Hemofilija kod  djece, Vodiči, Projekti, Istraživanja' predlog Zdravstvena nauka
Nuks
Nuks

Hemofilija kod djece, Vodiči, Projekti, Istraživanja' predlog Zdravstvena nauka

15 str.
1broj preuzimanja
57broj poseta
Opis
Hemofilija je nasljedna bolest koja se karakteriše sa produženim vremenom krvarenja kao posljedica poremećaja koagulacije krvi.
20 poeni
poeni preuzimanja potrebni da se preuzme
ovaj dokument
preuzmi dokument
pregled3 str. / 15
ovo je samo pregled
3 prikazano na 15 str.
ovo je samo pregled
3 prikazano na 15 str.
ovo je samo pregled
3 prikazano na 15 str.
ovo je samo pregled
3 prikazano na 15 str.

STUDIJSKI PROGRAM: ZDRAVSTVENA NJEGA AKADEMSKA GODINA: 2017/2018 II CIKLUS STUDIJA (redovni studij)

ZDRAVSTVENA NJEGA DJECE SA HEMOFILIJOM

- Seminarski rad -

Sarajevo,decembar 2017. godine

1

UNIVERZIT

ET U

SARAJEVU

FAKULTET

Sadržaj

1. UVOD........................................................................................................................3

1.1. Oblici hemofilije.............................................................................................3

1.2. Klinička slika...................................................................................................4

1.3. Dijagnoza hemofilije.....................................................................................5

1.4. Liječenje hemofilije.......................................................................................5

1.5. Zdravstvena njega djece sa hemofilijom..............................................5

1.5.1. Zadaci medicinske sestre kod zbrinjavanja oboljelih od hemofilije...............................................................................................................6

1.5.2. Edukacija bolesnika..............................................................................6

1.6. Prevencija.........................................................................................................7

2. CILJEVI RADA..................................................................................................... 8

3. MATERIJAL I METODE..................................................................................9

3.1. Materijal............................................................................................................9

3.2. Metode...............................................................................................................9

4. REZULTATI..........................................................................................................10

5. DISKUSIJA......................................................................................................... 12

6. ZAKLJUČAK........................................................................................................14

7. LITERATURA......................................................................................................15

1. UVOD

2

Hemofilija je nasljedna bolest koja se karakteriše sa produženim vremenom krvarenja

kao posljedica poremećaja koagulacije krvi. Žene su nosioci genetskog poremećaja, ali

samo muškarci obolijevaju od manifestne bolesti. (1) Poremećaji koagulacije krvi dijele

se na urođene, stečene, potrošne. Urođene nastaju zbog mutacija gena koji kodiraju i

kontroolišu sintezu faktora koagulacije. Najčešći oblici koagulopatije su:

• Hemofilija A ( nedostatak faktora VIII )

• Hemofilija B ( Christmasova bolest, zbog nedotatka faktora IX )

• Hemofilija C ( nedostatak faktora XI)

• Won Willebrandovo oboljenje (2)

Pobrojane koagulopatije čine 95% urođenih koagulopatija, a ostala oboljenja su veoma

rijetka.(2)

Najčešća je hemofilija A ili klasična hemofilija, u kojoj nedostaje ili je smanjena

aktivnost faktora VIII. Druga po učestalosti je hemofilija B, koju karakterizira

nedostatak ili smanjena aktivnost faktora IX. Ostali tipovi hemofilije su veoma

rijetki.Hemofilija se klasificira u tri stupnja - teški, umjereni i blagi, ovisno o količini ili

aktivnosti defektnog faktora zgrušavanja. Nivo faktora zgrušavanja izražava se u

postotcima, a označava koliko faktora VIII, odnosno IX je prisutno ili aktivno. Normalan nivo faktora je 50 do 150%. U osoba s hemofilijom nivo faktora je znatno

niži od normalnih vrijednosti. (3)

1.1. Oblici hemofilije

Teški oblik hemofilije znači manje od 1% normalne aktivnosti faktora zgrušavanja.

Osobe s teškim stupnjem hemofilije učestalo krvare, katkad jednom ili dvaput

tjedno, često spontano bez podataka o ozljedi. Naziv spontano znači naglo, bez upozorenja i bez poznatog uzroka. Spontana krvarenja se obično javljaju u

zglobovima koji su više aktivni i izloženi stresu. Tako je često krvarenje u

gležnjevima, jer upravo gležnjevi nose težinu cijelog tijela i amortiziraju udarce. U

osoba s teškim stupnjem hemofilije krvarenje mogu izazvati svakodnevne

aktivnosti, kao hodanje ili trčanje. S ispravnim i pravovremenim liječenjem, teška

hemofilija je rijetko opasna.(3)

Umjereno teški oblik hemolije Bolesnici imaju razinu faktora VIII/ IX 1-5%, a

krvarenja se javljaju na minimalnu traumu, rjeđe spontano. Bez liječenja krvarenje

3

je dugotrajno s razvojem niza komplikacija. Vrijeme dijagnosticiranja bolesti u dobi

od 5-6 godina života. Učestalost krvarenja bez terapije varira od jednom mjesečno

do jednom u tri mjeseca, a moguća su i češća. (4)

Blagi oblik hemolije Bolesnici s ovim oblikom bolesti nemaju spontanih

krvarenja. Međutim, bez liječenja krvarenja se javljaju nakon operativnih zahvata,

ekstrakcija zubi i minimalnih ozljeda. Učestalost krvarenja varira od jednom

godišnje do jednom u deset godina. Osobe s blagom hemolijom se često ne

dijagnosticiraju sve do adultne dobi dok se ne podvrgnu operaciji, ekstrakciji zubi ili

dožive traumu. (4)

1.2. Klinička slika

Hemofilija A i B klinički se ne razlikuju. Kada se dječak s hemofilijom ozlijedi, on ne

krvari brže od zdravih dječaka, ali krvari puno duže. Većina dječaka nema krvarenja sve

dok ne počnu puzati ili ustajati na noge, ili pak prime intramuskularnu injekciju radi

cijepljenja. Najčešći su simptomi bolesti krvarenja u zglobove i mišiće. Osnovni su

znaci krvarenja bolnost, otok, toplina i smanjena pokretljivost zahvaćenog zgloba ili

mišića. Mlađa djeca mogu krvariti iz usne šupljine prilikom izbijanja ili ispadanja zuba

i ugriza za jezik. Djeca s hemofilijom mogu imati po tijelu puno modrica različite

veličine. Krvarenja u unutarnje organe rijetka su, a najopasnije je krvarenje u mozak.

(5)

U najtežim slučajevima, I stupnju hemofilije, aktivnost faktora je ispod 1% i takvi bolesnici često imaju spontana krvarenja. Oboljela novorođenčad produljeno krvare iz pupčanog bataljka ili iz mjesta gdje im se vadi krv za pretrage. Naredno razdoblje kada dijete oboljelo od hemofilije krvari je u drugoj polovici dojenačke dobi kada dijete puzi, počinje hodati i često pada. Tada se pojavljuju krvarenja u mišiće i zglobove, koje je tipično mjesto krvarenja u hemofiličara. Djeca koje imaju hemofiliju II stupnja (aktivnost faktora 2-5%), krvare tek nakon traume, vađenja zuba i sl, a vrlo rijetko spontano. U djece s III stupnjem hemofilije (aktivnost faktora 6-30%) krvarenje nastaje tek nakon operacijskih zahvata ili opsežnih trauma. Kod tih osoba često se dijagnoza postavlja iza 10 godine života ili prilikom rutinskih preoperativnih obrada. (6)

4

1.3. Dijagnoza hemofilije

Zdravstveni radnik ( ljekar ili medicinska sestra) može posumnjati na hemofiliju u malog dječaka koji ne krvari na uobičajeni način. Laboratorijskom analizom uzoraka krvi može se odrediti zgrušava li se dječakova krv polagano (što nije normalno). Ako je to slučaj, liječnik može potvrditi dijagnozu hemofilije te odrediti vrstu i težinu ispitivanjem aktivnosti faktora VIII i IX. (7)

1.4. Liječenje hemofilije

Hemofilija se jos uvijek ne može izliječiti,a ali se se može krvarenje zaustaviti ili spriječiti primjenom odgovorajuće supstitucionalne terapije. Koncentrovani FVIII i FIX pripremljeni iz ljudske krvi, i oni su derivati krvi, a mogu ili rekombinirano tehnologijom. Terapije hemofilije podrazumijeva liječenje i profilaksu krvarenja. Primjenom profilaktičke terapije FVIII spriječavaju se krvarenja u zglobovima i nastanak trajnog invaliditeta. (2) Danas se smatra da je profilaktičko liječenje optimalan način liječenje bolesnika s teškim oblikom hemofilije, a primjenjuje se već od ranog djetinjstva. Većina se bolesnika liječi u specijalizovanim centrima za hemofiliju. (8) 1.5. Zdravstvena njega djece sa hemofilijom

Uloga svih profila zdravstvenih radnika je da na vrijeme prepoznaju trombocitopeniju i koagulopatiju, da dijete ne bi iskrvarilo. Nadalje važnost i uloga zdravstvenih radnika je u znanju i pristupu djeci sa koagulopatijama, način davanja lijeka preventivno i terapijski, te savjetima u pomoći kako bi se dijete spasilo od invalidnosti koja bi ga pratila cijeli život. (2)

Sveobuhvatnan tretman ljudi koji boluju od hemofilije i drugih urođenih poremećaja

zgrušavanja krvi prema standardu Svjetske federacije za hemofiliju (WFH) obavlja

centar na tercijarnoj razini, tzv. Haemophilia Comprehensive Care Centre (HCCC).

5

Iskusno osoblje mora biti dostupno u kratkom roku, 24 sata dnevno. Mora osiguravati

provedbu svih laboratorijskih pretraga za utvrđivanje urođenih nedostataka faktora (F)

za zgrušavanje krvi, za praćenje tj. kontrolu terapije i komplikacija, kao što je pojava

inhibitora faktora zgrušavanja krvi. Obveza je takvog laboratorija obavljati unutarnje i

vanjske kontrole svojeg rada. HCCC mora surađivati s drugim centrima za terapiju,

osiguravati savjetovanja za bolesnike, bližu rodbinu i liječnike o tretmanu bolesnika s

poremećajima zgrušavanja krvi te ujedno poštovati privatnost bolesnika. Medicinska

dokumentacija mora biti uredna. Potrebno je zabilježiti sve razloge za liječenje i

ustanove tj. mjesta na kojima se provodi liječenje, načine liječenja, vrstu koncentrata,

dozu koncentrata, sve nuspojave. HCCC izdaje identifikacijske kartice bolesnika s

upisanim uputama za lije- čenje u hitnim slučajevima. Obavezan je organizirati i

kontrolirati terapiju kod kuće te uvesti i kontrolirati preventivnu tj. profilaktičku

terapiju. (9)

1.5.1. Zadaci medicinske sestre kod zbrinjavanja oboljelih od hemofilije

• Imobilizirati zglob zahvaćen krvarenjem ( imobilizacijom se smanjuje bol i dalje

krvarenje)

• Stavljati hladne obloge na mjestu krvarenja ( hladan oblog dovodi do

vazokonstrikcije)

• Pratiti intenzitet boli u cilju sprovođenja terapije bola

• Mjeriti vitalne znakove čije odstupanje ukazuje na mogućnost pogoršanja bolesti

i opasnosti od iskrvarenja

• Zglobove treba razgibavati 48h nakon prestanka krvarenja s ciljem očuvanja

funkcije zgloba

• Usnu šupljinu njegovati mekanim četkicama ili spužvicom i ispirati

( spriječavanje krvarenja iz desni)

• Izbijegavati ozljede i padove. (1)

1.5.2. Edukacija bolesnika

6

• Saradnje roditelja ako su upitanju mala djeca

• Bolesnika upozoriti da se zaštiti od ozljeda

• Izbjegavati sportove i poslove u kojima je moguća ozljeda

• Pravilna njega usne šupljine

• Muškarci se moraju brijati električnim aparatom

• Upoznati bolesnika sa znakovima unutarnjih krvarenja

• Upozoriti da se priije invazivnih zahvata kao što su vađenje zuba, hirurški

zahvati obavezno jave ljekaru radi primjene krioprecipitata. (1)

1.6. Prevencija

Redovito vježbanje je iznimno važno za dječake s hemofilijom. Vježbanjem se razvijaju

mišići koji štite zglobove i smanjuju rizik za nastanak krvarenja. Plivanje je jedan od

najboljih sportova za osobe s hemofilijom, a kontaktne i grube sportove treba

izbjegavati. Pacijenti trebaju izbjegavati aspirin i ostale NSAR lijekove jer inhibiraju

funkciju trombocita, a protiv bolova mogu uzimati paracetamol. Vrlo je bitna redovita

stomatološka kontrola zbog smanjenja rizika gingivalnog krvarenja kao i krvarenja

nakon zahvata na zubima. Lijekove treba davati oralno i intravenski. Intramuskularne

injekcije treba izbjegavati jer mogu izazvati hematome. Djeca mogu i trebaju primiti

sva cjepiva predviđena programom cijepljenja, a iznimno je važno da se cijepe protiv

hepatitisa B. (10)

2. CILJEVI RADA

1. Predstaviti ulogu medicinske sestre u zdravstvenoj njezi djece oboljelih od

hemofilije.

7

2. Utvrditi ulogu medicinske sestre i značaj prevencije kroz pregled dostupne literature

na temu hemofilija.

3. MATERIJAL I METODE

3.1. Materijal

Materijal korišten u ovom istraživanju je literatura navedena u sklopu ovog rada ,

internet baze podataka (google, google znalac) i online dostupni radovi sa sličnim

temama.

3.2. Metode

U ovom kvalitativnom istraživanju na temu " Zdravstvena njega djeca sa hemofilijom "

8

korištena je deskriptivna metoda gdje se opisuju pojmovi hemofilije, podjela hemofilije,

uzroci nastanka, te uloga medicinske sestre u zdravstvenoj njezi kod hemofilije i

komparacija sa drugim radovima.

4. REZULTATI

Učestalost koagulopatija je različita za svaki tip poremećaja pa je tako za hemofiliju A

5 do 10 na 100.000 stanovnika, hemofiliju B 1 na 100.000 stanovnika, von

Willebrandovu bolest 2 do 10 na 100.000 stanovnika, nedostatak F VII 1 na 500.000

stanovnika. Najrjeđi je nedostatak F XIII s učestalosti 1 na 2.000.000 stanovnika. (11)

Koagulopatije se najčešće prezentiraju kao krvarenja iz nosa (53%), krvarenja iz usne

šupljine (29%), postoperativna krvarenja (47%), krvarenja nakon operacija u području

uha, nosa, i grla (47%) te operacija usne šupljine (24%). (12)

Hemofilija je nasljedni poremećaj koagulacije koji se odlikuje sklonošću ka krvarenju.

Prenosi se preko X hromozoma, sa učestalošću kod muške novorođenčadi 1:5000. (13)

9

Kako je Hemofilija nasledni poremećaj, ljudi je dobijaju rođenjem. To znači da deca

mogu imati hemofiliju. U stvari Hemofilija se najčešće dijagnostikuje kod deteta u toku

prve godine života.

Koliko je težak određeni slučaj Hemofilije?

• Težak – manje od 1% od normalne količine faktora u krvi

• Umjeren – više od 2% a manje od 5% normalne količine faktora u krvi

• Blag – od 5% do 30% od normalne količine

Teški hemofiličari sa manje od 1% faktora u krvi imaju unutarnja krvarenja nekoliko

puta mjesečno. Često nema očiglednog razloga za krvarenje – samo se dogodi. (14)

U istraživanju autora Hasanbegović E., Predojević - Samardžić J., Čengić N. na temu

"Incidenca i karakteristike pacijenata sa hemofilijom u Bosni i Hercegovini"

provednom u najvećim dječjim bolnicama u dva entiteta Bosne i Hercegovine:

Pedijatrijska klinika Univerzitetskog kliničkog centra Sarajevo, u Federaciji Bosne i

Hercegovine (FB & H ) i Univerzitetsku dječju bolnicu Banja Luka, u Republici

Srpskoj (RS). Istraživanje je pokazalo da je većina ljudi registriranih s koagulacijskim

poremećajima imala hemofiliju A, 146 (68%), hemofilija B na drugom mjestu s 35

(16%) bolesnika, a na trećem je mjestu bilo 28 (13%) bolesnika s Von Willebrandovom bolesti (VWD). Bilo je 6 (3%) bolesnika s drugim poremećajima koagulacije krvi.

Većina pacijenata pati od teške hemofilije A, 61 (42%). Umjerena hemofilija A

povezana je s 48 (33%) bolesnika, a 37 (25%) bolesnika je patilo od blagog oblika

hemofilije. Bilo je 52 (36%) bolesnika s hemofilijom A u dobi od 18 i 94 (64%)

bolesnika starijih od 18 godina. Inhibitori niskog titra <5 BU razvili su se u 6 (4%)

bolesnika s hemofilijom A i inhibitorima visokog titra ≥ 5 BU u 3 (2%) bolesnika.

Bolesnici hemofilije B nisu razvili inhibitore. (15)

10

5. DISKUSIJA

U radu na temu " Hemofilija na klinici za dječje bolesti KBC Split: prevencija

krvarenja" autora Čulić S., Ozretić Dubravka L., Višnja Armanda K. u istraživanju

koje je rađeno na Klinici za dječje bolesti KBC Split od 1.1.2003.do 15.2.2008. evidentirano je 28 hemofiličara, 21 s hemofilijom A (75%), a 7 s hemofilijom B (25%).

Blagi oblik (38%) imalo je 8 bolesnika s hemofilijom A, 6 umjereni (29%), a 7 teški

oblik bolesti (33%). Umjereni oblik hemofilije B imala su 2 bolesnika (29%), a 5 teški

(71%). Na mjesečnoj profilaksi bilo je 12 (42%) bolesnika, 6 s teškim oblikom

hemofilije A (67%), a 3 (33%) s teškim oblikom hemofilije B. Djeca su liječena

ambulantno ukupno 649, u prosjeku 6 dana, najčešće zbog krvarenja skočnog zgloba,

lakta, epistakse i koljena. Djeca s hemofilijom su hospitalizirana 17 puta, 79% s

hemofilijom A, a 21% s hemofilijom B, najčešće zbog traume glave, prednje torakalne

stijenke i zglobova. Bolničko liječenje je trajalo u prosjeku 8 dana. Inhibitori nisu

registrirani ni kod jednog djeteta, dok je dvoje djece razvilo blaži stupanj hemofilijske

artropatije. (16)

U radu na temu "Dijagnostika nasljednih koagulacijskih poremećaja u Kliničkom

bolničkom centru Rijeka" autora Vukelić-Damijani N., Katalinić N., Načinović-

Duletić A., Roganović J., Balen S. je retrospektivno analizirana dijagnostika

nasljednih koagulopatija u Kliničkom bolničkom centru Rijeka od 1975. godine do

2014. godine. Korištena je laboratorijska i medicinska dokumentacija Laboratorija za

ispitivanje poremećaja zgrušavanja krvi Kliničkog zavoda za transfuzijsku medicinu.

Rezultati : U navedenom razdoblju dijagnosticirano je 117 nasljednih koagulopatija.

11

Najčešće su dijagnosticirane hemolija A u 33 % slučajeva (39/117) i von

Willebrandova bolest u 21 % (25/117), slijede hemolija B 10 % (12/117),

hipobrinogenemija 10 % (12/117), te ostale rijetke koagulopatije: decit faktora

VII:11/117 (9 %), XI: 8/117 (7 %), V: 3/117(3 %), XIII: 3/117 (3 %), X:2/117 (2 %) i

kombinirani decit faktora V i VIII:2/117 (2 %). Teški oblik hemolije A

dijagnosticiran je kod 7/39 (18 %), umjereni oblik kod 9/39 (23 %), te blagi oblik kod

23/39 (59 %). Teški oblik hemolije B dijagnosticiran je kod jedne osobe (8 %),

umjereni kod 6 (50 %), a blagi kod 5 (42 %). Indikacija za dijagnostiku poremećaja kod

teških oblika koagulopatija bilo je isključivo krvarenje u ranoj dječjoj dobi, a za ostale

koagulopatije, uz krvarenje, razlog za dijagnosticiranje su bili prijeoperativna i

obiteljska obrada. (17)

U Velikoj Britaniji ima hemofiliju jedan na 50 000 muškaraca. U otprilike 75%

slučajeva bolest je nasljedna, a u ostalim slučajevima hemofiličar je prva osoba s tom

bolesti u obitelji, vjerojatno zbog greške koja se spontano javlja u majčinim genima.

Danas se hemofilija može liječiti i preventivno redovitim transfuzijama faktora VIII,

hemijske tvari za zgrušavanje krvi koje bolesnik nema dovoljno. Hemofiličari mogu

naučiti kako da sami sebi daju te transfuzije injekcijama. Ako ipak dođe do krvarenja ili podliva krvi, krvarenje se može zaustaviti novim uštrcavanjem ili transfuzijom faktora

VIII. Ovisno o težini bolesti ili ozljede, zbog koje je došlo do krvarenja ili podliva krvi,

liječenje može zahtijevati i kratak boravak u bolnici. (18)

12

6. ZAKLJUČAK

• Hemofilija je nasljedna bolest koja se karakteriše sa produženim vremenom

krvarenja kao posljedica poremećaja koagulacije krvi. Žene su nosioci

genetskog poremećaja, ali samo muškarci obolijevaju od manifestne bolesti. (1)

Najčešća je hemofilija A ili klasična hemofilija, u kojoj nedostaje ili je smanjena

aktivnost faktora VIII. Druga po učestalosti je hemofilija B, koju karakterizira

nedostatak ili smanjena aktivnost faktora IX. Ostali tipovi hemofilije su veoma

rijetki.Hemofilija se klasificira u tri stupnja - teški, umjereni i blagi, ovisno o

količini ili aktivnosti defektnog faktora zgrušavanja. (3)

• Učestalost koagulopatija je različita za svaki tip poremećaja pa je tako za

hemofiliju A 5 do 10 na 100.000 stanovnika, hemofiliju B 1 na 100.000

stanovnika, von Willebrandovu bolest 2 do 10 na 100.000 stanovnika,

nedostatak F VII 1 na 500.000 stanovnika. Najrjeđi je nedostatak F XIII s

učestalosti 1 na 2.000.000 stanovnika. (11)

13

7. LITERATURA

1.Macić-Džanković A, Resić H, Čimić-Koluder N, Mekić M, Suljić-Mehmedika E,

Velija-Ašimi Z, Gornjaković S, Paralija B, Burazerović L, Šubo A, Aldobašić Č,

Mahmutović J, Melez A, Ramić M, Kabaš M. Zdravstvena njega odraslih. Fakultet

zdravstvenih studija Univerziteta u Sarajevu. Sarajevo, 2014.

2. Sakić M. Zdravstvena njega djece. Fakultet zdravstvenih studija Univerziteta u

Sarajevu. Sarajevo, 2013.

3. Roganović J. Hemofilija. Vodič za roditelje. Grad Rijeka, Odjel gradske uprave za zdravstvo i socijalnu skrb. Rijeka, 2009. 4. Zupančić-Šalek S. Hitna stanja u hemofiliji. Paediatr Croat 2005; 49 (Supl 1): 269-270 5. Roganović J. Kvalitetan život bez straha. Available from: URL: http:// www.zzjzpgz.hr/nzl/40/hemo.htm(11.12.2017. g.) 6.Bilić E. Hemofilija u dječjoj dobi. Bilten Krohema. Hrvatska kooperativna grupa za

hematološke bolesti KROHEM. Zagreb, 2016. Vol. 8., Br. 1.

7. MSD priručnik za pacijente. Poremećaji s krvarenjem. Hrvatska: Pod

pokroviteljstvom hrvatskog liječničkog zbora u saradnji s farmaceutskom tvrtkom

MSD. Available from: URL: http://www.msd-prirucnici.placebo.hr/msd-za-pacijente/

bolesti-krvi-i-krvotoka/poremecaji-s-krvarenjem/hemofilija(11.12.2017. g.)

8.Labar B., Hauptmann E., Aurer I., Batinić D., Boban A., Brkljačić-Kerihin V. i

saradnici. Hematologija. Školska knjiga. Zagreb, 2007.

9. Benedik Dolničar M.Organizacija skrbi djece s hemofilijom. Paediatr Croat. 2013; 57

(Supl 1): 167-172

10. Horvat V. Hemofilije u djece. Diplomski rad. Sveučilište u Zagrebu Medicinski

fakultet. Zagreb, 2014.

11.Vukelić-Damijani N., Katalinić N., Načinović-Duletić A. , Roganović J., Balen S. Dijagnostika nasljednih koagulacijskih poremećaja u Kliničkom bolničkom centru

Rijeka. Medicina fl uminensis. Rijeka, 2016. Vol. 52, No. 1, p. 125-132

14

12. Alerić Primorac T. Krvarenje u otorinolarinologiji - simptom koagulopatije. Glas.

pul. boln.Pula, 2006. godište 3

13. Novo Nordisk. Hemofilija. Available from: URL: http:// www.novonordisk.rs/patients/haemostatis-management.html (15.12.2017.godine) 14. Udruženje Hemofiličara Srbije. Šta je hemofilija?. Available from: URL: http://www.hemofilija.rs/index.php? option=com_content&view=article&id=2&Itemid=12 (15.12.2017. godine) 15. Hasanbegović E., Predojević - Samardžić J., Čengić N. Incidenca i karakteristike

pacijenata sa hemofilijom u Bosni i Hercegovini. Medical Journal. 2016, Vol.22 Issue

1, p20 - 22. 3p. 4 Charts

16. Čulić S., Ozretić Dubravka L., Višnja Armanda K. Hemofilija na klinici za dječje

bolesti KBC Split: prevencija krvarenja. Split, 2009. Paediatria Croatica, Vol.53 No.1

17. Vukelić-Damijani N., Katalinić N., Načinović-Duletić A., Roganović J., Balen S.

Dijagnostika nasljednih koagulacijskih poremećaja u Kliničkom bolničkom centru

Rijeka. Rijeka, 2016. Medicina Fluminensis : Medicina Fluminensis, Vol.52 No.1

18. Zdravstveni. Hemofilija Učestalost I Liječenje. Available from: URL: https:// www.zdravstveni.com/zdravlje/krv/hemofilija-ucestalost-i-lijecenje/ ( 15.12.2017.godine )

15

nema postavljenih komentara
ovo je samo pregled
3 prikazano na 15 str.