Микроконтроллер дастурлаш, Thesis of Electrical and Electronics Engineering

SCADA тизим учун настройка килиш учун тизим тугрисида

Typology: Thesis

2018/2019

Uploaded on 04/10/2019

hayrullo-qulmatov
hayrullo-qulmatov 🇺🇿

4

(1)

1 document

1 / 85

Toggle sidebar

This page cannot be seen from the preview

Don't miss anything!

bg1
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ ВА ЎРТА МАХСУС
ТАЪЛИМ ВАЗИРЛИГИ
ТОШКЕНТ ДАВЛАТ ТЕХНИКА УНИВЕРСИТЕТИ
0 4
9 A
0 4
9 B
0 4
9 B
ўлёзма ху у ида
Кулматов Хайрулло Хабибуллоевич
0 4
9 A
ИШЛАБ ЧИ АРИШДА ИККИЛАМЧИ
0 4
9 A
МИКРОПРОЦЕССОРЛИК ЭЛЕКТРОН УРИЛМАЛАРНИ
0 4
9 A
0 4
B 2
ЎЛЛАШНИ ЛОЙИ АЛАШ
5А523303 – “Микро ва наноэлектроникамутахассислиги бўйича
магистр даражасини олиш учун
Магистрлик диссертацияси
Илмий рахбар:т.ф.д., проф. Мухиддинов М.М.
Тошкент – 2011
pf3
pf4
pf5
pf8
pf9
pfa
pfd
pfe
pff
pf12
pf13
pf14
pf15
pf16
pf17
pf18
pf19
pf1a
pf1b
pf1c
pf1d
pf1e
pf1f
pf20
pf21
pf22
pf23
pf24
pf25
pf26
pf27
pf28
pf29
pf2a
pf2b
pf2c
pf2d
pf2e
pf2f
pf30
pf31
pf32
pf33
pf34
pf35
pf36
pf37
pf38
pf39
pf3a
pf3b
pf3c
pf3d
pf3e
pf3f
pf40
pf41
pf42
pf43
pf44
pf45
pf46
pf47
pf48
pf49
pf4a
pf4b
pf4c
pf4d
pf4e
pf4f
pf50
pf51
pf52
pf53
pf54
pf55

Partial preview of the text

Download Микроконтроллер дастурлаш and more Thesis Electrical and Electronics Engineering in PDF only on Docsity!

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ ВА ЎРТА МАХСУС

ТАЪЛИМ ВАЗИРЛИГИ

ТОШКЕНТ ДАВЛАТ ТЕХНИКА УНИВЕРСИТЕТИ

0 49 A ўлёзма ху0 49 B у0 49 B ида

Кулматов Хайрулло Хабибуллоевич

ИШЛАБ ЧИ^ 0 49 A АРИШДА ИККИЛАМЧИ

МИКРОПРОЦЕССОРЛИК ЭЛЕКТРОН 0 49 AУРИЛМАЛАРНИ

0 49 A ЎЛЛАШНИ ЛОЙИ0 4B 2 АЛАШ

5 А523303 – “Микро ва наноэлектроника” мутахассислиги бўйича

магистр даражасини олиш учун

Магистрлик диссертацияси

Илмий рахбар: т.ф.д., проф. Мухиддинов М.М.

Тошкент – 2011

МУНДАРИЖА

Кириш ........................................................................................................... I-БОБ. Тад0 49 B и0 49 B от олиб борилган объект характеристикалари, умумназарий маълумотлар. ……………………………………………….

  1. Цемент ишлаб чи0 49 B ариш жараёнида куйдириш печининг хусусиятлари 1.2 Цемент ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнида куйдириш печини барча парамертлари назорат 0 49 Bилишнинг илгарги усуллари ва ишлаш приципи. 1.3 Цемент ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнида куйдириш печини бош0 49 B аришда иккиламчи микропроссесорларли 0 49 Bурилмаларнинг лойихалашнинг ахамияти ............................................................................................................... 1.4. Ишнинг вазифалари……………………………........................................... II- БОБ. Ишлаб чи0 49 B ариш жараёнларини бош0 49 B аришда 0 49 Bўлланувчи иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмаларни характеристикалари ва бирламчи асбоблар. ......................................... 1.. Бирламчи ўлчов назорат асбобларининг ишлаш принципи ва лойихалаш.............................................................................................................. 2.2 Трм 138 ва ICP-7017 иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмани хусусиятлари ва бирламчи асбоб билан бо0 49 3 ланиши......................

2.3 ISA портга созланувчи ра0 49 B амли платаларнинг хусусиятлари ва бош^ 0 49 B ариш объекти билан бо0 49 3 ланиши.................................................................

  1. Ишлаб чикариш жараёнларини иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмаларни компьютер билан бо0 49 3 лаш учун керакли портлар.....

2.5 Иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмаларни компьютер билан бо^ 0 49 3 ланувчи портларнинг уланиш учун ра0 49 B амли RS-485 сигнали......... III- БОБ. 0 49 Aурилмаларни компьютер дастури тилига ўгирувчи драйвер ва утилителлар, ишлаб чикариш жараёнинг куйдириш печини Трейс Моуд 5.15 дастури ёрдамида лойихалаш...................................................... 3.1 Иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмаларни компьютер тилига ўгирувчи драйвер ва утилителлар.......................................................... 3.2 Иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмалардан Трейс Моуд 5.15 дастурига сигналларни олиш ва 0 49 Bайта ишлаш.........................................

PAGE 11

КИРИШ

0 4B 2озирги кунда иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмаларни 0 49 Bўллаш фа0 49 B ат ишлаб чи0 49 B ариш корхоналарида эмас, балки хал0 49 B хўжалигида,

тиббиёт сохасида 0 4B 3ам ўз ўрни ва вазифасини топган. Иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмалар ва компьютер ёрдамида назорат 0 49 Bилиш ва бош0 49 B ариш ишлаб чи0 49 B ариш жараёнида ю0 49 B ори самара, и0 49 B тисодий

юту^ 0 49 B лар, хавфсизлик холатларини яратиш, ани0 49 B ликларни ошириш имкониятлари ва 0 49 Bулайликларни яратиб бермо0 49 B да. Ишлаб чи^ 0 49 B ариш корхоналаридаги технологик жараёнлар стрелкали аналог ўлчов асбоблари ва 0 49 Bўлда бош0 49 B арилувчи механизмлар билан амалга оширилиши ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнини тезкор, ани0 49 B , ишончли давом этишига тўс^ 0 49 B инлик 0 49 Bилар эди. Ишлаб чи0 49 B ариш корхоналаридаги технологик жараёнларни иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмалари ва компьютер ёрдамида бош^ 0 49 B ариш ю0 49 B оридаги камчиликларни тў0 49 3 рилаб, и^ 0 49 B тисодий самара, хавфсизлик имкониятларини яратиб берди. Бундай 0 49 Bурилмалар аналогли стрелкали 0 49 Bурилмалардан 0 4B 3ар тамонлама устунлиги

билан ажралиб туради. Яъни кам 0 49 Bувватли, ишга тушиш ва0 49 B ти камлиги, созлаш ишлари осонлиги, ани^ 0 49 B лик даражаси ю0 49 B орилиги билан алохида ажралиб туради. 0 4B 2озирги ишлаб чи0 49 B ариш жараёнларини компьютерлаштириш учун

мўлжалланган ТРЕЙС МОУД F 0E 2 дастурлаш комплекси 1992 йилда AdAstra

Research Group, Ltd (Россия) фирмасида 7000 инсталли билан яратилган. Ишлаб чи^ 0 49 B ариш корхоналарида аналог ўлчов асбобларидан иккиламчи микропроцессорли ра^ 0 49 B амли ўлчов асбобларига ўтиш ўлчаш натижаларини ани^ 0 49 B лик даражасини оширди ва компьютерларга уланишни имкониятини кенгайтирди. Компьютерга уланган ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёни завод ва корхоналарни сифатли махсулот чи^ 0 49 B ариши, махсулот таннархини камайиши 0 4B 3исобига му^ 0 4B 3 сулот нархини арзонлашига олиб келади. Бу эса ўз навбатида хал0 49 B нинг эхтиёжини 0 49 Bондиради. Хал0 49 B нинг э0 4B 3 тиёжи 0 49 Bондирилиши билан давлат тарра^ 0 49 B 0 49 Bиёти илгарилаб боради.

PAGE 11

Ишлаб чи0 49 B ариш корхоналари ва саноатнинг ривожланишида сифат ва нархнинг арзонлиги асосий муаммолардан биридир. Мавзунинг долзарблиги махсулот сифатини оширишда ани^ 0 49 B , ишончли 0 49 Bурилмалар билан теранг хисоб-китоблар асосида ишлаш зарур. Ани^ 0 49 B ва ишончли ишлаш кафолатини замонавий ра^ 0 49 B амли иккиламчи микропроцессорларли 0 49 Bурилмалари беради. Ма^ 0 4B 3 сулот таннархини камайтириш учун унга кетган сарф харажатлардан о^ 0 49 B илона фойдаланиш зарур. Электрэнергия, ё0 49 B ил0 49 3 и энергияларидан тў0 49 3 ри фойдаланиш билан уни тежаш эвазига ма^ 0 4B 3 сулот таннархини туширилади. Ю^ 0 49 B оридаги муаммоларни хал 0 49 Bилиниши ра0 49 B амли иккиламчи микропроцессорларли 0 49 Bурилмалар ва компьютер ёрдамида амалга оширилади. Инсон хавфсизлиги асосий долзарб масалалардан биридир. Ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнини компьютерлаштирилиши хавфли механизмлар билан ишлаш 0 49 Bисмлари, ю0 49 B ори температурали, ю0 49 B ори босимли ва шунингдек инсон учун хавфли холатларни бартараф этиш имконини беради. Ушбу вазифаларни ра^ 0 49 B амли иккиламчи микропроцессорларли 0 49 Bурилмалар ва компьютер зиммасига юкланади. Иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалари сигналларини компьютер ёрдамида та^ 0 4B 3 лил 0 49 Bилиш, узатиш, са0 49 B лаш ва ушбу ўлчов натижалари ёрдамида технологик жараёнларни бош^ 0 49 B ариш масаласи магистрлик диссертациясини ма^ 0 49 B сади. Текширув предмети: Иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалар сигналларини компьютер ёрдамида 0 49 Bайта ишлаш, узатиш, са0 49 B лаш асосий текширув предметидир. Компьютерда сигналларни 0 49 Bайта ишлаш учун Трейс Моуд 5.12 дастурлаш комплексидан фойдаланилган. Мавзунинг муаммоли томонлари ва текшириш объекти: Ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнларидаги технологик жараёнлар мураккаб ва турли хил функцияларга эга бўлиб, бир 0 49 Bанча муаммоларга эга. Иккиламчи микропроцессорларли 0 49 Bурилмалари сигналларини компьютер ёрдамида тахлил 0 49 Bилинишини ишлаб чи0 49 B ариш корхоналарига тадби0 49 B этишда 0 49 B уйидаги муаммолар мавжуд:

PAGE 11

Чоп этилган ишлар:

  1. 0 49 Aўлдошов О.Х 0 49 Aулматов Х.Х Устройства для автоматическая контроля уровения води в водахранелишах. И0 49 B тидорли талабалар ва магистрантлар ма^ 0 49 B олалари тўплами илмий анжуман материалллар. ФарПИ – 2011 йил.
  2. Мухитдинов М.М. 0 49 Aўлдошов О.Х. 0 49 Aулматов Х.Х сигналлани спектрал усул ёрдамида опросимациялаш. ФарПИ илмий техника журнали № 2. Фа^ 0 49 3 она – 2011й. Диссертация хажми: диссертация кириш, уч боб, Тад0 49 B и0 49 B отлар тахлили асосида эришилган натижалар, янгиликлар, и0 49 B тисодий кўрсаткичлар, хулоса, адабиётлар рўйхати. 93 бет, 37 та расм ва 8 жадвалдан иборат.

PAGE 11

I- БОБ. ТАД0 49 A И0 49 A ОТ ОЛИБ БОРИЛГАН ОБЪЕКТ

ХАРАКТЕРИСТИКАЛАРИ, УМУМНАЗАРИЙ МАЪЛУМОТЛАР

1.1 Цемент ишлаб чи^ 0 49 B аришда куйдириш печи

Цемент ишлаб чи^ 0 49 B аришда куйдириш печи асосий ўрин эгалловчи мухим обектдир. Унинг вазифаси майдаланган хом ашёни куйдириб цемент кўринишдаги махсулот шакли келтириш учун тайёрлаб беришдир. “^ 0 49 A изил0 49 B умцемент” Очи0 49 B Акционерлик Жамияти куйдириш печи 4 0 49 Bисмдан иборат бўлиб : 1- 0 49 B исми дозатор яъни печга хом ашё узатилишини бир меёрда таминловчи 0 49 Bисм 2- 0 49 B исми карандаш яъни печга келаётган хом ашёни пишириш учун тайёрлов 0 49 Bисми 3- 0 49 Bисми асосий куйдириш 0 49 Bисмидир. 4- 0 49 Bисми совутиш яъни чи0 49 B аётган махсулотни совутиш ва кейинги цехга узатиш 0 49 Bисми 1 - 0 49 Bисми дозатор. Бу 0 49 Bисмда хом ашёни печнинг карандаш 0 49 Bисмига узатилади. Вазифаси куйдириш печига хом ашёни бир мёрда узатиш. Хом ашёни узатишни назорат 0 49 Bилиш босим ор0 49 B али амалга оширилади. Бунинг натижасида печ бир меёрда хом ашё билан таминланади. 2- 0 49 Aисми карандаш. Бу 0 49 Bисмда майдалаган хом ашё 300 – 400 0 С да

куйдирилиб унинг сифати оширилади. Чунки бу 0 49 Bисмида куйдириш ишлари олиб борилмасдан тў^ 0 49 3 ридан тў0 49 3 ри асосий 0 49 Bисмга хом ашё узатилса куйдириш жараёни кўп ва^ 0 49 B т талаб 0 49 Bилиб сарф харажат ошишга олиб келади. Бундан таш^ 0 49 B ари температура бир неча баробар оширилиши ва назорат асбобларини ишлаш ва^ 0 49 B тини камайиши газ сарфини кўпайиши тежамкорлик камайишига олиб келади. 3- Асосий куйдириш 0 49 Bисми. Бу 0 49 Bисмда карандашда келган хом ашё яна бир бор 0 49 Bуйдирилиб 1200 - 1500^0 С 0 49 Bайта ишлов бериш жараёни олиб борилади.

4- Узатиш 0 49 Bисм. Печдан тайёрланиб чи0 49 B аётган махсулотни хаво ёрдамида совутиб кейинги цехга узатилади.

PAGE 11

1.2. Цемент ишлаб чи0 49 B ариш жараёнида куйдириш печини барча

учун 0 49 Bанча газ сарф 0 49 Bилинганлигини ани0 49 B лашни иложи йў0 49 B лиги, ва цех оператори газ сарфи ха^ 0 49 B идаги малумотга эга бўлмаслиги энг катта камчилик хисобланган. Механик газ хисоблаш машинасидан фойдаланилганда ундаги хатолик 3-2 % гача эканлигини айтиб ўтиш жоис. Агар бир печ учун 1 соатлик газ сафридан келиб чи^ 0 49 B сак 13000 куб/метр газ сарфланганда бир дона печ учун 390 – 260 куб/метр газ сарфига хато 0 49 Bилиш мумкин. Бундай хатоликда ишлаш сарф-харажатларнинг ошишига олиб келади.

1.3. Цемент ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнида куйдириш печини бош0 49 B аришда иккиламчи микропроссесорларли 0 49 Bурилмаларнинг лойихалашнинг ахамияти

Ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнларида ани0 49 B лик даража ю0 49 B ори бўлишини талаб этади. Яна бир жихатлардан бири хозирги кунда ва^ 0 49 B т ўтиши билан ривожланиб бораётган бир даврда, замонавий усукуналар ва 0 49 Bулай бош0 49 B арув пултларига эга бўлиш ва 0 4B 3ар бир ишлаб чи0 49 B ариш жараёнларида талаб этилмо^ 0 49 B да. Бундай пултлар ёрдамида ишлаб чи0 49 B ариш жараёнида ани0 49 B лик даражаси ю^ 0 49 B ори ва махсулот сифатини таминалайди. Бундай бош^ 0 49 B арув пултлар таркибини асосан иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалар ва компьютер 0 49 Bурилмаларидан иборатдир. Бундай 0 49 Bурилмалар ёрдамида бош0 49 B арув пултларида визуал кўринишлар, бирламчи 0 49 Bурилмаларни сигналлари 0 49 Bайта ишлаган холда ра0 49 B амли кўринишларини ўзида акс эттирган 0 4B 3олда бош0 49 B арувни амалга орширишга имконият беради. Бундан кўриниб турибдики лойихилашдаги асосий этибор ра^ 0 49 B амли кўринишдаги ани0 49 B ликларга, объектдаги маълумотларни тезкор равишда 0 49 Bабул 0 49 Bилиши ва объект 0 4B 3олатини мос равишда бош0 49 B ариши янада 0 49 B улай имкониятларни яратади. Бундай пултларни хозирги кунга келиб

дастурий таъминоти 0 4B 3ам мавжуд бўлиб, уларни хозирги кунда SCADA- тизими деб юритилади. Бундай дастурий бош^ 0 49 B арув пултларида визуал кўринишларни акс эттиришда ёрдам беради. Иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалар эса бу дастурларга ёрдам берувчи асосий 0 49 Bурилмалардир. Мисол учун 1.2 – расм.

Схема кўриниб турибдики иккламчи микропроцессорли 0 49 Bурилма объект билан компьютер орасидаги бо^ 0 49 3 ловчи вазифани бажаради. Илгарги бош^ 0 49 B арув пултларида аналогли яъни лампали 0 49 Bурилмалардан фойдаланилган бўлиб бундай катта ва 0 49 Bурилмаларни кўплиги билан но^ 0 49 B улай эди. Лойихалашда эса бундай 0 49 Bурилмаларни ўрнини иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалар ва компьютерлар эгалламо0 49 B да. Биз ишлаб чи^ 0 49 B ариш обектларини ўрганганимизда бундай лойихалаш ишларини жуда зарурлиги ва бош^ 0 49 B арувни янги бос0 49 B ичларга олиб чи0 49 B иш лозимлиги керакли ўрганилди.

1.4. Ишнинг вазифалари

1 Ишлаб чи0 49 B ариш объект характеристикаларини ўрганиш; 2 Иккилачи микропрорцессорли 0 49 Bурилмаларни лойихалашни тахлил 0 49 B илиш; 3 Компьютер ёрдамида сигналлари тахлил 0 49 Bилиш; 4 Бош0 49 B арув пультларини янги замонавий визуал кўринишларини яратиш; 5 Масофадан назорат 0 49 Bилиш ва бош0 49 B ариш ва бош0 49 B алар; 6 Масофавий ахборот алмашинувини таъминлаш;

II – БОБ. ИККИЛАМЧИ МИКРОПРОЦЕССОРЛИ ЭЛЕКТРОН

0 49 A УРИЛМАЛАРНИ ХАРАКТЕРИСТИКАЛАРИ ВА БИРЛАМЧИ

АСБОБЛАР, 0 49 AУРИЛМАЛАРНИ КОМПЬЮТЕР БИЛАН БО0 49 2 ЛАШ

УЧУН КЕРАКЛИ ПОРТЛАР, РА^ 0 49 A АМЛИ СИГНАЛ RS – 485

2.1. Бирламчи назорат асбобларнинг ишлаш принципи.

Объект – бу назорат олиб борлаётган жойдир. Назорат олиб боришда хар хил параметрларни ўлчаш, назорат 0 49 Bилиш тушунилади. Объектдан турли хил сигналлар олинади уларни компютергача етказиб бериш вазифасини бирламчи 0 49 Bурилмалар бажаради. Бирламчи 0 49 Bурилмалар - объектлардан сигналларни олиб, иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмаларга етказиб беради. Ишлаб чи^ 0 49 B ариш объектларини ва табиий мухитни назорат 0 49 Bилувчи асбоблар асосан му^ 0 4B 3 итдаги 0 4B 3арорат, намлик, босим, о0 49 3 ирлик, сатх, экологик зарарли газлар ва шу каби катталикларни ўлчаш учун ишлатилади. Ушбу катталикларни ўлчаш учун улар таъсирида ўз хусусиятларини ўзгартирадиган материаллар ёки эталонлардан фойдаланилади. О^ 0 49 3 ирликни ўлчовчи бирламчи 0 49 Bурилмалар тензо бирламчи 0 49 Bурилмалар бўлиб, уларнинг ишлаш принципи 0 49 Bуйдагича юп0 49 B а плёнкага 0 49 Bаршилик кўприксимон 0 49 Bилиб жойлаштирилган. 2.1 - А расмда 0 49 Bаршиликлар кўриниши, 2.1 – Б расмда 0 49 Bандай 0 49 Bўлланилиши кўрсатилган.

Бу плёнкага 0 49 Bаршиликлар ю0 49 B ори технологияларда ўстирилади. Бундай 0 49 Bаршиликлар тензо 0 49 Bаршиликлар деб номланади. Бунда деформацияга

бо^ 0 49 3 ли0 49 B дир. Бирламчи 0 49 Bурилмага 5 в кучланиш берилади, юзага тушган о^ 0 49 3 ирлик плёънкани егади, плёнкага жойлаштирилган 0 49 Bаршиликлардан ўтаётган ток ўзгаришига 0 49 Bараб натижа олинади.

А) тензо 0 49 B аршиликлар кўриниши Б) уланиш схемаси 2.1. – расм. Тензо 0 49 Bаршиликларни кўриниши ва уланиш схемаси.

М0601-Б-4.98 Тензоўлчагич.

ИШЧИ ТАЛАБЛАР

- М0601-Б ўлчагич модели кўп орали0 49 B ли ўлчагич 0 4B 3исобланади ва статистик тортиш учун 0 49 Bўлланиладиган тарозилар туркумида ишлатиш учун мўлжалланган;

бўлмаган)

Тензоканал ўзгариши коэффициентини температура бўйича фарқи (… дан кўп бўлмаган)

%/10 оС 0.

«Нол» нинг температура бўйича четлашиши (… дан кўп бўлмаган)

%/10 оС 0.

Манба кучланиши нотекислигини ўзгариш коэффициентига таъсири (…дан куп бўлмаган)

%/10В 0.

Тармоқдаги манба кучланиши ўзгаришидаги «Нол» нинг четлашиши

%/10В 0.

Ўзгаришнинг қўшимча бузилиши ўлчовчи кабель узунлиги бўйича (… дан кўп бўлмаган)

%/10м 0.

Ўлчагич ўлчами мм 105 х 177 х 55

Ташқи манба блоки билан оғирлиги (… дан кўп бўлмаган)

кг 1.

Истеъмол қуввати (… дан кўп бўлмаган) ВА 10

Индикация + светодиодлар белгилар сони Дона 6+

Индикация белгилари баландлиги мм 25

Бошқарув тугмалари сони Дона 5

Тўхтамай ишлаш вақти Соат 10 000

Ўртача ишлаш муддати Йил 10

RS232-C кабели узунлиги (… дан кўп бўлмаган)

м 15

RS485 кабели узунлиги (… дан кўп бўлмаган) м 1000

Centnics кабели узунлиги (… дан кўп бўлмаган)

м 1.

Тармоқ манба кучланиши В 220 (+22, -33)

0 4B 2ароратни ўлчовчи бирламчи 0 49 Bурилмалар

0 4B 2ароратни ўлчовчи бирламчи 0 49 Bурилмалар – термопара, термометр ва ТСМ лар киради. Термопора – икки учи ковшарланган икки хил метал бўлиб, исси^ 0 49 B лик тасирида бу металлардаги электр юрутувчи кучнинг бир томонга харакатланиши ва хосил бўлган кучланишнинг ўзгаришига 0 49 Bараб 0 4B 3арорат ани^ 0 49 B ланади. Температурани ўлчовчи асбобларнинг таркибида температура ўзгаришига 0 49 Bараб ўз хусусиятини ўзгарувчи материаллар бўлиб, уларнинг бир 0 49 Bанча турлари мавжуд. Уларга 0 49 Bуйидагилар киради:

  • Симоб;
  • Спирт;
  • Термопара (учлари туташтирилган икки хил метал);
  • Резисторли термоўзгартиргичлар;
  • Нурланиш (температура таъсирида жисмлар ўзидан нурланиш чи^ 0 49 B аради);
  • Айрим ярим ўтказгичли радиодеталлар ёрдамида. Термопара икки учи бирлаштирилган температурага нисбатан икки хил хусусиятга эга бўлган металлдан иборат. Унинг таркибий материалларни ўзгартириш билан температура ўлчаш чегарасини ўзгартириш мумкин. 0 49 A уйида термопараларнинг ўлчаш чегараси кўрсатилган 2.2 – жадвалда келтирилган.

2.2 – жадвал. ГОСТ Р 8.585 2001 бўйича термопара

Термопара тури Ўлчаш чегараси Рухсат этилган хатолик

Хатолик чегараси

TХК (L) – 50 °С … +750 °С 0,1 °С

TЖК (J) – 50 °С … +900 °С 0,1 °С

TНН (N) – 50 °С … +1300 °С 0,1 °С

TХА (К) – 50 °С … +1300 °С 0,1 °С

TПП (S) 0 °С … +1750 °С 0,1 °С