Ekonomika i politika agrarnog razvoja, Završni rad' predlog Agronomija. Univerzitet u Novom Sadu
ema93ns
ema93ns

Ekonomika i politika agrarnog razvoja, Završni rad' predlog Agronomija. Univerzitet u Novom Sadu

17 str.
9broj preuzimanja
1000+broj poseta
Opis
Tema seminarskog: Proizvodne karakteristike poljoprivrede Argentine, Filipina i Nemačke Predmet istraživanja ovog seminarskog rada je komparativna analiza proizvodnih karakteristika poljoprivrede Argentine, Filipina i N...
20 poeni
poeni preuzimanja potrebni da se preuzme
ovaj dokument
preuzmi dokument
pregled3 str. / 17
ovo je samo pregled
3 prikazano na 17 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 17 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 17 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 17 str.
preuzmi dokument

Univerzitet u Novom Sadu

Ekonomski fakultet Subotica

SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA EKONOMIKA I POLITIKA AGRARNOG RAZVOJA:

Proizvodne karakteristike poljoprivrede Argentine, Filipina i Nemačke

Mentor: prof. dr Milivoj Gajić Student: Ema Milošević, M059/12

Novi Sad, 2014. godina

Sadržaj

1. Uvod………………………………………………………………………...….…….1

2. Resursni potencijali poljoprivrede Argentine, Filipina i Nemačke…………………..2

3. Ekonomska relevantnost poljoprivrede……………..…………….….…………...….4

4. Proizvodne karakteristike poljoprivrede….………………………..………....………7

4.1. Rast poljoprivredne proizvodnje i strukturne promene….….……………….….7

4.2. Rast produktivnosti rada i zemljišta i resursna struktura…….….….………......8

4.3. Izvozne performanse poljoprivrede…………………………………………….12

5. Zaključak………….………….……….……………………………….….…………13

Literatura……………………………………………………………………………….14

1. Uvod

Poljoprivreda je najstarija, i do pojave industrije, najznačajnija i osnovna privredna delatnost. Sa razvojem i prostornim širenjem čoveka, poljoprivreda se razvijala, širila i usavršavala. U početku ona je zadovoljavala egzistencijalne potrebe ljudi da bi zatim, u asortiman svojih proizvoda uključila sirovine za zanatsku delatnost, a sa razvojem industrije, i industrijske sirovine. Razvoj industrije i naučno-tehnički progres doprineli su modernizaciji, mehanizaciji i intenzifikaciji poljoprivredne proizvodnje. Osnovni zadatak poljoprivrede je proizvodnja dovoljne količine hrane i sirovina organskog porekla za postojeće stanovništvo u svetu. Prema tome, poljoprivreda je primarna delatnost koja omogućava opstanak i razvoj ljudskog društva.

U savremenom društvu poljoprivreda je privredna grana koja snabdeva sirovinama druge privredne grane i delatnosti, i igra važnu ulogu u međusektorskoj razmeni sa njima.1

Predmet istraživanja ovog seminarskog rada je komparativna analiza proizvodnih karakteristika poljoprivrede Argentine, Filipina i Nemačke. Prvo će se analizirati ekonomske relevantnosti navedenih zemalja, da bi se nakon toga mogle utvrditi proizvodne i razvojne karakteristike.

Cilj istraživanja ovog rada je utvrđivanje proizvodnih i razvojnih karatkeristika navedenih zemalja.

U ovom radu, korišćeni su statistički podaci iz elektronske baze podataka FAOSTAT-a, na osnovu kojih su, uz pomoć metoda kvantitativne ekonomske analize i komparativne analize, utvrđene razvojne karakteristike poljoprivreda Argentine, Filipina i Nemačke.

1 http://www.scribd.com/doc/82297839/Poljoprivreda-i-industrija (dosupno: 01.03.2014.)

1

2. Resursni potencijali poljoprivrede Argentine, Filipina i Nemačke

Argentina, južnoamerička država, je druga po veličini na kontinentu posle Brazila, i osma po veličini na svetu. Glavni grad je Buenos Ajres. Proteže se između planinskog venca Andi, na zapadu i Atlantskog okeana na istoku i jugu. Privreda Argentine oslanja se na bogate prirodne resurse, izvozno orjentisanu poljoprivredu i raznoliku industriju. Argentina je poljoprivredno-industrijska zemlja. Poljoprivredom se ostvaruje četvrtina nacionalnog dohotka, jer je Argentina jedan od najvećih svetskih izvoznika poljoprivrednih proizvoda. U poljoprivredi preovlađuju krupni posedi, obično veći od 500ha. Zemljište krupnih veleposednika obrađuju zakupci, a krupnih kapitalističkih gazdinstava najamni radnici. Samo oko 15% poljoprivredne površine nalazi se u vlasništvu sitnih gazdinstava. Zemljoradnja je pretežnim delom mehanizovana, ali je upotreba veštačkih đubriva dosta mala. Prosečni prinosi biljnih kultura po hektaru su mali - prosečni prinos pšenice iznosi samo oko 1.800kg. Po stočarskoj proizvodnji, pretežno po proizvodima od goveda i ovaca, Argentina spada u prve zemlje sveta. U novije vreme, ekstenzivno stočarstvo, koje se zasniva na ispaši na prirodnim pašnjacima, najvećim delom je pretvoreno u intenzivno.2

Republika Filipini predstavlja državu u Jugoistočnoj Aziji, tačnije arhipelag od 7.107 ostrva smeštenih između Tajvana na severu i Indonezije na jugu. Glavni grad je Manila. Filipini se svrstavaju u zemlje u razvoju. Privreda se najviše bazira na poljoprivredi, lakoj industriji i uslužnim delatnostima. Glavni usevi su šećema trska, manila-konoplja, pirinač, kukuruz, duvan, banane. Rude i minerali su nafta, zlato, hrom, mangan, gvozdena ruda, bakarna ruda, olovo, srebro, ugalj, živa. Izvozi se pretežno električna oprema i proizvodi, kokos, hemijski proizvodi, drvna građa, bakarni koncentrati, nikl. Uvozi se nafta, industrijska oprema, sirovine, itd.3

Savezna Republika Nemačka je jedna od najvećih industrijskih sila sveta. Smeštena je u centralnom delu Evrope. Nemačka ima najrazvijeniju ekonomiju u Evropi i četvrtu po redu u svetu, određeno prema merenom bruto društvenom proizvodu. Sve grane industrije su visoko razvijene, što je i omogućilo visoko produktivnu poljoprivredu. Nemačka je bila tradicionalno veliki uvoznik hrane. U novije vreme njena poljoprivreda najvećim delom zadovoljava potrebe zemlje, a goveđe meso i maslac se dosta izvoze. Veliki je uvoz jedino onih proizvoda koji se u zemlji uopšte ne proizvode: pamuk, južno voće, pirinač i dr. Po izvozu i uvozu robe, Nemačka je na drugom mestu u svetu posle SAD. Izvoz je mnogo veći od uvoza.4

2 http://www.znanje.org/i/i24/04iv07/04iv07091823/argentina.htm (dostupno: 21.02.2014.)

3 http://svetpedija.com/2013/05/filipini/ (dostupno: 22.02.2014.)

4 http://svetpedija.com/2013/07/nemacka/ (dostupno: 22.02.2014.)

2

Tabela 1: Prikaz ukupne, poljoprivredne i obradive površine u 1000 haZemlja Ukupna površina Poljoprivredna površina Obradiva površina

Argentina 273.669 147.548 39.048

Filipini 29.817 12.100 10.600

Nemačka 34.857 16.719 12.075

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Ukupna površina Argentine, prema podacima iz 2011. godine, iznosila je 273.669.000ha, od čega je poljoprivredna površina iznosila 147.548.000ha, odnosno 53,91% od ukupne površine, dok je obradivo zemljište iznosilo 39.048.000ha, odnosno 14,27% od ukupne površine. Poljoprivredna površina po stanovniku iznosila je 0,54ha. Ukupna površina Filipina iznosila je 29.817.000ha, od čega je poljoprivredna površina iznosila 12.100.000ha, odnosno 40,58% od ukupne površine, a obradiva 10.600.000ha, odnosno 35,55% od ukupne površine. Poljoprivredna površina po stanovniku iznosila je 0,41ha. Ukupna površna Nemačke iznosila je 34.857.000ha, od čega je poljoprivredna iznosila 16.719.000ha, odnosno 47,96% od ukupne površine, a obradiva 12.075.000ha, odnosno 34,64% od ukupne površine. Poljoprivredna površina po stanovniku iznosila je 0,48ha.

S obzirom da je Argentina jedna od poljoprivredno najrazvijenih zemalja na svetu, u poređenju sa Nemačkom i Filipinima, ona ima najveću poljoprivrednu površinu. S druge strane, Filipini, kao država čija se privreda zasniva na poljoprivredi i kao zemlja u razvoju, ima najveći procenat obradive površine. Prema statističkim podacima, Nemačka ima približno isti procenat i poljoprivredne i obradive površine.

Tabela 2: Prikaz broja stanovnika po ukupnom, ruralnom i urbanom području Zemlja Ukupno stanovništvo Ruralno stanovništvo Urbano stanovništvo

Argentina 40.729 3.050 37.679 Filipini 95.053 48.629 46.424 Nemačka 82.893 21.611 61.282

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Prema podacima iz 2011. godine, ukupno stanovništvo u Argentini iznosilo je 40.729.000 stanovnika, od čega je 7% stanovništva, odnosno 3.050.000 stanovnika naseljavalo lokalna ruralna područja, a urbana područja čak 37.679.000 stanovnika, odnosno 92,51%. Iste godine, ukupan broj stanovnika na Filipinima iznosio je 95.053.000 stanovnika, od čega je ruralno područje naseljavalo 51,16% od ukupnog stanovništva, odnosno 48.629.000 stanovnika, a urbano područje 46.424.000 stanovnika, odnosno 48,84%. Ukupno stanovništvo u Nemačkoj je 2011. godine činilo 82.893.000 stanovnika, od čega je ruralno područje naseljavalo 21.611.000 stanovnika, odnosno 26,07%, a urbano područje 61.282.000 stanovnika, odnosno 73,93%.

Statističkim podacima utvrđeno je da, u poređenju sa Argentinom i Nemačkom, Filipini imaju najveći broj ukupnog stanovništva, kao i približan broj ruralnog i urbanog stanovništva. Takođe, utvrđeno je da najveći deo urbanog stanovništva, u odnosu na ukupno, ima Argentina (92,51%).

3

3. Ekonomska relevantnost poljoprivrede U ekonomici koriste se posebni indikatori kao pokazatelji doprinosa poljoprivrede privrednom razvoju pojedinih zemalja. Najznačajniji među njima su:

 Udeo poljoprivrednog u ukupnom stanovništvu;  Udeo poljoprivrede u ukupnom bruto domaćem proizvodu;  Udeo vrednosti proizvoda poljoprivrednog poreklu u ukupnom izvozu.

Analiza navedenih indikatora, i pored određenih metodoloških ograničenja, ukazuje na smanjenje relativnog značaja poljoprivrede u privrednom razvoju. Sa ukupnim privrednim razvojem, razvoj poljoprivrede se ostvaruje uz istovremeno smanjenje proizvodnog angažovanja agrarnih resursa, pre svega stanovništva, odnosno radne snage i zemljišta. Apsolutni značaj poljoprivrede raste, jer veći dohodak stanovništva u razvijenoj privredi zahteva veće količine poljoprivredno-prehrambenih proizvoda.5

Ukupni privredni razvoj praćen je porastom ukupne populacije i promenom socioekonomske strukture stanovništva. Ljudska populacija poslednjih decenija ostvaruje dinamičan rast, ali sa smanjenim prosečnim godišnjim stopama. Prosečne stope aktivnog poljoprivrednog i ukupnog aktivnog stanovništva pokazuju različite tendencije kretanja u datim zemljama.6

Grafikon 1: Udeo aktivnog poljoprivrednog stanovništva u ukupnom aktivnom stanovništvu

2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2010. 2011. 0

0,1

0,2

0,3

0,4

Argentina Filipini Nemačka

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Na grafikonu vidimo da se Argentina, Filipini i Nemačka značajno razlikuju po strukturi radne snage. Filipini imaju daleko veći udeo aktivnog poljoprivrednog stanovništva u ukupnom privredno aktivnom od Argentine i Nemačke, i taj procenat je u periodu od 2001. do 2011. godine prelazio 30%. Ovi podaci govore o relativno niskom stepenu razvijenosti privrede Filipina, dok u Argentini ovaj procenat iznosi oko 8%, što ukazuje na znatno veću privrednu razvijenost od Filipina. Ipak, Argentina ima manju privrednu

5 Božić D., Bogdanov N., Ševarlić M., 2011., str. 17.

6 Isto, str. 17.

4

razvijenost od Nemačke, u kojoj je udeo aktivnog poljoprivrednog stanovništva u ukupnom privredno aktivnom bio nizak i iznosio je oko 2%. Taj procenat je rezultat visoke razvijenosti privrede Nemačke, zemlje koja je jedna od najvećih industrijskih sila sveta i u kojoj je veći deo stanovništva zaposlen u nepoljoprivrednom sektoru.

Sa privrednim razvojem smanjuje se i udeo poljoprivrede u formiranju BDP-a datih zemalja. U ekonomski razvijenim zemljama ovaj udео iznosi оko 2%, dоk u privrednо najmanje razvijenim premašuје 40%.7

Grafikon 2.: Udeo poljoprivrede u ukupnom BDP-u

2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2010. 2011. 0

2

4

6

8

10

12

14

Argentina Filipini Nemačka

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka Svetske Banke

Za učešće poljoprivrede u ukupnom BDP-u Argentine, u periodu od 2001-2011. godine, se primećuju oscilacije i učešće se kreće od 4,89% do 11,04%. Učešće poljoprivrede u ukupnom BDP-u Filipina je, u periodu od 2001-2011. godine, variralo i kretalo se od 12,31% do 13,31%. Učešće poljoprivrede u ukupnom BDP-u Nemačke je, u periodu od 2001-2011. godine, bilo u blagom padu.

Na osnovu prikupljenih podataka, može se zaključiti da Filipini imaju najveće učešće poljoprivrede u ukupnom BDP-u, što dokazuje činjenicu da zemlje u razvoju imaju veće učešće poljoprivrede u stvaranju BDP-a. Suprotno tome, Nemačka kao jedna od najvećih industrijskih sila sveta, u poređenju sa Argentinom i Filipinima, ima najmanje učešće poljoprivrede u ukupnom BDP-u. A to dokazuje činjenicu da se sa privrednim razvojem smanjuje udeo poljoprivrede u formiranju BDP-a.

7 Isto, str. 19.

5

Značaj poljoprivrede u ukupnoj svetskoj trgovini, kao i robni tokovi pojloprivrednih proizvoda menjali su se sa privrednim razvojem, pri čemu je prisutno smanjenje učešća poljoprivrede u spoljnotrgovinskoj razmeni, odnosno izvozu. Najveća zastupljenost poljoprivrede u izvozu prisutna je u ekonomski najmanje razvijenim zemljama, kao i u onim koje imaju posebne pogodnosti za razvoj poljoprivredne proizvodnje.8

Grafikon 3: Udeo vrednosti proizvoda poljoprivrednog porekla u ukupnom izvozu

2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2010. 2011. 0

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

Argentina Filipini Nemačka

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Učešće poljoprivrednih proizvoda u ukupnom izvozu Argentine je, tokom perioda 2001- 2011. godine raslo i 2011. godine je bilo najveće i iznosilo je 51,47%. Učešće poljoprivrednih proizvoda u ukupnom izvozu Filipina, u istom periodu, je takođe bilo u porastu, a 2011. godine se vidi značajan porast u iznosu od 9,5%. Učešće poljoprivrednih proizvoda u ukupnom izvozu Nemačke, u periodu od 2001-2011. godine, nije puno osciliralo i kretalo se od 4,28% do 5,65%.

Na osnovu prikupljenih podataka vidi se da Argentina, kao jedna od najvećih svetskih izvoznika poljoprivrednih proizvoda, ima i najveći udeo vrednosti proizvoda poljoprivrednog porekla u ukupnom izvozu.

8 Isto, str. 20.

6

4. Proizvodne karakteristike poljoprivrede U ovoj analizi, proizvodne karakteristike poljoprivrede se posmatraju kroz ostvarene stope rasta poljoprivredne proizvodnje, ukupno i po stanovniku, kao i strukturne promene koje se odnose na udeo vrednosti biljne i stočarske proizvodnje u bruto vrednosti poljoprivredne proizvodnje, zatim rast produktivnosti rada i zemljišta, resursna struktura i izvozne performanse poljoprivrede.

4.1. Rast poljoprivredne proizvodnje i strukturne promene Grafikon 4: Stopa rasta neto vrednosti poljoprivredne proizvodnje

Argentina Filipini Nemačka 0

0,01 0,01 0,02 0,02 0,03 0,03 0,04

3,13% 2,97% 0,64%

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Prosečna stopa rasta neto vrednosti poljoprivredne proizvodnje, u periodu od 2001- 2011. godine, bila je najveća u Argentini i iznosila je 3,13%. Na drugom mestu su Filipini sa stopom od 2,97%, a na poslednjem mestu je Nemačka sa 0,64%.

Grafikon 5: Stope rasta neto vrednosti poljoprivredne proizvodnje po stanovniku

Argentina Filipini Nemačka 0

0,01

0,01

0,02

0,02

0,03

2,22% 1,14% 0,75%

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

7

Stopa rasta neto vrednosti poljoprivredne proizvodnje po stanovniku takođe je najveća u Argentini i iznosi 2,22%. Na drugom mestu su Filipini, čija stopa iznosi 1,14%. A u Nemčkoj, neto vrednost poljoprivredne proizvodnje po stanovniku iznosi 0,75%.

Grafikon 6: Udeo bruto vrednosti biljne i stočarske proizvodnje u bruto vrednosti poljoprivredne proizvodnje

Argentina Filipini Nemačka 0

0,2 0,4 0,6 0,8

1 1,2

0,67 0,75 0,36

0,33 0,25 0,64

Učešće biljne proizvodnje Učešće stočarske proizvodnje

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

U Argentini je dominantna biljna proizvodnja sa skoro 2/3 ukupne poljoprivredne proizvodnje i iznosi 67,32%, dok je stočarstvo slabije razvijeno i iznosi 32,68%. Isto je i na Filipinima, gde biljna proizvodnja iznosi 74,63%, a stočarska 25,37%. Veći udeo stočarske proizvodnje javlja se u razvijenim zemljama, pa tako u Nemačkoj stočarska proizvodnja iznosi 64,02% od ukupne vrednosti poljoprivredne proizvodnje, a učešće biljne proizvodnje iznosi 35,98%.

4.2. Rast produktivnosti rada i zemljišta i resursna struktura Produktivnost rada definiše se kao kvantitativni izraz odnosa obima ili vrednosti proizvodnje i količine utrošene radne snage. Dobija se kao količnik ukupne vrednosti poljoprivredne proizvodnje i aktivne radne snage u agrarnom sektoru. Izražava se u dolarima po radniku. Produktivnost zemljišta definiše se kao odnos između ukupnog obima ili vrednosti proizvodnje i količine obradivog zemljišta. Izražava se u dolarima po hektaru. Parcijalne produktivnosti rada i zemljišta su „povezane“ preko faktorskog odnosa zemljište/rad, što se može iskazati preko relacije: (P/R)=(P/Z)*(Z/R), gde P, R i Z predstavljaju proizvodnju, rad i zemljište, respektivno.9

Grafikon 7: Nivo resursne snabdevenosti poljoprivrede

9Анали Економског факултета у Суботици, Vol. 48, број 27/2012., стр. 097-109

8

2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2010. 2011. 0 5

10 15 20 25 30

Argentina Filipini Nemačka

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Najveću resursnu snabdevenost poljoprivrede ima Argentina, i pri tome vidimo porast u posmatranom periodu, od 19,07 hektara po radniku do 27,27 hektara po radniku. U Nemačkoj, površina obradivog zemljišta po radniku se kretala od 11,99 ha do 18,61 ha. Filipine karakteriše veoma mala resursna snabdevenost, tek oko 0,4 ha po radniku i bez velikih promena u posmatranom periodu.

Grafikon 8: Stope rasta snabdevenosti rada zemljištem

Argentina Filipini Nemačka 0

0,01

0,02

0,03

0,04

0,05

3,76% 0,63% 4,45%

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Na osnovu prikupljenih podataka, možemo zaključiti da Argentina, Filipini i Nemačka imaju pozitivne stope rasta, odnosno povećavala se snabdevenost rada zemljištem.

Grafikon 9: Stopa rasta produktivnosti rada

9

Argentina Filipini Nemačka 0

0,01

0,02

0,03

0,04

0,05

0,06

3,57% 2,49% 5,05%

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Stopa rasta produktivnosti rada pokazuje koliko se povećavala ili smanjivala produktivnost rada na godišnjem nivou. Najvišu stopu rasta produktivnosti rada, u periodu od 2001. do 2011. godine, ima Nemačka (5,05%), zatim Argentina (3,57%), a najmanju imaju Filipini (2,49%).

Grafikon 10: Komparacije i nivoi produktivnosti rada

2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2010. 2011. 0

10000

20000

30000

40000

50000

60000

Argentina Filipini Nemačka

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Na grafikonu vidimo da je produktivnost rada u Argentini oscilirala u posmatranom periodu, i kretala se od 21.601,95 dolara po radniku do 30.137,64 dolara po radniku. Filipini su država sa malom produktivnošću rada u poljoprivredi, između 1.190,41 i 1.501,64 dolara po radniku. Veoma visoku produktivnost rada ima Nemačka, i to sa rastućom tendencijom u posmatranom periodu, od 32.005,58 do 51.048,967 internacionalnih dolara po radniku.

Grafikon 11: Stope rasta produktivnosti zemljišta

10

Argentina Filipini Nemačka -0,01

0

0,01

0,01

0,02

0,02

-0,18% 1,85% 0,57%

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Stopa rasta produktivnosti zemljišta pokazuje koliko se povećavala ili smanjivala produktivnost zemljišta na godišnjem nivou. Na osnovu prikupljenih podataka, vidi se da Filipini pored najvećeg nivoa produktivnosti zemljišta, ostvaruju i najveću stopu rasta u posmatranom periodu (1,85%). Argentina ima negativne stope rasta produktivnosti zemljišta (-0,18%), za razliku od Nemačke gde nije bilo većih promena (0,57%).

Grafikon 12: Komparacije i nivoi produktivnosti zemljišta

2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2010. 2011. 0

500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000

Argentina Filipini Nemačka

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Na osnovu prikupljenih podataka, može se zaključiti da Filipini imaju visoku produktivnost zemljišta, od 3.036,67 do 3.753,04 $/ha. Najnižu produktivnost zemljišta ima Argentina, dok Nemačka ima umerenu produktivnost zemljišta koja se kreće oko 2.700 $/ha tokom celog perioda sa manjim fluktuacijama.

Tabela 3: Determinisanost rasta produktivnosti rada, rastom produktivnosti zemljišta i snabdevenosti rada zemljištem (%)

Zemlje Argentina Filipini Nemačka Učešće Učešće Učešće Učešće Učešće Učešće

11

(P/Z) (Z/R) (P/Z) (Z/R) (P/Z) (Z/R)

2001. 70,46% 29,54% 113,35% -13,35% 76,05% 23,95% 2002. 70,35% 29,65% 113,55% -13,55% 75,65% 24,35% 2003. 70,24% 29,76% 113,75% -13,75% 75,16% 24,84% 2004. 69,59% 30,42% 113,46% -13,46% 75,06% 24,94% 2005. 69,22% 30,78% 113,21% -13,21% 74,73% 25,27% 2006. 68,67% 31,33% 112,91% -12,91% 74,43% 25,57% 2007. 68,48% 31,52% 112,84% -12,84% 74,13% 25,87% 2008. 68,74% 31,26% 112,61% -12,61% 73,85% 26,15% 2009. 68,63% 31,37% 112,43% -12,43% 73,59% 26,41% 2010. 68,22% 31,78% 112,49% -12,49% 73,32% 26,68% 2011. 67,95% 32,05% 112,52% -12,52% 73,03% 26,97%

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Na osnovu podataka iz tabele, vidi se da je u Argentini je u periodu od 2001. do 2011. godine, došlo do pada učešća produktivnosti zemljišta sa 70,46% do 67,95%, što znači da raste učešće resursne snabdevenosti rada zemljištem. Slična situacija je i u Nemačkoj, gde se ovaj procenat kretao oko 75% i bez većih promena u datom periodu, dok je resursna snabdevenost doprinela rastu produktivnosti rada sa oko 25%. Na Filipinima je veoma niska snabdevenost rada zemljištem, što ima negativan uticaj na produktivnost rada u poljoprivredi. Na osnovu toga zaključujemo da na Filipinima produktivnost rada determiniše rast produktivnosti zemljišta, a vrednosti se kreću oko 111%.

4.3. Izvozne performanse poljoprivrede Izvoz poljoprivrede je veoma značajan jer doprinosi uravnoteženju ili poboljšanju trgovinskog i platnog bilansa zemlje. U razvijenim zemljama, izvoz obezbeđuje stabilnost agroprivrede u celini, dok u većini zemalja u razvoju izvoz predstavlja osnovni izvor deviznih sredstava za potrebe razvoja ukupne privrede.

U ovoj analizi, izvozne performanse ćemo posmatrati kroz vrednosti izvoza po aktivnom poljoprivredniku i po hektaru obradive površine.

Grafikon 13: Vrednost izvoza po aktivnom poljoprivredniku

2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2010. 2011. 0

20000 40000 60000 80000

100000 120000 140000

Argentina Filipini Nemačka

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

12

Na osnovu prikupljenih podataka, možemo zaključiti da Nemačka ima najveću vrednost izvoza po aktivnom poljoprivredniku i da je vrednost bila najveća tokom 2011. godine i iznosila je 125.895$. Za razliku od Nemačke, Argentina i Filipini imaju znatno manje vrednosti izvoza, koja se tokom perioda od 2001. do 2011. godine nije značajno menjala.

Grafikon 14: Vrednost izvoza po hektaru poljoprivrednog zemljišta

2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2010. 2011. 0

1000 2000 3000 4000 5000 6000 7000

Argentina Filipini Nemačka

Izvor: Proračun autora na osnovu elektronske baze podataka FAOstat-a

Na osnovu grafikona možemo videti da je najveća vrednost izvoza po hektaru poljoprivrednog zemljišta u Nemačkoj i najveću vrednost dostiže u 2011. godini. Argentina i Filipini imaju osetno nižu vrednost u poređenju sa Nemačkom.

5. Zaključak

Relativna snabdevenost primarnim faktorima proizvodnje predstavlja presudni element u određivanju pravca razvoja i primene određenog tipa tehničko-tehnoloških inovacija. Institucijalni uslovi i sposobnosti nepoljoprivrednog sektora da proizvodi inpute, takođe značajno utiču na intenzitet i kontinuelni tok tehničko-tehnoloških inovacija u poljoprivredi. SAD ima izuzetno visoku produktivnost rada u poljoprivredi i relativno nisku produktivnost zemljišta. Sa druge strane imamo Japan sa niskom produktivnosti rada i ekstremno visokom produktivnosti zemljišta. Između ova dva ekstremna slučaja nalaze se razvijene evropske zemlje u kojima i produktivnost rada i produktivnost zemljišta gravitira proseku, uz izvesno odstupanje Ujedinjenog Kraljevstva, koje ima nižu produktivnost po jedinici zemljišta od prosečne.10

Argentina ima najveći nivo resursne snabdevenosti, a Filipini najniži. To znači da Argentina ima najveći broj hektara zemlje po radniku, što nam govori da pripada američkom tipu poljoprivrede koju karakteriše visoka produktivnost rada i niska produktivnost zemljišta. Za razliku od Argentine, Filipini pripadaju japanskom tipu poljoprivredne proizvodnje koja se odlikuje visokom produktivnošću zemljišta i niskom

10 Zakić Z., Stојanоvić Ž., 2009., str. 265.

13

produktivnosti rada, što znači da mali broj hektara otpada na radnika. Nemačka pripada evropskom tipu poljoprivrede, što znači da ima prosečne produktivnosti rada i zemljišta.

Literatura

1. Digitalna biblioteka Scribd (2014), (www.scribd.com). 2. Otvorena, elektronska baza edukacionih radova, priručnika i knjiga iz oblasti nauke,

kulture, sporta i zabave (2014), (www.znanje.org). 3. Velika online enciklopedija (2014), (www.svetpedija.com). 4. Božić D., Bogdanov N., Ševarlić M. (2011): Ekonomika poljoprivrede, Poljoprivreda

i privredni razvoj, Poljoprivredni fakultet, Beograd. 5. Organizacija za hranu i poljoprivredu Ujedinjenih Nacija (2014), Elektronska baza

podataka (www.fao.org). 6. Zekić S., Gajić M., Kresoja M. (2012): Razvojne performanse agrarnog sektora

Srbije u funkciji prevazilaženja ekonomsko-finansijske krize, Anali Ekonomskog fakulteta u Subotici, Vol. 48, br. 27, Subotica.

7. Zakić Z., Stојanоvić Ž. (2009): Ekonomika agrara, Društveno ekonomski aspekt transformacije poljoprivrede, Ekonomski fakultet, Beograd.

14

15

nema postavljenih komentara
ovo je samo pregled
3 prikazano na 17 str.
preuzmi dokument