Studirajte zahvaljujući brojnim resursima koji su dostupni na Docsity-u
Zaradite bodove pomažući drugim studentima ili ih kupite uz Premium plan
Pripremite ispite
Studirajte zahvaljujući brojnim resursima koji su dostupni na Docsity-u
Nabavite poene za preuzimanje
Zaradite bodove pomažući drugim studentima ili ih kupite uz Premium plan
UVOD Budžet,budžetski prihodi i rashodi spadaju u najvažnije instrumente koje neka ekonomska ili politička organizacija može da upotrijebi da bi ispunila svoju ulogu. Budžet treba da pokrije sve administrativne troškove i da raspolaže sredstvima za intervenciju u ekonomiji. Budžet donosi najviše predstavničko tijelo unutar svake države. To je dokument vlade u kojem ona iznosi podatke o državnim prihodima i rashodima u određenom budućem periodu najčešće tokom jedne godine. Budžet EU je jedini c
Tipologija: Seminarski radovi
Vremenski ograničena ponuda
Učitan datuma 14.09.2021.
4.9
(9)5 dokumenti
1 / 19
Ova stranica nije vidljiva u pregledu
Ne propustite važne delove!
U ponudi
Budžet je dokument vlade u kojem ona iznosi podatke o državnim prihodima i rashodima u određenom budućem periodu, najčešće tokom jedne godine. Evropska unija nema klasičnu vladu poput država-članica, ali ima budžet sa strukturom prihoda i rashoda. Budžet je izbalansiran kada se prihodi i rashodi nalaze u ravnotezi. To je stanje bolje od deficita i suficita. Ako su rashodi veći od prihoda onda je u pitanju budžetski deficit, a ako su rashodi manji od prihoda onda je u pitanju budžetski suficit. Osim budžeta, Evropska unija ima i „višegodišnji finansijski okvir“, koji predstavlja približni ili okvirni pregled prihoda i rashoda tokom nekoliko narednih godina. „Okvir“ je od orijentacionog značaja i predstavlja precizniji oblik budžeta. za narednu godinu. Višegodišnji finansijski okvir se donosi za period od 6 godina. Zahvaljujući postojanju dva finansijska okvira poznato je kako će globalno izgledati finansiranje Unije zaključno sa 2013, azahvaljujući projekcijama mogu se steći i neke predstave o očekivanim potezima Unije do 2025 godine.
Evropska unija ima svoj budžet, nezavisan u odnosu na budžete država. Naime, od 1958. do
U prvim godinama svog postojanja Evropska ekonomska zajednica se, poput međunarodnih organizacija, finansirala prilozima zemalja članica EEZ. Međutim, tokom prve polovine 70-tih godina XX veka došlo je do radikalnih promena kojima je Evropska zajednica dobila sopstvene izvore finansiranja. Budžet Evropske unije je relativno mali u odnosu na nacionalne budžete zemalja članica EU jer se značajan broj oblasti, za koje se vrše budžetska izdvajanja, nalazi u nadležnosti članica Unije. Konačna struktura budžeta EU je utvrđena na Samitu Evropskog saveta u Briselu 1988. godine. Budžet EU se zasniva na: 1. jednogodišnjim budžetima - koji se donose za period od jedne kalendarske godine i kojima se detaljno reguliše realizacija budžeta Evropske unije i 2. višegodišnjoj finansijskoj perspektivi - koja služi kao višegodišnji okvir za rashode Evropske unije. Dakle, osim budžeta EU ima i višegodišnji finansijski okvir ili perspektivu koji predstavlja približan, planiran i okvirni pregled očekivanih prihoda i rashoda u narednih nekoliko godina. Višegodišnji finansijski okvir se obično odnosi na period od šest godina. Višegodišnji finansijski okvir ujedno predstavlja i međuinstitucionalni sporazum putem kojeg Evropska komisija, Evropski parlament i Savet Evropske unije postižu dogovor o budžetskim prioritetima i strukturi rashoda za predstojeći šestogodišnji period. Višegodišnja finansijska perspektiva je nastala kao posledica krize iz 80-tih godina XX veka koja se odnosila proceduru na uspostavljanje zajedničkog budžeta EZ. Tadašnji su sukobi između Saveta EU i Evropskog parlamenta u vezi sa budžetskim prioritetima rezultirali definisanjem nove metodologije budžetskog planiranja. Po usvajanju pomenute metodologije, usledile su sledeće višegodišnje finansijske perspektive:
bitnih zajedničkih politika EU. Budžetski rashodi (headings) se odnose na maksimalne iznose izdataka za svaku pojedinačno posmatranu godinu. Postupak pripreme višegodišnjeg finansijskog okvira obuhvata nekoliko krugova pregovora o nacrtu budžeta EU koji izrađuje Evropska komisija u dogovoru sa Savetom Evropske unije i Evropskim parlamentom. Time ovaj pravni dokument prerasta u međuinstitucionalni sporazum. Evropski parlament, formalno gledano, usvaja budžet EU, pri čemu ga potpisuju predstavnici svih pomenutih institucija (Evropske komisije, Evropskog parlamenta i Saveta Evropske unije). Nakon sklopljenog dogovora o višegodišnjem finansijskom okviru, Evropska komisija počinje sa pripremama godišnje budžetske strategije i izdaje uputstva za pripremu godišnjeg budžeta. Komisija takođe priprema nacrt godišnjeg budžeta i dostavlja ga Savetu EU i Evropskom parlamentu. Po sprovedenim konsultacijama sa Evropskim parlamentom, Savet EU usvaja nacrt budžeta i dostavlja ga Parlamentu na prvo čitanje. Evropski parlament, tokom prvog čitanja, može da predloži izmene i dopune nacrta godišnjeg budžeta. U tom slučaju ga Parlament vraća Savetu EU radi dodatnih konsultacija, a sve kako bi se koncipirao konačni tekst budžeta. Evropski parlament usvaja budžet EU, pri čemu ga potpisuje predsednik Parlamenta.U vanrednim okolnostima Evropska komisija, tokom posmatrane godine, može da predloži izmene i dopune usvojenog budžeta i u tim slučajevima se radi o rebalansu budžeta EU.
Stavke 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
1. Održivi rast a. Konkurentnost b. Kohezija **2. Prirodni resursi
O budžetu Evropske unije odlučuju Evropski savjet i Evropski parlament. Evropski komitet igra ključnu ulogu u pripremi i koordiniranju budžetskog procesa. Prijedlog budžeta se prezentira u aprilu ili maju svake godine na Savjetu za budžet. Savjet za budžet čine ministri finansija zemalja članica i oni se obično sastaju tokom jula da usvoje budžet. Sastanak počinje nakon pripremnog rada Komiteta za budžet nacionalnih funkcionera i Komiteta stalnih predstavnika (COREPER). Ispravljen nacrt Savjeta se predaje Evropskom parlamentu, koji u roku od 45 dana od datuma prijema mora iznijeti preliminarno saopštenje. Glavnu ulogu u pregledanju Nacrta budžeta igra Komitet za budžet Evropskog parlamenta. Na zasjedanju u oktobru i novembru, Evropski parlament razmatra i glasa o prijedlozima izmjena budžeta. Savjet za budžet poslije razmatra Nacrt budžeta i ima na raspolaganju petnaest dana da reaguje na amandmane i predložene promjene od strane Evropskog parlamenta. Takođe, Evropski parlamernt ima na raspolaganju petnaest dana da odgovori na promjene koje je načinio Savjet. Budžet se obično usvaja do 20. decembra. Ako ne dođe do dogovora, u pregovore se uključuju predstavnici Savjeta za budžet, Komiteta Evropskog parlamenta za budžet i članovi komisije za budžet. Evropski parlament ima pravo da odbije budžet kao cjelinu, što se desilo u nekoliko navrata. U ovom slučaju, koristi se sistem ''provizijskih dvanaestina (1/12)'', procedura u kojoj su troškovi dozvoljeni na mjesečnom nivou (zasnovani na mjesečnim troškovima prošlogodišnjeg budžeta), dok se ne prihvati novi budžet. Budžetski proces Evropske unije prikazan na slici na sledećoj strani:
Lutte AntiFraude). Sud kontrolora (CoA) je zadužen za verifikovanje legalnosti budžeta i izdaje godišnja saopštenja. Kontrola Suda je retrospektivna, i podrazumijeva da kontrolori imaju pravo uvida u svaki dokument ili finansijsku informaciju, koja se tiče finansijskog menadžmenta odjeljenja, ili osobe koja je predmet istraživanja. Budžetski proces prate mnoge međuinstitucionalne i međuvladine rasprave i konflikti. Stoga je Evropski budžet u nekim godinama izbalansiran samo prenošenjem dijela troškova u naredne godine. Budžetske teme su se posebno pokazale značajnim kod pregovora za ulazak Austije, Švedske i Finske u Evropsku uniju. Španija je tada bila kategorična da bi bogati potencijalni članovi morali da prihvate da pruže finansijsku pomoć siromašnijim 'južnijim državama'. Najbolji primjer debalansa budžetskih resursa Evropske unije i njenih političkih ciljeva jeste primanje trinaest novih država, od kojih su sve sa društvenim proizvodom značajno ispod prosjeka Evropske unije.
U prvim godinama nastanka EEZ je finansirana pomoću priloga zemalja članica. Tokom prve polovine 70-tih godina došlo je do bitne promene. Evropska unija je dobila sopstvene izvore finansiranja i to: deo carina od uvoza u EU iz trećih zemalja, prihodi od nameta pri uvozu poljoprivrednih proizvoda i deo PDV-a u iznosu od 1% od ukupno prikupljenih prihoda. Zemlje članice su zadržavale 10% od iznosa prikupljenih za dve prvonavedene svrhe, usled troškova ubiranja tih sredstava. Evropska unija od tada sa sopstvenim resursima finanasira svoje troškove. Pravno, ovi resursi pripadaju Uniji. Zemlje članice ih skupljaju u ime Evropske unije i zatim ta sredstva prebacuju u budžet Unije. Tokom prvih godina postojanja ovog sistema , finansiranje Unije, sredstva od uvoza su bila najznačajniji izvor prihoda , ali se to brzo promenilo usled preorijentacije trgovine na partnere unutar Unije. Do toga je došlo zbog ulaska u carinsku uniju , nema carina unutar Unije, ali ima prema ostatku sveta. Tako je došlo do promene trgovinskih tokova. Ubrzo je PDV postao najvažniji izvor punjenja budžeta Unije sa 57,6%, nameti na poljoprivredni uvoz su doprinosili sa 31,8%, a iz carine prema trećim zemljama je prikupljeno oko 10,5%. To je stanje sa početka 80-tih godina. Od tada pa do 1999. godine struktura budžetskih prihoda je znatno promenjena: Poljoprivreda - 2.5 % Carine – 15.5 % PDV – 35,5 % Prilozi država članica na osnovu BDP-a – 45,9 % Razni sitni prihodi - 0.8% Prenos iz predhodne godine - 1.6 % Sopstveni resursis – 0.8 % Prihod od PDV-a od 2002. godin je smanjen na 0.5 %, a državama članicama je dopušteno da zadrže 50 % od prihoda za uvoznu carinu i od nameta na poljoprivredni uvoz. Porasla je uloga priloga zemalja članica na osnovu visine BDP-a, što je uvedeno još 1988. godine. Imajući u vidu sve gore navedeno, od 1988. godine sredstva koja čine prihod budžeta mogu se podeliti u četiri grupe: TOR –tradicionalni resursi-sastoje se od carina koje se naplaćuju na uvoz dobara koje dolaze iz zemalja van Evropske unije. Oni donose odprilike oko 17,3 milijarde EUR-a tj. čine 15% prihoda budžeta INDIREKTNI- VAT .Oni čine 15% prihoda budžeta,tj.oko 17.8 milijardi EVR-a (1,4% na nacionalni PDV u 1985, u 2002. smanjenje na 0,75%, u 2003. na 0,5%)
Od važnosti je ne samo kako se budžet puni, nego kako se i prazni. Op ukupnog budžeta, oko 20 % iznosa se prazni preko tela Unije, a oko 80 % preko država članica. Najveća odgovornost za upravljanje budžetom leži na Evropskoj komisiji. Glavna pravila koja regulišu način potrošnje i upravljanja sredstvima EU nalaze se u Finansijskim pravilima (Financial Regulation).8 Drugi set pravila tzv Implementing Rules postoje da bi se pravilno primenila Finansijska pravila. Pre nego što se odobre bilo koja sredstva za određene programe, svaki zahtev mora da prođe strogu proceduru i mora da ima određenu pravnu potporu. Ova pravila upravo i postoje kako bi se osigurala objektivnost prilikom ocene isplativosti pojedinih projekata i time postavili određeni limiti potrošnje. Delatnosti i projekti koji se finansiraju iz budžeta EU oslikavaju prioritete postavljene od strane zemalja EU u određenom trenutku. One su grupisane u šire kategorije troškova (poznate kao ‘headings’) i u 31 različita polja političke delatnosti. Budžet EU finansira delatnosti i projekte u onim domenima « politike » oko kojih su se sve zemlje EU složile da delaju na nivou Unije. Ove odluke nastale su iz veoma praktičnih razloga. Udruživanjem snaga u ovim oblastima mogu se postići bolji rezultati i manji troškovi. Budžet Unije treba da bude izbalansiran i on to uglavnom jeste. Članice EU međutim imaju znatne probleme sa budžetom- ogromna većina njih ima deficit , a u jednom dobrom delu zemalja on je preko 3 % BDP-a. Unija ima pravo da zajmi novac na međunarodnim finansijskim tržištima. Mogućnosti uzimanja kredita su ograničene, mada je dozvoljeno zaduživanje u ime EU još od njenih početaka ( EZUČ ) kako bi se tim sredstvima finansirali programi. Direktno ili indirektno, svi imaju koristi od neke delatnosti koja se finansira iz budžeta EU, bilo da se radi o čistijim plažama, bezbednijoj hrani na tanjirima, boljim putevima, ili garanciji ljudskih fundamentalnih prava.
Fiskalna politika je čvrsto u rukama članica, a ne Brisela. To dovodi do mogućnosti ekscesne potrošnje u članicama. Na nivou EU ne postoji mogućnost ekscesne državne potrošnje, jer je budžet Unije ograničen na najviše 1,24% BDP. Među članicama Unije sve snažnije se razvija poreska konkurencija. Država potrošnja članica ugrožava monetarnu stabilnost. Ekscesna državna potrošnja u kombinaciji sa odsustvom kazni za narušavanje pravila od najviše 3% budžetskog deficita je najosetljivija tačka evro zone, a time i Unije.
