Multimedija otvoreno i zatvoreno, Beleške' predlog Informatika
el-sanee
el-sanee

Multimedija otvoreno i zatvoreno, Beleške' predlog Informatika

5 str.
6broj poseta
Opis
Multimedija otvoreno i zatvoreno
20 poeni
poeni preuzimanja potrebni da se preuzme
ovaj dokument
preuzmi dokument
pregled3 str. / 5
ovo je samo pregled
3 prikazano na 5 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 5 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 5 str.
preuzmi dokument
ovo je samo pregled
3 prikazano na 5 str.
preuzmi dokument

Multimedija u otvorenim i zatvorenim sistemima

Osnovni pojmovi o multimediji

Dugo vremena se smatralo da računarska tehnika i audio tehnika (tehnika rada sa zvukom ) nemaju ništa zajedničko, iz razloga što su suvremeni računari uređaji za obradu digitalnih informacija, dok je zvuk tipičan primjer analognih informacija. Zvučne informacije zapisivale su se na gramofonske ploče i magnetske trake, koji su tipični predstavnici analognih (kontinuiranih) medija. Do velike promjene došlo je nakon izuma optičkih kompakt diskova (CD-ova), na koje se muzički zapis, nakon prethodno obavljene digitalizacije, pohranjuje u digitalnom obliku, u vidu serije binarnih brojeva, slično podacima u računarskoj memoriji. Uređaji za reprodukciju kompakt diskova (CD-player) po svojoj strukturi veoma podsjećaju na strukturu digitalnih računara (imaju mikroprocesor). Na taj način je uspostavljena veza između računarske i audio tehnike.

Mada su se kompakt diskovi u početku koristili isključivo za zapis muzike, veoma brzo je primijećeno da bi kompakt diskovi mogli biti jako pogodan medij masovne memorije za pohranjivanje podataka i programa za računare .Današnji računari opće namjene mogu uz odgovarajuću opremu služiti kao CD-playeri , dok s druge strane, svi CD-playeri kao svoj ključni dio sadrže digitalni računar specijalizirane namjene. Savremeni elektronički muzički instrimenti poput raznih vrsta sintesajzera i ritam mašina, danas nisu ništa drugo nego digitalni računari specijalizirane namjene koji često koriste iste medije masovne memorije poput disketa kao i digitalni računari opće namjene.

Uskoro nakon objedinjavanja audio tehnike i računarske tehnike, i video tehnika (tehnika animirane slike, odnosno slike u pokretu) kao još jedan klasični primjer analogne tehnike, dobila je svoju digitalnu verziju, što je dovelo do potpunog brisanja granice između video tehnike i računarske tehnike. Danas je sasvim uobičajeno zapisivanja video materijala (filmova itd.) na kompakt diskove, a pogotovu na njihove specijalne verzije ekstremno velikog kapaciteta poznate pod skraćenicom DVD (Digital Video Disc). Stoga se danačnji računari mogu upotrebljavat za reprodukciju filmova, što je donedavno bila isključivo privilegija video rekordera. Postoji više definicija šta je zapravo multimedija. Najprihvaćenija je definicija po kojoj je multimedija tehnologija koja omogućava prikaz informacija u više različitih oblika, poput teksta grafike (statičnih, odnosno nepokretnih slika), animacije (pokretnih slika), video zapisa (animacija visoke kvalitete koje su obično praćene zvukom, poput filmova), muzike i govora. Multimedija se obično dijeli na multimediju u zatvorenim sistemima i multimediju u otvorenim sistemima. Multimedija u zatvorenim sistemima podrazumijeva multimediju ostvarenu na računaru ili skupini povezanih računara (ili nekih srodnih uređaja), na kojima je unaprijed poznato kako su informacije organizovane, gdje se pohranjuju itd. S druge strane, multimedija u otvorenim sistemima podrazumijeva multimediju ostvarenu na sistemima računara i drugih multimedijskih uređaja koji su međusobno povezani putem globalnih računarskih mreža (obično Interneta), pri čemu se informacije na bilo kojem računaru mogu organizirati i pohranjivati na način koji je potpuno neovisan od načina organizacije i pohranjivanja informacija na ostalim računarima. Slika i propratni zvuk koji se javljaju u multimedijskom tehnologijama kao pratilac obično suhoparnih tekstualnih informacija, trebaju da korisniku pruže potpuni doživljaj prikazanog sadržaja.

PAGE 5

Neophodna hardverska podrška multimedijskim sistemima

Multimedijske tehnologije, kao i druge vrste računarskih i informacijskih tehnologija nisu izvodive bez odgovarajuće hardverska i softverske podrške. Jasno je da reprodukcija zvuka na računaru zahtijeva prisustvo zvučnika, odgovarajućih sintetizatora zvuka (zvučnih kartica), kao i odgovarajućih programa koji će generisati neophodne upravljačke signale sintetizatorima zvuka koji su potrebni da bi se proizveli odgovarajući zvukovi. Bitno je napomenuti da multimedija izuzetno velike računarske resurse (kako hardverske tako i softverske). Računari koji su opremljeni odgovarajućim hardverom i softverom za multimedijske primjene zvat ćemo multimedijski računari.

Razmotrimo šta je sve neophodno od hardverske podrške za multimedijske primjene. Krenut ćemo prvo od odgovarajućih ulaznih i izlaznih uređaja. Za prikaz statičnih slika brzina rada grafičkih kartica nije previše bitna, međutim za prikaz slika u pokretu neophodne su visokokvalitetne grafičke kartice, koje karakterizira visoka brzina prikaza slika. Pored dobre grafičke kartice potreban je monitor sa velikim ekranom i visokom rezolucijom. Savremene grafičke kartice često posjeduju i TV izlaz (TV out) koji omogućava priključenje računara na televizijski aparat i prikaz slike na televizijskom ekranu.

U koliko se multimedijske informacije trebaju prezentirati široj publici, neophodno je u popis neophodne opreme uključiti i multimedijski projektor. Ukoliko se pored reprodukcije video zapisa želimo baviti i kreiranjem video zapisa onda nam je neophodna i odgovarajuća digitalna kamera. U posljednje vrijeme sve su više u upotrebi specijalni adapteri, nazvani TV kartice ili TV tjuneri . To je uređaj koji omogućava prevođenje analognih informacija koje pristižu kroz televizijsku antenu, i koji se koriste u televizijskoj tehnici za prikaz slike na TV aparatima, u digitalne informacije koje se mogu prikazati na monitoru računara. Tako se pomoću odgovarajućeg softvera može gledati televizija pomoću računara. Za potrebe prezentacije zvučnih informacija (muzike i govora), neophodno je da računar posjeduje sintetizatore zvuka i zvučnike. Jednostavnije zvučne kartice su uglavnom integrisane na matičnoj ploči računara. Mada se zvučne kartice osjetno razlikuju po cijeni, takozvani uzorkovani zvučni zapis je približno isti, neovisno od kvaliteta zvučne kartice. Do velike razlike u kvaliteti zvuka dolazi jedino prilikom reprodukcije sintetiziranih zvučnih zapisa, kakvi se najviše koriste u programima za komponovanje uz pomoć računara i upravljanje elektoničkim muzičkim instrumentima. S toga skupe zvučne kartice treba da kupuju samo profesinolaci, dok će potrebe većine korisnika zadovoljiti i obične najjeftinije zvučne kartice. Zvučnici koji se priključuju na računare su uglavnom stereo zvučnici mada se mogu naći danas i sistemi od više zvučnika. Skoro sve današnje zvučne kartice imaju priključak za zvučni izlaz što im omogućava povezivanje na razglasne uređaje, kućnu audio opremu itd, kao i zvučni ulaz na koje je moguće priključiti mikrofon kao i klasične uređaje za reprodukciju zvuka (kasetofon)itd. Većina zvučnih kartica omogućava priključivanje elektroničkih muzičkih instrumenata (koji su zapravo, kao što smo već rekli, digitalni računari specijalizirane namjene) na računar opće namjene preko tzv. MIDI (Musical Instruments Device Interface) priljučaka. Midi koristi serijski prenos podataka, stoga MIDI priključak predstavlja jednu vrstu serijskih ulaznih vrata. Ovo ima višestruke primjene. Na primjer moguće je na računaru pripremiti neku kompoziciju u vidu notnog zapisa, koju je kasnije moguće reproducirati uz pomoć elektroničkih muzičkih instrumenata. Nakon što smo razmotrili neophodne ulazne i izlazne uređaje za multimedijske primjene, razmotrimo i zahtjeve na uređaje koji čine centralnu jedinicu računara, koji su mnogo manje uočljivi na prvi pogled. Veoma je važno napomenuti da su multimedijske informacije izuzetno bogate količinom informacija, stoga je za njihovo memorisanje neophodna velika količina

PAGE 5

memorije a za njihovu obradu izuzetno velika snaga procesora. Na primjer, audio kompakt diskovi troše blizu 10 MB memorijskog prostora za pamćenje jedne minute zvučnog zapisa. Stoga, multimedijski računari moraju obavezno biti opremljeni čitačima optičkih diskova (CD-a a po mogućnosti i DVD-a), jer su ovo jedni prenosivi uređaju masovne memorije koji su podesni za bilježenje multimedijskih informacija. ZA obradu multimedijskih informacija računar mora biti opremljen veoma moćnim procesorom i velikom količinom RAM memorije.

Neophodna softverska podrška multimedijskim sistemima

Uvođenje u razvoj multimedijskih sistema doveo je do potrebe razvoja odgovarajućih standarda za zapis multimedijskih informacija kao i odgovarajućeg softvera koji će rukovati tako zapisanim informacijama. Standardni formati zapisa grafičkih informacija, poput staičnih slika, razvijeni su i prije pojave multimedije i u njima ćemo govoriti u poglavlju (Računarska grafika), ostaje nam da razmotrimo način zapisa zvučnih informacija, i informacija u formi pokretnih slika (Animacija).

Za pamćenje zvučnih informacija postoje dva suštinski različita načina zapisivanja koje možemo nazvati uzorkovani (Sempolovani) zvučni zapis i sintetizirani zvučni zapis. Uzorkovani zvučni zapisi zasnivaju se na pamćenju uzoraka vrijednosti intenziteta zvučnog talasa koji je osnovni nosilac zvučnih informacija, uzetih u određenim vremenskim trenutcima. Drugim riječima, uzorkovani zvuči zapisi predstavljaju digitalni zapis odgovarajućeg analognog nosioca informacije-zvučnog talasa. S druge strane, sintetizirani zvučni zapisi sadrže informacije o visini, trajanju i boji pojedinih tonova koji čine zvučnu informaciju. U tom smislu, ovi zvučni zapisi slični su notnom zapisu koji se koristi u muzici za zapisivanje muzičkih kompozicija., i mogu se primijeniti samo za zapisivanje muzičkih informacija, ali ne i govornih informacija. Najjednostavniji format uzorkovanog zvučnog zapisa je tzv. WAV (od engl. Wave) format. Datoteke koje sadrže zvučni zapis u ovom formatu imaju na svom imenu nastavak .WAV. Ovaj format zapisa najčešće doslovno pamti uzorke vrijednosti intenziteta odgovarajućeg zvučnog talasa uzete u pravilnim vremenskim razmacima. Ovakav način zapisa omogućava izuzetno vjernu reprodukciju, ali je, sa druge strane, veoma zagtjevan po pitanju memorijskih resursa. Naime, prema Shannon-Nyquistovom teoremu o uzorkovanju, potrebno je uzeti barem 40000 uzoraka u sekundi da ne bi došlo ni do kakvih gubitaka informacija. U koliko želimo stereo zapis, ovo uzorkovanje je potrebno uzeti posebno za oba kanala zvuka. U koliko svaki uzorak zapišemo sa 16 bita (manji broj bita povećao bi gubitak informacija usljed kvantizacije), prosti računa daje blizu 10 MB po jednoj minuti zvučnog zapisa. Uzimanjem manjeg broja uzoraka po sekundi ovi memorijski zahtjevi se mogu smanjit. Međutim na taj način se gubi na kvaliteti zvuka. WAV format zapisa podržava i neke elementarne metode kompresije podataka. Da bi se omogućio zapis zvuka koji troši manje momorijskih resursa, razvijeni su razni algoritmi za kompresiju uzorkovanih zvučnih zapisa. Jedan od najboljih algoritama za kompresiju zvučnih zapisa ugrađen je u format uzorkovanog zvučnog zapisa poznat pod imenom MP3 format (punim imenom MPEG-1 layer-3), iz čega se vidi da je MP3 samo specijalni slučaj MPEG zapisa. Ovaj zapis dosta je srodan JPEG zapisu za kompresiju slika. MP3 zapis dovodi do izvjesne degradacije kvaliteta zvučnog zapisa i pomoću njega zvučni zapisi se mogu sabiti preko 10 puta (na oko Megabajt po minuti zvučnog zapisa) a da ljudsko ohu ne primijeti nikakvu razliku u kvalitetu u odnosu na WAV zapis. Pomoću MP3 zapisa mogu se postići i još veći faktori sabijanja (čak i preko 100 puta), ali u tom slučaju

PAGE 5

degradacija kvaliteta zvuka postaje sasvim primijetna. Zbog svojih izuzetno povoljnih osobina, MP3 je danas ubjedljivo najrasprostranjeniji format uzorkovanog zvučnog zapisa. Ima nastavak .MP3. Pored njega u široj upotrebi je i Real Audio format zapisa koji se prepoznaje po nastavcima .RA, .RM, .RAM. Utorkovani zvučni zapisi mogu da zapamte bilo kakve zvukove, poput laveža pasa, buke automobila itd. S druge strane, sintetizirani zvučni zapisi su u stanju da zapamte samo zvučne informacije koje imaju veoma pravilnu strukturu koja se može opisati nizom tonova (kao što su muzičke kompozicije). Ovaj zapis je mnogo ograničeniji od uzorkovanih zvučnih zapisa, ali posjeduje i određene prednosti. Pored toga što zauzimaju mnogo manje memorije, ponekad cijelu kompozciju koja traje nekoliko minuta je moguće zapisati na stotinjak kilobajta, mogu se reproducirati putem elektroničkih muzičkih instrumenata, i računar na osnovu njih može generisati notni zapis kompozicije, što je nemoguće postići pomoću uzorkovanjih zvučnih zapisa. Najrašireniji format sintetiziranog zvučnog zapisa je MIDI format (nastavak .mid) koji je prvenstveno bio razvijen za potrebe upravljanja elektroničkim muzičkim instrumentima. Ovaj format zapisa muziku posmatra kao niz događaja koji su je generirali (npr. Pritisak tipke sintesajzera, pritisak na dugme kojim se mijenja boja tona, udarac palicom u bubanj itd.). Za pamćenje animiranih slika razvijeni su mnogobrojni formati zapisa. Jedan od najjdenostavnijih formata zapisa animiranih slika predstavlja animirani GIF format, koji se sastoji prosto od slijeda slika od kojih se brzim izmjenjivanjem formira animacija. Dosta rasprostranjen format zapisa animiranih slika, koji pored slika može da pamti i propratni zvuk, je i SWF (Shock Wave Flash)format koji je razvijen namjenski od strane firme Macromedia za upotrebu u njihovim programima. Međutim, za potrebe video zapisa u kojima se javljaju pokretne slike visokog kvaliteta koje su obavezno praćene zvukom, i koji nerijetko traju dosta dugo, klasični formati zapisa animiranih slika nisu pogodni. Naime, uzmemo li da, čak i uz najbolju kompresiju, jedna viskokokvalitetna statična slika teško može zauzeti manje od tridesetak kilobajta, i pretpostavimo li da je za potrebe kvalitetnije animacije potrebno izmjenjivati 24 slike u sekundi, dolazi se do toga da je potrebno preko 40 MB za pamćenje jedne minute slike u pokretu. Izlaz iz ove poteškoće nađen je u činjenici da se susjedne slike u slijedu slika koje čine animaciju obično sasvim neznatno razlikuju, tako da je dovoljno pamtiti samo prvu sliku u slijedu, kao i razlike između svake sljedeće slike u odnosu na prethodnu sliku. Na ovim idejama zasnovani su mnogi algoritmi za kompresovano zapisivanje animiranih slika koji u sebe uključuju i mogućnost zapisa zvučnih podataka, tako da su idealni za pamćenje video zapisa. Najpoznatiji format za pamćenje video zapisa je MPEG (Motion Picture Experts Group) format, koji u sebe uključuje i MP3 format za pamćenje zvuka i koji omogućava kompresiju video zapisa i do 95%. Pored MPEG formata u upotrebi su i AVI format, Quick Time format itd. Nakon što smo se upoznali sa načinima zapisa multimedijskih informacija, možemo nešto reći i o odgovarajućem softveru koji rukuje ovim informacijama. Postoji ogroman broj različitih programa koji u manjoj ili većoj mjeri koriste multimediju. Stoga je veoma teško izvršiti odgovarajuću podjelu multimedijskog softvera. U nekim grubim okvirima, multimedijski softver možemo podijeliti u tri grupe:

• Softver za prikaz multimedijskih informacija • Softver za kreiranje multimedijskih informacija i multimedijskih aplikacija • Softver za obradu multimedijskih informacija

Za prikaz multimedijskih informacija postoji mnoštvo programa. Windows operativni sistem sadrži pomoćni program CD Player koji omogućava reprodukciju audio kompakt diskova, kao i program Media Player, koji omogućava reprodukciju zvučnih zapisa (i uzorkovanih i sintetiziranih). Media Player ne podržava sve formate zvučnog zapisa, pa je za druge formate potrebno koristiti druge programe npr. za Real Audio koristi se Real Player, za MP3 koristi

PAGE 5

se Winamp itd. U poznate programe za reprodukciju video zapisa spadaju Active Movie, QuckTime, Movie Player, Micro DVD Player itd. Za kreiranje multimedijskih informacija i aplikacija postoji također mnoštvo programa koji se razlikuju po svojoj tačnoj namjeni. Općenito gledano programi ovog tipa omogućavaju korisniku kreiranje multimedijskih aplikacija (obično u formi prezentacija) koje objedinjuju tekst, statične slike, zvuk i animaciju. Među najpoznatije programe za kreiranje multimedijskih informacija i aplikacija spadaju Macromedia Authorware, Macromedia Director, Action, Asymetrix Toolbook itd. Među programima za obradu multimedijskih informacija naročito su u upotrebi programi za obradu zvučnih zapisa. Često korišten program za zapisivanje zvuka je Sound Recorder, koji dolazi pod Windows operativnim sistemom. Jedan od poznatih editora zvučnih zapisa je program Cool Edit Pro. Ako želimo koristiti konverziju zvučnih formata možemo to obaviti pomoću nekog od programa za konverziju. Često korišteni program za pretvaranje WAV formata u MP3 format je Xing AudioCatalyst, AudioGrabber itd.

PAGE 5

nema postavljenih komentara
ovo je samo pregled
3 prikazano na 5 str.
preuzmi dokument