Hemija maturski test, Završni ispiti mature od Hemija

Preuzmite Hemija maturski test i više Završni ispiti mature u PDF od Hemija samo na Docsity!

H/ K KATALOG MATURSKOG ISPITA

U GIMNAZIJI, TEHNIČKOJ I

UMJETNIČKOJ SREDNJOJ ŠKOLI

Hemija

/ Kemija

TUZLA, 2019. godine

SADRŽAJ

1. UVOD..................................................................................................................................................... 3

2. CILJEVI.................................................................................................................................................. 3

3. OBLASTI/ PODRUČJA ISPITIVANJA................................................................................................. 4

3.1. Ishodi u okviru tema.......................................................................................................................... 4 3.2. Indikatori po nivoima........................................................................................................................ 5

4. STRUKTURA ISPITA............................................................................................................................ 6 4.1. Struktura ispita iz Hemije u okviru integralnog testa........................................................................ 6 4.2. Struktura ispita iz Hemije na višem nivou......................................................................................... 7
5. TEHNIČKI OPIS..................................................................................................................................... 7 6.OPIS BODOVANJA................................................................................................................................ 8
6. PRIMJERI ZADATAKA SA SMJERNICAMA ZA BODOVANJE....................................................... 8
7. DODATNE INFORMACIJE ZA UČENIKE I NASTAVNIKE............................................................ 10
8. PRIMJER TESTA NA VIŠEM NIVOU................................................................................................ 11

Napomena:

U izradi kataloga je korištena metodologija navedena u predmetnim katalozima u državnim maturama u zemljama bližeg okruženja.

• Usvajanje potrebnog osnovnog znanja hemije koje omogućava razumijevanje hemijskih pojmova i njihovih odnosa,
• Razvijanje osobina koje su važne za proučavanje prirode,
• Razumijevanje hemijskih pojava, zakona, simbola i formula za označavanje,
• Razvijanje kod učenika interesa za istraživanje,
• Razvijanje sposobnosti koje su važne i korisne za svakodnevni život, • Omogućavanje upotrebe različitih izvora informacija u sticanju znanja,
• Prikupljanje i obradu rezultata mjerenja te rješavanje zadataka.

3. OBLASTI/ PODRUČJA ISPITIVANJA

Za svako ispitivano područje određeni su obrazovni ishodi, odnosno konkretni opisi onoga što učenik mora znati, razumjeti ili moći uraditi kako bi postigao pozitivan uspjeh na ispitu. Dostignuti nivo znanja i kompetencija učenika iz Hemije provjeravaju se u ovim oblastima:

1. GRAĐA ATOMA, PSE, ELEKTRONSKA KONFIGURACIJA,
2. HEMIJSKE VEZE,
3. MOLARNE VELIČINE,
4. HEMIJSKE REAKCIJE,
5. DISPERZNI SISTEMI, ELEKTROLITIČKA DISOCIJACIJA 3.1. Ishodi u okviru tema

1. GRAĐA ATOMA, PSE, ELEKTRONSKA KONFIGURACIJA

1.1. razlikuje sastav i vrstu tvari, 1.2. analizira građu tvari, 1.3. povezuje strukturu i svojstva tvari, 1.4. primjenjuje hemijsku simboliku za opisivanje sastava tvari, 1.5. analizira i piše elektronske konfiguracije elemenata, 1.6. uspoređuje građu i svojstva metala i nemetala.

2. HEMIJSKE VEZE

2.1. objašnjava strukturu i fizikalno-hemijska svojstva tvari, 2.2. analizira fizičke i hemijske promjene i utvrđuje uslove ravnoteže, 2.3. određuje oksidacione brojeve i valenciju elemenata, 2.4. analizira fizikalno-hemijske promjene anorganskih i organskih tvari, 2.5. analizira različite tipove hemijskih veza.

3. MOLARNE VELIČINE

3.1. razlikuje pojam relativne atomske mase, relativne molekulske mase i stvarne atomske i molekulske mase, 3.2. poznaje značenje mola, 3.3. izračunava količinu tvari iz mase tvari, molarnog volumena , Avogadrovog broja čestica, 3.4. izračunava maseni procentni sastav spoja i iz masenog procentnog sastava određuje formulu hemijskog spoja, 3.5. razlikuje empirijsku i molekulsku formulu spoja, 3.6. određuje molekulsku formulu spoja, 3.7. prepoznaje veličine koje definišu jednačinu stanja idealnog gasa, 3.8. radi jednostavnije i složenije zadatke iz molarnih veličina i jednačine gasnog stanja gasa.

4. HEMIJSKE REAKCIJE

4.1. definiše pojam i značenje hemijske reakcije, 4.2. zna napisati i uravnotežiti hemijsku reakciju, 4.3. objašnjava značenje mola u hemijskoj reakciji i primjeniti u stehiometrijskim računanjima,

4.4. prepoznaje određeni tip hemijske reakcije, 4.5. analizira redoks reakcije i reakcije neutralizacije, 4.6. izračunava na osnovu hemijske reakcije.

5. DISPERZNI SISTEMI, ELEKTROLITIČKA DISOCIJACIJA

5.1. prepoznaje podjelu disperznih sistema prema stepenu disperzije, 5.2. objasniti pojam rastvorljivosti i zavisnosti od temperature, 5.3. prepoznaje značenje pojma koncentracija rastvora, 5.4. definiše i izračunava masenu koncentraciju, količinsku koncetraciju, maseni i volumni udio, 5.5. izračunava pH rastvor, 5.6. prepoznaje pojam elektrolitičke disocijacije, 5.7. zna napisati reakcije disocijacije kiselina i baza, 5.8. definiše pojam elektrolita (jaki i slabi) i neelektrolita. 3.2. Indikatori po nivoima HEMIJA Indikatori po nivoima Niži nivo Srednji nivo Viši nivo Učenik će:

• klasifikovati materiju u prirodi, - navesti izvore elemenata u prirodi,
• prepoznati građu atoma, nabrojati i označiti elementarne čestice,
• prepoznati elemente i modele njihovih atoma sa PSE, Učenik će: - razlikovati atome od molekula, - prepoznati neutralne čestice (atome) od nabijenih čestica (jona), - razlikovati slijedeće pojmove:atomski, maseni broj i izotope, - poznavati strukturu PSE i zakon periodičnosti, - utvrditi položaj metala i nemetala u PSE-u i njihovu važnost. Učenik će: - uporediti i analizirati elektronsku konfiguraciju, - povezati strukturu atoma u PSE (elektronsku konfiguraciju), - napisati elektronske konfiguracije atoma, - usporediti građu i svojstva metala i nemetala. Učenik će :
• definisati pojam hemijske veze,
• navesti tipove hemijskih veza (jonska kovalentna), Učenik će :
• objasniti tipove hemijskih veza, - razlikovati polarnu od nepolarne kovalentne veze,
• odrediti oksidacione brojeve i valenciju elemenata. Učenik će :
• analizirati različite tipove hemijskih veza na primjerima, - povezati svojstva tvari sa vrstom hemijske veze na osnovu građe molekule,
• predvidjeti fizička i hemijska svojstva spojeva. Učenik će :
• definisati molarne veličine, - raspoznati pojam molarne veličine i njihove jedinice,
• razlikovati pojam RAM (Ar) od RMM (Mr),
• poznavati veličine koje definišu jednačinu stanja idealnog gasa. Učenik će :
• razlikovati i pokazati oznake molarnih veličina i njihove vrijednosti/jedinice,
• izračunati RAM (Ar) i RMM (Mr) na primjerima,
• izračunati količinu tvari iz mase tvari, molarnog volumena i Avogadrovog broja čestica,
• izračunati maseni procentni sastav spoja i odredi formulu hemijskog spoja. Učenik će :
• usporediti i analizirati empirijske formula jedinjenja, - raditi jednostavnije i složenije zadatke iz molarnih veličina i jednačine stanja idealnog gasa. Predmet/ oblast GRAĐA ATOMA HEMIJSKE VEZE MOLARNE VELIČINE

4.2. Struktura ispita iz Hemije na višem nivou Oblast Građa atoma,

- materijali u prirodi - periodni sistem elemenata, - redni i maseni broj, - elektronska knfiguracija 4 4 2 20 10 Hemijske veze

• jonska i kovalentna veza,
• polarnost molekula,
• valencija,
• oksidacioni broj 4 4 2 20 10 Molarne veličine
• relativna atomska i molekulska masa
• mol, molarna masa,
• molarni volumen, Avogadrov broj,
• izračunavanje na osnovu hemijske jednačine,
• jednačina stanja idealnog gasa 4 4 2 20 10 Hemijske reakcije
• pojam hemijske reakcije,
• pisanje hemijskih reakcija,
• vrste–tipovi hemijskih reakcija,
• značenje hemijske reakcije 4 4 2 20 10 Disperzni sistemi, elektrolitička disocijacija
• pojam i podjela disperznih sistema,
• koncentracija rastvora, - elektrolitička disocijacija,
• kiseline, baze i soli 4 4 2 20 10 Ukupno 40 40 20 100 50

5. TEHNIČKI OPIS

5.1. Trajanje ispita Integralni test za polaganje mature sa svim predmetima koji su predviđeni za polaganja a među kojima je i Hemija polaže se pismeno i traje 180 minuta. Ispit na višem nivou za predmet Hemiju traje 180 minuta. 5.2. Izgled ispita i način rješavanja Učenici dobivaju test sa pitanjima, list za odgovore kod integralnog testa i listove za rad (ocjenjivački list). Test je jedinstven, obuhvaća sve ispitne cjeline te učenici mogu sami odrediti redoslijed rješavanja zadataka. Od učenika se očekuje da pažljivo pročitaju upute koje će slijediti tokom rješavanja ispita. Učenicima prije ispita treba naglasiti da dobro pročitaju upute prije zadataka, jer je u njima opisan i način obilježavanja tačnih odgovora. Zadatke višestrukog izbora učenici rješavaju obilježavanjem slova tačnog odgovora između četiri ponuđena. Ako u zadacima višestrukoga izbora učenik obilježi više od jednoga odgovora, zadatak će se bodovati s 0 (nula) bodova bez obzira na to što je među obilježenima i tačan odgovor. U zadacima kratkog odgovora učenici upisuju odgovor na predviđeno mjesto u testu. U zadacima produženog odgovora, koje sadrži isključivo viši nivo ispita, učenici trebaju prikazati postupak rješavanja te upisati odgovor i postupak na predviđeno mjesto u testu. Za rješavanje zadataka učenici mogu koristiti listove za rad, ali moraju, u skladu s navedenim uputama, prepisati ono što se od njih traži na Ocjenjivački list. Znanje i razumjevanje Primjena Rješavanje^ problem^ a % Zbir

5.3. Pribor Tokom pisanja ispita iz Hemije dopušteno je koristiti uobičajeni pribor za pisanje i brisanje (olovka, hemijska olovka plave ili crne boje i gumica). Učenicima nije dopušteno donijeti niti koristiti nikakve druge listove s šemama, slike .... Za vrijeme ispita učenici ne nose mobilni telefon.

6.OPIS BODOVANJA

Uspješnim rješavanjem ispita iz hemije na integralnom testu učenik može ostvariti maksimalno 10 bodova. Uspješnim rješavanjem ispita na višem nivou učenik može ostvariti maksimalno 100 bodova. 6.1. Vrednovanje testa Uspješnim rješavanjem testa iz hemije u okviru integralnog ispita, čiji su odgovori napisani u 4 – članom izboru, može se ostvariti maksimalno 10 bodova, za svaki zadatak po 2 boda, dok se u testu iz hemije na višem nivou može ostvariti maksimalno100 bodova, kroz 30 zadataka, napisanih na 3 nivoa zahtjeva (niži, srednji i viši nivo). Za svaki nivo, pojedinačno se može dobiti 30 + 40 + 30 bodova. Neispravni odgovori ne donose negativne bodove. Vrednovanje testa iz hemije u okviru integralnog testa vrši se elektronskim čitanjem unesenih podataka o tačnim odgovorima na ocjenjivačkom listu. Test iz hemije na višem nivou se pregleda ručno od strane formirane komisije. Priznaju se tačna rješenja dobivena različitim načinima.

7. PRIMJERI ZADATAKA SA SMJERNICAMA ZA BODOVANJE

1. GRAĐA ATOMA, PSE, ELEKTRONSKA KONFIGURACIJA

Niži nivo

1. U elektronskom omotaču atoma nalaze se: A. Protoni i elektroni B. Elektroni i neutroni C. Protoni D. Elektroni Odgovor: D Srednji nivo
2. P orbitale mogu primiti A. 2 elektrona B. 6 elektrona C. 10 elektrona D. 12 elektrona Odgovor: B Viši nivo
3. Odrediti koja je elektronska konfiguracija pravilno napisana za atom Mangan 25Mn)? A. a) 1s2, 2s2, 2p6, 3s2, 3p6, 4s2, 3d B. b) 1s2, 2s2, 2p6, 3s2, 3p6, 4s2, 3d4 C. c) 1s2, 2s2, 2p6, 3s2, 3p6, 4s2, 3d D. d) 1s2, 2s2, 2p6, 3s2, 3p6, 4s2, 3d Odgovor: C

2. HEMIJSKE VEZE

Niži nivo

4. Veza između metala i nemetala naziva se: A. Kovalentna veza, B. Jonska veza, C. Metalna veza, D. Polarna veza. Odgovor:B Srednji nivo
5. Oksidacijski broj azota(N) u azotnoj kiselini (HNO 3 ) je: A. 5

5. DISPERZNI SISTEMI, ELEKTROLITIČKA DISOCIJACIJA

Niži nivo 13. Kiseline: A. jonizacijom daju OH-^ jone B. jonizacijom daju H 3 O+^ jone C. ne joniziraju D. joniziraju M jone Odgovor: B Srednji nivo

14. Spoji oznake na lijevoj strani sa pojmovima na desnoj a) W (A) 1. Količinska koncentracija b) c 2. Masa rastvora c) ɣ 3. Maseni udio rastvorene supstance d) mr 4. Masena koncentracija A) a - 3, b - 1, c - 4, d - 2 B) a - 1, b - 2, c - 3, d - 4 C) a - 2, b - 3, c - 1, d - 4 C) a - 4, b - 1, c - 2, d - 3 Odgovor: A Viši nivo
15. Koji od navedenih nizova hemijskih formula, predstavlja pravilno napisane hemijske formule? (Zaokruži broj ispred tačnog odgovora). A. KCL, K 2 O, CO 2 B. NaCl, FeCl, AlCl C. MgCl2, Fe 2 O 3 , SO 3 D. SO 4 , CaO, NH 4 Odgovor: C

8. DODATNE INFORMACIJE ZA UČENIKE I NASTAVNIKE

Nastavnicima se preporučuje da detaljno prouče ispitni katalog s popisom područja i tematskih sadržaja za ispitivanje i da pomognu učenicima da se na vrijeme pripreme za polaganje maturskih testova iz hemije. Prilikom pripremanja za ispit iz Hemije učenici mogu koristiti sve udžbenike iz Hemije koje je odobrilo Ministarstvo obrazovanja i nauke Tuzlanskog kantona Tuzla (popis odobrenih udžbenika naći na www.ematura.pztz.ba),zbirke zadataka i materijale koje su tokom školovanja koristili u radu. Kao dodatne materijale mogu koristiti i testove koji su bili na takmičenjima iz Hemije (dostupni u biltenima sa takmičenja i na internet stranicama škola, te kataloge koji su korišteni za maturski ispit u gimnazijama i eksterno testiranje u srednjim tehničkim školama dostupni na stranici Pedagoškog zavoda Tuzlanskog kantona Tuzla, www.pztz.ba). Dodatno, uspjeh na ispitu uvjetuje i dobra upoznatost s načinom ispitivanja. Učencima se stoga savjetuje: proučavanje opisa ispitnih cjelina te primjera zadataka rješavanjem oglednog primjera ispita. Učenici trebaju pažljivo pročitati uputu i tekst svakoga zadatka. U zadacima višestrukog izbora trebaju pažljivo označiti odgovore na ocjenjivački list_._ U zadacima produženog odgovora trebaju prikazati i postupak rješavanja jer se on boduje. Svim učenicima želimo da usvoje potrebna znanja i da uspješno polože eksternu maturu.

9. PRIMJER TESTA NA VIŠEM NIVOU

I. ZAOKRUŽI SLOVO ISPRED TAČNOG ODGOVORA (tačan odgovor 2 boda)

1. Elementi u PSE poredani su po: A) abecednom redu B) po rastu atomskog broja C) po broju elektrona u K- ljusci D) bez ikakvog reda Odgovor: B
2. Atomi imaju maksimalnu stabilnost ako u posljednjoj ljusci imaju: A) 6e-^ B) 10e- C) 8e- D) 4e- Odgovor: C
3. U elektronskom omotaču atoma nalaze se: A) Protoni i elektroni B) Elektroni i neutroni C) Protoni D) Elektroni Odgovor: D
4. Veza između metala i nemetala naziva se: A) Kovalentna veza, B) Jonska veza, C) Metalna veza, D) Polarna veza. Odgovor: B
5. Jedinica za količinu tvari je: A g/mol, B g/dm^3 , C mol, D mol/l Odgovor: C
6. Baza je: A. HCl B. NH 4 Cl C. CaCl 2 D. Mg(OH) 2 Odgovor: D
7. Kiseline: A. jonizacijom daju OH-^ jone B. jonizacijom daju H 3 O+^ jone C. ne joniziraju D. joniziraju i daju OH-^ i H 3 O+^ jone Odgovor: B
8. P orbitale mogu primiti: A. 2 elektrona B. 6 elektrona C. 10 elektrona D. 8 elektrona

A) broj protona u omotaču, B) broj protona i neutrona, C) broj neutrona u jezgru, D) broj protona u jezgru, Odgovor:B

31. Proton je : A) je elektroneutralan, B) je elektronegativan, C) se nalazi u omotaču, D) je elektropozitivan. Odgovor: D
32. Napisati simbole sljedećih elemenata: A) Natrij ,kalij, arsen, živa B) Cink, bakar, ksenon, brom C) Platina, nitrogen, barij, sumpor D) Srebro, zlato, aluminij, antimon Odgovor: A)Na, K, As, Hg B)Zn, Cu, Xe, Br C) Pt, N, Ba, S D) Ag, Au, Al, Sb
33. Hemijske reakcije u kojima nastaju soli nazivaju se: A. Neutralizacija B. Oksidacija C. Redukcija D. Žarenje Odgovor: A
34. Hemijska tvar koja se oksidira: A) Otpušta elektrone B) Prima elektrone C) Neutralizira D. Zagrijava Odgovor:A

II. DOPUNITE ILI ZAVRŠITE HEMIJSKE JEDNAČINE/REAKCIJE

35. (4x1=4 boda) Imenujte slijedeće spojeve: H 3 PO 4 Odgovor: fosfatna kiselina, natrijum hidroksid, sulfatna kiselina, natrijum hlorid
36. (2x1=2 boda) Dopuni: pH vrijednost se računa kao _____________________ logaritam koncentracije _________ jona. Odgovor: negativan, H+ -jona
37. (2 boda) Kada aluminijum potpuno sagorijeva, nastaje aluminijum oksid. Koji koeficijent za kisik treba upisati u hemijskoj jednačini: Zaokruži slovo ispred tačnog odgovora? _4Al + _O 2 → 2Al 2 O 3 a.) 4 b.) 3 c.) 2 d.) 6 NaOH H 2 SO 4 NaCl

Odgovor: B

38. (2x2=4 boda) Dopuni ili dovrši hemijske jednadžbe hemijske reakcije? A) AgNO 3 + → AgCI + KNO 3 B) 2 NaOH + H 2 SO 4 → + Odgovor: A) KCI (^) B) Na 2 SO 4 +2 H 2 O
39. (2 boda) Izračunati u kom masenom omjeru se spajaju N i O u N 2 O, ako je Ar(N) = 14, Ar(O)016? A) 6: 4 B) 7 : 4 C) 8 : 4 D) 10 : 4 Odgovor: Ar(N)= 14 Ar(O)= 16 2 N + O → N 2 O 2 x Ar(N) = 2 x 14 = 28 Ar(O) = 16 28: 16/ : 7 : 4 Odgovor: B 40. (6x1 = 6 bodova) Spoji kiselinske ostatke i metale: HNO 3 H 2 SO 4 H 3 PO 4 Ca + Na+ Odgovor: Ca(NO3)2 ; CaSO4; Ca3(PO4)2 NaNO 3 ; Na 2 SO 4 ; Na 3 PO 4
40. (4x1=4 boda) Povezati lijevu stranu sa desnom: a) Oksidacija 1. Otpuštanje elektrona b) Egzotermna reakcija 2. Dovođenje toplote c) Endoterme reakcije 3. Izdvajanje toplote d) Redukcija 4. Primanje elektrona Ponuđeni odgovori: A) a - 2, b - 1, c - 4, d - 3, B) a - 3, b - 4, c - 2, d - 1, C) a - 3, b - 2, c - 4, d - 1, D) a - 1, b - 4, c - 3, d - 2. Odgovor: B
41. (4 x 1 = 4 boda) Spoji lijevu i desnu stranu: a) Fosfatna kiselina 1. HCl b) Natrijum oksid 2. Ca(OH) 2 c) Kalcijum hidroksid 3. H 3 PO 4 d) Hloridna kiselina 4. Na 2 O Ponuđeni odgovori: A) a - 2, b - 1, c - 4, d - 3, B) a - 3, b - 4, c - 2, d - 1, C) a - 3, b - 2, c - 4, d - 1, D) a - 1, b - 4, c - 3, d - 2 Odgovor:B

III. RIJEŠI/ URADI ZADATKE

43. (5 bodova) Masa uzorka broma je 18 grama. Relativana atomska masa broma je 80g/mol. Izračunaj: a) Količinu tvari b) Broj jedinki Postupak: m(Br) = 18g M = 80 g/mol