Tentecarreta-ko katakunba Erromatarrak
IV. mendearen bigarren erdialdetik, V. mendearen hasierako epe bitartean erakitako
katakunbak ditugu, epe honetan ez zen oso ohiko Erromatar Inperioan katakunbak eraikitzea, beraz,
kasu hau berezia eta bakarra da Espainia mailan.
Aztarnategi hau aurkitzen dugun lekua Tentecarreta da, Kordoban. Hau aztertzerakoan
aipatzekoak dira inguruko faktoreak, izan ere, aztarnategi hau dagoen lekua ur iturri ugari ditu, lur
emankorak aurkitzen dira bertan eta posizio estrategiko bat dauka, faktore hauek katakunba hauen
eta herrixka erromatar baten kokapenean zer esana dutela argi dago.
Inguruko faktore lagungarri hauek kontuan harturik, Tentecarreta-ko herrixka erromatarra
protohistoriatik Erdi Arora arte iraun zuela esan beharra dago, baldintza onak baitzituen. Gaur egun
oraindik aurki ditzakegu bistara aro erromatarreko aztarna materialak.
Katakunbak kristauek erabilitako ehorzketa gune kolektiboak dira, hauen erabilera III. eta
IV. mendeen artea dokumenta genezake. Definizioz, katakuna lurpean dagoen edozein hilerri da,
originalak beste helburu batzuekin egindako tunelak bererabili egiten zituzten, edo bestela lurrean
eskabatzen zuten pasadizo hauek egiteko.
Katakunba hauek lurazpian dauden pasadizo sare estu eta komplexu bat osatzen dute,
pasadizo hauek bi pertsonen zabalera edo gutxigoko zabalera zuten eta paretak eskaiolaz edo
bestelako materialez estaliak zeuden hauek inpermeabilizatzeko. Pertsonen gorpuak paretetan
zeuden laukizuzen formako zuloetan sartzen zituzten, loculi bezala ezagutzen direnak, edo kamara
funerarioetan, cubiculi bezala ezagutzen direnak. Bigarren hau maila sozial altuago batera
atxikitzen zitzaion. Katakunbetan ere nitxoak aurkitzen ziren, hauek arku forma zuten, arcosolium
bezala ezagutuak eta bertan martirren gorpuak aurkitzen ziren. Katakunba hauen sarreretan kasu
batzuetan banku moduko batzuk dira ageri, hauek ehorzketa banketeak eta zeremoniak ospatzeko
erabiltzen ziren. ospatzeko erabiltzen ziren. Ohitura hau paganoetatik harturikoa da eta denboran
zehar aldatu egingo da.
Kristautasunaren garapenarekin batera katakunben ohitura alde batera utziko da
IV.mendearen amaieran eta aire libreko hilerriak hasiko dira nagusitzen, ohitura aldaketa hau hain
zen garrantzitsua non Erdi Aroan Erromako katakunbak peregrinazio gune bezela erabiliko direla.
Inperio erromatarrean gutxi dira katakunbak, eta Tentecarreta-ko hau bakarra da Espainian.
Katakunbak leku garaietan eraikitzen ziren, drainatze metodoak erabiliz pasadizo hauek moldeatzen
ziren, baina gaur egun lur azpiko uren maila ez da garaiko bezalakoa, galeria hauen altura berean
edo are gorago kokatzen da.
Honen ondorioz, katakunba hauetan derrunbe eta bestelako fenomenoak jaso dira egitura
originala aldatuz. Saiakera ezberdinak egin dira derrunbe huaek ekiditeko eta jasoz gero
konpontzeko eta egitura osoa ahalik eta gutxien hondatzeko. Gaur egun, pasadizo sare honen zati
handiena ezin da bisitatu, bakarrik gurutze formako pasadio egitura bat kontserbatzen da punto
kardinalen arabera antolatuta dagoena.
Galeria hauek oso estu eta meharrak dira, bere kontserbazioa ez da oso ona, baina lehen aipaturiko
fenomenoek bere egitura aldatu badute ere, oraindik pasadizoetako sabaietan margo polikromatuak
bereizten dira eta lurrean eraiki zen garaiko adreilu zatiak aurkitu ditzakegu lokatzea semi-
enterraturik.
S galeria, bi galeriak elkartzen diren gurutzaduran 2,5 metroko luzera duena, ehorzketa
kolektibo bat hartzen du, eta bertan aurkituriko giltzaren papera betzen duten burnizko bi zetroek
adierazten dute bertan jerarkia maila bat zegoela. Honen arabera, katakunban gurutzadura hau da
leku pribilegiatuena, horrela gradualki jetsiz kokapena maila sozialaren arabera. Hobeto ulertzeko,
ondorengo elizetan eraikiko diren abside gunea aldera daiteke aipatutako gurutzadura honekin, non
aldare nagusia, santuen erlikiak edo pertsonai garrantzitusen tunbak kokatuko dira.
E galeriaren hasierako ezkerreko paretan, loculi edo nitxo bat aurki dezakegun bertan
