Prikaz monografije Srbija 1217, Ostalo' predlog Istorija Balkana. University of Kragujevac
filip-aleksandric
filip-aleksandric5 December 2017

Prikaz monografije Srbija 1217, Ostalo' predlog Istorija Balkana. University of Kragujevac

DOCX (25 KB)
5 strane
9broj poseta
Opis
Srbija 1217- Stvaranje kraljevine je monografija Radivoja Radića o počecima srpske srednjovekovne države.
20 poeni
poeni preuzimanja potrebni da se preuzme
ovaj dokument
preuzmi dokument
pregled3 strane / 5

ovo je samo pregled

3 shown on 5 pages

preuzmi dokument

ovo je samo pregled

3 shown on 5 pages

preuzmi dokument

ovo je samo pregled

3 shown on 5 pages

preuzmi dokument

ovo je samo pregled

3 shown on 5 pages

preuzmi dokument

Mira Radojević; Ljuborad Dimić, Srbija u Velikom ratu 1914-1918., Srpska književna zadruga, Beograd, 2014, 300 str

Mira Radojević (1959) je docent na Odeljenju za istoriju Filizofskog fakluteta . Doktorirala je 2004. godine sa disertacijom „Božidar Marković (1874-1946): Politička biografija“. Proučava istoriju jugoslovenske ,srpsko-hrvatske odnose, probleme demokrakratije i parlamentarizma, delovanje građanskih političkih stranaka, ulogu političke i intelektualne elite, posleratnu jugoslevsku emigraciju. Dopisni je član SANU za istoriju 20. veka. Osim ove, objavila je još dve monografije „Udružena opozicija (1935-1939)“ i „Naučnik i politika“ .

Ljubodrag Dimić (1958) je dopisni član SANU i redovni profesor na Odeljenju za istoriju Filozofskog fakulteta od 2002. godine. Doktorirao je 1993- disertacijom „Kulturna politika u Kraljevini Jugoslaviji 1929-1941“. Izučava istoriju Jugoslavije i Balkana, posebno odnose politike i kulture, istoriju društva, odnos države i verskih zajednica, manjisko pitanje, delatnost inteligencije i njenu društvenu ulogu, istoriju institucija, istoriju istoriografije.

Po rečima autora, namera ove knjige je skretanje pažnje na pogubni uticaj političke revizije, rasvetljavanje događaja iz Prvog svetskog rata potencirajući se na Balkan i Kraljevinu Srbiju posle Berlinskog kongresa do kraja rata, 1918. godine.

Kjiga je podeljena na šest poglavlja koja su podeljena na tri ili četiri podpoglavlja , pri čemu su poglavlja poređana hronološki od Berlinskog kongresa do kraja Prvog svetskog rata, sa posebnom pažnjom na Kraljevinu Srbiju kao glavnu temu ove knjige:

1. Od Berlinskog kongresa do Sarajevskog atantata

2. Početak velikog rata

3. Ratna 1915. godina

4. Ratna 1916. godina

5. Rat i revolucija

6. Poslednja ratna godina

Prvo poglavlje se bavi Srbijom od Berlinskog kongresa do početka Prvog svetskog rata, deleći poglavlje na period od Berlinskog kongresa do Majskog prevrata ili ti vladavine Kralja Milana i Aleksandra Obrenovića, i zatim period vladavine krlaja Petra Karađorševića i dešavanja u Srbiji do Sarajevskog atentata.

Kao prvu važniju stvar, autori navode da kneževina Srbija, nakon Berlinskog Srbija, i ako dobija nezavisnost, nije zadovoljna svim ishodima, naročito time da oblasti koje su naseljene pretežno srpskim stanovništvom( Stara Srbija i Bosna i Hercegovina) se nisu našle u sastavu granica kneževine Srbije. Tu autori takođe napominju poražavajuću činjenicu da Rusko carstvo ipak nije naklonjeno interesima Srbije, što je dokazano stavovima Ruskog carstva tokom trajanja kongresa, što je dovelo do udaljavanja od carske Rusije i većoj naklonjenosti kneževine Srbije i kneza Milana Austrougarskoj monarhiji. Nakon poslednjih neuspešnih i skandaloznih godina

vladavine kralja Milana, na presto dolazi kralj Aleksandar. Od početka njegove vladavine pa do majskog prevrata, autori najveću pažnju daju smeni politčke vlasti u Srbiji, odnosno napore radikala da se osamostale od ekonomske zavisnosti prema Austougarskoj i ponovno vraćanje odnosa i okretanje prema Ruskom carstvu.

U drugom poglavlju autori detaljno opisuju početak rata, odnosno period od julske krize pa do kraja prve ratne godine. Autori napominju da je rat mogao izbiti svakog trenutka, govoreći time da je atentat u Sarajevu bio sam povod pomoću kog je Austro-Ugarska uz veliku pomoć I nagovor Nemačke ranije mogla objaviti rat Srbiji. Pozadinu svega autori počinju od Sarajevskog atentata I pokušavaju da objasne mesec dana do objave rata. Tu kao vrlo bitnu stvar ističu ultimatum koji je Austro-Ugarska uputila Kraljevini Srbiji 23. jula, znajući da njene uslove srpska vlada neće prihvatiti. U ovom poglavlju autori u više navrata pominju kolonijalne I teritorijalne pretenzije I interese Austro-Ugarske.

Do kraja poglavlja, opisuje se prva ratna godina,odnosno početak rata do jeseni 1914. godine. Uz veoma detaljan opis Cerske I Kolubarske bitke, autori obraćaju pažnju na odnos Srbije sa saveznicima, gde kažu da je Srbija imala samo dva formalna saveznika(str. 136), Grčku I Crnu Goru.

Deo pogavlja govori o izveštajima stranih novinara I Arčiblada Rajsa o zločinima Austro- Ugarske vojske nad srpskim stanovništvom tokom kratke okupacije nekih teritorija 1914. godine. Autori u ovom delu zaista do detalja prenose izveštaje I tačne opise mesta, događaja I načina na koji su vršeni sami zločini.

Treće poglavlje autori počinju opisujući stanje na ostalim frontovima, naročito na zapadnom i istočnom frontu. Napominju da je 1915. godina bila puna gubitaka i poraza za Silu Antante, primarno misleći na pokušaj Galipoljske ekspedicij, a zatim nepomeranje Italije i neuspeha na frontu. Kao jedinu pozitivnu stvar za Sile antante u 1915. god, autori biraju prevlast savezničke mornarice naspram mornarice Centralnih sila.

U nastavku poglavlja autori pokušavaju da prikažu posledice rata po Srbiju, prvenstveno misleći na stanje u gradovima, selima i ostalim naseljima. Uz pomoć veoma detaljnih izveštaja američkog novinara Džona Rida, autori uspevaju da na veoma dobar i do najsitnijeg detalja prikažu stanje i sve što je rat učinio u Srbiji. Iako su opisi doista dobri, može se napraviti slika o stanju koje nimalo nije prijatno za zamišljanje.

Poslednje podpoglavlje govori o povlačenju srpske vojske preko Albanije do albanske obale. Autori prvo napominju da saveznička pomoć u 1915. godini nije bila od nekog velikog značaja za Kraljevinu Srbiju,najpre bog toga što umesto vojne pomoći, saveznici su pokušavali da bez zvaničnih dogovora sa Srbijom pokušavaju da pripoje Bugarsku na svoju stranu, obećavajući joj srpske teritorije. Do kraja poglavlja se pominju detalji napada na Srbiju od strane Austro-Ugarske, Nemačke i Bugarske, pa zatim napori crnogorske vojske da daju vremena srpskoj vojsci za povlačenje, što je na kraju dovelo do kapitulacije Crne Gore. Takođe se nabrajaju statistički podaci o broju vojnika svig strana, gde autori najveću pažnju obraćaju na gubitke srpske vojske tokom povlačenja.

Četvrto poglavlje govri o ratnoj 1916. godini. Autori napominju da su 1916. godine vođene najvažnije bitke rata, naraočito na zapadnom i istočnom frontu, opisujući je kao „najkrvaviju“ ratnu godinu( 193. str). Navode da iako uvođenem tenkovskih jedinica u strojeve, možda ipak najvažnija stvar je bila artiljerska priprema. Autori iznose podatke da su u 1916. godini gubici u ljudstvu bili enormni. Samo na Somi se gubitak procenjuje oko 1.260.000 poginulih i ranjenih, dok je Rusija u toku 1916. godine igubila čak 4.500.000 ljudi.

U nastavku poglavlja, autori prikazuju stanje u okupiranoj Srbiji, gde se prvo govori o podeli teritorije između Austro-Ugarske, Nemačke i Bugarske. Autori iskorišćavaju podatak iz knjige Andreja Mitrovića, „Prodor na Balkan“, da bi na najjednostavniji način opisali podelu okupirane Srbije: „ ...Anektirane teritorije severne Srbije budu pripojene Austriji, deo osvojenih oblasti bude pripojen Mađarskoj...,istočni i južni delovi Bugarskoj, a oblasti koje su se „naslanjale“ Albaniji budu predate ovoj državi“ (199. str). Dalje, autori prikazuju podatke o zločinima koje su Austro-Ugarska i Bugarska činila nad srpskim stanovništvom, kulturnom baštinom itd. Navodi se podatak da je u teritoriji koja je bila pod kontrlolom Austro-Ugarske raseljeno u logore ili ubijeno čak pola miliona ljudi manje u odnosu na početak rata.

Poslenji deo poglavlja se odnosi na Solunski front. Autori se u početku bave polemikom između Velike Britanije i Francuske i Rusije oko stanja na Solunskom frontu. Britanci su smatrali da porazom Srbije savezničke sile nemaju više šta tražiti na Balkanu. Nasuprot tome, Francuska i Rusija su smatrale da je Solunski front od vleike važnosti za dalji tok rata. Ostatak pogavlja se bavi početkom vojih akcija na frontu, gde autori naznačavaju napore srpske vojske u odnosu na manje aktivne savezničke armije.

U petom poglavlju, ratna 1917. godina je donela mnogo noviteta, odnosno dešavanja u Evropi. Kao glavne događaje i prekretnice rata, autori ističu revoluciju u Rusiji i njen izlazak iz rata i istovremeni ulazak SAD u rat na strani sila Antante. Po mišljenju autora, SAD kao neevropska sila, koja je do 1917. godine bila neutralna, ali je profitirala od rata, ima veliki uticaj u nastavku rata i dešavanjima nakon rata.(str. 234)

Autori naovde da je Srbija od i od ulaska SAD u rat i od promene vlasti u Rusiji imala koristi, naročito oko stvaranja zajedničke države i Jugoslovenske ideje. Autori nam to dokazuju na tako što opisuju napore Nikole Pašića i srpske vlade, da se što pre približe i kontaktiraju i SAD i Rusiju, ističući i predstavljati svoje ratne i posleratne ciljeve. Dovoljan je podatak koji je izneo autor, da je u SAD poslata srpska delegacija koja osim što se zahvalila visokim zvaničnicima SAD-a i traženja više ratne pomoći, skretala je i pažnju na važnost jugoslovske ideje.

Deo poglavlja govori i o održavanju i organizaciji Krfske konferencije. Smatrajući da ulaskom SAD-a u rat, izvesnost daljeg toka rata je već očekivana, autori govore da je Nikola Pašić već mogao da razmišlja o načinu i uređenju buduće države. Autori ističu da nakod donošenja Krfske dekalracije, članice antante i saveznici su imale drugačija mišljena i stavove, a naročito Kraljevina Italiji.

Šesto poglavlje se bavi poslednjom ratnom godinom, kako na zapadnom frontu, tako i na solunskom frontu i takodje se bavi dogovorima oko stvaranja Jugoslovenske države. Kao prvu činjenicu, autori prikazuje već veliki gubitak morala i povećan broj dezerterstva, naročito u Austro-Ugarskoj vojsci. Zatim se osvrću na poslednje pokušaje Centralnih sila da ofanzivama

pridobiju prilike na frontu, ali te ofanzive su po rečima autora bile većinski neuspešne. Poslednjih par pasusa u tom u prvom podpoglavlju autori iskoršćavaju da prikažu datume kapitulacija, posledice rata , kao i političke, teritorijalne i društvene promene u Evropi i svetu. Autori u drugom podpoglavlju pokušavaju da prikažu situacija koja nastaje oko stvaranja zajedničke jugoslovenske države.

Poslednji deo šestog poglavlja se tiče samog proboja solunskog fronta. Autori ističu da je dolazilo do protivljenja između britanske vlasti sa planovima francuske vlasti koja je podržavala zamisao srpske vrhovne komande da se što pre počne ofanziva. Kao razlog britanskog odbijanja, daje su britanci solunski front smatrlai sekundarnom i manje bitnom opcijom, jer su mislili da će promena na solunskom frontu doći tek nakon neke „odlučujuće bitke“ na zapadnom frontu.( str 267.) Dalje, autori detaljno opisuju proboj Solunskog fronta, davajući nam do značaja brojčano stanje savezničkih trupa i trupa Centralnih sila.

Kao zaključak, autori pokušavaju da razjasne motive na kojima se rat zasnivao, kao i pitanje ratne krivice. Kao motive, autori ističu teritorijalne pretenzije Nemačkog i Austro- Ugarskog carstva. Što se tiče kome pripada ratna krivica, autori citiraju izveštaj komisije za ratnu krivicu: „ Da odgovornost leži u celini na Centralnim silama koje su objavile ratu skladu sa svojom politikom agresije...Nemačka je, u saglasnosti sa Austro-Ugarskom, namerno odbijala sve predloge za pomirenje koje su iznosile sile Antante, kao i njihove mnogobrojne napore da se izbegne rat.“(str. 286.)

Što se tiče cilja ove knjige, kao nešto što će pomoći u rasvetljavnju istorije Prvog svetskog rata, mislim da u potpunosti može zadovoljiti sve misli i želje autora. Knjiga je doista veliki izvor informacija koje itekako donose neke novine.

Detaljnost ove knjige, i ako u nekim deleovima možda čak previše obimuje nepotrebnim detaljima, mislim da se može zanemariti zbog načina na koji su poglavlja ne skaču sa teme na temu, već su uredno hronološki povezana.

Filip Aleksandrić

komentari (0)

nema postavljenih komentara

budi prvi koji ce napisati!

ovo je samo pregled

3 shown on 5 pages

preuzmi dokument