosti za Opštinu i poboljšanje njene pozicije među konkurentima.

Izvor kriminala, nezaposlenosti, slabe ekonomske, političke moći, uticaja na razvoj, povećavanjem nemaštine, nehigijenskih naselja, malog broja zdravstvenih objekata, obrazovnih institucija dovodi do toga da se dešavaju migracije ljudi iz tih delova grada, u druge delove, gde postoji neka harmonija, gde je život i gde su mogućnosti za život mnogo povoljnije.

Kako bi poboljšali uslove, moramo omogućiti, odnosno raditi na tome da se ostvare, bolji uslovi, da se razvija školstvo, da se borimo protiv korupcije, kriminala, omogućavamo novim generacijama da se obrazuju, otvaranjem škola, predškolskih ustanova, fakulteta. Kao i sportskim centrima, gde će stanovnici moći da iskoriste svoje slobodno vreme na pravi način. A u isto vreme, moraju se obezediti uslovi za bolje poslovanje, odnosno poboljšanjem privatnog sektora, administrativnih službi, lokalne samouprave i mnogi drugi.

Stvaranjem uslova za nove poslovne partnere odnosno moguće iliti potencijalne investiture omogućava bolji i brži razvoj same opštine kako u poslovnom tako i u socijalnom smislu, više pogodnosti, veći broj radnih mesta, bolje ophođenje prema javnim dobrima, kako bi napredovanje opštine i stvaranje boljih uslova za život i poslovnu saradnju bile konstantne kako u bližoj tako i daljoj budućnosti.

5

Slika 1 - Promena u izgledu samog “Ušća” I izgrađeni T.C. “Ušće”

6

3Zajednica Zajednica je pojam koji predstavlja nešto što fizički je nemoguće dodirnuti, odnosno

ostvariti kontakt sa istom. Ona predstavlja model jednog društva. “Zajednica u nekom smislu možda I nema fizičku lokaciju, ali je markirana sa grupom ljudi koji imaju zajednički interes.”

Zajdenica ne samo da je I concept zajednice “konstruktivan” model, već je I “sociološko konstruktivan”. To je skup interakcija, ljudskih ponašanja koja imaju smisao, I očekivanja između članova. Ne samo akcija, nego akcije zasnovane na zajedničkim očekivanjma, vrednostima I verovanjima, I značenja među osobama.4

Zajednicu možemo podeliti na šest osnovnih delova koji je čine, to su: 1. Tehnološka, 2. Ekonomska, 3. Politička, 4. Institucionalna (socijalna), 5. Estetska vrednost i 6. Koncept verovanja. Tehnološka „dimenzija“ zajednice je njen kapital, njena sredstva i veštine, načini

bavljenja fizičkim okruženjem, koji predstavljaju razliku između čovečanstva i prirode. Ekonomska „dimenzija“ zajednice su njeni različiti načini i sredstva za proizvodnju i

izdvajanje korisnih i oskudnih roba i usluga (bogatstva), bilo da je kroz davanje poklona, obaveze, trampe, na tržištu trgovine, ili državnih izdvajanja.

Politička „dimenzija“ zajednice su njeni različiti načini i sredstva raspodele moći, uticaja i odlučivanja. To nije isto što i ideologija, koja spada u dimenziju vrednosti (zajedničke ideje o tome šta je dobro i loše). To uključuje, ali nije ograničeno na, vrste vlada i sisteme upravljanja. Ona takođe uključuje i kako ljudi u malim bendovima donose odluke, kada nemaju priznatog lidera.

Socijalna ili institucionalna „dimenzija“ zajednice je sačinjena od načina na koje ljudi deluju, komuniciraju jedni među drugima, reaguju, i očekuju jedni druge da se ponašaju i budu u interakciji. To uključuje takve institucije kao brak ili prijateljstvo, uloge kao što su majke ili policajac, status ili klase i druge obrasce ljudskog ponašanja.

Estetska/vrednosna „dimenzija“ zajdenice je struktura ideja, ponekad paradoksalna, nedosledna ili kontradiktorna, koje imaju o dobrom i lošem, lepom i ružnom, i oko ispravnog i pogrešnog, koja su mu opravdanja koje ljudi navode da objasne svoje akcije.

Verovanja/ Idejne „dimenzije“ zajednice (svetski pogled) je još jedna struktura ideja, ponekad kontradiktorna, koje ljudi imaju o prirodi svemira, svetu oko njih, njihove uloge u njemu i prirode vremena, stvari i ponašanja.5

3 http://www.dnevno.rs/ekalendar/beograd-u-proslosti/106341-dnevno-rs-virtuelni-muzej-novog-beograda-sirova- lepota-blokova-hit-na-fejsbuku-foto.html

4 http://cec.vcn.bc.ca/gcad/modules/com-whasb.htm

5 http://cec.vcn.bc.ca/gcad/modules/dim-dimsb.htm

7

Zajednica mora imati u vidu kako sa stanovišta životne sredine, ekonomska, tako i društvena pitanja. Ukoliko zajednica ima velike probleme, rasprostranjenog kriminala, ona ne može biti ni zdrava, ni stabilna duži niz godina. Štaviše, takva zajednica najverovatnije neće biti u stanju da adresira druga vaćn pitanja zajednice, poput problema životne sredine, s’ obzirom da je prezauzeta društvenim problemima. Društvena pitanja adresirana u stremljenjima ka održivosti zajednice uključuju obrazovanje, kriminal, ravnopravnost, posebne probleme zajednice, javne građevine, duhovnost i mnoge druge.

Ekonomska pitanja uključuju dobre poslove, dobru zaradu, stabilan biznis, odgovarajući tehnološki razvoj, razvoj poslovanja, itd. Ukoliko zajednica nema jaku ekonomiju, sigurno je da ne može biti zdrava niti drživa na duži vremenski period.

Sa stanovišta životne sredine, zajednica može biti održiva jedino ukoliko ne degradira svoju životnu sredinu ili ne upotrebljva iskoristive resurse. 6

Svako društvo, odnosno društvena zajednica teži svom unapređenju odnosno poboljšanju uslova za razvoj i nastavak održavanja zajednice. Neke od tih težnji su delovi unapređenja i zaštiti životnu sredinu što se može videti kroz racionalnije trošenje energije, vode itd. , štićenje ekosistema, odnosno smanjenja zagađenja da ne ugrožava optimalne uslove života, samim tim povećanjem kapaciteta recikliranja, odnosno sagorevanja otpada, samim tim uvećanjem kapaciteta izvora energije i zaštite okoline, kao i zaštita i stvaranje uslova za što veći biljni i životinjski svet.

Pored zaštite ekosistema i njenog unapređenja postoje jos neki bitni faktori na koje treba obratiti pažnju, a to su društvene potrebe koje čine uslovi za život, koja moraju biti funkcionalna i adekvatna. Pored tih potreba, moraju se osigurati, kvalitetni, odnosno provereni hrana, voda, kvalitetni i pristupačni energenti.

Ne smeju postojati rasna, verska, etnička i druga razlikovanja i degradiranja, pri tom da se treba čuvati lokalni kulturološki indetitet. Moraju postojati kako i stambeni tako i ekološki i zdravstveni uslovi za život, odnosno da okruženje mora biti čisto, bezbedno i atraktivno.

Pored ovoga potrebna su i podržavanja akcija preventivnog poboljšanja nege i zdravlja pripadnika društva, odnosno građana, da se svakom pripadniku jedne zajednice omoguće uslovi i mogućnosti za obrazovanje, odnosno sticanje znanja i veština, uz pomoć kojih će im biti omogućen rad u društvenim preduzećima, odnosno aktivnostima.

Naravno i da im bude omogućeno da učestvuju svi u donošenju bitnih odluka i činjenju određenih koraka kako bi imali uticaj na zajednicu u donošenju odluka za napredak kako njihovog, tako i života njihove dece, a i drugih članova zajednice.

Kako postoje podsticaji razvoja ekološke svesti, društvenog razvitka, tako postoji i podsticaji za razvoj ekonomije, odnosno ekonomskog uspeha. U ovoj vrsti podsticaja podrazumevaju se promovisanja fizičkih, kulturnih i drugih aktivnosti pripadnika jednog društva, odnosno zajednice.

Volontiranje se nagradjuje na načine koji će pomagati društvo i njegove članove. Kako bi zaštitili eko sistem, odnosno životnu sredinu kako u lokalnom, tako i u nacionalnom opsegu, promoviše se prevoz ljudi i dobara, odnosno transport na načine koji štite našu okolinu, ako to nije u potpunosti moguće onda barem da se umanji štetnost na okolinu i naravno uvećanjem zaposlenosti stvaranjem jake privrede, pri tom sa što manjom štetnosti po okolinu kako na nacionalnom, tako i globalnom nivou.

Opština Novi Beograd, teži u stvaranju efikasne strategije pre svega, odnosno plana razvoja, ali taj plan i strategija, ne mogu odskakati od plana na nacionalnom nivou,

6 http://www.odrzivezajednice.org/2011/06/02/sta-je-%E2%80%9Eodrziva-zajednica %E2%80%9C/

8

odnosno od Strategije održivog razvoja Republike Srbije, kao plana koji predstavlja vrhovni (nacionalni) akt kome teži, po pitanju razvoja i napredka životne sredine i društva.

U skladu sa odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi, koja obavezuje sve lokalne zajednice, uključujući i gradove, da imaju svoju strategiju razvoja.

Uvažavajući neophodnost ovakvog dokumenta radi efikasnijeg, kvalitetnijeg i ravomernijeg razvoja celine grada Beograda.

Poštujući važeće evropske i međunarodne strategije, konvencije i deklaracije, kojima je pristupila, ili koje uvažava Republika Srbija, u aktivnoj saradnji sa akterima razvoja grada Beograda, organima i organizacijama grada i opština, kao i sa građanima, grad Beograd, sa svojim opštinama utvrđuje generalnu strategiju razvoja, koja treba da predstavlja vodilju gradske uprave, u saradnji sa upravama drugih gradskih opština i koja će uspostaviti sistem odgovornosti i zadataka u zajednicama.7

1. Profil opštine Novi Beograd 1.1 Osnovni podaci opštine Novi Beograd

U Kruševskom pomeniku, se pominje još iz doba Turaka 1713. godine, selo Bežanija, koju su činile 32 porodice, a kasnije 1810. godine se taj broj uvećava na 115 porodica, odnosno porodična domaćinstva, danas je taj prostor jedna od 18 mesnih zajednica koliko ih čini opština Novi Beograd. Zvanično opština Novi Beograd postoji 1952. godine, ali njegova izgradnja je započeta između dva svetska rata, odnosno formiranja naselja i gradnja sajmišta. 1948. godine je počela gradnja opštine Novi Beograd. 8

Novi Beograd se prostire na području gde se Sava kao najveća reka na Balkanu uliva u Dunav, on zauzima površinu od 4.096 hektara, odnosno 40,96km², koji se nalaze na visini između 72 i 110 metara. Najviša tačka se nalazi na prostoru mesne zajednice, Bežanijska Kosa, a najniža na Ušću. Broj stanovnika na prostoru Novog Beograda, po poslednjem popisu 2011. godine iznosi 226.832 stanovnika sa stalnim prebivalištem. Dok po procenama Ministarstva unutrašnjih poslova broj žitelja Novog Beograda iznosi približno 300.000. Što se tiče izgrađenih objekata, na području opštine NBGD, se nalazi 200 solitera, 95.000 stanova, 20 osnovnih škola, šest srednjih, dve visoke škole, tri fakulteta, 600 velikih građevinskih objekata i takođe se na Novom Beogradu nalazi, najveći studentski grad na Balkanu, sa kapacitetom od 4.406 mesta, odnosno kreveta. Takođe među ovim objektima se nalazi i predškolska ustanova „11. april“ koju čini 36 objekata, koji poseduku ukupan kapacitet za obrazovanje i prednastavne aktivnosti za oko 6.500 dece predškolskog uzrasta. 9

Opština je podeljena na 18 mesnih zajednica a to su:  Paviljoni,  Studentski

 Pariske komune,  Ušće,

 Gazela,  Savski kej,

7 http://www.palgo.org/files/knjige/strategija%20low%20srpski.pdf

8 http://www.vreme.co.rs/cms/view.php?id=613828

9 http://novibeograd.rs/o-novom-beogradu/cinjenice

9

grad,  Staro sajmište,  Bežanija,  Ledine,  Fontana,

 Ikarus,  Stari aerodrom,  Akademija,  Sava,

 Bežanijski blokovi,

 Dunavski kej,  Mladost i  Bežanijska Kosa.

Slika 2 – Opština Novi Beograd, administrativna granica (---)

1.2 Stanovništvo opštine Novi Beograd Stanovništvo opštine Novi Beograda se znatno uvećavalo godinama od njenog

zvaničnog osnivanja do danas, vršile su se veoma velike migracije iz manjih mesta na područje Novog Beograda, što je dovelo do naglog porasta broja stavnovništva i naglog razvoja opštine u ekonomskom smislu, a i u ostalim oblastima (infrastrukture, kulture...) . Starost stanovnika Novog Beograda u proseku iznosi 41,5 godina (40,5 među muškarcima, i 42,2 među ženama). Prosečan broj članova po domaćinstvu iznosi 2,79. Nacionalna većina među stanovništvom Novog Beograda su Srbi 85,98% .

10

10

Slika 3 – prosek godina i etnički sastav stanovništva opštine Novi Beograd.

U Novom Beogradu je blizu 95.000 građana radno sposobno. Stopa nezaposlenosti 7,6% (12.867 nezaposlenih lica evidentirano 31. 10. 2007). Zaposleno je oko 77.000, od čega su 40% žene. Nezaposleno je oko 17.000 građana, i 58% je žena. Svakim danom sve vise I više se otvara novih preduzeća, odnosno radnih mesta. Što omogućava smanjenje procenta nezaposlnog stanovništva.11

Prema podacima poslednjeg popisa broj stanovnika iznosi 226.832 stanovnika, zvaničnih žitelja, koji su prijavljeni da žive na površini Opštine, kako se na području Novog Beograda nalazi Studentski grad, MUP procenjuje da Opština ima preko 300.000 žitelja, što znači da je njih skoro 75.000 stanovnika koji žive na prostoru Opštine, ali nisu prijavljeni kao zvanični žitelji Opštine. Postoji veliki broj lica koji nemaju tačnu adresu boravka što takođe dodatno otežava tačnu procenu broja stanovnika na prostoru Opštine.

1.3 Geografski položaj Opština Novi Beograd se nalazi na levoj obali Save, a administrativnim granicama,

severoistočni deo je na desnoj obali Dunava, tako da pokriva deo samog ušća Save u

10 http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/Public/PageView.aspx?pKey=162

11 http://novibeograd.rs/o-novom-beogradu

11

Dunav. U odnosu na Beograd nalazi se na severo-zapadu, a veze koje omogućuju transport i spojnice sa delovima grada „preko reke“ čini šest mostova, a to su:

 Brankov most,  most Gazela,  Stari Savski most,  Stari železnički most,  Novi železnički most i  Most na Adi.

Kroz središte Novog Beograda prolazi jedna od najvećih saobraćajnica u Evropi, auto- put E-75. Odnosno raskrsnica dva najbitnija koridora, a to su Koridor 5 (železnički saobraćaj) i Koridor 10:

Auto-put Salzburg – Solun, koji uključuje i delove Budimpešta – Beograd i Niš – Sofija – Istambul.

I Koridor 7 (rečni saobraćaj) : Dunav, pristup Crnom moru , kao i prilaz Severnom moru kroz kanal Rajna – Majna – Dunav.

Opština Novi Beograd poseduje i najveći broj zelenih površina koje iznose 3,47km² odnosno 8,5% površine.

Slika 4 – raskrsnica Koridora 7 - Dunav (rečni saobraćaj -- ) i Koridora 10 (drumski saobraćaj -- )

Opština Novi Beograd se nalazi na raskrsnici bitnih saobraćajnica koje su od velike važnosti za međunarodni transport, kako drumski tako i rečni i železnički saobraćaj. U današnje vreme, velika količina novca se daje za transport robe. Kao jedan od bitnih faktora jeste vreme, koje je neophodno da kupci dobiju kupljeni proizvod, odnosno da taj proizvod bude dostavljen. Da bi transport robe bio što brži potrebno je imati ispunjene sve uslove, kako bi se vremenski period dostavljanja sveo na minimum. Najveći razlozi kašnjena jesu loše stanje saobraćajnica, kako železničkih tako i drumskih.

1.4 Prirodne karakteristike Opština Novi Beograd se nalazi između dve prirodne celine, to su Panonska nizija, u

kojoj uspevaju polja prekrivena žitaricama, kukuruz, pšenica, a sa druge strane, odnosno na

12

jugu se nalazi Šumadija, koja je vrlo povoljna za uzgoj voća i vinove loze. Teren je takav da kako idemo sa juga iz pravca Šumadije, na sever ka Panonskoj niziji, ima pad koji deluje kao zaravan, koje dele doline potoka i manjih reka.

Klima je umerena, odnosno umereno kontinentalna, prosečna godišnja temperatura iznosi 11,70C, najtopliji mesec je Jul sa prosečnom temperaturom oko 22,10C, a najhladniji Januar. Još jedna od bitnih karakteristika klime jeste vetar Košava I jugoistočni, istočni vetar. Košava najčešće duva u jesen I zimu, vetrovi u proseku duvaju brzinom od 25-43km/h, dok negde dostižu brzinu I do 130km/h. Košava se smatra najvećim prečišćivačem vazduha u Beogradu, jer donosi vedro I suvo vreme. Prosek padavina u Beogradu iznosi oko 669,5 mm, najveća količina padavina je u maju I junu mesecu.12

Novi Beograd je pretežno pre izgradnje bio močvarno područje. Kako bi gradnja na ovom području bila moguća donošen je pesak iz Save I Dunava, kako bi se obala izdigla iznad rečnog korita i kako podzemne vode ne bi imale uticaj na izgradnju i u daljoj bućnosti.

Od obradivog zemljišta na površini Opštine se nalazi skoro 1.500 hektara poljoprivrednog zemljišta koje se ili obrađuje ili ima mogućnosti obrađivanja. Pored toga površina šuma koje se nalaze u Opštini iznose nešto manje od 40 hektara.

Od bitnih karakteristika Novog Beograda, bitno je naglasiti da se u sklopu Opštine nalaze i ostrvo Ada Međica na Savi, kao i poluostrvo Mala Ciganlija i zaliv Zimovnik koji je iskorišćen kao jedan deo brodogradilišta Beograd, gde se nalaze određeni objekti.

1.5 Privreda U doba razvijanja opštine Novi Beograd, u vreme kada je društvo bilo usmereno u

pravcu socijalizma, teška industrija, odnosno industrija koja se bavila proizvodnjom mašina, obradom sirovina, metalurgijom, hemijom je bila najcenjenija, kao što se desilo I na Novom Beogradu, takozvana fabrika IMT (Industrija motora I traktora) je bila, jedna od najrazvijenijih preduzeća u to doba, kao I FOM (Fabrika odlivaka I modela), brodogradilište “Tito”, naziv je promenjen u “Beograd”, toplana na Savskom Nasipu I mnoge druge. Ekonomija se menjala, pa su ova velika preduzeća zbog promene interesovanja oslabila, a razvijala su se trgovinska preduzeća. U današnje vreme dosta je promenjen stav po pitanju privrede, dominantni sektori su finansijski, odnosno bankarski sektor, uslužni sektor, zastupnički, trgovački, sportsko-rekreativni sektor I građevinski sektor.13

Društveni sektor je u poslednjim godinama totalno zamenio privatni, u opštni Novi Beograd postoji preko 4900 preduzeća i 8000 trgovačkih i zanatskih privatnih preduzeća, što predstavlja veliki plus, odnosno pozitivnu stranu, po pitanju razvoja. Pored ovih činjenica postoje I razvojne karakteristike koje mogu samo da unaprede dalji razvoj I napredak a to su: položaj, geografski koji je veoma povoljan, kvalitetnu lokaciju, veliki broj raspoloživog radno sposobnog stanovništva, veliki broj visokoobrazovanog stanovništva, veliki potrošački potencijal I mali procenat industrijske I poljoprivredne proizvodnje.

12 http://www.znanje.org/i/i29/09iv01/09iv0115/Polozaj.htm

13 http://sr.wikipedia.org/sr/Градска_општина_Нови_Београд#

13

Pored ovih tu su I prednosti u blizini svih vidova glavnih saobraćajnica, aerodrom “Nikola Tesla”, blizina auto puteva, tako I železničkog I rečnog saobraćaja, brojnih slobodnih površina registrovanih kao građevinska zemljišta I razvijen privatni sektor.

Po pitanju zarada i nacionalnih dohodaka po glavni stanovnika prosek u opštini Novi Beograd iznosi oko 60.000 dinara, odnosno 506€.

14

1.6 Lokalna samouprava Prema Zakonu o lokalnoj samoupravi, pravo građana na lokalnu samoupravu ostvaruje

se neposredno i preko slobodno izabranih predstavnika, upravljanjem javnim poslovima od neposrednog, zajednickog i opšteg interesa za lokalno stanovništvo. Lokalna samouprava se ostvaruje u gradu.

Organi lokalne samouprave su: skupština opštine, predsednik opštine, opštinsko veće I opštinska uprava.

Skupština opštine predstavlja organ koji je na najvišem nivou, on izvršava funkcije koje su utvrđene u Ustavu, zakonu I statute. Ona je sačinjena od odbornika, njih biraju građani izborima, odnosno anonimnim glasanjem. Kada se izabere predsednik skupštine I postavi sekretar skupštine, tada se smatra da je skupština opštine konstituisana.

Maksimalan broj odbornika u skupštini opštine je 75, a minimalni 19. U opštini izvršne organe predstaljaju predsednik opštine I opštinsko veće. Predsednik

je izabran od strane skupštine I on je iz redova odbornika. Predsednika opštine može predložiti predsednik skupštine. A on predlaže zamenika predsednika.

Predsednik opštine ima određene funkcije I obavlja određene poslove, a to su: zalaganje I prezentiranje opštine, rešava pitanja I predlaže način za rešavanje, o kojima odlučuje skupština, zadužen je za određivanje I funkcionisanje budžeta, kontroliše I upravlja rad uprave opštine, donosi akte za koje je ovlašćen zakonom I vrši druge funkcije utvrđene statutom I drugim aktima opštine.15

14 http://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%9C%D0%A2

15 http://www.sllistbeograd.rs/documents/zakon_o_lokalnoj_samoupravi_lat.pdf

14

Slika 5 – Staro sajmište (dokaz ekonomskog napretka), a zatim logor.

2. Strategija razvoja (metodologija i implementacija) Plan izrade strategije LER (lokalnog ekonomskog razvoja) opštine Novi Beograd je

planirana za period od 2012. – 2020. godine. Pomaganje izrade ove strategije I plana implementacije je izvršila savetnička firma iz Republike Češke “Berman Group”. Skupština opštine Novi Beograd neposredno posle javne rasprave I koncenzusa koji je postignut prihvatiće strateški plan LER-a.

U poslednje vreme, dosta je popularan tzv. održivi razvoj (sustainable developement) koji podrazumeva samo onaj razvoj koji obezbeđuje podmirenje potreba sadašnjih generacija, ali bez ugrožavanja mogućnosti zadovoljenja potreba buducih generacija. Bazira se na optimalnom balansiranju između ekonomskih, socijalnih i faktora životne sredine u institucionalizovanim okvirima. „Podrazumeva dinamičan razvoj i ekonomski rast uz ostvarenje pravednosti, s’ akcentom na zapošljavanje i povećanje ličnih prihoda u okviru konkurentnijeg privatnog sektora. Dugoročno održivi razvoj podrazumeva da se bogatstvo, resursi i mogućnosti moraju rasporediti na takav način, da svi građani mogu da uživaju bar minimalne standarde bezbednosti, ljudskih prava i ostalih privilegija.16

Metodologija se zasniva na participativnom pristupu, gde se podrazumeva direktna uključenost svih zainteresovanih strana u toku trajanja celog procesa i ne odnosi se samo na zajedničku izradu dokumenta i akcionog plana, već omogućava i šire učešće zajednice u prepoznavanju, aktiviranju i koordinaciji partnerstava za primenu pojedininih projekata i aktivnosti17.

Osnovni koraci procesa strateškog planiranju su:  Provođenje analize, procene i prognoze okruženja i preduzeća,  Oblikovanje strateškog usmeravanja preduzeća,  Formulisanje strategije preduzeća,  Implementacija strategije preduzeća i  Provođenje kontrole strategije.18

Koraci za izradu ovog plana su:

16 http://www.odrzivirazvoj.sr.gov.rs/

17 Senić, R., Lukić, S., Krizni menadžment II dio, Panevropski univerzitet „APERION“, Banja Luka,2009.

15

2.1Formirati komisiju zaduženu za izradu plana strategije Komisija zadužena za izradu plana strategije, odnosno strateškog planiranja se sastoji

od predstavnika svih delova koji trebaju da učestvuju u aktivnostima za razvoj zajednice. Strateško planiranje ujedno i predstavlja osnovni način, odnosno mehanizam za upravljanje budžetom lokalne zajednice.

Ova komisija ima za zadatak da stvori plan, po kome će se strategija formirati i kako će se vršiti implementacija strategije. Odnosno da odredi na kom nivou će se strategija sprovoditi, koji su najbitniji delovi, odnosno zadaci na koje treba obratiti pažnju.

Većina predstavnika, odnosno članova komisije jesu predstavnici iz privatnih odseka. Kao I predsednik opštine, zamenik predsednika, član Opštinskog veća, načelnik Opštinske uprave, načelnik Odeljenja za budžet I finansije, predsednik Privredne komore, član službe za zaposljavanje, kao I predstavnici javnih preduzeća koji učestvuju u realizaciji planova I strategije, kao što su JKP “Beograd put”, JKP “Beogradski vodovod I kanalizacija”, JKP “Beogradske elektrane”, JKP “Parking servis”, JP Direkcija za građevinsko zemljište I izgradnju Beograda, Turistička organizacija Beograda, “Energoprojekt holding” a.d. Beograd, JP “Telekom” JP PTT Saobraćaja “Srbija”, EDB “Elektrodistribucija Beograd” I mnogi drugi iz privatnih sektora.

2.2Analizirati privatni sektor Analiziranje privatnog sektora je bitan deo u prikupljanju informacija kako bi se

stvorila što realnija slika i omogućilo što bolje prilagođavanje budućim planiranjima i formiranjima strategije.

Analiziranje je izvršeno putem anketa kojima su prikupljene informacije koje su se nakon prikupljanja obrađivale kako bi se dobili potrebni rezultati, bitni za formiranje strategije, kako bi se rešili problemi koji predstavljaju prepreke za dalji razvoj privatnog sektora i privlačenja novih investitora.

U opštini Novi Beograd izvršena je analiza, odnosno anketa, privatnog sektora, kako bi se utvrdila njihova mišljenja i prikupile informacije iz ličnih iskustava. Ta anketa je sprovedena sredinom 2010. godine, uglavnom informacije koje su prikupljane ticale su se samog preduzeća, odnosno broja zaposlenih, njihovog zadovoljstva, same radne snage, istorije i statusa firme, kakav odnos imaju sa samom lokalnom samoupravom i sveukupno misljenje o mestu u kome posluju, u ovom slučaju opštine Novi Beograd.

Ukupan broj anketiranih preduzeća je 45, uglavnom su to bila velika i srednja preduzeća. Nakon datih odgovora, stvorene su razlike između istih u zavisnosti od delatnosti preduzeća i zadovoljstva i veličine preduzeća. Kako je izvršen mali broj anketa, od celokupnog broja firni na prostoru opštine Novi Beograd, samo 45 firmi, ne mogu biti izraženi stavovi cele poslovne zajednice opštine Novi Beograd, ali zbog zaposlenosti kvalitetne radne snage i značajnog broja istog, njihovi rezultati su bili vrlo prezentivni i prihvaćeni kao sigurni.

Rezultati upitnika su se odnosili na ekonomiju i njen razvoj, preduzeća koja su bila učesnici ankete planiraju otvaranje novih radnih mesta za oko 1/3 više od postojećih koje otprilike iznose u trenutku anketiranja oko 4000. najveći broj radnih mesta koja će biti otvorena su uglavnom u oblasti usluga, proizvodnje i građevinske delatnosti. U sveukupnim mišljenjima je poprilično veliko nezadovoljstvo što se tiče nezaposlenosti pa se u opštini Novi Beograd ekonomija ne može nazvati zdravom, a još manje jakom. Iz tog razloga veoma je bitan ekonomski razvoj i ulaganja u pravcu otvaranja novih radnih mesta i smanjenje nezaposlenosti. Kao drugi veliki problem, odnosno problemi se nalaze i opšta

18 Mašić, B., Đorđević-Boljanović, J., Knowledge management, “Megatrend” Univerzitet, Beograd, 2006.

16

ekonomska situacija na globalnom nivou, kako u zemlji tako i inostranstvu, mogućnostima finansiranja, određenim zakonskim problemima, velikim brojem nekvalifikove radne snage, problemima u saradnji sa lokalnom administracijom itd.

Po pitanju izvoza u inostranstvo, anketirana preduzeća su se izjasnila, da se mnogo treba poraditi na tom delu, kao I konkurenciji sa stranim preduzećima. Po pitanju izvoza, od proizvodnje ukupnih proizvoda I usluga, izvoz je mninimalan, iznosi u proseku manje od 6% ukupnih usluga I proizvoda. Veliki broj preduzeća čak 81% realizuju prodaju širom Srbije. U odnosu na visinu cena proizvođača iz EU, cene su u znatnom opsegu niže, ali I pored tih pogodnosti jako je teško da domaća preduzeća, nađu potrošače na stranom tržištu.

Kada je u pitanju ocenjivanje radne snage, anketirana preduzeća su dala odgovore, koji su vrlo pozitivni od 100% zaposlenih više od 1/3 zaposlenih je ocenjeno sa ocenom “odličan”, 35% je ocenjeno sa ocenom “vrlo dobar”. Na globalnom nivou to predstavlja veoma dobre rezultate. Pored dobro ocenjene radne snage, velike su pretpostavke firmi da će u skorijem vremenskom period nedostajati zaposlenih iz određenih oblasti, kao što su ( mehanika, IT sektor, ekonomija I drugi.) .

Više od pola anketiranih preduzeća očekuje investicije po pitanju proširenja proizvodnih linija, odnosno izgradnje novih objekata, kao i povećanja broja zaposlenih. Kao drugi korak planiraju I modernizaciju pogona proizvodnje kao jedan od vida povećanja proizvodnje, zamene mašina, otvaranja novih radnih mesta za stručni kadar I kvalifikovanu radnu snagu. Iznos ovih ulaganja bi trebao da iznosi oko 100.000.000 €. Takođe veliki broj ovih preduzeća planira penetraciju na spoljašnjem tržištu, dok dva preduzeća od svih anketiranih imaju potrebu da svoje proizvodne pogone premeste u druge gradove, iz nedostataka poslovnih prostora, manjka prostora za modernizaciju I proširenje, a kao jedna od stavki je I neodgovarajuća poslovna klima.

Odnos sa administracijom u lokalnoj samoupravi I korišćenja usluga koje pruža opština (lokalna samuprava) su dobro ocenjene, odnosi su ocenjeni ocenom 3,1, što predstavlja poprilično veliku ocenu ako uzmemo u obzir da ocene idu od 1 do 4.

Usluge koje pruža lokalna samouprava, a koje privatni sektor koristi su u većini slučajeva izdavanja dozvola, građevinskih, samostalno obavljanje određenih poslova, kao i dozvole za napredak, modernizaciju infrastrukture. Pored tako „jakih“ ocena, opet postoje i negativni komentari koji se odnose na unapređivanje i modernizaciju usluga i veću informisanost o dostupnosti dozvola i drugih odredbi.

Pored ove ocene, u anketi su preduzeća trebala da odgovore kako su zadovoljna samim radom lokalne samouprave, gde se veoma mali broj anketiranih preduzeća izjasnio da lokalna samouprava „izuzetno“ obavlja poslove, manje od 5, dok je 1/3 ispitanika ocenilo rad lokalne samouprave kao „dobar“. Ostala preduzeća su se izjasnila „kao manje zadovoljna“ ili „loše“ ocenila rad lokalne samouprave.

Poslovna klima preduzeća je isto jedna od važnijih stavki, koju su trebala preduzeća da ocene u anketi. Kao jedan od najvažnijih faktora u razvoju privatnog sektora i dovođenja novih investitora i otvaranja novih firmi, poslovna klima je veoma važna. Anketirana preduzeća su u većem broju ocenila poslovnu klimu kao „povoljnu“ za saradnju, napredak i sam razvoj preduzeća.

Od preduzeća se u anketi zahtevalo da izdvoje određene faktore koji imaju loš uticaj na klimu, tako i da naglase pozitivne koje smatraju bitnim za poboljšanje poslovne klime. Kao negativne faktore oni su naveli, velike državne takse, poreze, lošu infrastrukturu saobraćaja i pored glavnih puteva (auto-put E-75, Dunav - Koridor 7...), kao i istorijski uticaj koji predstavlja rasparčavanje države, odnosno gubitak tržišta, kao i birokratija, koja je ocenjena vrlo visokom. Faktori koje su naveli kao veoma pozitivne, su fleksibilnost zaposlenih, koji se lako prilagođavaju novim uslovima, dostupnost informacija, tržište koje

17

karakterišu kao veliko i naravno najvažniji i najveći pozitivni karakter ima geografski položaj.

Sveukupno mišljenje anketiranih preduzeća se svodi na to da modernizacijom i unapređenjem usluga koje pruža opština, kao što su infrastruktura, pomoć malih i srednjih firmi i saradnja sa njima i obezbeđivanje većeg broja investicija i obrazovanja kadrova mogu popraviti trenutnu situaciju po pitanju lokalne ekonomije.

Preduzeća koja su analizirana, odnosno anketirana su prvi korak u razvoju opštine Novi Beograd, kako ekonomskog tako i društvenog sektora, kako bi stvorili što bolju strategiju, anketirana preduzeća su trebala da odgovore na pitanja koje su to najbitnije stvari na koje treba obratiti pažnju, odnosno da se plan strateškog razvoja fokusira?

 Komunalna infrastruktura je na prvom mestu sa 58% glasova iz svih sektora, sa najvećim akcentom na IT firme (69%);

 Razvoj malih i srednjih preduzeća i pomoć je na drugom mestu (53% od svih firmi);

 Privlačenje DSI (24%) su uglavnom podržali predstavnici IT firmi;  Obrazovanje (20%) je podržala 1/3 anketiranih, a turizam (16%) trgovačkih i

uslužnih firmi. Pored ovih pitanja oni su trebali da odgovore na to šta im predstavlja najveću prepreku

za razvoj I napredak. Na grafikonu je prikazan procenat, koji faktori imaju najveći uticaj I predstavljaju najveće prepreke.

00,1 0,20,3 0,40,5 0,60,7 0,8

Prepreke za dalji razvoj

Prepreke za dalji razvoj

Grafikon 1.:  NKRS – Nedostatak kvalifikovane radne snage  CMK – Cena materijala I komponenata.  Stav lokalne administracije

2.3SWOT analiza SWOT analiza, predstavlja akronim od Engleskih reči (Stratengths, Weakness,

Opportunities i Threats odnosno na Srpskom jeziku ( Snage, slabosti, šanse i pretnje). SWOT analiza i njen metodološki pristup danas se često koriste kao tehnika pri strateškom planiranju i strateškom menadžmentu. Na osnovu nje menadžeri mogu da prepoznaju

19 novibeograd.rs/download/dokumenta/strateskiplannbg.pdf – Grafikon 1.

18

sadašnje i futurološke šanse i pretnje iz okruženja i sopstvene snage i slabosti unutar organizcije. Na osnovu tih saznanja dobri top menadžeri mogu da (re) definišu viziju, misiju, ciljeve na nivou sveukupne organizacije ili na nivou radnih jedinica ili drugih organizacionih celina.20

Kako bi se ostvarila što bolja strategija, odnosno plan delovanja, preko ove analize, odnosno odgovaranjem na određena pitanja, možemo utvrditi način koji bi najbolje uticao na glavne probleme unutrašnjih i spoljašnjih faktora.

SWOT analiza se uobičajeno sprovodi u okviru takozvane SWOT matrice u kojoj su zastupljene kvalitativna i kvantitativna dimenzija položaja preduzeća na datom tržištu. Predstavlja praktičan alat za određivanje strategije kojom se dostižu optimalni ciljevi radi donošenja najefikasnijih poslovnih odluka. Uobičajen postupak koji privredni subjekti koriste je izrada jednostavne tabele sa relevantnim područjima, koja se potom pokušavaju objektivno proceniti.21

SWOT dijagram je efikasan kada se u svakom kvadratu unese po desetak tačaka, odnosno osnovnih pitanja. Zato se treba fokusirati na najvažnija pitanja, što se u praksi često zanemaruje, što može dovesti do kontraverznih zahtea, kao što je na primer zahtev za smanjenje troškova, koji direktno ugrožava kvalitet proizvoda, ili usluge. Ispostavlja se da često navođenje brojnih detalja, zamagljuje celinu problema i mogućih odgovora22.

20 Vujičić J., Dr. Popara M., : Strateški menadžment, FSOM, Beograd, 2008.

21 http://www.scribd.com/doc/89675703/Analiza-internog-i-eksternog-okru %C5%BEenja-seminarski-rad-2011

22 Dr. Radosavljevic Ž., Dr. Radosavljević M., : Strategija i strateški menadžment, FORKUP, Novi Sad, 2013 .

19

23

Interna analiza ispituje snage I slabosti za razvoj, u našem slučaju nakon odgovaranja na set pitanja koja su putem SWOT analize postavljena, dobili smo odgovore:

Snage (Stratengths) :

 Blizina glavnih saobraćajnica (železnička, autobuska stanica uz dobru infrastrukturu I blizina aerodrome “Nikola Tesla”), Auto-put E-75, ušće dve reke veoma bitne u rečnom saobraćaju (Sava I Dunav) I povoljan geografski položaj,

 Urbanizovan grad ( preko 100.000 stanovnika) sa 250.000 stanovnika, moderne strukture I sa pozitivnim imidžom, Novi Beograd je vrlo povoljno mesto za investicije,

 Prihvaćen Generalni urbanistički plan razvoja Beograda,  Beograd kao opština I grad imaju pozitivno mišljenje I podržavaju plan razvoja

opštine Novi Beograd,  Velike površine, odnosno slobodno zemljište za gradnju, koje se ne nalazi I

nema opterećenja sudskih sporova, odnosno imovinsko pravnim odnosima, što opštinu čini veoma povoljnom i privlači veliki broj investitora,

 Placevi nekadasnjih gigantskih kompanija, kao I Staro sajmište, gde građevinsko zemljište vredi mnogo više nego preostale stvari I objekti koji se tamo nalaze,

 Obeležena kao sedište, odnosno centar sa mnoštvo privrednih društava I preduzetnika,

 Velike izbor trgovine prehrambenih proizvoda u megamarketima,

23 http://nastavapreduzetnistva.wordpress.com/2012/02/21/swot/

20

 CERLE osnovan,  Veliki broj omladine sve više I više naseljava opštinu Novi Beograd, veliki broj

kvalifikovane I obrazovanih radno sposobnih stanovnika,  Pozitivan odnos privrednih subjekata I opštine kao subjekta,  Postojanje samo čiste tehnologije, prljava tehnologija je izolovana,  Podrška opštine kao subjekta,  Sve veći broj zainteresovanih za osnivanje malih I srednjih preduzeća, što

predstavlja smanjenje broja nezaposlenih, veliki broj preduzeća, gde je skoro 100% u privatnom vlasništvu ili mešovitom, skoro 8.000 zanatkih I trgovinskih radnji,

 Mogućnosti modernizacije I unapređenja infrastructure,  Planiranje izgradnje glavne autobuske stanice, kao I razvijen javni predvoz,  Potencijal u turizmu kroz sportske aktivnosti ( Hala sportova “Novi Beograd”,

“Arena”) kao I kroz poslovne aktivnosti (kongresni centri, “Sava” centar),  Veliki broj hotela I razvijene hotelijerske usluge, rečni turistički aranžmani,  Veliki broj KUD (kulturno umetničkih društava) I zabavnih programa (Jun

FEST, Beer FEST, “Leto na Fontani” I mnogi drugi),  Omladinski turizam – Studentski grad,  Carinske filijale, odnosno terminali.

Slabosti (Weakness) :

 Manjak finansijskih mogućnosti, budžet lokalne samouprave služi za finansiranje zaposlenih I rešavanje određenih tehničkih problema, kao I još neodređen status opština grada Beograda,

 Kontrola slobodnog zemljišta I komunalnih kompetencija su sve u kontroli grada Beograda, opština kao jedan od subjekata nije definisan za njihovu kontrolu,

 Opština je nadležna za izdavanje dozvola do 800m2, ali nema listu raspoloživih lokacija do 800m2,

 Ne postoji detaljni regulacioni planovi I neodržavanje parcela građevinskog zemljišta,24

 Mala I srednja preduzeća, ne ostvaruju mogućnost dobijanja određenih beneficija, po pitanju poreza I nabavke dokumentacije,

 Opština nema fond za pomoć malih I srednjih preduzeća,  Nezavršene privatizacije nekadašnjih gigantskih preduzeća,  Nedostatak informaija o ekonomskom stanju u Opštini,  Veliki broj nekvalifikovanog I starosni nepovoljnog stanovništva, uz prisustvo

većeg procenta mortaliteta u odnosu na natalitet,  Loš školski sistem, veliki broj nepotrebnih radnika određenog zvanja, mali broj

radnika koje privreda potražuje,  Skoro 20.000 nezaposlenih, skoro ¾ žene,  mali broj javnih parkirališta, ubrzana modernizacija I urbanizacija,  Nizak stepen ekološke zaštite, nedostatak preduzeća za reciklažu,

24 http://www.rgz.gov.rs/default.asp

21

 Manjak bioskopa, ateljea, tuatara, nedostatak kulturoloških objekata,  Manja upotreba turističkih mogućnosti, potencijala,  Zapuštene obale reka,  Manjak spojnica (mostova) između opštine I grada,  Nemogućnost rečnog saobraćaja sa porastom reka,  Veliki broj higijenski neispravnih naselja,  Loše stanje puteva, kanalizacije, veliki broj korisnika tih infrastruktura,

pomeranje energetske mreže van Opštine je nemoguć, odnosno premeštanje dalekovoda I trafostanica.

Šanse I pretnje predstavljaju analizu eksternih faktora koji utiču na razvoj I modernizaciju, a nakon alize dobili smo odgovore:

Šanse (Opportunities) :

 Beograd je dobio priznanje da je u jugoistočnom delu Evrope grad sa najvećom perspektivom, veliki deo ovome je doprinela opština Novi Beograd,

 Mali korak ali opet značajan za ulazak u EU je doprineo Novi Beograd, kada je usvojen zakon EU o samoupravi,

 Politička stabilnost,  Donošenje Zakona o glavnom gradu,  Zako o finansiranju lokalnih samouprava,  Zakon o povećanju imovine lokalne samopurave,  Zakon o vodama,  Prenošenje nadležnosti zdravstva I obrazovanja,  Zakon o radu,  Izmena zakona I planiranje – rešeni imovinsko-pravni odnosi,  Uređenje katastra na EU nivou, digitalizacija katastra,  Zakon o ekologiji, uvođenje EU standard,  Produžena legalizacija,  Ubrzan process privatizacija preduzeća,  Studija izvodljivosti o kominovanoj proizvodnji el. energije,  Počela izgradnja mosta Čukarica - NBG I unutrašnjeg magistralnog prstena,  Gasifikacija I toplifikacija, planirano proširenje kapaciteta,  Laki metro I izgradnja autobuske stanice,  Uvođenje komunalnog reda u priobalju I izgradnja marina,  Deregulacija telekomunikacija,  Stvaranje političke klime, koncenzus oko strategije LER-a,  Elektronska lokalna uprava (e-government),  Izrada kataloga zemljišta do 800m2,  Izrada detaljnih planova regulacija I planske dokumentacije,  Zakonska regulative oko povlastica za pomoć malim I srednjim preduzećima,  Izgradnja novog poslovnog prostora,  Reciklažni kapaciteti za upravljanje otpadom,  Osnivanje start up centara I klastera,  Industrijski I tehnološki parkovi,

22

 Olakšice za zapošljavanje ljudi sa biroa, za mlade kojima je to prvo zaposlenje Osnivanje privatnih penzionih fondova,

 Dobra kvalifikaciona struktura zaposlenih, kroz razvijanje projekata za permanentno obrazovanje, dokvalifikaciju, prekvalifikaciju I stimulisanje praktičnog alternativnog obrazovanja,

 Odgovarajuće socijalno I zdravstveno osiguranje,  Dolazak većih kompanija,  Dostupnost predpristupnim fondovima EU,  Uvođenje sistema kvaliteta Digitalna ekonomija.

Pretnje (Threats) :

 Usporavanje procesa priključenja EU,  Politička nestabilnost,  Neispunjenje uslova za pristupanje EU i strogi uslovi pristupa fondovima EU,  Nedonošenje ustava I drugih sistemskih zakona,  Usporavanje procesa decentralizacije,  Neharmonizacija decentralizacije I finansijskih sredstava,  Skupa finansijska sredstva kreditora I nedostatak finansija,  Usporavanje procesa privatizacije,  Monopol velikih kompanija,  Nedostatak informacija o preduzećima,  Tehnološko zaostajanje I nekonkurentnost privrede,  Sporost donošenja zakonske regulative za povlastice I pomoć MSP,  Spor process donošenja detaljnih planova regulacije,  Neusklađenost sistema obrazovanja sa potrebama privrede,  Odliv stručnih kadrova,  Loše zdravstveno stanje populacije,  Globalizacija.25

2.4Primarni projekti u oblasti ekonomskog napretka, vizija, ciljevi Određivanje najbitnijih oblasti ekonomskog napretka I razvoj vizije, najbitnije oblasti

ekonomskog napretka počivaju na određenim pitanjima, a to su: 1. Kako ojačati postojeća I pružiti pomoć novim malim I srednjim

preduzećima? 2. Ulaganja, napredovanje infrastructure kako komunalne tako I transportne? 3. Unapredjivanje, jačanje I decentralizacija nadležnosti?

Za svako od ovih ptanja postoje planovi koje treba izvršiti, projekti koji imaju prioritet itd. Kroz SWOT analize I analize prethodnih iskustava određenih preduzeća, pravnih lica, odnsono subjekata na teritoriji opštine Novi Beograd došli smo do određenih saznanja koje mogu da pomognu razvoju strategije, plana I realizacije kako bi razvoj bio jednostavniji I realniji.

Za razvoj opštine Novi Beograd I njene ekonomije, kao bitne faktore smo naveli prethodna tri pitanja na koje treba dati odgovore I treba odgovoriti akcijom, da se nešto

25 novibeograd.rs/download/dokumenta/strateskiplannbg.pdf

23

učini, zato pre svega moramo napraviti plan I odrediti prioritete na koji način ćemo uticati na dalji razvoj I napredak.

Ovim planovima, akcijama I realizacijama se otvaraju nove mogućnosti I veća privlačnost za investitore kako bi ulagali u Opštinu, obezbeđivali bi dodatna radna mesta, što bi još više unapredilo poziciju opštine u odnosu na druge opštine (gradove) koji predstavljaju neki vid konkurencije u razvoju I modernizaciji.

1. Kako ojačati postojeća I pružiti pomoć novim malim I srednjim preduzećima?

Novi Beogra ima pre svega odlične karakteristike, za razvoj privrede, najveći interes u investicijama imaju mala I srednja preduzeća, pre svega zbog geografskih odlika, privlačnih lokacija sa slobodnim građevinskim zemljištem koje je regulisano zakonom I ne sadrži bilo kakav vid pravnih prepreka koje se mogu naći na putu. Otežavajuće okolnosti jesu sve one koje smo naveli u prethodnim analizama, nemogućnost izdavanja dozvola preko 800 m2, kao I neposedovanje liste lokacija za koje se dozvole mogu izdavati, što znači da je pravna regulacija otežana I koncentrisana na opštinu grada Beograda. A opet te lokacije predstavljaju najinteresantnija mesta za mala I srednja preduzeća.

Najveći broj privrednih subjekata u Opštini čine MSP, pored velikih koja su jednim delom u domaćem, a I u stranom vlasništvu. Svake godine se povećava broj MSP, što predstavlja jednu pozitivnu stranu, kao I sam uspeh tih preduzeća koje zavisi od svih vrsta pomoći, odnosno zavisi I od pomoži Države, Grada I same opštine. Ta vrsta pomoći odnosno podsticaja se ogleda u finansijskoj pomoći, zakonskim olakšicama odnosno regulativama kako bi se na što lakši način preduzeće registrovalo, zaposlila kvalifikovana radna snaga I odobravanja zajmova od banaka. Kao drugi vid pomoći tu su I pomoć pri administraciji, koja im pomaže prilikom registracije, pomoći u pravnom smislu I drugim vrstama pomoći.

Veoma bitna stavka I jedan od važnijih faktora za razvoj malih I srednjih preduzeća jeste širok izbor obrazovane radne snage, koji su žitelji Opštine. Visoko obrazovanje koje poseduju stanovnici ove Opštine je vrlo privlačna I predstavlja jedan od bitnih uticaja na privlačenje I interesovanje, razvoja I osnivanja privrednih subjekata u ovoj Opštini. Kao manu predstavlja manjak zanatalija, kao I pogrešan obrazvoni profil u srednjim školama, odnosno treba prilagoditi obrazovanje potrebama koje ostvaruje privreda pri potražnji određenih obrazovnih profila. Još jedna negativna stavka po pitanju žitelja Novog Beograda odnosno raspoložive radne snage (nezaposlenih) čine većim delom žene.

Opština poseduje CERLE (Centar za razvoj lokalne ekonomije) koji ima nadležnost da reši problem kako bi pomogao razvoj Opštine, a kao osnovni zadatak pomoć MSP I osnivanjima novih MSP. Sa tačnom I jasnom vizijom koju poseduje I ciljevima ovaj način rešavanja problema se pokazuje vrlo efikasnim. CERLE predstavlja vid pomoći svim preduzetnicima koji su zainteresovani za osnivanje preduzeća I njihov razvoj. Takođe pored te vrste pomoći oni su tu kao konsultantska firma.

26

26 http://www.cerle.rs/

24

Sledeći koraci su bitni za mala I srednja preduzeća, odnosno olakšavanju njihovog poslovanja I osnivanja, ti koraci su:

 Olaksavanje dostupnosti informacija, kao I njihovo dostavljanje organima koji su zaduženi za pripremu mesta za koje su investitori zainteresovani,

 Stipendisti koji su dobili pomoć od preduzeća, pružiti pomoć u vidu obrazovanja odnosno prilagođavanja tržišnim potrebama radne snage,

 Pored materijalne podrške, omogućiti I podršku u vidu određenih kurseva kako bi započeli poslovanje i prikazivanje udruživanja preduzeća kako bi se smanjila konkurencija,

 Poboljšavanje već postojećih materijalnih pomoći, u vidu stvaranja olakšica prilikom izdavanja kredita I stvaranjem novih ponuda, preko direktnih veza između novčanih zavoda I Opštine,

 Pomoć pri informisanju o broju nezaposlenih, broju radno sposobnog stanovništva, informacija o dostupnosti finansijskih pomoći, investitorima, formiranju određenih skupova kako bi se lakše došlo do određenih podataka, jednostavno osnivanjem baze podataka gde su svi podaci dostupni svakom zainteresovanom privredniku,

 Usmeravanjem razvoja na turizam I korišćenje velikog broja resursa koji se nalaze na prostoru Opštine,

 Direktnim vezama opštine I administracije stvarati olakšice za dostupnost dokumentacije koje su potrebni za osnivanje MSP I kao pomoć privrednicima u olakšavanju poslovanja, prilikom promena u jurisdikciji, odgovoriti preduzećima I omogućiti im brži proces, odnosno njihovo ubrzavanje I rešavanje problema, poboljšavanje odnosa u vidu komuniciranja.

Ciljevi određeni za odgovor na prvi problem razvoja Opštine su:  Pozitivnu klimu stvoriti za razvoj MSP putem:

o Napraviti tutorijal sa olakšanim načinima za dobijanje dozvole, o Stvaranje industrijskih planova, za osnivanje zona, o Tutorijal za potrebe uvođenja u poslove MSP, o Dobijanje liste sa slikama (kataloga) građevinskog zemljišta, o Osnivanje centra za dobijanje informacija, o Osnivanje mesta za izlaganje šansi za ulaganje.

 Kako bi lakše došli do materijalnih sredstava malim I srednjim preduzećima treba omogućiti stručno usmeravanje I konsultovanje,

o Pomoći malim I srednjim preduzećima putem materijalnih sredstava tako što bi napravili plan materijalnog podsticaja ( beneficije, oslobađanje određene vrste poreza itd. ) ,

o Kako bi ostvarili mogućnost zaduživanja napraviti plan obučavanja malih I srednjih preduzeća za potrebne postupke.

 Obezbediti školovanje I kurseve za kvalifikaciju radnika koje potražuju mala I srednja preduzeća

o Ispitivanje, anketiranje mogućih ulagača za potrebama koje će ostvarivati po pitanju zaposlenja radne snage,

o Ostvariti mogućnost kako bi u srednjim školama potencijalni zaposleni mogli promeniti svoje trenutno zvanje putem predavanja, kurseva I drugih vrsta edukacije, a pri tome da im budu važeća nova zvanja,

o Davanje pomoći I finansiranje obrazovanih radnika, kao I onih gde postoji manjak radne snage, odnosno zvanja,

25

nema postavljenih komentara
ovo je samo pregled
3 prikazano na 55 str.
preuzmi dokument