tema je vucne karakteristike vozila predmet dinamika vozila , Ostalo' predlog Dinamika okeana. Drzavni Univerzitet u Novom Pazaru
elvir-draginovic
elvir-draginovic8 June 2017

tema je vucne karakteristike vozila predmet dinamika vozila , Ostalo' predlog Dinamika okeana. Drzavni Univerzitet u Novom Pazaru

DOCX (1 MB)
17 str.
1broj preuzimanja
148broj poseta
Opis
ovaj tekst je napravio Adis vrlo spreman momak
20 poeni
poeni preuzimanja potrebni da se preuzme
ovaj dokument
preuzmi dokument
pregled3 str. / 17

ovo je samo pregled

3 prikazano na 17 str.

preuzmi dokument

ovo je samo pregled

3 prikazano na 17 str.

preuzmi dokument

ovo je samo pregled

3 prikazano na 17 str.

preuzmi dokument

ovo je samo pregled

3 prikazano na 17 str.

preuzmi dokument

INTERNACIONALNI UNIVERZITET TRAVNIK

SAOBRAĆAJNI FAKULTET

SEMINARSKI RAD PREDMET: DINAMIKA VOZILA

TEMA: Vučno dinamičke perfomanse drumskih vozila

Profesor : Ime i prezime :

doc. dr. Sarvan Muhamed Adis Begović

Travnik,

Juni 2017.

SADRŽAJ

1.UVOD

Analiza otpora kretanja dovodi do podatka o veličini obimne tj. vučne sile koju je potrebno

realizovati na pogonskom točku da bi bio ostvaren određeni režim kretanja. Sa druge strane,

da bi se znalo kolika je raspoloživa vučna sila, odnosno ona koju je realno moguće realizovati,

potrebno je poznavati performanse pogonskog motora i karakteristike transmisije putem koje

se snaga motora prenosi na pogonske točkove.

Zadatak motora je odavanje obrtnog momenta, odnosno snage, pri nekom broju obrtaja.Na

osnovu gornjih relacija, može se formulisati obrtni moment M i broj obrtaja n predstavljaju

parametre snage, a za konstantnu raspoloživu snagu je M⋅n = const, odnosno: pri jednom konstantnom nivou snage, potreba za većim obrtnim momentom se može realizovati samo pri

smanjenju broja obrtaja, i obrnuto, smanjenjem opterećenja u vidu manjeg obrtnog momenta

moguće je povećati broj obrtaja pri kome se savladava opterećenje. Promjena vrijednosti M i

n u skladu sa uslovima kretanja, pri datoj snazi, naziva se transformacija parametara snage.

3

2.DRUMSKA VOZILA

2.1.POJAM I VRSTE

Drumsko vozilo je svako sredstvo namijenjeno za kretanje po putu osim pokretnih stolica za

nemoćna lica bez motora, i dječijih prevoznih sredstava. Mogu biti sa i bez sopstvenog

pogona (bilo priključna ili pokretana nekim drugim izvorom - snagom vozača, vjetra...). Po

pravilu imaju točkove. Drumska motorna vozila se dijele:

- prema vrsti ostvarivog pogona i - prema namjeni.

Prema vrsti ostvarivog pogona drumska vozila se dijele na:

- drumska vozila na mišićni pogon, - drumska vozila na motorni pogon, - priključna vozila, - spregovi vozila (vučna) i zaprežna vozila.1

Prema namjeni drumska vozila se dijele na:

1. vozila za prevoz putnika i robe, 2. specijalna vozila, 3. radna vozila, 4. vozila unutrašnjeg transporta i 5. vojna vozila.

Mada se ovi skupovi vozila samo dj3elimično preklapaju, u praksi se umjesto drumska vozila

mnogo više koristi termin motorna vozila ili čak automobili. Osim očigledne razlike da

motorna vozila imaju motor, razlika je i u tome što ona mogu biti projektovana za kretanje po

bespuću, tj. u terenu i mogu umjesto točkova imati i gusjenice. Takođe u ovu grupu spadaju i

radna vozila (traktori, buldožeri i sl. samohodne mašine) i dr. vozila koja nisu namijenjena

kretanju po putu (već npr. u zatvorenom prostoru).

1 Stefanović, A., Drumska vozila, Mobilne mašine i drumska vozila, Mašinski fakultetUniverziteta u Nišu, Niš, 2008.str.26

4

Slika 1. Moderno koncipiran putnički automobil "Honda Jazz"

U principu sve karakteristike i veličine vozila se deklarišu prema nacionalnim ili

međunarodnim standardima. Standardi međusobno nisu isti, niti su isti uslovi prema kojima se

obavlja ispitivanje određenih karakteristika, tako da o ovome mora da se vodi računa kod

poređenja karakteristika proizvođača vozila u različitim državama.2

Slika 2. Skup turističkog autobusa i putničke prikolice

2Stefanović, A., Drumska vozila, Mobilne mašine i drumska vozila, Mašinski fakultet Univerziteta u Nišu, Niš, 2008.str.27

5

3.VUČNO DINAMIČKE PERFOMANSE DRUMSKIH VOZILA

3.1.OPĆE ODREDNICE

S obzirom da je mjerilo funkcionalne sposobnosti transportnih vozila brzina kretanja, veze

između vučno-dinamičkih karakteristika transportnih vozila i brzine vozila su neposredne i

jednoznačne. Vučno-dinamičke karakteristike transportnih vozila mogu da se analiziraju,

procjenjuju i predviđaju na različite načine.3 Posebno je prikladno da se za ovo koristi tzv.

vučni dijagram ili dijagram vuče. Dijagram vuče transportnih vozila predstavlja grafičku

interpretaciju vučnog bilansa, odnosno ravnoteže vučnih sila i sila otpora, i to za sve moguće

brzine kretanja vozila. Jednačina ravnoteže vuče je definisana kao:

Jednačina ravnoteže vuče predstavlja vezu spoljnih otpora i sila na obimu pogonskih točkova

za neku datu brzinu.

3.2.DIJAGRAM VUČE

Jednačina ravnoteže vuče predstavlja vezu spoljnih otpora i sila na obimu pogonskih točkova

za neku datu brzinu.Određivanje karakterističnih režima kretanja može biti zasnovano ili na

silama koje djeluju na automobil ili na karakteru promjena brzina.

Sa tim u vezi, postoji i podjela karakterističnih režima na kretanje pod dejstvom vučne sile,

kretanje kada vučna sila ne djeluje i kretanje pod dejstvom kočne sile.Ako je određivanje

karakterističnih režima zasnovano na karakteru promjena brzina; onda se razlikuju kretanje

konstantnom brzinom (ravnomjerno), kretanje sa ubrzavanjem i kretanje sa

usporavanjem.Sasvim je razumljivo da kretanje pod dejstvom vučne sile može biti u odnosu

3Stefanović, A., Drumska vozila, Mobilne mašine i drumska vozila, Mašinski fakultet Univerziteta u Nišu, Niš, 2008.str.28

6

na promjene brzine ravnomjerno, ubrzavanje ili usporavanje. Isto tako i druga dva mogu biti

ravnomjerna, sa ubrzavanjem ili usporavanjem.

Dijagram vuče:

Prvo se nanosi otpor kotrljanju i otpor vazduha. Kako otpor uspona ne zavisi od brzine, za

različite vrijednosti uspona se dobijaju krive koje su paralelne Rf+Rv. Da bi se nacrtala

zavisnost obimne sile na pogonskim točkovima Fo, neophodno je da se zna spoljna brzinska

karakteristika motora i prenosni odnosi u sistemu za prenos snage. Tada je za bilo koju

ugaonu brzinu obimna brzina jednaka:4

4Stojić, B., Teorija kretanja drumskih vozila, Departman za mehanizaciju i konstrukciono mašinstvo - Katedra za motore i vozila, Novi Sad, 2009.str.106

7

C i C1 su konstante za svaki stepen prenosa. Me i ωe odgovaraju istom režimu rada motora.

Na taj način se dobija zavisnost Fo=f(v) za svaki stepen prenosa.

Da bi se ocijenila uspješnost rješenja sistema za prenos snage u vezi sa stepenom iskorišćenja

snage motora, na dijagramu se nanosi tzv. hiperbola vuče, koja predstavlja odnos vučne sile i

brzine kretanja za uslov Po=const.

Šrafirane površine na dijagramu označavaju zone u kojima se ne može iskoristiti puna snaga

motora. Ukoliko su ove zone manje, mijenjački prenosnik sistema je uspješnije riješen. Kako

je obimna sila na pogonskim točkovima određena u zavisnosti od poznatih otpora kretanja, iz

vučnog dijagrama može da se odredi tzv. višak vučne sile koji se može iskoristiti za

savlađivanje ostalih otpora kretanju (uspona, ubrzanja, poteznica).5 Time se omogućava

analiza vučnih karakteristika na osnovu ovog dijagrama. S obzirom da performanse vozila

zavise od uslova prijanjanja, dijagram vuče je potpun kada se u njega unese i graničan uslov

prijanjanja tj. vrijednost maksimalne obimne sile na pogonskim kretačima.

5Stojić, B., Teorija kretanja drumskih vozila, Departman za mehanizaciju i konstrukciono mašinstvo - Katedra za motore i vozila, Novi Sad, 2009.str.107

8

3.3.DINAMIČKA KARAKTERISTIKA

Osnov za analizu vučnih karakteristika vozila (sposobnost zaleta, ubrzanja, savlađivanje

drugih otpora) je vrijednost viška vučne sile. Međutim, samo na osnovu toga ne mogu da se

donesu svi potrebni zaključci, posebno ako se radi o ubrzanju (savlađivanju različitih otpora

kotrljanja) vozila.

Zbog toga se vučno - dinamičke karakteristike vozila analiziraju na osnovu izvedenih

veličina, u funkciji od težine vozila. Jedna takva izvedena veličina je DINAMIČKA

KARAKTERISTIKA VOZILA. Ona predstavlja odnos razlike vučne sile i otpora vazduha

9

prema ukupnoj težini vozila. U izrazu za dinamičku karakteristiku su zastupljeni svi parametri

koji karakterišu dinamička svojstva transportnih vozila. Na slici je dat primjer dijagrama

dinamičke karakteristike za vozilo sa pet stepeni prenosa.6

U slučaju ravnomjernog kretanja dinamički faktor je jednak ukupnom koeficijentu otpora

puta. U cilju određivanja maksimalne brzine vozila, u dijagramu se nanose ukupni otpori puta,

koji mogu da budu iznad, da sjeku, ili ispod krive dinamičkih faktora. Ako prava presijeca

krivu dinamičkog faktora u jednoj tački, tada je maksimalna brzina v1, na primjer.

Ako prava presjeca krivu u dvije tačke, tada je maksimalna brzina v3, na primjer, a

ravnomjerno kretanje može da se ostvari pri brzini v2 kao i pri v3. U slučaju da se prava

6Vučno-dinamičke performanse vozila - Teorija kretanja drumskih vozila, https://tkdv.files.wordpress.com/2012/05/p06-vucno-dinamicke-performanse.pdf (Datum pristupa: 04.06.2017.)

10

nalazi iznad krive dinamičkih karakteristika, tada kretanje nije moguće, odnosno može da se

vrši sa usporenjem (zavisi od motora). Maksimalni uspon:7

Na osnovu dinamičke karakteristike može se vrlo uspješno analizirati uticaj ukupne težine,

odnosno veličine korisnog opterećenja vozila na njegove vučno-dinamičke karakteristike

vozila. Jasno je da je za veću težinu D manje!, tj. dinamički faktor se umanjuje za onoliko

puta koliko je povećana težina vozila.8

7Vučno-dinamičke performanse vozila - Teorija kretanja drumskih vozila, https://tkdv.files.wordpress.com/2012/05/p06-vucno-dinamicke-performanse.pdf (Datum pristupa: 04.06.2017.)

8Deseti međunarodni simpozijum istraživanja i projektovanja za privredu danas, Ministarstvo prosvjete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije, Beograd, 2014.str.211

11

3.3.1.BILANS SNAGE

Pored dinamičkih karakteristika i drugih vidova ravnoteže sila, za analiziranje dinamičkih

svojstava transportnih vozila često se posmatra i ravnoteža, odnosno bilans snage. Pod

ravnotežom snage transportnog vozila se podrazumijeva jednakost koja pokazuje raspodjelu

snage motora na savlađivanje raznih otpora kretanju.9

Na slici je dat primjer analize bilansa snage u cilju procjene dinamičkih karakteristika vozila

sa jednim stepenom prenosa. Snaga P3 predstavlja višak snage koji se može iskoristiti za

savlađivanje dopunskih otpora, kao što je povećanje ukupnog otpora puta ili ubrzanje vozila.

U slučaju ravnomjernog kretanja, snaga na pogonskim točkovima Po se troši na savlađivanje

ukupnog otpora puta i otpora vazduha. Najveća brzina se postiže kada je snaga na pogonskim

9Deseti međunarodni simpozijum istraživanja i projektovanja za privredu danas, Ministarstvo prosvjete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije, Beograd, 2014.str.212

12

točkovima jednaka zbiru snaga utrošenih na savlađivanje ukupnog otpora puta i otpora

vazduha.

Dijagram ravnoteže snage za vozilo sa više stepeni prenosa – pri promjeni stepena prenosa

mijenja se i brzina kretanja vozila.

3.3.2.KARAKTERISTIKE ZALETA

Veličina ubrzanja zavisi od niza činilaca a prije svega od brzine kretanja vozila i prenosnog

odnosa u sistemu za prenos snage.10

10Knor, P., Dinamika motornih vozila, Mašinski fakultet Univerziteta u Sarajevu, Sarajevo, 2006.str.64

13

3.3.3.UTICAJ PRENOSNIH ODNOSA

Vučno dinamičke karakteristike vozila zavise se i od prenosnih odnosa u sistemu za prenos

snage. To praktično znači da izbor prenosnih odnosa kako u mijenjačkom tako i u glavnom

prenosniku treba da bude rukovođen ostvarivanjem potrebnih vučno dinamičkih karakteristika

vozila. Analiza uticaja prenosnih odnosa u glavnom prenosniku može da se sprovede preko

dijagrama snage, za različite usvojene vrijednosti prenosnih odnosa u glavnom prenosniku.

14

Osnovni zaključci na osnovu analize dijagrama snage za različite prenosne odnose u glavnom

prenosniku su sljedeći:

- Maksimalna brzina kretanja vozila se ostvaruje pri prenosnom odnosu io3 - Interval promjene maksimalne brzine vmax je raltivno mali. Ovo je važno jer pruža

mogućnost da ne mijenajući mnogo veličinu maksimalne brzine kretanja vozila može

da se utiče na dinamičke osobine vozila u cilju njihovog poboljšanja. ‰ - Prenosni odnos u gl. prenosniku i05 obezbjeđuje velike rezerve snage u širokom

području brzine kretanja i uz relativno malo smanjenje maksimalne brzine. Međutim,

motor tada radi na visokom broju obrtaja što utiče na vijek trajanja i potrošnju

goriva.11

4.ZAKLJUČAK

Kod terenskih vozila, koja se kreću po različitim putnim uslovima pogotovo kod vozila sa

više pogonskih mostova, neposredno iza mjenjača se ugrađuje dopunski dvostepeni mjenjački

prenosnik. Osnovni zadatak teorije kretanja vozila je proučavanje dejstva sila na vozilo,

odnosno njihovih uzroka i posljedica. Prva podjela ove oblasti može se izvršiti prema

karakteru podloge po kojima se vozilo kreće, pa se posebno razmatraju: teorija kretanja po

tvrdim podlogama (drumska vozila), i teorija kretanja po mekanim podlogama (vanputna

vozila). U proučavanju kretanja vozila po mekanim podlogama, uzimanje u obzir mehaničkih

osobina zemljišta, prije svega njegovih napona i deformacija po kretanju, od suštinskog je

značaja.

S obzirom na raznovrsnost tipova zemljišta, velik broj uticajnih parametara čije je su

varijacije u realnim uslovima često intenzivne i stohastičke (vlažnost, prostorna raspodjela

mehaničkih svojstava...), a na kraju i zbog kompleksnog naponsko – deformacijskog

ponašanja mekanog zemljišta, kretanje vanputnih vozila proučava se u okviru posebne

discipline, koja ovdje neće biti dalje razmatrana. U proučavanju kretanja drumskih vozila,

vozilo se kreće po nedeformabilnoj podlozi odnosno mehanička svojstva podloge su takva da

11Knor, P., Dinamika motornih vozila, Mašinski fakultet Univerziteta u Sarajevu, Sarajevo, 2006.str.65

15

se njene deformacije pod uticajem vozila mogu zanemariti. Disciplina koja proučava kretanje

vozila po tvrdim podlogama se uobičajeno naziva dinamika vozila.

Analiza otpora kretanja dovodi do podatka o veličini obimne tj. vučne sile koju je potrebno

realizovati na pogonskom točku da bi bio ostvaren određeni režim kretanja. Sa druge strane,

da bi se znalo kolika je raspoloživa vučna sila, odnosno ona koju je realno moguće realizovati,

potrebno je poznavati performanse pogonskog motora i karakteristike transmisije putem koje

se snaga motora prenosi na pogonske točkove.

Mijenjački prenosnik – vrši transformaciju broja obrtaja i momenta motora radi

prilagođavanja vučnih karakteristika vozila trenutnim uslovima eksploatacije raspolaže većim

brojem stepeni prenosa radi mogućnosti realizacije što šireg dijapazona uslova kretanja vozila

a kod pojedinih vrsta vozila (teretna vozila, traktori...) može postojati više od jednog

mjenjačkog prenosnika. Kardanski prenosnik (kardansko vratilo sa kardanskim zglobovima) –

vrši prenos snage između udaljenih ili međusobno relativno pokretnih komponenata

transmisije bez transformacije parametara; energetski gubici su u opštem slučaju mali,

ponekad zanemarljivi.

5.LITERATURA

1. Deseti međunarodni simpozijum istraživanja i projektovanja za privredu danas, Ministarstvo prosvjete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije, Beograd, 2014.

2. Knor, P., Dinamika motornih vozila, Mašinski fakultet Univerziteta u Sarajevu, Sarajevo, 2006.

3. Stefanović, A., Drumska vozila, Mobilne mašine i drumska vozila, Mašinski fakultet Univerziteta u Nišu, Niš, 2008.

4. Stojić, B., Teorija kretanja drumskih vozila, Departman za mehanizaciju i konstrukciono mašinstvo - Katedra za motore i vozila, Novi Sad, 2009.

5. Vučno-dinamičke performanse vozila - Teorija kretanja drumskih vozila, https://tkdv.files.wordpress.com/2012/05/p06-vucno-dinamicke-performanse.pdf

(Datum pristupa: 04.06.2017.)

16

17

komentari (0)

nema postavljenih komentara

budi prvi koji ce napisati!

ovo je samo pregled

3 prikazano na 17 str.

preuzmi dokument