¡Descarga Conceptos artísticos ABAU y más Apuntes en PDF de Historia del Arte solo en Docsity!
Ábsida
Arco visigodo Arco musulmán
CONCEPTOS ARTÍSTICOS PARA ABAU
A
- Ábsida: parte que sobresae na cabeceira dunha igrexa e onde se sitúa o altar maior. Pode ter planta semicircular, poligonal, cadrada… - Altorrelevo: en escultura, relevo que sobresae do fondo máis da metade do vulto. - Aparello^1 almofadado: peza rectangular abom- bada no centro e afundida nas esquinas (como unha pequena almofada) que está ben traballada. Os apa- rellos dispóñense no muro de forma regular e ordenada. Moi em- pregado no Quattrocento italiano. - Aparello de cachotería: peza con forma irregular e sen traballar ou traballada de forma basta. Os aparellos dispóñense no muro de forma irregular e desordenada.
- Aparellode perpiaño: peza rectangular que está ben labrada. Os aparellos dispóñense no muro de forma regular e ordenada. - Arcobotante: arco exterior (aproximadamente a metade dun arco de medio punto) situado por enriba das naves laterais que conduce o peso da bóveda da nave central cara a contrafortes que, á súa vez, o levan ao chan. Propio do Gótico. - Arco apuntado: tamén chamado oxival. Consta de dúas porcións curvas que forman un ángulo na clave. Propio da arquitectura gótica. - Arco de faixa : arco que sostén a bóveda e a separa en tramos. Empezou a utilizarse na arte prerrománica asturiana e acadará o seu auxe no Románico. - Arco de ferradura : arco ultrasemicircular (supera un pouco o semicírculo). Introducido en Hispania polos visigodos, acada o seu auxe na arte hispano- musulmá, sendo este arco máis pechado que o visigodo.
(^1) Cada unha das pezas que forman un muro
Rebaixado Medio punto
Orde xónica Orde dórica
- Arco de medio punto: arco de forma semicircular. - Arco formeiro: arco que separa unha nave de outra. - Arco peraltado: arco un pouco máis alto que o de medio punto que se prolonga máis alá do semicírculo con dúas con liñas paralelas rectas. Ca- racterístico da arte prerrománica asturiana. - Arco rebaixado : arco un pouco inferior ao semicírculo. - Arquitrabe: parte inferior do entaboamento que se apoia directamente sobre a columna. É unha viga horizontal simple na orde dórica mentres que nas ordes xónica e corintia está formada por tres bandas horizontais cada unha das cales sobresae un pouco con respecto á inme- diata inferior. - Arquivolta: cada un dos arcos concéntricos que forman a portada dun edificio. A arquivolta máis afundida deixa un espazo no seu centro chama- do tímpano. Característica do Románico e do Gótico.
B
- Baixorrelevo: en escultura, relevo que sobresae do fon- do menos da metade do vulto.
Volutas
Follas de acanto
Ábaco Equino
Pequenasvolutas
Follas deacanto
Volutas Ovas
Ciborio
- Cadro de xénero : xénero pictórico creado no Barroco. Represéntanse esce- nas domésticas, intimistas, da vida cotiá protagonizadas por tipos populares. - Canon: conxunto de normas que establece as proporcións ideais do corpo humano. O canon de proporcións ideais foi creado no século V a.C. polo escultor grego Policleto na súa obra o Doríforo: é o canon das sete cabezas, se- gundo o cal a cabeza é a sétima parte do corpo pe- ro todas as partes deste deben ser proporcionais entre si e ao conxunto. No século IV a.C., o escul- tor Lisipo creará o canon das oito cabezas co Apoxiomenos. - Capitel composto : parte superior da columna composta, creada polos romanos. O capitel presenta unha mestura do xónico (volu- tas) e do corintio (follas de acanto). Aspecto naturalista. - Capitel corintio: parte superior da columna corintia (creación gre- ga). Formado por follas de acanto na parte inferior e pequenas volutas na superior. Aspecto naturalista. - Capitel dórico: parte superior da columna dórica (cre- ación grega). Formado por unha peza inferior en forma de disco (equino) e unha superior cuadrangular (ábaco). Aspecto xeométrico. - Capitel xónico: parte superior da columna xónica (creación gre- ga). Decorado con ovas na parte central e con formas enroscadas chamadas volutas nas partes laterais. Aspecto naturalista. - Ciborio: torre cadrada ou poligonal que se levanta sobre o cruceiro dun edificio. A súa función é iluminar o interior.
- Claroscuro: técnica esencialmente pictórica (que tamén se aplica á escultura) que consiste en diferenciar as zonas de luz e de sombra. Pode ser moi contrastado (Barroco) ou sua- ve (Renacemento). O seu obxectivo pri- mordial é producir sensación de profundi- dade.
CORNIXA
Semiesféricas Octogonal De cuarto deesfera
- Clave dun arco: doela (peza en forma de cuña) central dun arco que, polo tanto, ocupa a posición máis alta. É a peza máis importante do arco. - Columna salomónica: soporte creado no Barroco. Presenta un fuste en espiral xeralmente decorado con follas de vide. Produce sensación de dese- quilibrio e de movemento ascensional. - Contraforte: soporte pegado ao exterior dun muro que serve para reforzalo e soportar o peso das cubertas curvas do interior da construción. - Contraposto: propio da escultura. Contraposición harmónica das extremidades do corpo que se produce cando unha delas está en tensión mentres a simétrica está relaxada e cando un brazo e a perna contraria están en tensión e o outro brazo e a perna contraria están relaxados. Foi creado en Grecia.
- Cornixa: na arquitectura clásica, parte superior do entaboamento: é unha peza horizontal que sobresae por debaixo do tellado. Tamén se utiliza para separar os pisos dunha construción. - Cor plana : cor que se aplica sen claroscuros nin sombreados polo que non produce sensación de volume ou profundidade. - Cor primaria: cor que non nace da mestura doutras cores. As cores prima- rias son: amarela, azul e vermella. - Cor secundaria : cor que se obtén coa mestura de dúas cores primarias. As co- res secundarias son: verde (azul+amarela), laranxa (amarela+vermella), violeta ou anil (vermella+azul). - Cor complementaria: cor situada ao lado de outra que non entra na súa com- posición. As cores complementarias son: amarela e violeta (vermello+ azul) , azul e laranxa (vermello+amarelo), vermella e verde (azul+ amarelo). - Cúpula : cuberta semiesférica, po- ligonal ou de cuarto de esfera. Pode cubrir un espazo cilíndrico, cadrado, poligonal... As cúpulas semiesféricas e poligonais adoi- tan situarse no cruceiro e as de cuarto de esfera nas ábsidas. Chámase tambor ao anel situado debaixo da cúpu- la que axuda a sostela e lle dá maior altura. - Curva praxiteliana: curvatura que se imprime ás cadeiras das figuras pro- vocando sensación de desequilibrio e un aspecto efeminado e ambiguo. Debe o
Dórico Xonico ou corintio
- Estatua-columna: propia do estilo gótico inicial. Son esculturas que se adaptan á forma ci- líndrica do fuste da columna sobre a que se colocan, polo que presentan forma cilíndrica e gran estilización. Exemplo: estatuas-columnas das xambas da Catedral de Chartres. - Estatua ecuestre: escultura que representa a unha figura humana sobre un cabalo. - Estilo: conxunto de características propias dun artista, dunha época, escola ou zona xeográfica, que permiten identificar as obras feitas por ese artista, nesa época, escola ou zona xeográfica.
F
- Friso: parte do entaboamento dunha orde arquitectónica situada entre o arquitrabe e a cornixa. Pode estar dividido en tríglifos e métopas no caso da orde dórica ou ser continuado no caso das or- des xónica e corintia. Adoita estar decorado con relevos. - Fuste: parte central da columna. Ten forma cilíndrica.
I
- Iconografía: descricion e identificación de imaxes, historias ou alegorías^2. - Iconoloxía: interpretación dos valores simbólicos que ten unha obra de arte - Imposta: peza horizontal que sobresae debaixo dun arco. A liña que forma chámase liña de imposta.
L
- Liña serpentinata: forma en espiral que adoptan as esculturas producindo grande sensación de desequilibrio. Propia do Manierismo.
M
- Ménsula: peza sobresaínte e decorada que soporta as cornixas ou aleiros. Cumpre unha tripla función: construtiva (soporta o peso da cornixa ou do aleiro), decorativa (ten decoración xeométrica, vexetal ou figurativa), e, sobre todo, pedagóxica. Caracterí s- tica do Románico.
(^2) Consisten en representar unha idea por medio de persoas, animais ou obxectos. Por exemplo, a xustiza adoita repre- sentarse como unha muller cos ollos vendados e sostendo unha balanza nunha man e na outra unha espada
Románico
- Métopa: peza cadrada do friso dórico intercalada entre dous trí- glifos. Adoita estar decorada con relevos. - Modelado: - En escultura consiste en dar forma e volu- me ás figuras. Cando as esculturas non están modeladas dise que son planas ou bidimensionais. - En pintura é todo aquilo que lle dá aspecto de vulto redondo ou de relevo(as luces e as sombras, as cores...).
N
- Nártice ou nártex: na arquitectura paleocristiá e bizantina é a nave transversal situada antes de entrar nunha basílica que estaba reservada aos neófitos ou catecúmenos (os que se es- taban iniciando na relixión cristiá). Nas igrexas románicas po- de identificarse co vestíbulo que precede á portada principal. - Natureza morta/bodegón: obra fundamentalmente pictórica que repre- senta seres inanimados (animais mortos, vexetais ou obxectos). Iní- ciase no Barroco.
P
- Paisaxe: xénero pictórico que reproduce directamente a Natureza ou que se inspira nela. A paisaxe sen figuras aparece no Barroco. - Parteluz: tamén chamado mainel. É un soporte vertical (a modo de piar) situado debaixo do tímpano (na parte central) que serve para soster o seu peso e que divide en dúas partes a porta ou a ventá. - Pendente: cada un dos catro triángulos invertidos situados debaixo dunha cúpula semiesférica que permiten apoiala sobre o espazo cúbico inferior. - Perspectiva xerárquica: consiste en que o tamaño dos personaxes dunha escena é proporcional á súa im- portancia. Así, o personaxe importante é de maior ta- maño ou máis alto que o resto: unha figura divina ma- ior que unha humana, un rei maior que un súbdito, etc. Moi empregada na arte exipcia e románica, aínda
que tamén se empregou noutras artes.
- Perspectiva aérea: creada por Leonardo da Vinci no Renacemento. Entre os obxectos e o observador existe unha masa de aire, por iso a medida que os
Paleocristiá
cancelo e situado a maior altura.
R
- Retrato: xénero escultórico ou pictórico que reproduce a imaxe dunha persoa ou dun grupo de persoas. Pode ser realista ou estar idealizado e pode tratar de plasmar a psi- coloxía da persoa. - Rosetón: abertura circular nun muro, pechada cunha vidreira decorada. É o símbolo da Virxe e de Cristo. Característico das Catedrais góticas.
T
- Técnica dos panos mollados: técnica escultórica creada polo escultor grego da Época clásica, Fidias, autor da decoración escultórica do Partenón. Consiste en representar as roupas como se estivesen molla- das e isto provoca dúas consecuencias: transparentar a anatomía e crear multitude de dobras na roupa de aspecto naturalista con direccións e volumes moi variados aportan- do sensación de movemento equilibrado. Esta técnica fai que a expresividade das figuras proceda das propias roupas non só dos corpos. - Tímpano : 1. Espazo delimitado por un frontón triangular. 2. Na portada dunha igrexa, espazo semicircular ou triangular delimitado polo lintel e as arquivoltas. - Torso: escultura que carece de cabeza e extremidades. - Tribuna: segundo piso que presentan algunhas igrexas situado por enriba das naves laterais e coa mesma anchura que estas. Comezou a utilizarse nas basílicas paleocristiás e acadou o seu auxe no Románico, sendo un dos elementos característicos das igrexas de peregrinación románicas. - Triforio: arcos xemelgos situados enriba das na- ves laterais ou da tribuna; detrás teñen un corredor moi estreito. Non debe confundirse coa tribuna, que posúe igual anchura que a da nave lateral sobre a que se sitúa. Xeralmente son tres arcos xemelgos, de aí o nome de triforio. Propio do Gótico.
