A revolución Gloriosa e a constitución de 1869
O reinado de Isabel II, 1833-1868, é o periodo no que o sistema liberal se consolida en España,
pero tamén no que se produce o enfrontamento entre as dúas tendencias liberais: moderada e
progresista. No reinado de Isabel II sae vencedora a tendencia liberal moderada, pois ocupan
máis tempo o poder.
Pero os progresistas non se resignan a quedar afastados do poder e ao longo deste periodo
protagonizarán diferentes pronunciamentos para lograr chegar ao goberno. Tras un breve periodo
de goberno progresista, o bienio progresista, 1854-1856. Unión Liberal e os moderados
conseguen poñer fin a ese periodo para dar paso a unha nova etapa moderada, 1856 - 1868.
En relación á política, vólvese á constitución de 1845 que garante o poder da raíña e o control
moderado sobre as institucións grazas a un sufraxio censatario. A raíña elixe goberno
decantándose por ministros moderados e para votar ou ser presentado candidato, era preciso ter
unha certa posición económica, favorecendo así á alta burguesía. Polo tanto, os moderados son
maioría nas Cortes.
A volta dos moderados ao poder tamén significa a volta da corrupción. Hai unha elite política que
ocupa os cargos de poder de maneira case permanente. Estes están rodeados de camarillas,
grupos de achegados, familiares e amigos, que se aproveitan do seu poder para conseguir
favores e beneficios. Ante isto, medra a idea de que a raíña é a verdadeira culpable e responsable
desta corrupción pois é ela quen a permite.
Esta situación política coincide cun momento de crise económica derivada dunha sucesión de
malas colleitas que provocan escaseza, carestía e fame. Ademais, prodúcese en EE.UU. a Guerra
de Secesión que encarece a producción de algodón, afectando negativamente á producción textil
catalá. Tamén chega a súa fin o ciclo expansivo do ferrocarril, afectando a todos os sectores
implicados no proceso.
Neste contexto de descontento político e de crise económica aumentan as críticas contra a raíña
Isabel e os moderados. Teñen lugar intentos de pronunciamento, pero fracasan.
O xeneral Juan Prim, progresista, une á oposición da raíña conseguindo a firma do Pacto de
Ostende, 1866. Reúnense representantes do Partido Progresista e do Partido Demócrata que
acordan expulsar a Isabel II do trono, convocar eleccións a Cortes por sufraxio universal
masculino e que estas novas Cortes elaboren unha nova constirución. Isto culmina en 1868 cando
o almirante Topete se subleva en Cádiz.
O levantamento pronto se xeneraliza baixo o berro “Abaixo os Borbóns!”. O apoio que recibiron os
oficiais sublevados foi militar, pois a Topete únense outros xenerais como Serrano e Prin, pero
tamén civil: progresistas, demócratas e incluso as incipientes asociacións obreiras únense,
dándolle ao pronunciamento unha gran forza.
Nas principais cidades xorden xuntas revolucionarias que sustitúen nas principais cidades ás
autoridades isabelinas. Crean un novo poder en mans de progresistas, demócratas e
representantes das clases populares.
Neste contexto comeza a considerarse o que está sucedendo en España como unha revolución,
de feito será bautizada como “A Gloriosa” por aqueles que a viviron. Isto débese á forza do
