Studirajte zahvaljujući brojnim resursima koji su dostupni na Docsity-u
Zaradite bodove pomažući drugim studentima ili ih kupite uz Premium plan
Pripremite ispite
Studirajte zahvaljujući brojnim resursima koji su dostupni na Docsity-u
Nabavite poene za preuzimanje
Zaradite bodove pomažući drugim studentima ili ih kupite uz Premium plan
Sya je profitabilnost, sta su banke, koji su ucesnici
Tipologija: Završni radovi
1 / 15
Ova stranica nije vidljiva u pregledu
Ne propustite važne delove!
Profesor: Učenik:
Ljubinka Vujičić, prof Teodora Magdelenić, IV-
Bar, maj 2019.
1. Profitabilnost
Osnovni motiv poslovanja svake banke je da ostvari što veći profit kako bi preko profita povećala dividendu svojim akcionarima, a reinvestiranjem u kapital banke (akcije) stvorila uslove za povećanje kreditnog i finansijskog potencijala.Finansijsku politiku banke treba tako postaviti da kamate koje banke plaćaju svojim deponentima bude motivacija za novu štednju. Strategija prikupljanja izvora sredstava treba da je usaglašena sa strategijom plasmana sredstava i strategijom pokrića troškova bankarskog poslovanja. Finansijska politika banke se smatra uspješno projektovanom, ukoliko banka ostvaruje profit (neto dobit ) 1 i zadovoljava projektovane kriterijume dividendne politike koji su prihvaćeni od strane akcionara.
Ubrzani razvoj tržišnih odnosa u finansijskoj sferi, sve intenzivnija primjena savremene informacione tehnologije i njome izazvani procesi finansijskih inovacija i deregulacija finansijskih i bankarskih aktivnosti stvorili su uslove početkom 80 –ih godina za promjenu u bankarskoj teoriji i praksi. Svoju poslovnu strategiju banke zasnivaju na simultanom upravljanju aktivom i pasivom, što je poznato kao ALM – strategija. Banka prelazi sa nabavnog tržišta, gdje je bila pasivni akceptant obaveza, na tržištu ponude gdje prezentira svoje proizvode usluge. Simultanim struktuiranjem aktive i pasive, banka teži optimalnoj efikasnosti, koja je pokazatelj poželjnog stepena likvidnosti i sigurnosti koja reflektuje operativna i strateška ponašanja vlasnika banke, menadžmenta banke i komitenata banke. Cilj je da ostvareni nivo profitabilnosti omogući porast tržišnih cijena akcija banke, kao i neto kapitala u skladu sa rastom obima bankovnih aktivnosti.
Profitabilnost banaka 4 4
1 Dr. Milutin Ćirović ,,Bankarstvo,,
Upravljanje profitabilnošću banke podrazumjeva da menadžment banke dobro poznaje bilansnu strukturu banke. Menadžment banke može može bilansnu strukturu posmatrati sa statičkog i dinamičkog aspekta. Statičko istraživanje profitabilnosti banke predstavlja iskazivanje rezultata banke na osnovu stvarnog ili planiranog stanja tačno na određeni dan. Dinamičko iskazivanje profitabilnosti banke polazi od iskazivanja rezultata banke u određenom vremenskom periodu. Dinamički aspekt iskazivanja profitabilnosti banke polazi od činjenice, da se profitabilnost banke mijenja svakog momenta, zbog uticaja mnoštva faktora u okviru operativnog poslovanja banke.
S obzirom na svoju specifičnost,banka kao preduzeće transformiše sopstvenu funkciju cilja od maksimalizacije profita ka obezbjeđenju dovoljne stope prinosa po jedinici akcijskog kapitala. Veća stopa prinosa po jedinici akcijskog kapitala u dužem vremenskom periodu ima za rezultat povećanje tržišne vrijednosti banke.
Zbog toga se može reći da je suštinska funkcija cilja upravo povećanje tržišne vrijednosti banke, dok je maksimiranje stope prinosa po jedinici akcijskog kapitala pojavni oblik ciljne funkcije banke. Radi se o tome da se rastući tokovi profitnih stopa iz predhodnih perioda koriste kao osnova za projekciju budućih karakteristika banke, što je od interesa za potencijalne investitore kapitala u bankarski sektor.
Naime, diskontovanje anticipiranih tokova neto prinosa banke iz narednih perioda formiraće se neto sadašnja vrijednost banke. Shodno tome, neodgovarajući kvantum profita u sadašnjem trenutku imao bi za posledicu, nakon diskontovanja, nedovoljnu visinu sadašnje neto tržišne vrijednosti banke. Zbog toga bi došlo do pada tržišne cijene akcija banke, što bi odvraćalo potencijalne investitore od kupovine novih emisija akcija takve banke, kao i od kupovine na sekundarnom tržišti već enitovanih akcija. U slučaju rastućih stopa prinosa po jedinici akcijskog kapitala povećalo bi se interesovanje investitora za akcijama takve banke, kako na primarnom tako i na sekundarnom tržištu. Možemo reći da su rastuće stope prinosa u funkciji mobilisanja dodatnog kapitala od strane banke, jer je on uslov opstanka banke, kao i ekspanzije banke.
Profitabilnost banaka 5 5
2.1.1. Kvalitet menadžmenta
Značajan faktor profitabilnosti banke je kvalitet menadžmenta. Menadžment u bankarstvu podrazumjeva pojedinca ili grupu pojedinaca koji su odgovorni za proučavanje tržišta i formulisanje odfluka, kao i iniciranje odgovarajućih aktivnosti u korist banke. Zadatak menadžmenta banke odnosi se na sprovođenje poslovne politike banke i maksimalno korištenje perfomansi banke. Osnovne funkcije bankarskog menadžmenta su: planiranje, organizovanje, kadrovanje, upravljanjje i kontrola. 9 Sastavni dio strategije menadžmenta banke je stvaranje strateških profitnih centara ( filijala ). Precizno definisani i organizovani profitni centri omogućavaju da se izvrši racionalna alokacija raspoloživih sredstava kako bi se maksimizirao profit banke kao cjeline. Što je finansijski sistem složeniji i što je veća konkurencija na finansijskom tržišti i zahtjevi koji se postavljaju pred bankarskog menadžera su veći. Savremeni tržišni uslovi privređivanja zahtjevaju od menadžera banke, ne samo stručno znanje i profesionalan rad, nego i preduzetnički osjećaj.Kvalitetan bankarski menadžer, kao preduzetnik, je u stanju da procjeni dalji razvoj finansijskog tržišta i konkurentnost finansijskih institucija, a sve kako bi povukao prave poteze u banci kojom rukovodi.
Profesionalna obaveza menadžmenta banke je da stalno ispunjava nove zahtjeve vezane za kvalitet upravljanja. Menadžerski profesionalizam se posebno ističe kod 3 :
Sposobnost koje treba da odlikuju menadžera u bankarstvu su liderstvo, komunikativnost, sposobnost da uspješno sastavlja stručne timove, da upravlja odnosima u grupama, sposobnost odlučivanja, poređenja sa inferiornim i supriornim grupama, te da uspostavlja odnose sa okruženjem itd.
Zadatak menadžera je i da u što većoj mjeri koristi skrivene rezerve zaposlenih tzv. diskrecioni napor. Diskrecioni napor je napor zaposlenih iznad prihvatljivog minimuma. Kao norme za svakog zaposlenog. Sposobni menadžeri su u stanju da pomjere granicu prihvatljivog minimuma ka maksimumu, odnosno poželjnoj normi. Menadžment banaka se često susreće sa pitanjem: „Kako u uslovima neizvjesnosti i dinamičkih promjena odrediti kapacitet razlika koji
Profitabilnost banaka 7 7
3 http://www.psinvest.rs/sr/osnovni-finansijski-pokazatelji
može banka podnijeti, a da pri tome ostvari očekivani profit“? Kapacitet banke za preuzimanje rizika je ograničen veličinom kapitala kojim banka raspolaže, obimom depozita, očekivanom regulacijom, kreditnim rejtingom itd.Značajan zadatak koji stoji ispred savremeno organizovane banke i njenog menadžmenta nije samo kako ući u nove bankarske poslove, nego i kako izaći iz rizičnih bankarskih poslova bez većih posledica. Da bi mogao da napusti visoko rizične poslove neophodan mu je profesionalizam u poslu, a on podrazumjeva agresivan marketing, strategijsko planiranje, savremenu tehnologiju, upravljačko-informacioni sistem, finansijski menadžment banke itd. Najzad, bankarski menadžer kao poduzetnik treba da je sposobana da uvidi da li banka treba da se razvija samo preko internog rasta ili preko fuzije i akvizicije.
2.1.2. Kvalitet aktive
Kvalitet aktive značajno utiče na sigurnost i profitabilnost banke. Najvažniji dio kreditnih plasmana banaka čine zajmovi fizičkim i pravnim licima, ali se i dio plasmana banke drži u obliku kamatonosnih vrijednosnih papira. Prilikom plasmana zajmova banke moraju da izvrše adekvatnu procjenu boniteta klijenta. Banke koje imaju nadprosječne stope neperformansnih zajmova gubitke pokrivaju iz rezervi ili kapitala banke što dovodi do smanjenja profitabilnosti. Finansijski uspješne banke u cilju smanjenja stope neperformansnih zajmova koriste različite modele za evaluaciju kreditne sposobnosti potencijalnih dužnika. Banke također treba da formiraju odgovarajuće rezerve za pokriće očekivanig gubitka kao i da formiraju dodatne iznose kapitala za pokrivanje neočekivanih gubitaka. Kontaminirana aktiva banke nosi sa sobom visok rizik i nedovoljnu profitabilnost. Realnom ocjenom kreditne sposobnosti budućih dužnika, banka se štiti od budućih kreditnih rizika i njihovog uticaja na njenu profitabilnost i likvidnost.
Bilans 4 stanja pokazuje izvore novčanih sredstava i njihovo korištenje tj. Obaveze i vlastiti kapital i imovinu banke, na tačno određeni dan. Bilans stanja banke se bitno razlikuje u pogledu strukture aktive (imovine) i pasive (obaveza) i kapitala u odnosu na bilans sttanja proizvodnih, trgovinskih i ostalih finansijskih institucija. Osnovni zadatak banke je da pribavi potrebna novčana sredstva te da ih plasira pod što povoljnijim uslovima u cilju ostvarenja određenog profita. Osnovni elementi ukupne aktive banke su rezerve, novčani elementi u procesu naplate, depoziti kod drugih banaka, investicije u hartije od vrijednosti, zajmovi te ostala aktiva. Najveći procentualni udio po veličini se odnosi na zajmove, efekte, gotovinu i ostalu aktivu.
Novčani elementi u procesu naplate se javljaju kada se kod banke izdaje ček na naplatu na teret računa koji se vodi kod druge banke. Ovaj ček za našu banku predstavlja imovinu. Ona ima potraživanje od druge banke koje će biti naplaćeno kroz nekoliko dana. Depoziti kod drigih
Profitabilnost banaka 8 8
4 Frederic Mishkin “Monetarna ekonomija, bankarstvo i finansijska tržišta (2006 god.)”
poslovanja smanjuju fiksne troškove po jedinici bankarskih proizvoda i na taj način povećavaju visinu profitne stope. Banke u današnje vrijeme raspolažu sa skupocjenom elektronskom opremom koja stvara visoke fiksne troškove, a oni se po jedinici proizvoda ili usluga mogu smanjiti samo ako se ostvari visok obim poslovanja. Profitabilnost banke se povećava uvođenjem novih bankarskih proizvoda i mreža distribucije samo ako se na strani tražnje pojavljuje dovoljan broj klijenata. Ekonomija obima ostvaruje se i ukoliko banka obavlja transakcije sa klijentimau velikim iznosima, jer su troškovi velikih transakcija relativno niži. S obzirom na specifičnosti bankarskog mehanizma, efekte ekonomije obima ne treba apsolutizovati, jer je značajna uloga kvaliteta bankarskih transakcija 5.
Ipak u slučaju da dvije banke imaju isti kvalitet plasmana, profitabilnija je ona banka koja ima veći obim poslovanja. Za razliku od realnog sektora gdje je obim poslvanja obrnuto proporcionalan nivou tehničke opremljenosti, kod banaka se rastom tehničke opremljenosti ne dolazi do smanjenja zaposlenog osoblja. S obzirom na veće manevarske mogućnosti velikih banaka u pogledu povoljnih uslova za dopunsko apsorbovanje finansijskih resursa sa tržišta, kao i na veću mogućnost disperzije svojih aktivnosti, veće banke su spremne da prihvate veći rizik i veći leveridž faktor u funkciji veće profitabilnosti, što ističe relativno veći značaj kvaliteta menadžment ekipa u većim u odnosu na male i srednje banke. Veličina banke je faktor koji ukazuje, da su male banke manje profitabilnosti nego velike banke. Smatra se da su banke sa aktivom manjom od 25 miliona $ premale za ostvarenje efikasnosti u SAD. Kad se poslovni rezultati banke uporede jedni sa drugima, veličina postaje kritičan faktor: Veličina koeficijenta kojima se mjeri poslovni uspjeh su osjetljivi na rangiranost kompanije po kriterijumu veličine.
2.1.4. Ekonomija okvira
Ekonomija okvira podrazumjeva diverzifikaciju proizvoda ili usluga koje banka pruža svojim klijentima. U savremenom bankarstvu javlja se tendencija koja podrazumjeva proširenje okvira poslovanja banaka, a to praktični znači diverzifikaciju programa aktivnosti koje banka nudi svojim klijentima. Na taj način se stvara mogućnost tzv. Unakrsne prodaje svojih proizvoda ili usluga, što dovodi do povećanog nivoa ukupne prodaje i prihoda s jedne strane, a sa druge strane povećanje troškova banke je znatno niže. Proširivanje tradicionalne lepeze aktivnosti
Profitabilnost banaka 10 10
5 http://omegact.biz/tag/profitabilnost/
poslovnih banaka na poslove sa polisama osiguranja ili sa vrijednosnim papirima znatno povećava ukupne prihode banke i pozitivno utiče na njenu profitabilnost. Proces diverzifikacije poslovnih aktivnosti bankarskih institucija je rezultat transformacionih procesa, pokrenutih deregulacijom i uvođenjem elektronskog poslovanja. Kad poslovna banka izvrši akviziciju neke investicione banke stvaraju se mogućnosti formiranja povećih prihoda kombinovanih sa relativnim smanjenjem troškova kao rezultat efektne sinergije.
To isto važi i kad dođe do akvizicije osiguravajuće kompanije od strane poslovne banke. Diverzifikovane finansijske institucije mogu da vrše unakrsnu prodaju raznih finansijskih proizvoda ili usluga koristeći istu bazu komitenata koji su zaintersovani za kupovinu raznih finansijskih instrumenata. Kod ekonomije okvira, važan faktor predstavlja korištenje jedinstvene filijalske mreže ili elektronskih sistema distribucije usluga.
Tako klijenti mogu da u jednoj poslovnoj banci otvore transakcione račune, drže oročene i štedne depozite, koriste razne oblike potrošačkih kredita, dobiju hipotekarne stambene kredite itd. Na taj način se ostvaruje princip unakrsne prodaje, i to na jednom mjestu, što djeluje multiplikovano na obim prodaje finansijskih usluga kao i na smanjenje troškova finansijskih usluga.
2.1.5. Troškovi poslovanja banke
Troškovi poslovanja banke značajno utiču na profitabilnost banke. Zadatak operativnog menadžmenta u bankama je da minimizira troškove poslovanja pri datom obimu bilansnih i vanbilansnih aktivnosti banke.Operativni rashodi ili troškovi poslovanja sastoje se iz plata i benifita zaposlenih kao i materijalnih troškova uključujući i amortizaciju. Plate i benificije
Profitabilnost banaka 11 11
izaziva sve veće troškove njenog angažovanja i održavanja, što zahtjeva angažovanje sve kvalifikovanijeg osoblja, koje može maksimalno koristiti tehničke mogućnosti informacione opreme. Menadžment banke donosi odluke o ukidanju ili uvođenju novih organizacionih djelova, kao i o ukidanju ili uvođenju novih i profitabilnih aktivnosti. Profitni centri omogućavaju pregled prihoda i radhoda ne samo za banku kao cjelinu nego i po pojedinim organizacionim djelovima kao i po funkcionalnim aktivnostima koje banke imaju.
Kompjuterska tehnologija omogućuje brzo dobijanje podataka o prihodima, rashodima i neto profitu i to kako po organizacionim jedinicama tako i po bilansnim i vanbilansnim aktivnostima banke. Na osnovu analize podataka dobijenih iz svih profitnih centara, menadžment banke može u cilju što većeg profita, ograničiti ili ukunuti neke aktivnosti banke koje negativno utiču na stopu profita banke.
Veće banke po obimu poslovanja često se odlučuju za formiranje profitnih centara sa ciljem da minimiziraju troškove poslovanja i povećaju profit poslovanja. Putem profitnih centara lakše se upravlja prihodima i rashodima po pojedinim djelovima banke, grupama bankarskih proizvoda, bankarskim linijama i samim bankarskim proizvodima.
Od posebnog značaja za banke je da ostvare dovoljnu kamatnu marginu kao razliku između kamate na plasmane i kamate na obaveze. Dodavanjem provizije na kamatnu marginu dobija se operativni dohodak banke. Drugi ključni agregat pri formiranju profitabilnosti banke su operativni rashodi banke koji se sastoje iz dva dijela 7 :
a. rashodi na plate i benifite zaposlenih
Profitabilnost banaka 13 13
7 Frederic Mishkin “Monetarna ekonomija, bankarstvo i finansijska tržišta (2006 god.)”
b. materijalne rashode uključujući i amortizaciju.
Razlika između operativnog dohodka i operativnog rashoda predstavlja brutoprofit banke. Kada se od njega izdvoje sredstva koja odlaze u rezerve za pokriće gubitka i sredstva na ime plaćanja poreskih obaveza dobije se neto dohodak (profit) banke kao konačno mjerilo profitabilnosti banke. Da bi se dobila impresija o proporcijama na strani operativnih rashoda može se navesti da su banke u Evropskoj uniji u 1997. godini imale učešće plata i benifita zaposlenih od 55% u odnosu na ukupne operativne rashode, tako da su razliku od 45% činili materijalni rashodi uključujući amortizaciju. Drugi način prikazivanja operativnih rashoda je da se posmatraju u odnosu na depozite kod banaka u zemljama EU. Tada se dobija da su operativni rashodi u 1997. godini iznosili u prosjeku 3,7% ukupnog iznosa depozita kod banaka u EU, s tim da je najniža stopa zabilježena u Luksemburgu 1,3%, a najviša u italiji 4,9%. Troškovi plata sa benifitima u bankama EU iznosili su 2% u odnosu na depozite kod banaka. Materijalni rashodi banaka u EU u istoj godini iznosili su 1,7% u odnosu na depozite kod ovih banaka. Pri tome je u periodu 1990 – 1997. godine učešće troškova prema operativnim rashodima smanjeno za 3%. U istom periodu su lični, materijalni i ukupni troškovi u odnosu na depozite banaka EU smanjeni za oko 11%.“ 20
Najznačajniju ulogu od svih mikroekonomskih faktora ima kvalitet menadžmenta u bankama. Za ostvarenje prihvatljive stope prinosa potrebno je da banke dobro procjeni kreditna rizike i na taj način minimiziraju gubittke u kreditnom poslovanju čime direktno smanjuju neto profit koje banke ostvaruju. Za banke je potrebno da vrše adekvatno formiranja cijena kredita da bi pokrile troškove izvora sredstava, troškove poslovanja banke i formirale odgovarajući profit. Za banku je veoma važno da bude sposobna da kontroliše troškove poslovanja imajući u vidu da funkcioniše u konkurentskom tržišnom okruženju. Visoki fiksni troškovi kao i visok stepen konkurencije između banaka, utiče da banke teže proširenju okvira svog poslovanja čime stvaraju sinergijske efekte koji podižu profitabilnost banaka.
Zaključak
Banke predstavljaju najznačajniju grupu depozitnih finansijskih institucija.Po klasičnom shvatanju banka je finansijska institucija koja do sredstava dolazi prikupljanjem depozita na osnovu kojih će kasnije odobriti kredite. Ukoliko skupi više depozita moći će odobriti i više kredita. Pri tome obavlja i neke druge poslove poput platnog prometa, davanja garancija i slično. Smisao bankarskog poslovanja je da kamate koje banke plaćaju na primljene depozite budu manje od kamata koje naplaćuju za date kredite.
Banke obavljaju različit broj aktivnosti koje možemo svrstati u tri različite grupe:
Profitabilnost banaka 14 14
