Download Script for role playing and more Summaries Mathematics in PDF only on Docsity!
Script for the 333 years Spanish Colonization in the Philippines Warning: Watch at your own risk. This video is for educational purpose only. Not political, not physical, not mental, not religious, not calculus, not thing. Kung sensitive ka, mag take ka nalang next year! Scenario: Discussing the issue of Indolence in the Philippines. (The 4-character gathered in a coffee shop to have a conversation about the issue of indolence in the Philippines. John: (Expresses concern) Palagi nalang akong nakakabasa sa internet at sa mga dyaryo ng tungkol daw kuno sa katamaran ng mga Pilipino. Maging sa mga balita ay iyon din ang laman, nakakadismaya marinig at pakiwari koy di namn iyon totoo. Maria: (Interrupts) John, I understand your concern, but we also have to acknowledge that there are people who choose to be idle (lazy) when they have opportunities to work and make a difference. Puro asa lang kasi sa gobyerno. Pedro: (Enters the conversation) Maria, I understand your point, but it is important for us to investigate the underlying causes of this so called “indolence” Marami sa mga Pilipino ay walang maayos na (access) sa edukasyon at magandang mga job opportunities, and that (perpetuates) the cycle of indolence. Sofia: (Joins in) Pedro, youre right. When I started my business, I realized that lack of skills and training were significant barriers for many unemployed individuals. By offering internships and training programs, we can help empower individuals and break this cycle of indolence. John: (Nods in agreement) Ang ganda ng naisip mo Sofia, napakahalaga na magtulungan tayo sa lipunang ito upang maialis sa atin ang nakakdismayang usaping ang mga Pilipino ay mga tamad. Sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga oportunidad at suporta. Maria: (Recognizes the importance of collective effort) Tumpak ka dyan, ang pagbabago ay di mangyayari sa isang gabi lang, but if we all take responsibility and contribute in our ways, makakagawa tayo ng malaking pagbabago. Pedro: (Reflects) Tama ka dyan, addressing indolence requires a multi-faceted approach. The government should invest in education and job creation, while businesses and individuals need to provide mentoring and traning opportunities. Maria: Btw everyone naka vlog pala tayo so say “hi” guys. (All of them saying “hi” in unison). It’s the book from my instructor saying that I should read it, can you join me? John: Oo ba. ANG KALAYAAN NG PILIPINAS KASAYSAYAN NG PAGSAKOP NG MGA KASTILA Nagsimula ito noong 1519, Si Magellan, isang Portuges, ay nagsimula ng ekspedisiyon upang hanapin ang Spice Island at siya ay lumapit sa hari ng Espanya at Binigyan siya nito ng limang barko at 264 na manlalayag. Sa halip na makarating sa nasabing pulo, napunta sila sa pulong malapit sa Samar. Nakarating sila sa pulo ng Homonhon noong ika 16 ng Marso, 1521. Sa baybayin ng Limasawa, ipinagdiwang nila ang unang misang Katoliko noong Marso 31, 1521. Pumunta sila patungong Cebu at nakipagkaibigan kay Rajah Humabon, hari ng Cebu. Ang mga pulo ay pinangalanan ni Magellan bilang Kapuluan ni San Lazaro, at inangkin ang mga lupain para sa Kaharian ng Espanya. Ngunit namatay si Magellan sa pakikipaglaban sa pangkat ni Lapu-Lapu dahil sa pagtutol niya sa pamamahala ng Espanya. Noong Nobyembre 1, 1542, sinimulan ni Ruy Lopez de Villalobos ang kanyang ekspedisyon sa Pilipinas mula sa Barra de Navidad, New Spain o Nueva España (ngayon ay Mexico). Siya ang bayaw ni Antonio de Mendoza, noo'y viceroy ng Bagong Espanya, na nagtalaga sa kanya na kumander ng ekspedisyon. Narating ni Villalobos ang Mindanao noong Pebrero 2 ng sumunod na taon, ang unang Kastila na gumawa ng mga eksplorasyon sa Islang iyon. Siya ang nagbigay sa mga islang ito ng pangalang "Felipinas" bilang parangal sa Crown-prince, Don Felipe ng Espanya, na kalaunan ay naging
Hari Felipe II. Ipinagkaloob niya ang pangalang ito noong 1543. Sinabi ni Dr. Jose Rizal sa kanyang anotasyon sa Kasaysayan ng Pilipinas noong 1609 ni Morga, na unang ibinigay ni Villalobos ang pangalang "Felipinas" sa isa sa mga isla sa timog, Tandaya, na ngayon ay maaaring Leyte, at ang pangalang ito ay pinalawak nang maglaon. sa buong kapuluan. Sinabi ni Pablo Pastells, S.J., na ang pangalang "Felipinas" ay kinumpirma ni Haring Felipe II sa isang kautusang may petsa sa Villadolid, Espanya at itinuro sa (sa ngayon) viceroy ng Nueva España, si Don Luis de Velasco, noong Setyembre 24, 1559. Samantala, ang mga Portuges, na noon ay naitatag na sa Moluccas, ay tinutulan ang anumang pagtatangka ng mga Kastila na manirahan sa mga karatig na isla at itinuring si Villalobos bilang isang kaaway. Matapos ang dalawang taong paghihirap at pakikibaka, napilitan siyang ilagay ang sarili sa kamay ng mga Portuges. Siya ay umalis patungong Espanya sa isa sa kanilang mga barko at inagaw ng isang malignant na lagnat na nagwakas sa kanyang buhay sa Amboina (Maluku) noong Biyernes Santo ng 1546. Noong ika- 20 ng Nobyembre 1564, lumayag ang 500 katao sa pamumuno ni Miguel de Legaspi mula sa Barra de Navida, Nueva Espanya. Nakarating sila sa Cebu noong ika- 13 ng Pebrero 1565. Miguel Lopez: Walang tauhan ng hukbong dagat ang mangangahas na bumaba sa lupa ng walang permiso mula sa akin at sinumang pupunta roon ay hindi dapat gumamit ng pwersa o manakit ng mga katutubo, kumuha ng anumang bagay na hindi nila pag- aari, hindi gagalawin ang mga sakahan o pananim at hindi gagawa ng anumang kontrata ng walang pahintulot sa mga opisyal ng mahal na hari. Sino mang lalabag dito ay mahaharap sa mabibigat na parusa at para sa kapitan na kumunsinti ang parusa aypensyon suspension sa kanilang posisyon. Tauhan: Masusunod, Heneral! Nangyari din ang mga local na tribo ay palaging nasa digmaan sa pagitan nila, kaya’t hindi nila Nakita ang mga Espanyol bilang kanilang mga kaawa. Dahil sa mga ito, si Legaspi ay nakakuha ng iba’t ibang mga isla na bumubuo sa archipelago na halos walang mga salungatan o paglaban mula sa mga lokal. Hari ng Espanya: Ang mga mamayan ng espanya ay ang lahat ng mga tao na nagmula sa mga teritoryo ng Espanya at nakatira sa anumang banyan ng mga teritoryong iyon. Mananalaysay: Ang Pilipinas ay hindi isang kolonyang espanya kungdi isang lalawigan na tinuturing probinsya ng bansang espanya. Matapos ang panahon ng Espanya Emilio Aguinaldo: Pinagsishan ko na lumaban sa mga Espanyol sa pamumuno ng mga Espanyol itinuring kaming mga Pilipino na mamamayang Espanyol. Ngunit ngayon sa ilalim ng Amerika kami ay tagabili lamang ng mga produkto mula sa kanilang bansa hindi nila kami ginawang parte ng estado ng amerika pinakitunguhan akong kapatid ng mga Espanyol. Ang hari ng Espanyol ay hari ko pa rin. NOONG unang araw ng Agosto 1762, mahigit 1,600 sundalo at mahigit 4,000 marinong British ang lumaot sa 14 barkong pandigma mula sa Madras, ang sakop ng Britain sa India, patungo sa Pilipinas upang sakupin ang Manila. Pagkaraan ng halos 2 buwan ng paglayag, biglang sumulpot ang malakas na hukbong dagat ni Vice Admiral Samuel Cornish sa Manila Bay nuong Septiembre 23, 1762 at nagsimulang sumalakay. Nataranta ang hukbong Espanyol sa Manila, ni hindi nila alam na may digmaan pala ang Espanya laban sa Britain. Pati ang governador general nuon ay hindi general o sundalo man lamang, kundi mismong ang arsobispo ng Manila, si Manuel Antonio Rojo, mula nuong Julio 1761, mahigit 1 taon bago biglang sumalakay ang mga British. Mabilis lumusong ang 1,600 sundalo ni Brigadier General William Draper sa Moratta (nayon ng mga Moro, ang tawag ng Espanyol sa mga Muslim ng Manila. Malate ang tawag ngayon, duon nausog ang mga dating pinuno at maharlika ng Manila pagkatapos sakupin ang kanilang kaharian nina Miguel Lopez de Legazpi nuong 1571), wala pang 3 kilometro mula sa Intramuros, at sinakop ang maliit na kuta duon (polverina) na imbakan ng polvora ng kanyon ng mga Espanyol.Noong Octobre 6, 1762 ibinigay ang buong Polverina Malate Pilipinas ng espanyol sa British. Habang, Octobre 10, 1762, sinakop din ng mga British ang Cavite. Sa buong salakay, 17 British lamang ang napatay at 17 ang nasugatan. Ang mga digmaang pansarili ng mga Espanyol sa Amerika at ang panibagong imigrasyon ay humantong sa mga pagbabago sa pagkakakilanlang panlipunan, kung saan ang terminong Filipino ay
Calendonia: ere lang, kaya mo iyan! Francisco: teodora aking sinta, kaya mo yan, naririto lamang ako sa iyong tabi. Teodora: ahhhhhhhhhhh(lumabas na ang bata) Calendonia: teodora, lalaki ang iyong anak. teodora: ( maluha luha) Francisco: ito na Ang anak natin mahal ko.( nakangiti) NARRATOR: ang ina ni rizal ay isang kaniyang unang guro at nagturo sa kanya ng abakada noonh sya at tatlong taon pa lamang, noong sya naman ay tumutulong ng siyam na taon ay ipinadala sya sa biñan, laguna upang mag-aral sa ilalim ng pamamatnubay ni justiano aquino cruz. Tinuruan ni Doña Teodora ang kanyang anak na si Rizal kung paano umunawa ng Espanyol. Tumingin si Rizal sa liwanag na umiikot sa paligid ng lampara. Sinabihan ng inang gamu-gamo ang kanyang anak na huwag manatili sa lampara ngunit ang batang gamu-gamo ay tumanggi sa payo, kaya namatay ang batang gamu-gamo. Tinuruan si Jose ni Donya Teodora na bumasa sa wikang Kastila. Isang gabi binigyan niya si Jose ng isang aklat, EL AMIGO DE LOS NINOS. Sa Tagalog ang ibig sabihin nito ay "ANG KAIBIGAN NG MGA BATA". Heto ang isang aklat, Jose ang sabi ng Nanay niya. Tignan mo kung mababasa mo ito. Tinignan ni Jose Kung mababasa niya ang aklat sa kastila, ngunit hindi niy ito mabasa. Kinuha ng Nanay niya ang aklat at ito ang sinabi niya." Ah, hindi ka pa makababasa sa wikang Kastila. Makinig ka at babasahin ko ito para sa iyo." Nang buksan niya ang aklat, nakita niyang maraming drowing ang mga pahina nito. Heto ang isang aklat, Jose ang sabi ng Nanay niya. Tignan mo kung mababasa mo ito. Tinignan ni Jose Kung mababasa niya ang aklat sa kastila, ngunit hindi niy ito mabasa. Kinuha ng Nanay niya ang aklat at ito ang sinabi niya. "Ah, hindi ka pa makababasa sa wikang Kastila. Makinig ka at babasahin ko ito para sa iyo." Nang buksan niya ang aklat, nakita niyang maraming drowing ang mga pahina nito. "Sino ang may gawa ng mga nakakatawang mga larawan ito? Ang tanong niya. Ako po, Nanay". "Ah I pilyo kang bata. Mula ngayon huwag mong guguhitan ng kung anu-anong mga larawan ang mga pahina ng alinmang aklat?". Matapos mapagalitan si Jose nagsimula na siyang magbasa sa liwanag ng ilawang langis. Sa simula, nakikinig si Jose sa kanyang pagbabasa. Hindi naglaon nawalan na siya ng kawilihan. Hindi niya maunawaan ang binabasa ng Nanay niya. Natawag ang pansin niya sa ningas ng ilawang langis. Napansin ni Donya Teodora na hindi nakikinig si Jose sa kanyang binasa. Isinara niya ang aklat. "Makinig ka sa akin, Jose," ang sabi niya. "May ikukuwento ako sa iyo." "Nakikinig po ako, Nanay." Sinimulan basahin ng Nanay ang kuwento ng "Batang Gamugamo". Kwento ng Gamu-gamo sa Lampara: Pinagsabihan ng inang gamu-gamo ang kanyang anak na huwag lumapit sa apoy ng lampara para hindi siya masunog ngunit hindi nakinig ang anak. Siya ay lumipad at naglaro malapit sa apoy ng lampara at walang anu-ano ay nahagip siya ng apoy at namatay. Binasa niya ang kuwento sa wikang kastila. Pagkatapos, ikinuwento niya ito kay Jose sa Tagalog para maunawaan ito ng bata. Pagkatapos ng kuwento ni Donya Teodor, tinanong niya si Jose. "Alam mo ba ang nangyari sa munting gamugamong hindi sumunod sa kanyang ina? Ang mga batang hindi sumusunod sa kanilang mga magulang ay makakatulad din ng batang gamugamo. Hindi naniwala si Jose sa paalaala ng Nanay niya, para sa kanya, maganda ang ningas ng ilaw. Ang ningas na iyon ay kumakatawan sa isang mithiin sa buhay. Isang karangalan para kanino mang tao ang mamatay para sa kanyang mithiin katulad ng munting gamugamo. At gaya ng batang gamugamo siya ay nakatakdang mamatay na martir para sa isang dakilang mithiin. Government Employee: There's definitely a lot of wisdom you can get from that simple moth story and I think I can see another one. I can relate this to the usual overestimation of our own self- control. We always think that we are above our urges. We supposedly are. Though being around the trigger is never
a good thing to test it. Just like how the moth enthralled by the beauty of the burning light, we will all get sucked into the fire if we continuously play with it. Student: Parang tukso lang sa isang maling relasyon. Yung alam mong mali; alam mong hindi tama, yung akala mo friendly pero di naman pala. Yung akala mo sayo, kaya pinagsisiksikan mo ang sarili mo. Yung hinahayaan lang kasi they think that they are in control, tapos mag-iinsist kahit mali. And then got burned later as expected. Concerned Citizen: Then mayroong mga kabataan na puro bisyo, yung akala nilang parte ito ng "growing up years" nila. Pressured by peers, yung sinusubukan nila thinking na madali lang itong takasan. Akala nila malakas sila at naiiba sila kasi may bisyo sila. Kasi nga wala lang sa una, so they tried again. And again. And again. And they got burned. Entrepreneur: Then there's someone who gets a business proposal. An illegal one. Just a one-time big- time thing as he's told. It will earn big bucks and very low risk of being caught at all. Salivating by the idea of huge amounts of money, he jumped in. And it happened as promised. They earned big and didn't get caught. After a while, he was asked for another shot. It was good at first so the wall of hesitation slowly crumbled. Then it became a part of his system. He's gaining big and not getting caught. Until he got burned. Student: The burning light is beautiful, tempting, attractive but always dangerous. Akala natin in control tayo then we try to play around the fire hanggang sa maging habit natin to, yung tipong ang hirap nang iwasan. It is always too late to notice that families get broken, people get addicted to vices and illegal doers get caught, arrested or get killed. It's always too late to realize that our wings are already burning. Si Rizal ay isa ring gamu-gamong lumipad malapit sa apoy pero hindi para maglaro kundi lumaban sa nang-aapl. Siya ay pinagbawalan ng kanyang ina pero nagpatuloy pa rin. Gayunpaman, naging maimpluwensiya talaga angkanyang ina sa kung ano ang kanyang pinaniwalaan at pinaglaban. Siya ang nagturo kay Rizal maging matalino, mahusay gumawa ngtula at maging mabait na bata. Narinig nga niya noong labinganim na taon siya na sinabi ng kanyang ina sa kanyang ama. "Do not send him any more to Manila. He has learned enough. If he learns more they would cut his head." Maihahalintulad ang pangyayaring ito sa kwento ng gamu-gamo sa lampara. Ayaw ni Dona Teodora na lumapit ang kanyang anak sa apoy sapagkat ito ay ikakapahamak niya. Pinapahalagahan talaga ni Rizal ang edukasyon dahil na rin siguro sa pinamulat sa kanya ng kanyang ina. Sa kanyang liham kay Blumentritt, pinagmamalaki niya ang kanyang ina. "My mother is not a woman of ordinary culture. She knows literature and speaks Spanish better than I do. She used to correct my verses and gave me helps when I was studying rhetoric. She had a mathematical mind and read many books. Noong magsimula siyang mag aral sa ateneo municipal de manila, inalis niya ang tatlong huling pangalan na bumubuo sa kanyang buo ng pangalan, sa payo ng kaniyang kapatid na si paciano rizal at ng pamilyang mercado-rizal sa kadahilanang mas malayang makapaglakbay si rizal at mailayo ang kaniyang koneksyon sa kaniyang kapatid na minsan nang nagkaroon ng ugnayan sa gomburza, kaya ang kaniyang pangalan ay naging " jose protacio rizal". 1872(Pebrero 17) - Binitay ang tatlong paring sina Jose Burgos, Mariano Gomez at Jacinto Zamora sa Bagumbayan. Tagasalaysay: Noong Pebrero 17, 1872 ang kolunyal na pamahalaan ng kastila sa Pilipinas ay sinumpaan ng tatlong pari na tinatawag na Gamburza. Ang Cavite Mutinyvay sinasagawa sa pamamagitan ng pagtatanggal ng personal na benepisyo sa mga manggagawa tulad ng buwis at sapilitang pagtatrabaho na pinamumunuan ni Gobernador Heneral Rafael de Izguierdo. Ang tatlong secular na pilipinong pari ay napagbintangan na nagoasimula ng rebelyon noong gabi ng Pebrero 20, 1872. Ang tatlong pari ay inakusahan, nilitis at pinatawan ng kaparusahan na pagkamatay sa pamamagitan ng paggarote na walang tulong ng abogado upang sila ay depensahan. SCENE 1
Tagasalysay: Ang pagsosonang ginawa ay upang patahimikin ang mga laban sa kanila. Magbigay-aral at takutin ang nakararami upang huwag tularan. Mayroon ding nagsasabi na si Padre Zamora ay isang narangal na Pilipinong pari na kaya lamang dinakip ay dahil sa pagiging malapit nya kay Padre Burgos. Alas singko ng umaga ng nasabing araw, hiniling ni Gobernador Heneral Rafael de Izquierdo sa arsobispo ng maynila na bago manggarote ang tatlong pari upang sila ay lalong mapahiya ay nararapat na ang ito ay hindi nakasuot ng kani-kanilang abito. SCENE 4 RAFAEL DE IZQUIERDO : Arsobispo, maaari ko ho ba kayong makausap? ARSOBISPO : Sige, tungkol ba saan? Maupo ka muna. RAFAEL DE IZQUIERDO : May hihilingin po sana ako. Bago po sana natin ipagarote ang tatlong pari ay hindi pagsusuotin ng kanilang mga abito upang sila ay lalong mapahiya. ASOBISPO : Hindi maaari. Tagasalaysay: Hindi sinunod ng arsobispo ang kagustuhan at kahilingan ng Gobernador Heneral dahil naniniwala siyang inosente ang tatlong pari. SCENE 5(Pagdakip sa 3 pari) HENERAL : Mga kawal dakipin at dalhin dito ang tatlong pari KAWAL 1 : Masusunod po *Unang dinakip si Padre Gomez KAWAL 2 : Padre Gomez sumama po kayo sa amin MAGSASAKA : Hindi nyo sya pwedeng dakpin wala syang kasalanan KAWAL 2 : Magtigil ka *Sunod si Padre Burgos at Padre Zamora *Sila ay dinala sa tanggapan ng heneral at doon hinwtulan ng kaparusahan HENERAL : Kayong tatlo ay hinahatulan ng kanatayan sa pamamagitan ng paggarote. *Sa bilangguan umiyak ZAMORA : Ayoko pa mamatay. Ano ba ang kasalan ko? Bakit nila ginagawa saakin Ito? GOMEZ : Tanggapin na natin ang katotohanan. Wala tayong dapat ikatakot padre Zamora. Tagapagsalaysay: Ang arsobispo ay nagpatunog ng mga kampana upang bigyan ng huling saludo ang tatlong pari habang ang mga ito ay patungo sa bagong bayan. SCENE 6(Naglakad ang mga pari) *Lalakad ang tatlong pari at mga kawal patungo sa bagong bayan habang tumutulong ang kampana. Tagapagsalaysay: Sa tatlong pari ang unang sumalang sa entablado ay si Padre Gomez na may edad na 85. Habang sya ay naglalakad ay uukod ukod siya ay nagwika. PADRE GOMEZ : Tayo ay magtungo, kung saan ang mga dahon ay hindi matitinag kundi papagalawin ng maykapal. Tagapagsalaysay:
Nang marinig ni Padre Zamora ang kanyang pangalan ay pumunta na siya sa entablado ng walang imik. Tahimik na nilagyan ang kanyang mukha ng itim na tela. Matapos magarote ang dalawang pari si Padre Burgos ay pumanhik sa entablado ng kamatayan. Mahinahon syang umupo sa garote habang umiiyak at sumisigaw ng...... PADRE BURGOS : Ano bang nagawa kong kasalanan! Ako ay mamatay ng walang saysay! Dyos ko! Walang katarungan ang mundong ito! *Lumapit ang berdugong sakanya ay papatay at kanyang sinabihan ng.... PADRE BURGOS : Anak, pinapatawad na kita. Gawin mo na ang ipinaguutos sa iyo.
- Habang hinihigpitan ang tali muli syang sumigaw PADRE BURGOS : Heto na po, ang kaluluwa ng isang inosente. Tagapagsalaysay: Kung hindi sa pangyayaring iyon wala sana ngayong plaridel at lilitaw na pangkat ng mga magigiting na pilipino. Kung wala ang araw na iyon, si Rizal sana ay hindi susulat ng Noli Me Tangere st El Filibusterismo at susulat lang ng mga kabaliktaran nito. (Hulyo 3, 1892 ) Ang matapang na pagbabalik ni jose sa pilipinas mula sa ibat ibang bahagi ng Mundo ay noong hunyo
- Ang pangalawa namang pagbabalik ni rizal sa pilipinas ay noong Agosto 1887. Alam ni Jose na sa pagbabalik nyang iyon ay papasukin niya ang magulo at mapanganib na mundo ngunit determinado siya sa laban. Sa mga oras na ito sya ay nagpatawag ng pagpupulong para bumuo ng isang samahang tatawaging La Liga Filipina. (makikipagkamay at makikipagusap sya sa ilang mga kasapi pagkatpos ay tutungo at magsasalita) Jose: tinatawag ko ang pansin ang lahat! Magsisimula na tyo! una sa lahat nais kong magpaslamat sa pagdalo nyo sa pagpupulong na ito. Andres Bonifacio: ano ang iyong nais ipahayag? Jose: Alam naman natin na ang bunga ng pagkakabuo ng samahang La Liga Filipina ay bunga ng hinanakit at karaingan. ngunit kailangan din nating malaman ang pinakalayunin nito ay ang pagsasaayos ng buhay n gating mga kababayan. (Mag-uusap sa kanilang sarili ang mga kasapi at tila aayon ang lahat. Biglang tatayo at magsasalita si estanislao Legaspi) E Legaspi: maganda yanlhindi kakayaning magpatuloy ng anumang smaahan kung walang paghuhugutan ng mga pangangailangan nito ang mga kasapi. D Ramos: hindi ba mukhang labis ang presyo na iyon para sa inyo? F Villaruel: Kung kaya nga nating magbayad ng limpak-limpak na salapi para sa buwis na kinakamkam ng mga dayuhan, para sa bayan pa kaya?! Juana Lopez: Ngunit paano ka nakatitiyak rizal?! Na tayo ay magtatagumpay sa iyong mga plano? Alam naman nating lahat na sila ay tunay na makapangyarihan. Jose: Kaya nga tayo naririto upang pagplanuhan ang mga susunod na hakbang. Teodora Plata: sang ayon ako sa iyong mga nais mangyari Jose kayat ikay aming susuportahan sa abot n gaming makakaya. Jose: salamat sa inyong mga suporta. Bilang pang huli ay pakinggan natin ang presidente ng ating Liga, walang iba kundi si ambrosia Salvador! (magpapalakpakan ang lahat.) A.Salavador:Salamat kasamang pepe. Gusto kong ihatid ang aking pasasalamat sa inyong lahat sa inyong pagtitiwala sa aking kakayahan. Ipinapangako ko na an gating Liga ay magiging masigla at matibay sa aking pamumuno at sa mga susunod pang panahon. Umaasa din akong gagampanan nyo ang lahat ng inaasahan sa inyo. Mabuhay ang liga!!!
( Hunyo 7 1892 Ng Gabi) Andres: Magandang Gabi. Mga kapatid hindi tayo mga bantas. Kahit hindi mariringal na talumpati at hindi maririkit na sulat ang ating idaraos ngayong gabi kundi sa gawa natin dadaanin. Ang katubusay hindi natin makukuha sa salita o sa sulat. Itoy kinakamtan sa pamamagitan ng pagsabog nito. Talastas nyo na ang nangyari sa ating kapatid na si Doktor Jose Rizal. Ang kalupitan na ginawa sa kanya. Isang malinaw na halimbawa na nagpapakilala sa atin na kailan man hindi tayo makakatakas sa pagkaalipin kung hindi natin idadaan sa pakikibaka. Mga kapatid sukat na Ang pagpapakababa, sukat na ang pangangatwiran ngayon pagsasalitain na natin ang ating mga sandata. Lalaki 1: Mabuhay ang Pilipinas! Lahat: Mabuhay !!!!! Tagapagsalaysay: Noong gabing iyon ika 7 Ng hulyo 1892 nagkita-kita ang ilang kalalakihan sa bahay ni don deadato sa kalya asgara. Doon nila itinatag ang KKK. Ang Katipunan ay isang lihim na samahang ang layon ay palayain ang Pilipinas sa pananakop ng Espanya. Upang mapangalagaan ang mga lihim ng Samahan, yumari sila ng maingat na palakad sa pagtanggap ng mga bagong kasapi. Ang mga ibig sumapi ay nagdaraan sa isang mahigpit na pagsubok. Kailangang sumumpa sila na: (1) hindi nila ibubunyag ang mga lihim ng Samahan at (2) magiging matapat sila sa mithiin at layon ng Katipunan. Ang kanilang panunumpa ay nilalagdaan ng dugong kinukuha sa kanilang ugat. Ang ganitong seremonyang tinatawag na Sandugo ay ginagawa na ng ating mga ninuno bago pa dumating ang panahon ng Kastila. Ang Katipunan ay nagbibigay sa mga bagong kasapi ng mga nakasulat na mga tagubilin. Ang isa sa nilalaman nito ay ang dekalogong sinulat ni Andres Bonifacio na pinamagatang Katungkulang Gagawin ng mga Anak ng Bayan. Ang isa pa ay ang Kartilya ng Katipunan na sinulat ni Emilio Jacinto. Magmula sa unti-unting simula nito, ang Katipunan ay mabilis na lumaganap sa masang mamamayan. Ang dakilang mithiin nito - ang pagsasarili ng Pilipinas - ay nakaganyak sa pagtataguyod at pagtatapat ng taong bayan. Marami sa dating kasapi ng La Liga Filipina ay umalis sa samahang iyon at sumapi sa Katipunan. Hulyo 7, 1892 Pagkatpos ng pagpupulong na iyon makalipas lang ang ilang araw ay nakatanggap si rizal ng liham mula kay Gobernador Heneral Despujol. Kailangan nyang makipagkita kay General upang sanay mapag-usapan ang kaso ng kanyang pamilya ngunit merong pangyayaring hndi niya inaasahan. Napag- usapan ang ayon sa kaso ni Jose. Ayon sa Gobernador Heneral ay sumulat si Jose ng mga libro at mga polieto na laban sa espanya at laban sa simbahan, pati na rin ang El Filibustirismo bilang pag-aalala sa tatlong traydor na pari. Jose: wala ni isa sa mga yan ang may prueba, General. Ang mga akusasyong gaya ng mga yan ay maaring manggaling kahit kanino lang wala akong ki-, Despujol: huwag mo nang paikut ikutin ang ulo naming Josel No somos idaiatos! Jose: general, nagsasabi ako ng totoo- Despujol: manahimik ka! Let the fiscal made the decisions.! And you you will be escorted to Fort Santiago! Take him. (kikilos ang mga sibil at hahawakan ng mahigpit si rial habang ipinapahayg nito na sya ay walang ginwang masama.) Agosto 19, 1896 Si general despujol ay pinatawag ang kangyang tiniente at mukhang meron syang binabalak gawin upang mas lalong madiin ang kaso ni Rizal at tuluyan siyang hndi makalaya. Agosto 23, 1896
At makalipas ang isang buwan lulan ng barkong isla de panay ay natuloy ang pagtungo ni rizal sa espanya. Doon ay nakausap niya si don pedro habang nagagnap naman ang himagsikan sa sinilangang bayan noong araw ding iyon. November 29, 1896 Ditto na nga ang araw ng paglilitis kay rizal ditto malalaman ang magiging kalalabasan ng hatol sa kanya kung sya ba ay makakalaya o hndi na na. December 26, 1896 Ito na ang huling araw ng pagflilitis kay rizal dito na ilalahad ng punong mahistrado ang kanyang decision patungkol sa kaso ni rizal. Sa Bagong Bayan (Umaga noong Disyembre 30, 1896) (Mga huling sandali sa buhay ni Rizal) Ika dalawamput siyam ng Desyyembre taong isang libo walong daan at siyam naput anim. Ang huling araw sa buhay ng ating bayani. Siya ay nakaupo sa kanyang silid at nagsusulat ng liham para sa kanyang nakakatatandang kapatid na si Paciano. Habang nakadungaw sa bintana si Pepe ay dumating ang kanyang Ina, nagkaroon ng ngiti sa muka ni Rizal ng masilayan ang pinakamamahal niyang ina agad itong lumuhod at nagmano ngunit agad na hinila ang dalawa ng mga gwardya at pinaglayo. Sumunod na dumating ang mga kapatid ng bayani kung saan mahigpit niya itong niyakap. Bakas sa mukha ng ating bayani ang pagkalungkot at pagaalala sa pamilya niyang maiiwan. Hindi nagtagal ang mga kapatid niya at inutusan na lisanin ang silid. Mapayapang pinagmasdan ni Rizal ang labas ng kanyang silid at tila nagiisip ng mga bagay bagay hindi nagtagal ay nagpahinga na ito sa kanyang silid. Ito ang huling gabi ng ating bayani. (Ang eksekyusyon sa Bagumbayan) Ika-Pito at kalahati ng umaga ng sumunod na araw ika tatlumpo ng Desyembre ang araw na itinakda ng Tribunal na pagtupad sa hatol na kamatayan ni Rizal. Itim na elegante ang suot ng bayani. Hawak ang rosaryo sa kanyang kamay ay naglakad ang bayani palabas ng kanyang piitan sa fort Santiago kasabay ng Gwardya sibil patungong Bagumbayan na kung saan mangyayari ang eksekusyon. Rizal: Nais kong ako'y nakaharap sa mga gwardya sibil sa oras ng aking eksikusyo. Gwardya Sibil: Hindi maari!!! Dumating na ang nakatakdang panahon ang mga huling sandali ng ating bayani, hinarap niya ang kanyang kapalaran. Habang naglalakd si rizal patungo sa kanyang huling hantungan siya ay may hawak na Rosario na tila ba nagdadarasal nab aka sakaling may himalang mangyari. Ang lahat ay nalungkot sa kinalabasan ng paglilitis na tila ba hndi makatarungan ang ang kinalabasan nito ngunit matibay ang lahat ng ibedensyang hawak ng mgha kalaban gayun pa man ay matapang padin ni rizal na hinarap ang lahat kahit sa huli nitong hantungan. Gwardiya sibil: alisto! Obektibo! (tututok ng mga sundalo ang mga baril kay jose.) Jose: CONSUMMATUM EST!!!! (huling salitang binigkas ni rizal bago sya barilin.) Gwardiya sibil: fuego!!!!
