Download Don't have anything else and more Summaries Theology in PDF only on Docsity!
M ỤC L ỤC
- THÉP LÀ GÌ VÀ Ở ĐÂU TRONG XÃ H ỘI HI ỆN NAY
- 1.1. Thép là gì?
- 1.2. T ầ m quan tr ọ ng c ủ a thép trong xã h ộ i:
- 1.3. Hi ệ n tr ạ ng s ử d ụ ng thép:
- 1.3.1 S n l ả ượ ng và tiêu th ụ :
- 1.3.2. Xu h ướ ng và d ự báo:
- 1.4. Quy trình s ả n xu ấ t:
- CÔNG NGH Ệ NHI ỆT LUY ỆN
- 2.1. Nhi ệ t luy ệ n là gì?
- 2.2. M ụ c đích và ứ ng d ụ ng c ủ a nhi ệ t luy ệ n thép:
- 2.3.1. Các ph ươ ng pháp nhi t luy n: ệ ệ
- 2.3.2. Ứ ng d ụ ng c ủ a các ph ươ ng pháp:
- CÁC CÔNG TY NHI ỆT LUY ỆN T ẠI VI ỆT NAM
1. THÉP LÀ GÌ VÀ Ở ĐÂU TRONG XÃ H ỘI HI ỆN NAY
1.1. Thép là gì?
- Thép là m ột h ợp kim c ủa s t và cacbon, trong đó hàm l ắ ượng cacbon th ường t ừ 0,02% đ ến kho ng 2% kh ả ối l ượng. So v ới s t tinh khi ắ ết, thép có tính ch ất c ơ h ọc v ượt tr ội nh ư: ● Đ ộ b ền ch y cao, ả ● Đ ộ b ền gãy l ớn, ● Tính đàn h ồi t ốt.
- Nh ờ đó, cùng v ới chi phí s n xu ả ất th ấp, thép tr ở thành v t li u kim lo i đậ ệ ạ ược s n xuả ất và s ử d ụng nhi ều nh ất trên th ế gi ới
1.2. T ầ m quan tr ọ ng c ủ a thép trong xã h ộ i:
- Thép là kim lo i đạ ược s ử d ụng ph ổ bi ến nh ất trong th ế gi ới k ỹ thu t và côngậ nghi p — “Steel is everywhere … the world’s most commonly used metal.”ệ
- Là v t li u cậ ệ ơ b n đả ể xây d ựng h ạ ầt ng (c ầu, nhà cao t ầng,…), ph ương ti n ệ (ô tô, tàu h ỏa,…), thi ết b công nghi p, máy móc, đ ị ệ ồ gia d ụng,…
- Thép có kh ả năng tái ch ế vô s ố ầl n mà không m ất đi tính ch ất, thép cũ có th ể tái ch ế thành s n phả ẩm m ới mà v ẫn gi ữ đ ược đ c tính c ặ ơ b n.ả
- Thép cũng là m ột ch s ỉ ố quan tr ọng đánh giá phát tri ển kinh t ế: l ượng tiêu th ụ thép th ường t ỷ ệl thu n vậ ới m ức đ ộ công nghi p hóa, đệ ầu t ư xây d ựng c ủa m ột qu ốc gia.
1.3. Hi ệ n tr ạ ng s ử d ụ ng thép:
1.3.1 S n l ả ượ ng và tiêu th ụ :
- Theo báo cáo World Steel in Figures 2024 , ch tính riêng năm 2024, s n lỉ ả ượng thép thô toàn c ầu đ t kho ng 1,88 t ạ ả ỷ ất n.
- Theo phân tích tiêu th ụ toàn c ầu (Steel Demand Analysis 2024), t ổng nhu c ầu thép hoàn thi n năm 2024ệ ước tính 1.793 t ỷ ất n.
● X ử lý ban đ ầu: qu ng đ ặ ược nghi ền, tuy ển và thiêu k ết đ ể lo i t p chạ ạ ất, t o ạ viên qu ng đặ ồng đ ều, d ễ n ấu luy n ệ
- Luy n gang – nệ ấu ch y qu ng ả ặ ● Th ực hi n trong lò cao: qu ng s t + than c ệ ặ ắ ốc + đá vôi đ ược nung ~1800 °C. ● Các phản ứng hoàn nguyên xảy ra: Fe₂O₃, Fe₃O₄ → Fe, sinh ra gang lỏng (pig iron) chứa 3,5–4,5 % C. ● Gang đ ược rót ra, kh ử ạt p ch ất (Si, P, S) và chuy ển sang công đo n luy n ạ ệ thép.
- Luy n thépệ ● Gang l ỏng + thép ph ế li u đệ ược đ ưa vào lò th ổi oxy (BOF) ho c lò đi n h ặ ệ ồ quang (EAF). ● M ục tiêu: lo i b ạ ỏ cacbon d ư, đi ều ch nh hàm l ỉ ượng h ợp kim (Mn, Cr, Ni...), t o thành thép lạ ỏng đ t thành ph ạ ần hóa h ọc mong mu ốn.
- Đúc ● Thép l ỏng đ ược rót vào máy đúc liên t ục đ ể ạt o phôi ● Quá trình này giúp gi m hao phí, tăng năng suả ất và đ m b o c ả ả ấu trúc đ ồng đ ều h ơn so v ới đúc khuôn truy ền th ống
- Cán ● Phôi đ ược nung ~1100–1200 °C và cán nóng đ ể ạt o thép t ấm, thép cu ộn, thép thanh, thép hình.
● M ột s ố ảs n ph ẩm ti ếp t ục qua cán ngu ội đ ể tăng đ ộ bóng, đ ộchính xác kích th ước.
- Kéo – ép và t o hìnhạ ● Các thanh thép ho c dây thép có thặ ể đ ược kéo, ép ho c rèn đ ặ ể đ t hình d ngạ ạ yêu c ầu. ● Áp d ụng nhi ều trong s n xu ả ất thép dây, thép ống, bulông, chi ti ết c ơkhí chính xác.
- Gia công và nhi t luy nệ ệ ● Thép sau khi t o hình đạ ược gia công c t, khoan, ti n, phay, và cu ắ ệ ối cùng nhi t luy n (ệ ệ ủ, tôi, ram) đ ể c i thi n cả ệ ơtính. ● Nhi t luy n là bệ ệ ước then ch ố t giúp t ố ưi u đ ộ b ền, đ ộ c ứng, đ ộ dai, ph ục v ụ các m ục đích s ử d ụng khác nhau
- Hoàn thi n s n phệ ả ẩm ● B ề m t đặ ược m ạ k m, sẽ ơn tĩnh đi n, x ệ ử lý hóa h ọc đ ể tăng kh ả năng ch ống ăn mòn và th ẩm m. ỹ ● Thép thành ph ẩm đ ược ki ểm tra c ơ tính, hóa tính, đánh giá vi c ấu trúc tr ước khi xu ất x ưởng.
2. CÔNG NGH Ệ NHI ỆT LUY ỆN
2.1. Nhi ệ t luy ệ n là gì?
- Nhi t luy n là mệ ệ ột công ngh ệ quan tr ọng trong k ỹ thu t luy n kim, bao gậ ệ ồm chu ỗi các quá trình nung nóng kim lo i ho c hạ ặ ợp kim đ ến m ột nhi t đ ệ ộ xác đ nh, giị ữ nhi tệ t i đó trong mạ ột th ời gian thích h ợp, r ồi sau đó làm ngu ội v ới m ột t ốc đ ộ quy đ nh đị ể làm thay đ ổi t ổ ch ức vi mô bên trong v t li u. ậ ệ
2.3.1.3. Tôi thép
- Là quá trình nung thép lên vùng austenit (Ac3 ho c Ac1 + 30°C), sau đó làm nguặ ội nhanh b ng môi trằ ường nh ư d ầu, n ước, mu ối ho c khí đ ặ ể chuy ển t ổ ch ức austenit thành mactenxit – m ột t ổ ch ức r ất c ứng. 2.3.1.4. Ram thép
- Là quá trình nung thép đã tôi đ ến m ột nhi t đ ệ ộ th ấp h ơn đi ểm t ới h n (150–700°C), ạ gi ữ nhi t rệ ồi làm ngu ội, nh m gi m ằ ả ứng su ất, c i thi n đ ả ệ ộ dai và ổn đ nh t ị ổ ch ức.
2.3.1.5. Th ấ m cacbon
- Là quá trình nung thép có hàm l ượng cacbon th ấp (~0,1–0,25%) trong môi tr ường có cacbon ho t tính, đạ ể cacbon khu ếch tán vào l ớp b ề m t, t o nên lặ ạ ớp b ề m t có hàmặ l ượng C cao h ơn lõi.
2.3.1.6. Th ấ m nit ơ
- Là quá trình nung thép trong môi tr ường ch ứa nit ơ (amoniac phân h ủy) ở nhi t đệ ộ 500–550°C đ ể khu ếch tán nit ơ vào b ề m t thép, t o lặ ạ ớp h ợp ch ất nitrid r ất c ứng
2.3.1.7. Tôi b ề m t ặ
- Là quá trình gia nhi t nhanh cệ ục b ộ vùng b ề m t chi tiặ ết (b ng c m ằ ả ứng đi n t ệ ừ, tia laser, plasma, …) r ồi làm ngu ội nhanh, đ ể ch ỉ b ề m t bặ ị tôi hóa (chuy ển sang mactenxit), lõi v ẫn gi ữ tính d o.ẻ
2.3.1.8. Tôi c i thi n, tôi đ ng nhi t ả ệ ẳ ệ
- Tôi c i thi n: kả ệ ết h ợp tôi và ram trong m ột chu trình nh m đ t đ ằ ạ ộ b ền cao nh ưng không giòn.
- Tôi đ ng nhi t: làm nguẳ ệ ội nhanh đ ến m ột nhi t đ ệ ộ nh ất đ nh (th ị ường trong bainit), gi ữ nhi tệ ổ n đ nh cho đ ị ến khi đ t t ạ ổ ch ức bainit, sau đó làm ngu ội ch m. ậ
2.3.2. Ứ ng d ụ ng c ủ a các ph ươ ng pháp:
Lo i chi tiạ ết Tính ch ất c ần đ t ạ Ph ương pháp nhi t luy nệ ệ Nguyên nhân
Phôi thép, chi ti ết sau đúc ho c hànặ M ềm, d ễgia công, không n ứt, t ổ ch ức đ ồng đ ều Ủ (^) Làm mềm, khứ- ứng suất, tinh hạt → dễ tiện, phay, ép, cán. Chi ti ết đúc, rèn c ần c ơ tính ổn đ nhị Đ ộ b ền, đ ộdai v ừa ph i, t ả ổ ch ức đ ồng nh ất Th ường hóa (^) Làm nhỏ hạt, tổ chức peclit – ferit mịn → cơ tính cân bằng, chuẩn bị cho tôi. D ụng c ụ c t,ắ khuôn d p, daoậ ti n, mũi khoanệ C ực kỳ c ứng, ch u ị mài mòn cao, ít bi ến d ng khi tôi ạ Tôi + Ram th ấp Hình thành mactenxit → đ ộ c ứng cao (~60– HRC), ram th ấp gi m ả giòn. Bánh răng truy ền, tr ục cam, tr ục khu u, tay biênỷ C ứng b ề m t, lõiặ dai, ch u t i vaị ả đ p, chậ ống m ỏi Th ấm cacbon
- Tôi + Ram L ớp b ề m t chặ ứa cacbua c ứng, lõi v ẫn d o dai → ch u mài mònẻ ị và t i trả ọng đ ộng. Tr ục chính xác, khuôn ép nh ựa, b c dạ ẫn h ướng C ứng m t, ch u ặ ị mài mòn, bi ến d ng nhạ ỏ, b ền m ỏi cao Th ấm nit ơ T o lạ ớp nitrid r ất c ứng (1000–1200 HV), x ửlý ở 500–550 °C nên không bi ến d ng. ạ Lò xo, chi ti ết đàn h ồi, tr ục nh ỏ ch uị m ỏi Đ ộ b ền cao, đàn h ồi, ch ống gãy m ỏi, không giòn Tôi c i thi nả ệ ho c Tôiặ đ ng nhi tẳ ệ Đ t tạ ổ ch ức troostit ho c bainit → cặ ơtính t ổng h ợp cao (b ền–dai– m ỏi). Bánh răng l ớn, tr ục cam, ray tr ượt, con lăn C ứng hóa c ục b ộ vùng ch u t i, lõiị ả v ẫn d o, ít bi ẻ ến d ngạ Tôi b ề m tặ Gia nhi t chệ ọn l ọc vùng làm vi c → bệ ề m tặ mactenxit c ứng, lõi d o, ẻ ổ n đ nh hình d ng. ị ạ Chi ti ết ch u va ị đ p m nh, thanhậ ạ B ền – dai cao, ch ống n ứt gãy, Tôi c i thi nả ệ (Improvemen Tôi + ram trung bình → tô chuc troostit ram
TÀI LI ỆU THAM KH ẢO
- Steel/Definition. Citizendium. https://citizendium.org/wiki/Steel/Definition
- Steel. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Stee
- World Steel Association. Steel Facts. Worldsteel.org. https://worldsteel.org/about- steel/facts/steelfacts/
- World Steel Association. World Steel in Figures 2024. Worldsteel.org https://worldsteel.org/data/world-steel-in-figures/world-steel-in-figures-2024/
- Hi p hệ ội Thép Vi t Nam (VSA). Báo cáo Th tr ệ ị ường Thép năm 2024. Vietnambiz. https://mediacdn.vietnambiz.vn/1881912202208555/files/2025/02/10/bao-cao-thi- truong-thep-nam-2024-20250210093643171.pdf
- VnEconomy. Th trị ường thép Vi t Nam quý 1/2025: N ệ ội đ a kh ị ởi s c, xu ắ ất kh ẩu chung nh p.ị https://vneconomy.vn/thi-truong-thep-viet-nam-quy-1-2025-noi-dia-khoi- sac-xuat-khau-chung-nhip.htm
- OECD. OECD Steel Outlook 2025. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2025/05/oecd-steel- outlook-2025_bf2b6109/28b61a5e-en.pdf
- VTV.vn. D ự báo th trị ường thép n ội đ a kh ị ởi s c n ắ ửa cu ối năm 2025. https://vtv.vn/du-bao-thi-truong-thep-noi-dia-khoi-sac-nua-cuoi-nam- 100250723143621834.htm
- VietnamPlus. Th trị ường thép năm 2025: Xu ất kh ẩu b ki ị ềm ch ế do xu h ướng b o hả ộ gia tăng. https://www.vietnamplus.vn/thi-truong-thep-nam-2025-xuat-khau- bi-kiem-che-do-xu-huong-bao-ho-gia-tang-post1011472.vnp
- ĐH Bách Khoa Hà N ội (2006), Giáo trình V t li u Kim lo i, PGS.TS. Nguy ậ ệ ạ ễn Th Vân Thanh, PGS.TS. Nguyị ễn Văn Sáng, TS. Nguy ễn H ữu Dũng, NXB Khoa h ọc và K ỹ thu t - Hà Nậ ội
- Đoàn Th Thanh Bình (2024). Quy trình và công nghị ệ s n xuả ất thép trên th ế gi ới và t i Vi t Nam. Vi n Máy và Dạ ệ ệ ụng c ụ Công nghi p (IMH).ệ https://imh.ac.vn/wp- content/uploads/2024/09/Sua-sau-cap-Vien_22Jan2024.pdf
- ASM International (2013). ASM Handbook, Vol. 4: Heat Treating.
- Totten, G. E. (2006). Steel Heat Treating Fundamentals and Processes. ASM International.
