













































































Study with the several resources on Docsity
Earn points by helping other students or get them with a premium plan
Prepare for your exams
Study with the several resources on Docsity
Earn points to download
Earn points by helping other students or get them with a premium plan
SCADA тизим учун настройка килиш учун тизим тугрисида
Typology: Thesis
1 / 85
This page cannot be seen from the preview
Don't miss anything!














































































Кулматов Хайрулло Хабибуллоевич
Илмий рахбар: т.ф.д., проф. Мухиддинов М.М.
Тошкент – 2011
Кириш ........................................................................................................... I-БОБ. Тад0 49 B и0 49 B от олиб борилган объект характеристикалари, умумназарий маълумотлар. ……………………………………………….
2.3 ISA портга созланувчи ра0 49 B амли платаларнинг хусусиятлари ва бош^ 0 49 B ариш объекти билан бо0 49 3 ланиши.................................................................
2.5 Иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмаларни компьютер билан бо^ 0 49 3 ланувчи портларнинг уланиш учун ра0 49 B амли RS-485 сигнали......... III- БОБ. 0 49 Aурилмаларни компьютер дастури тилига ўгирувчи драйвер ва утилителлар, ишлаб чикариш жараёнинг куйдириш печини Трейс Моуд 5.15 дастури ёрдамида лойихалаш...................................................... 3.1 Иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмаларни компьютер тилига ўгирувчи драйвер ва утилителлар.......................................................... 3.2 Иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмалардан Трейс Моуд 5.15 дастурига сигналларни олиш ва 0 49 Bайта ишлаш.........................................
PAGE 11
0 4B 2озирги кунда иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмаларни 0 49 Bўллаш фа0 49 B ат ишлаб чи0 49 B ариш корхоналарида эмас, балки хал0 49 B хўжалигида,
тиббиёт сохасида 0 4B 3ам ўз ўрни ва вазифасини топган. Иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмалар ва компьютер ёрдамида назорат 0 49 Bилиш ва бош0 49 B ариш ишлаб чи0 49 B ариш жараёнида ю0 49 B ори самара, и0 49 B тисодий
юту^ 0 49 B лар, хавфсизлик холатларини яратиш, ани0 49 B ликларни ошириш имкониятлари ва 0 49 Bулайликларни яратиб бермо0 49 B да. Ишлаб чи^ 0 49 B ариш корхоналаридаги технологик жараёнлар стрелкали аналог ўлчов асбоблари ва 0 49 Bўлда бош0 49 B арилувчи механизмлар билан амалга оширилиши ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнини тезкор, ани0 49 B , ишончли давом этишига тўс^ 0 49 B инлик 0 49 Bилар эди. Ишлаб чи0 49 B ариш корхоналаридаги технологик жараёнларни иккиламчи микропроцессорли электрон 0 49 Bурилмалари ва компьютер ёрдамида бош^ 0 49 B ариш ю0 49 B оридаги камчиликларни тў0 49 3 рилаб, и^ 0 49 B тисодий самара, хавфсизлик имкониятларини яратиб берди. Бундай 0 49 Bурилмалар аналогли стрелкали 0 49 Bурилмалардан 0 4B 3ар тамонлама устунлиги
билан ажралиб туради. Яъни кам 0 49 Bувватли, ишга тушиш ва0 49 B ти камлиги, созлаш ишлари осонлиги, ани^ 0 49 B лик даражаси ю0 49 B орилиги билан алохида ажралиб туради. 0 4B 2озирги ишлаб чи0 49 B ариш жараёнларини компьютерлаштириш учун
мўлжалланган ТРЕЙС МОУД F 0E 2 дастурлаш комплекси 1992 йилда AdAstra
Research Group, Ltd (Россия) фирмасида 7000 инсталли билан яратилган. Ишлаб чи^ 0 49 B ариш корхоналарида аналог ўлчов асбобларидан иккиламчи микропроцессорли ра^ 0 49 B амли ўлчов асбобларига ўтиш ўлчаш натижаларини ани^ 0 49 B лик даражасини оширди ва компьютерларга уланишни имкониятини кенгайтирди. Компьютерга уланган ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёни завод ва корхоналарни сифатли махсулот чи^ 0 49 B ариши, махсулот таннархини камайиши 0 4B 3исобига му^ 0 4B 3 сулот нархини арзонлашига олиб келади. Бу эса ўз навбатида хал0 49 B нинг эхтиёжини 0 49 Bондиради. Хал0 49 B нинг э0 4B 3 тиёжи 0 49 Bондирилиши билан давлат тарра^ 0 49 B 0 49 Bиёти илгарилаб боради.
PAGE 11
Ишлаб чи0 49 B ариш корхоналари ва саноатнинг ривожланишида сифат ва нархнинг арзонлиги асосий муаммолардан биридир. Мавзунинг долзарблиги махсулот сифатини оширишда ани^ 0 49 B , ишончли 0 49 Bурилмалар билан теранг хисоб-китоблар асосида ишлаш зарур. Ани^ 0 49 B ва ишончли ишлаш кафолатини замонавий ра^ 0 49 B амли иккиламчи микропроцессорларли 0 49 Bурилмалари беради. Ма^ 0 4B 3 сулот таннархини камайтириш учун унга кетган сарф харажатлардан о^ 0 49 B илона фойдаланиш зарур. Электрэнергия, ё0 49 B ил0 49 3 и энергияларидан тў0 49 3 ри фойдаланиш билан уни тежаш эвазига ма^ 0 4B 3 сулот таннархини туширилади. Ю^ 0 49 B оридаги муаммоларни хал 0 49 Bилиниши ра0 49 B амли иккиламчи микропроцессорларли 0 49 Bурилмалар ва компьютер ёрдамида амалга оширилади. Инсон хавфсизлиги асосий долзарб масалалардан биридир. Ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнини компьютерлаштирилиши хавфли механизмлар билан ишлаш 0 49 Bисмлари, ю0 49 B ори температурали, ю0 49 B ори босимли ва шунингдек инсон учун хавфли холатларни бартараф этиш имконини беради. Ушбу вазифаларни ра^ 0 49 B амли иккиламчи микропроцессорларли 0 49 Bурилмалар ва компьютер зиммасига юкланади. Иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалари сигналларини компьютер ёрдамида та^ 0 4B 3 лил 0 49 Bилиш, узатиш, са0 49 B лаш ва ушбу ўлчов натижалари ёрдамида технологик жараёнларни бош^ 0 49 B ариш масаласи магистрлик диссертациясини ма^ 0 49 B сади. Текширув предмети: Иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалар сигналларини компьютер ёрдамида 0 49 Bайта ишлаш, узатиш, са0 49 B лаш асосий текширув предметидир. Компьютерда сигналларни 0 49 Bайта ишлаш учун Трейс Моуд 5.12 дастурлаш комплексидан фойдаланилган. Мавзунинг муаммоли томонлари ва текшириш объекти: Ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнларидаги технологик жараёнлар мураккаб ва турли хил функцияларга эга бўлиб, бир 0 49 Bанча муаммоларга эга. Иккиламчи микропроцессорларли 0 49 Bурилмалари сигналларини компьютер ёрдамида тахлил 0 49 Bилинишини ишлаб чи0 49 B ариш корхоналарига тадби0 49 B этишда 0 49 B уйидаги муаммолар мавжуд:
PAGE 11
Чоп этилган ишлар:
PAGE 11
1.1 Цемент ишлаб чи^ 0 49 B аришда куйдириш печи
Цемент ишлаб чи^ 0 49 B аришда куйдириш печи асосий ўрин эгалловчи мухим обектдир. Унинг вазифаси майдаланган хом ашёни куйдириб цемент кўринишдаги махсулот шакли келтириш учун тайёрлаб беришдир. “^ 0 49 A изил0 49 B умцемент” Очи0 49 B Акционерлик Жамияти куйдириш печи 4 0 49 Bисмдан иборат бўлиб : 1- 0 49 B исми дозатор яъни печга хом ашё узатилишини бир меёрда таминловчи 0 49 Bисм 2- 0 49 B исми карандаш яъни печга келаётган хом ашёни пишириш учун тайёрлов 0 49 Bисми 3- 0 49 Bисми асосий куйдириш 0 49 Bисмидир. 4- 0 49 Bисми совутиш яъни чи0 49 B аётган махсулотни совутиш ва кейинги цехга узатиш 0 49 Bисми 1 - 0 49 Bисми дозатор. Бу 0 49 Bисмда хом ашёни печнинг карандаш 0 49 Bисмига узатилади. Вазифаси куйдириш печига хом ашёни бир мёрда узатиш. Хом ашёни узатишни назорат 0 49 Bилиш босим ор0 49 B али амалга оширилади. Бунинг натижасида печ бир меёрда хом ашё билан таминланади. 2- 0 49 Aисми карандаш. Бу 0 49 Bисмда майдалаган хом ашё 300 – 400 0 С да
куйдирилиб унинг сифати оширилади. Чунки бу 0 49 Bисмида куйдириш ишлари олиб борилмасдан тў^ 0 49 3 ридан тў0 49 3 ри асосий 0 49 Bисмга хом ашё узатилса куйдириш жараёни кўп ва^ 0 49 B т талаб 0 49 Bилиб сарф харажат ошишга олиб келади. Бундан таш^ 0 49 B ари температура бир неча баробар оширилиши ва назорат асбобларини ишлаш ва^ 0 49 B тини камайиши газ сарфини кўпайиши тежамкорлик камайишига олиб келади. 3- Асосий куйдириш 0 49 Bисми. Бу 0 49 Bисмда карандашда келган хом ашё яна бир бор 0 49 Bуйдирилиб 1200 - 1500^0 С 0 49 Bайта ишлов бериш жараёни олиб борилади.
4- Узатиш 0 49 Bисм. Печдан тайёрланиб чи0 49 B аётган махсулотни хаво ёрдамида совутиб кейинги цехга узатилади.
PAGE 11
1.2. Цемент ишлаб чи0 49 B ариш жараёнида куйдириш печини барча
учун 0 49 Bанча газ сарф 0 49 Bилинганлигини ани0 49 B лашни иложи йў0 49 B лиги, ва цех оператори газ сарфи ха^ 0 49 B идаги малумотга эга бўлмаслиги энг катта камчилик хисобланган. Механик газ хисоблаш машинасидан фойдаланилганда ундаги хатолик 3-2 % гача эканлигини айтиб ўтиш жоис. Агар бир печ учун 1 соатлик газ сафридан келиб чи^ 0 49 B сак 13000 куб/метр газ сарфланганда бир дона печ учун 390 – 260 куб/метр газ сарфига хато 0 49 Bилиш мумкин. Бундай хатоликда ишлаш сарф-харажатларнинг ошишига олиб келади.
1.3. Цемент ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнида куйдириш печини бош0 49 B аришда иккиламчи микропроссесорларли 0 49 Bурилмаларнинг лойихалашнинг ахамияти
Ишлаб чи^ 0 49 B ариш жараёнларида ани0 49 B лик даража ю0 49 B ори бўлишини талаб этади. Яна бир жихатлардан бири хозирги кунда ва^ 0 49 B т ўтиши билан ривожланиб бораётган бир даврда, замонавий усукуналар ва 0 49 Bулай бош0 49 B арув пултларига эга бўлиш ва 0 4B 3ар бир ишлаб чи0 49 B ариш жараёнларида талаб этилмо^ 0 49 B да. Бундай пултлар ёрдамида ишлаб чи0 49 B ариш жараёнида ани0 49 B лик даражаси ю^ 0 49 B ори ва махсулот сифатини таминалайди. Бундай бош^ 0 49 B арув пултлар таркибини асосан иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалар ва компьютер 0 49 Bурилмаларидан иборатдир. Бундай 0 49 Bурилмалар ёрдамида бош0 49 B арув пултларида визуал кўринишлар, бирламчи 0 49 Bурилмаларни сигналлари 0 49 Bайта ишлаган холда ра0 49 B амли кўринишларини ўзида акс эттирган 0 4B 3олда бош0 49 B арувни амалга орширишга имконият беради. Бундан кўриниб турибдики лойихилашдаги асосий этибор ра^ 0 49 B амли кўринишдаги ани0 49 B ликларга, объектдаги маълумотларни тезкор равишда 0 49 Bабул 0 49 Bилиши ва объект 0 4B 3олатини мос равишда бош0 49 B ариши янада 0 49 B улай имкониятларни яратади. Бундай пултларни хозирги кунга келиб
дастурий таъминоти 0 4B 3ам мавжуд бўлиб, уларни хозирги кунда SCADA- тизими деб юритилади. Бундай дастурий бош^ 0 49 B арув пултларида визуал кўринишларни акс эттиришда ёрдам беради. Иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалар эса бу дастурларга ёрдам берувчи асосий 0 49 Bурилмалардир. Мисол учун 1.2 – расм.
Схема кўриниб турибдики иккламчи микропроцессорли 0 49 Bурилма объект билан компьютер орасидаги бо^ 0 49 3 ловчи вазифани бажаради. Илгарги бош^ 0 49 B арув пултларида аналогли яъни лампали 0 49 Bурилмалардан фойдаланилган бўлиб бундай катта ва 0 49 Bурилмаларни кўплиги билан но^ 0 49 B улай эди. Лойихалашда эса бундай 0 49 Bурилмаларни ўрнини иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмалар ва компьютерлар эгалламо0 49 B да. Биз ишлаб чи^ 0 49 B ариш обектларини ўрганганимизда бундай лойихалаш ишларини жуда зарурлиги ва бош^ 0 49 B арувни янги бос0 49 B ичларга олиб чи0 49 B иш лозимлиги керакли ўрганилди.
1.4. Ишнинг вазифалари
1 Ишлаб чи0 49 B ариш объект характеристикаларини ўрганиш; 2 Иккилачи микропрорцессорли 0 49 Bурилмаларни лойихалашни тахлил 0 49 B илиш; 3 Компьютер ёрдамида сигналлари тахлил 0 49 Bилиш; 4 Бош0 49 B арув пультларини янги замонавий визуал кўринишларини яратиш; 5 Масофадан назорат 0 49 Bилиш ва бош0 49 B ариш ва бош0 49 B алар; 6 Масофавий ахборот алмашинувини таъминлаш;
2.1. Бирламчи назорат асбобларнинг ишлаш принципи.
Объект – бу назорат олиб борлаётган жойдир. Назорат олиб боришда хар хил параметрларни ўлчаш, назорат 0 49 Bилиш тушунилади. Объектдан турли хил сигналлар олинади уларни компютергача етказиб бериш вазифасини бирламчи 0 49 Bурилмалар бажаради. Бирламчи 0 49 Bурилмалар - объектлардан сигналларни олиб, иккиламчи микропроцессорли 0 49 Bурилмаларга етказиб беради. Ишлаб чи^ 0 49 B ариш объектларини ва табиий мухитни назорат 0 49 Bилувчи асбоблар асосан му^ 0 4B 3 итдаги 0 4B 3арорат, намлик, босим, о0 49 3 ирлик, сатх, экологик зарарли газлар ва шу каби катталикларни ўлчаш учун ишлатилади. Ушбу катталикларни ўлчаш учун улар таъсирида ўз хусусиятларини ўзгартирадиган материаллар ёки эталонлардан фойдаланилади. О^ 0 49 3 ирликни ўлчовчи бирламчи 0 49 Bурилмалар тензо бирламчи 0 49 Bурилмалар бўлиб, уларнинг ишлаш принципи 0 49 Bуйдагича юп0 49 B а плёнкага 0 49 Bаршилик кўприксимон 0 49 Bилиб жойлаштирилган. 2.1 - А расмда 0 49 Bаршиликлар кўриниши, 2.1 – Б расмда 0 49 Bандай 0 49 Bўлланилиши кўрсатилган.
Бу плёнкага 0 49 Bаршиликлар ю0 49 B ори технологияларда ўстирилади. Бундай 0 49 Bаршиликлар тензо 0 49 Bаршиликлар деб номланади. Бунда деформацияга
бо^ 0 49 3 ли0 49 B дир. Бирламчи 0 49 Bурилмага 5 в кучланиш берилади, юзага тушган о^ 0 49 3 ирлик плёънкани егади, плёнкага жойлаштирилган 0 49 Bаршиликлардан ўтаётган ток ўзгаришига 0 49 Bараб натижа олинади.
А) тензо 0 49 B аршиликлар кўриниши Б) уланиш схемаси 2.1. – расм. Тензо 0 49 Bаршиликларни кўриниши ва уланиш схемаси.
М0601-Б-4.98 Тензоўлчагич.
ИШЧИ ТАЛАБЛАР
- М0601-Б ўлчагич модели кўп орали0 49 B ли ўлчагич 0 4B 3исобланади ва статистик тортиш учун 0 49 Bўлланиладиган тарозилар туркумида ишлатиш учун мўлжалланган;
бўлмаган)
Тензоканал ўзгариши коэффициентини температура бўйича фарқи (… дан кўп бўлмаган)
%/10 оС 0.
«Нол» нинг температура бўйича четлашиши (… дан кўп бўлмаган)
%/10 оС 0.
Манба кучланиши нотекислигини ўзгариш коэффициентига таъсири (…дан куп бўлмаган)
Тармоқдаги манба кучланиши ўзгаришидаги «Нол» нинг четлашиши
Ўзгаришнинг қўшимча бузилиши ўлчовчи кабель узунлиги бўйича (… дан кўп бўлмаган)
%/10м 0.
Ўлчагич ўлчами мм 105 х 177 х 55
Ташқи манба блоки билан оғирлиги (… дан кўп бўлмаган)
кг 1.
Истеъмол қуввати (… дан кўп бўлмаган) ВА 10
Индикация + светодиодлар белгилар сони Дона 6+
Индикация белгилари баландлиги мм 25
Бошқарув тугмалари сони Дона 5
Тўхтамай ишлаш вақти Соат 10 000
Ўртача ишлаш муддати Йил 10
RS232-C кабели узунлиги (… дан кўп бўлмаган)
м 15
RS485 кабели узунлиги (… дан кўп бўлмаган) м 1000
Centnics кабели узунлиги (… дан кўп бўлмаган)
м 1.
Тармоқ манба кучланиши В 220 (+22, -33)
0 4B 2ароратни ўлчовчи бирламчи 0 49 Bурилмалар
0 4B 2ароратни ўлчовчи бирламчи 0 49 Bурилмалар – термопара, термометр ва ТСМ лар киради. Термопора – икки учи ковшарланган икки хил метал бўлиб, исси^ 0 49 B лик тасирида бу металлардаги электр юрутувчи кучнинг бир томонга харакатланиши ва хосил бўлган кучланишнинг ўзгаришига 0 49 Bараб 0 4B 3арорат ани^ 0 49 B ланади. Температурани ўлчовчи асбобларнинг таркибида температура ўзгаришига 0 49 Bараб ўз хусусиятини ўзгарувчи материаллар бўлиб, уларнинг бир 0 49 Bанча турлари мавжуд. Уларга 0 49 Bуйидагилар киради:
2.2 – жадвал. ГОСТ Р 8.585 2001 бўйича термопара
Термопара тури Ўлчаш чегараси Рухсат этилган хатолик
Хатолик чегараси
TХК (L) – 50 °С … +750 °С 0,1 °С