Prethodnici ciklične teorije tumačenja društvenih promena, Beleške' predlog Klasicne socioloske teorije. University of Montenegro
Orionus
Orionus24 October 2015

Prethodnici ciklične teorije tumačenja društvenih promena, Beleške' predlog Klasicne socioloske teorije. University of Montenegro

DOCX (14 KB)
2 strane
343broj poseta
Opis
ciklizam
20poeni
poeni preuzimanja potrebni da se preuzme
ovaj dokument
preuzmi dokument
pregled2 strane / 2
preuzmi dokument

Prethodnici ciklične teorije tumačenja društvenih promena

U vremenskom pogledu, ciklične vizije istorijskih zbivanja prethode gledištima o nepovratnom toku i prvim teorijama koje tumače društvene promene kao stalni napredak. Ovakve vizije se javljaju u mnogobrojnim mitovima prvobitnih zajednica i plemena, a docnije i u delima antičkih mislilaca koji su takve predstave teorijski obradili.

Prema materijalu do kojeg su došli savremeni antropolozi istražujući nerazvijene kulture, čovek je u svojim najstarijim razmišljanjima, opsednut periodičnošću prirodnih pojava i težnjom da se sjedini sa svojim precima, i obnovi minuli „zlatni vek“.

Prvobitne predstave o cikličnim kretanjima istorijskog toka naravno ne predstavljaju razvijenu i koherentnu teoriju. Kod ideja o „stalnom vraćanju istog“ u društvima sa rudimentarnom podelom rada i razvojem naučne svesti ne možemo još govoriti o bilo kakvoj teoriji društvenih promena. Saznanje u okviru svakodnevnog života u ovim zajednicama je zdravorazumsko, te mu nedostaje sistematičnost i preciznost naučnih iskaza. U tom smislu, ne možemo govoriti o značajnijem uticaju ovih rudimentarnih zapažanja koja se formiraju u neposrednom dodiru sa svetom, na kasnije teorije rasta i opadanja, koje, uprkos nedostacima koje poseduju, ipak predstavljaju razvijene načine tumačenja društvenih promena.

Prvi pokušaji da se viziji o cikličnom kretanju istorijskog toka da određena koherentnost i sistematičnost dolazi od starogrčkih filozofa. Platon je pod zakon cikličnog kretanja podveo ne samo kosmos i prirodu, već i čoveka i njegovo društvo. Platonovo učenje o kružnom smenjivanju oblika vladavine predstavlja jedan takav poduhvat. Na početku kretanja se nalazi aristokratija, a pogoršanje ide počev od timokratije i oligarhije do demokratije, koju preterana sloboda i demagozi vode u tiraniju iz kojih je jedini izlaz vraćanje u aristokratiju.

Kod Platona već možemo uočiti jednu koherentiju i obuhvatniju teoriju koja je nastala kao plod autorovog posmatranja državnih uređenja. Ona se pre svega razlikuje u odnosu na razmatrane rudimentarne uvide u večno vraćanje istog na taj način što tačno specifikuje uslove i situacije u kojima se ciklična kretanja pojavljuju. Nisu u pitanju bile neodređene spekulacije o kosmosu i ustrojstvu svega postojećeg, već je autor pokušao da ponudi uvide koji su mnogo potpuniji.

Kada su u pitanju antički autori, teoriju o rastu i opadanju zastupao je i rimski istoričar Polibije. Njegov pokušaj se pre svega odnosi na objašnjenje pervertiranja kraljevine u tiraniju. Potom dolazi do smene tiranije u aristokratiju, koja prelazi u oligarhiju. Nakon toga demokratija se javlja kao najrazumnije rešenje. Kada se ona pretvori u vladavinu gomile, ohlokratiju, postoje svi uslovi da se krug konačno zatvori ponovnim vraćanjem istog .

Srednjovekovni mislioci su takođe razvijali ciklične teorije društvenih promena. Ibn Kaldun je autor za koga se vezuje ideja o ponavljanju . U istoriji srećemo stalna ponavljanja. On smatra da postoji životni tok civilizacija analogan razvoju ljudskih bića kao sled rast-zrelost-starenje. Takođe, postoje i ciklusi političkih režima i ciklusi solidarnosti i društvenih veza. Društvene veze prvo postaju intenzivne, zatim se pogoršavaju sa uvećanjem blagostanja da bi se kasnije ponovo uspostavile na novim osnovama.

Takođe, među srednjovekovnim prethodnicima treba istaći Đanbatistu Vika. On je prvi autor koji je u svom delu Nova nauka istakao da se ljudsko društvo i istorija mogu proučavati naučno. To je stoga što su društvo i istorija proizvodi ljudi, pa stoga moraju biti dostupni ljudskom saznanju. Viko je u svojim

istraživanjima došao do zaključka o pravilnosti po obrascu spirale.Ciklusi se ponavljaju na višim nivoima, uz manje modifikacije. Na svakom novom nivou, nastaju novi fenomeni.

komentari (0)
nema postavljenih komentara
budi prvi koji ce napisati!
preuzmi dokument