¡Descarga este documento puede ser de mucha utilidad como material de apoyo y más Apuntes en PDF de Economía solo en Docsity!
Polis Bilimleri Dergisi Cilt:12 (1) Turkish Journal of Police Studies Vol: 12 (1)
AMERİKAN POLİSİNDE İŞ STRESİNDEN
KAYNAKLANAN AİLE İÇİ ŞİDDET OLAYLARININ
SOSYOLOJİK VE İSTATİKSEL ANALİZİ
A Sociological and Statistical Analysis of Domestic Violence
Triggered by Job Stress in the U.S. Police
Murat SEVER*
Hüseyin CİNOĞLU**
Özet
er insan yaşamında farklı dönemlerde stresin mağduru ol- maktadır. Ancak mesleklerinden kaynaklanan özel koşullar- dan dolayı polisler diğerlerine oranla çok daha yüksek oran- larda stresin mağduru olmaktadır. Bu stresli ortamın yaratılmasın- da; polisliğin özelliklerinden olan mesai saati ve vardiya belirsiz- likleri, katı hiyerarşik yapı, şiddet eylemlerine maruz kalma ihti- malinin yüksekliği, aşırı zaman duyarlı görevlerin sıklığı, amirlerle olan otoriter ve paramiliter iletişim şekilleri, yoğun tempo ve aşırı bürokrasi oldukça etkilidir. Çalışmalar, çevresel faktörlerin oluştu- racağı stresin bireyleri aile içerisinde şiddete yöneltmede oldukça etkin olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada, mesleki stresin mağdu- ru olan polislerin diğerlerine nazaran dört kata yakın daha fazla ai- le içi şiddet eylemleri gerçekleştirdikleri görülmüştür. Ayrıca cin- siyetin de mesleki stresten kaynaklı aile içi şiddeti tahmin etmede önemli olduğu tespit edilmiştir. Bir diğer önemli bulgu ise, şiddet içeren olaylara muhatap olmanın şiddete yönelmedeki katkısıdır. Bu çalışma, polislerin ne kadar sıklıkla şiddet eylemlerine muhatap kalırlarsa, o oranda aile içi şiddete başvurma ihtimallerinin arttığı- nı göstermiştir.
H
Anahtar Kelimeler : Polislik İş Stresi, Aile İçi Şiddet, Stres Se- bepleri.
- (^) Dr., Polis Akademisi UTSAM’da araştırmacı, [email protected] ** (^) Dr., , Polis Akademisi Öğretim Görevlisi, UTSAM’da araştırmacı, [email protected] PBD, 12(1) 2010, ss.125-
126 Polis Bilimleri Dergisi: 12 (1)
Abstract very person is potentially subject to stress but police officers are at greater risk than other people since they encounter numerous stressors as part of their professional duties. Certain organizational and managerial characteristics of police job, such as shift-rotation, strict supervision, violent events, time bounded work, authoritarian and paramilitary aspects, high work-load and bureaucracy create stressful environments. And the levels of impact of this environment on officers are crucial in determining which officers are more likely to turn to domestic violence. Results revealed that police officers who have high level of job stress are almost 4 times more likely to commit domestic violence. Gender was found to be one of the most significant predictors. Another predictor of domestic violence was the exposure to critical incidents in daily policing. Findings suggested that the more police officers are exposed to negative events during work, the more they are likely to be violent at home.
E
Key Words : Police Job Stress, Domestic Violence, Stressors.
Giriş
Her insan değişen seviyelerde günlük yaşamdan kaynaklanan stresin mağduru olmaktadır. Ancak polisler, diğer insanların yüzleşmek duru- munda olmadıkları ve hemen tamamı mesleklerinden kaynaklanan birçok stresör ile baş etmek durumunda kaldıkları için çok daha yüksek seviye stresle mücadele etmek zorundadırlar. Polisliğin; mesai saati ve vardiya belirsizlikleri, katı hiyerarşik yapı, şiddet eylemlerine maruz kalma ihti- mali, aşırı zaman duyarlı görevler, amirlerle olan otoriter ve paramiliter iletişim şekilleri, yoğun tempo ve aşırı bürokrasi gibi kendine has yöne- tim ve organizasyonel özellikleri stresi besleyen bir çevre yaratır (Cooper vd., 1982).
Anderson vd. (2002:399) bu tanımlamayı biraz daha keskinleştirerek “polislik dünyadaki en stresli işlerden birisidir” ifadesini kullanmaktadır- lar. Bu yazarlar, iş ortamında ve işten kaynaklanan stresin artarak kronik bir duruma dönüşmesinin hem polis memurunun kendisine hem de bu kişinin çalıştığı birime ciddi hasarlar vereceğini ifade etmektedir. İşten kaynaklı stres sadece memurun kendisine zarar vermemekte, bu kişinin ailesi, eşi ve etrafındakileri de direk veya dolaylı olarak olumsuz etkile-
128 Polis Bilimleri Dergisi: 12 (1)
mekanlarda bulunma zorunluluğu, halkla ilişkiler, adli sistemin yetersiz kaldığı durumlarda inisiyatif kullanma zorunlulukları, düşük saygınlık, düşük maaş, eşitsizlikler, gereksiz bürokratik işlemler v.b. olarak belir- lenmiştir. Yönetici desteğinden mahrum olma; otoriterlik, kısımlar arası işbirliği eksikliği, kritik karar verme süreçleri, adli görevler, ayrımcılık ve gurup desteğinden mahrumiyet ise kurumsal ve yönetimsel stresörlere verilen örnekler arasındadır.
Polisler açısından en yaygın görülen meslekten kaynaklanan stresörler ise Gerson (1999) tarafından üç başlık altında toplanmıştır. Bunlar: a) İş ortamında ayrımcılık algısı ve eşitsizlik düşüncesi, b) Kurumsal katılık ve haksızlığa mağdur olma algısı, c) Kritik olaylara sürekli olarak maruz kalma şeklinde sıralanmıştır.
Polis stresi hakkındaki mevcut literatürü inceledikten sonra, He vd., (2002:690) polislik mesleğinde aslında beş farklı stres kaynağı olduğunu iddia etmektedir. Bu yazarlar ilk ana stres kaynağı olarak “polislerin ken- dine has çevresel faktörlerini” listelemişlerdir. Bunun sebebi ise yaptıkla- rı çalışmalarda polis memurlarının potansiyel stresörleri sıralamaları is- tendiğinde genellikle mesleklerinden kaynaklanan tehlikeleri sıralamala- rıdır. Diğerleri ise aşağıda belirtilmiştir:
¾ Arkadaş desteğinin istenilen zaman ve mekânda umulan seviye- lerde mevcut olmaması, ¾ Polislik mesleğinin bürokratik iş zenginliği, ¾ İş-aile ilişkileri, ¾ Stresörlerle baş etme mekanizmalarındaki zayıflıklar.
Görev başında sürekli olarak zor kullanarak gözaltı yapan memurların ve devriye hizmeti yapan polislerin diğer birimlerde çalışan polislere oranla daha fazla strese maruz kaldıkları Gül’ün (2008) yaptığı bir araş- tırmada ifade edilmektedir.
Türkiye’deki Durum
Polislik mesleğinde iş stresi konusunda Türkiye ölçeğinde çalışmalar mevcuttur. Örneğin Büker ve Wiecko (2007) bilinen polis stres kaynakla- rının Türk polis teşkilatı personeli üzerindeki bireysel etkilerini 812 adet meslek mensubu üzerinde yaptıkları bir anket çalışmasıyla incelemişler-
Amerikan Polisinde İş Stresinden Kaynaklanan Aile İçi Şiddet Olaylarının Sosyolojik ve İstatiksel Analizi
129
dir. Bu çalışmada kurumsal sorunların teşkilat mensuplarını diğerlerine oranla daha fazla olumsuz etkiledikleri tespit edilmiştir.
Şeker (2002) İzmir Emniyet Müdürlüğü’nde çalışan 20-45 yaşları ara- sında 101 polis memuru üzerinde yaptığı anket çalışması sonucunda, başta ekonomik sorunlar olmak üzere aile içi ilişkilerinden kaynaklanan sebeplerden dolayı stres yaşandığını tespit etmiştir.
Birkök (2004), Türk polisinde stresin nedenleri arasında:“1) polis me- murlarının devlet gücünün sembolü olarak görülmesi, 2) toplumdan izole olma/kalma, 3) yarı askeri yarı kurumsal bir örgütte çalışma, 4) vardiya usulü çalışma, 5) meslek içi dostluk, 6) ani stres unsurlarıyla hem dem olma/kalma, 7) çoğu zaman duyguları kontrol etme zorunluluğu, 8) her şeyin yazılı mevzuata uygun olma zorunluluğu, 9) son derece negatif olaylarla yüzleşme/müdahale etme zorunda” kalmayı saymıştır (s. 6-8). Yukarıda sayılan nedenler çoğunluğu itibari ile bu alandaki mevcut litera- türle örtüşmektedir.
İmirlioğlu’nun (2007) 2005-2007 yılları arasında yaptığı anketlerde po- lislere sorduğu “stres kaynağınız nedir?” sorusuna aldığı cevaplara göre hazırladığı stres kaynağı listesinde yer alan ilk 15 stresör aşağıda sunul- muştur:
Maddi problemler, İş yoğunluğu nedeniyle aileye yeterli vakit ayıramamak, Özlük haklarının verilmemesi/ Verilen sözlerin tutulmaması, İşlerdeki belirsizlik (rol belirsizliği), Sorunların üst makama iletilememesi, Takdir edilmemek, Müdürlerin, üstlerin astlarını dinlememesi, hiç konuşmaması, eleştiriye açık olmamaları, yapılan haksızlıklar ve kişiliğe yö- nelik saldırgan davranışlarla karşılaşılması, Ek görevlerin fazlalığı, Amirlerin “her şeyi ben bilirim, ben yaparım” türündeki düşün- celeri, keyfi tutumları,
Amerikan Polisinde İş Stresinden Kaynaklanan Aile İçi Şiddet Olaylarının Sosyolojik ve İstatiksel Analizi
131
içi şiddetin görülmeyen yönünü gün yüzüne çıkarmıştır. Bu araştırmacı 728 polis memuru üzerinde anket yapmış ve neredeyse bunların % 40’ı bir aşamada kontrolü kaybettiklerini ve eşlerine karşı çok sert davrandık- larını rapor etmişlerdir. Polislerde aile içi şiddet konusunda başka bir araştırmada da bezer bulgular karşımıza çıkmaktadır. 425 polis memuru ile görüşülmüş ve bunların da neredeyse % 40’ı eşlerine karşı fiziksel olarak itmekten silah kullanımına kadar farklı birçok şiddet eylemini gerçekleştirdiklerini kabul etmişlerdir (Neidig vd., 1992).
Alan araştırması metoduyla yapılan bazı çalışmaların, işten kaynakla- nan zorluklar olarak da tanımlanabilecek psikolojik stres transferi ifade- sini kullandıkları görülmektedir. Bu çalışmalarda, psikolojik stres transfe- rinin devam ettiği süre içerisinde aile yaşamı üzerinde olumsuz etkisi olduğu vurgulanmaktadır. Mevcut stres transferi çalışmaları dikkate alın- dığında iş tabanlı stresörler ve aile içi şiddet arasında bir pozitif ilişki olduğu da bilinmektedir (Perry-Jenkins vd., 2000).
Her ne kadar alkol tüketimi ve aile içi şiddet arası kuvvetli bir ilişki ol- duğu düşünülse bile, araştırmacılar aşırı alkol tüketimi ve aile içi şiddet arasında dolaylı veya başka faktörler devreye girdikten sonra etkinleşen bir ilişki olduğunu tespit etmişlerdir. Beehr vd., (1995) Amerikan polisle- ri arasında oldukça yaygın olan aşırı alkol tüketiminin aslında stresle baş etme yöntemi olarak kullanıldığını, ancak sarhoşluk durumunun farklı tetikleyicilerle polisleri aile içi şiddet uygulamaya müsaitleştirdiğini iddia etmektedirler.
Poliste mesleğe bağlı stresle başa çıkma yöntemi olarak alkol kullanı- mını inceleyen araştırmasında Swatt vd. (2007) Agnew’in Genel Gergin- lik Teorisini (GST) baz almışlar ve araştırma bulgularının bu teoriyi des- tekler nitelikte çıktığını ifade etmişlerdir. Meslekten kaynaklanan gergin- lik ile alkol tüketimi arasında anlamlı bir ilişki olduğunu savunmaktadır- lar.
Johnson vd. (2005) 413 polis memuru üzerinde yürüttükleri çalışmalar- da polislerde şiddete maruz kalma ve eşe karşı şiddet uygulama arasında- ki ilişkiyi bir pet (path) model ile incelemişlerdir. İlk aşamada bu ikisi arasında doğrudan ve dolaylı bir ilişki bulunmuştur. Dolaylı etkileşim faktörü olarak; meslekten bulaşan otoriter kişilik, bıkkınlık, çalışılan kı- sımda pasiflik ve alkol kullanımı sayılmıştır. Bu araştırmacılara göre
132 Polis Bilimleri Dergisi: 12 (1)
şiddete maruz kalma ve şiddet olaylarını görme aile içi şiddeti dolaylı olarak tetikleyen faktörlerdendir. Bu çalışmada dört adet dolaylı etkileşim faktörü bulunmuştur ve bunlardan en etkinleri ise meslekten bulaşan oto- riter kişilik ve bıkkınlık olarak teşhis edilmiştir.
Büyük bir Amerikan şehrinin emniyet müdürlüğünde görevli 211 polis memuru üzerinde yapılan bir çalışmada ise aile içi şiddet uyguladıkları gerekçesiyle haklarında adli işlem başlatılan memurlar ile aile içi şiddete bulaşmamış memurlar karşılaştırılmıştır. Bu araştırmanın ana hedefi eşe yönelik şiddeti tetikleyen risk faktörlerinin tespitidir. Araştırmacılar aile içi şiddet suçu işledikleri gerekçesiyle haklarında adli tahkikat başlatılan memurların kayda değer bir çoğunluğunun 7 ve daha fazla yıldır meslekte olan polislerden olduklarını, yüksek suç oranı olan bölgelerde görevli olduklarını ve ABD’de bulunan bir ırksal azınlığın mensubu olduklarını tespit etmiştir (Erwin vd., 2005).
Wetendorf (2000) ise konuya farklı bakarak mesleki alt kültür dinamik- lerinin şiddeti kolaylaştırabileceğine dikkatleri çekmektedir. Ona göre polislik mesleğinin bazı karakteristik özellikleri mensuplarının aile içi şiddet suçunu işlemelerini kolaylaştırmaktadır. Her ne kadar eşlerini mağdur edenlerin çoğu benzer metotlar kullansalar da polislerin bu suçu işleme noktasında sivillerden daha fazla donanımlı oldukları da açıktır. Polislik mesleki eğitiminde adaylar silah kullanma, sorgulama, yakın savunma ve izleme teknikleri konusunda bilgilendirilirler. Bu durum ise mağdurlarda psikolojik travmanın ve yaralanmaların hatta ölüm riskleri- nin seviyelerini artırmaktadır.
Eşlerinin ikisinin de polis olduğu ailelerde iş stresinin neden olacağı negatif etkiler zaten beklenen bir sonuçtur. Esasen yapılan çalışmalar da bu türden ailelerde evlilik sorunlarının diğer ailelere oranla daha sıklıkla görüldüklerini ispatlamıştır (Burke, 1988). Vardiya usulü çalışma, tehli- kelere maruz bulunma, tatillerde ve hafta sonlarında çalışma, sosyal ve kişisel ilişkilerde sınırlılıklar ise polis ailelerinde görülen ve aile içi şid- dete yönlendiren en önemli risk faktörlerindendir. Polislerde görülen ailevi problemler ve yüksek boşanma oranının da bu faktörlerin ürünü olduğu düşünülmektedir (Finn ve Tomz, 1997).
134 Polis Bilimleri Dergisi: 12 (1)
Travma Sonrası Stres Teorisi; stresin olumsuz/şiddete yönelten etkile- rinin en etkin olarak kişilerin demografik/kişisel özellikleri, çevresel ve/veya mesleki stresörler gibi etkenlerin tespit edilmesiyle incelenebile- ceğini salıklar. Esasen bu makalede kullanılan ve üretilen değişkenlerin hemen hepsi bu teorinin yol göstericiliğiyle üretilmiştir.
4. Metodoloji
Bu makalede kullanılan veri seti Gershon’un (1999) “ABD Maryland eyaleti, Baltimore ili, polis ailelerinde görülen polis meslek stresi ve aile içi şiddet, 1997-1999” başlıklı projesinde üretilmiştir. Veri seti ABD’de çok yaygın kullanılan Üniversiteler Arası Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Konsorsiyumu kullanılarak internet üzerinden (ICPSR#2967) elde edil- miştir. Bahsedilen projede, Baltimore il Emniyet Müdürlüğü kadrolarında çalışan 1100 polis memuruna beş sayfalık bir anket uygulanmıştır. Bu ankete katılmak tamamıyla isteğe bağlı tutulmuş ve başvurulan polislerin % 68’i ankete katkı sağlamayı kabul etmişlerdir.
4.1. Araştırma Sorusu, Değişkenler ve Ölçüm Yöntemi
Araştırmanın amacı polislik mesleğinde yüzleşilen işten kaynaklı stresin aile içi şiddet uygulanması ile olan ilişkisinin tespit edilmesidir. Temel araştırma soruları ise: i) En az bir polis mensubunun bulunduğu ailelerde polis iş stresi ve aile içi şiddet arasında bir ilişki bulunmakta mıdır? ii) İş stresi ve demografik indeksler kullanılarak aile içi şiddet uygulamaya yatkın polisler güvenli bir şekilde tahmin edilebilir mi? iii) Polislik mes- leğine dayalı hangi stres kaynakları aile içi şiddete iten en belirleyici fak- törlerdir?
4.2. Değişkenler
Aile İçi Şiddet: “Hiç eşinize karşı fiziksel müdahaleniz oldu mu? Sorusu- na verilen cevaptır (1= Evet, 2= Hayır). Bu makalede kullanılmak üzere bu değişkenin kategorileri dikotom haline getirilmiştir: 1=1 ve 2= 0 ola- rak kodlanmıştır.
Amerikan Polisinde İş Stresinden Kaynaklanan Aile İçi Şiddet Olaylarının Sosyolojik ve İstatiksel Analizi
135
Meslek Kaynaklı Stres Algısı: Meslek kaynaklı stres algısını ölçmek için ankette yer alan 11 soru kullanılmıştır. Bu 11 soruluk stres ölçeği Revicki vd. (1993) ile Revicki vd. (1996) tarafından ilk olarak geliştiril- miş, daha sonradan Gershon vd. (1995) ile Gershon vd. (1999) tarafından revize edilmiştir. Sorular, “1= Asla’dan” “4=Her zaman’a” kadar 4- aşamalı Likert Skalasıyla ölçülmüştür. Bu 11 soru mesleğe dayalı stres algısını ölçen bir indeks olarak kullanılmadan önce faktör analizi ve gü- venilirlik analizine tabi tutulmuştur. Faktör analizi tüm soruların tek fak- törde toplandığını ve faktör yüklerinin 0.613 ila 0.786 arasında olduğunu göstermiştir. Scree Plot incelendiğinde “eigenvalue” değerlerinin keskin bir düşüş yaptığı görülmüştür ki ölçeğin bir faktör üzerinde yüklendiğini desteklemektedir. Güvenirlik analizi de ölçeğin iç tutarlılığının da yüksek olduğunu göstermektedir (Cronbach’s alfa = 0.89)
Meslekten Kaynaklı Stresörler: Beş farklı değişken iş tabanlı stresör olarak tanımlanmıştır. Bunlardan 4 tanesi indeks değişken olarak belir- lenmiştir. Her indeks değişkenindeki öğeler ve bunların cronbach’s alfa seviyeleri Tablo 1’de gösterilmiştir. İndekste öğe sayısı az olduğu zaman (3-5 tane) cronbach’s alfa seviyesi 0.50 düzeyine kadar düşse de iyi kabul edilmektedir. Sadece mesleki memnuniyet bir öğeye sahiptir.
Demografik Değişkenler: Araştırmada kullanılan diğer değişkenler cin- siyet, yaş, eğitim seviyesi, meslekte geçirilen yıl ve rütbedir.
Amerikan Polisinde İş Stresinden Kaynaklanan Aile İçi Şiddet Olaylarının Sosyolojik ve İstatiksel Analizi
137
İdari destek (cronbach alfa=0.60) Soru: Aşağıdaki cümleyle ne kadar hemfikirsiniz? Lütfen belirtiniz.
- Çalıştığım teşkilatta terfiler liyakat ve mesleki tecrübeye göre verilir
- Yöneticiler sorunlu personele destek olurlar * Cevap Kategorileri, 1=Kesinlikle Katılıyorum’dan 5=Kesinlikle Katılmıyo- rum’a kadar sıralanmıştır. Bu çalışmada, kategoriler ters yönde kodlanmıştır ve 9 sistem kaybı olarak kaydedilmiştir. İş tatmini Soru: Aşağıdaki cümleyle ne kadar hemfikirsiniz? Lütfen belirtiniz.
- Muhtemelen yakında polislikten başka bir iş bakmaya başlayacağım. * Cevap Kategorileri, 1=Kesinlikle Katılıyorum’dan 5=Kesinlikle Katılmıyo- rum’a kadar sıralanmıştır. Bu çalışmada, kategoriler ters yönde kodlanmıştır ve 9 sistem kaybı olarak kaydedilmiştir. 6. Veri Analizi ve Sonuçlar
Birinci Analiz
İlk olarak “cinsiyet, yaş, eğitim seviyesi, meslekte geçirilen yıl, rütbe ve stres seviyesi” arasında hangi bağımsız değişkenin aile içi şiddet uygula- yan polisleri tahmin etmede daha belirleyici olduğunun bulunması hedef- lenmiştir. Analiz yöntemi olarak ikili (binary) lojistik regresyon işlemi uygulanmış ve adımsal regresyon (stepwise regression) tekniği seçilmiş- tir. Bu teknik tüm faktörlerin etkisini görmekten ziyade en etkili faktörleri belirlemede kullanılan istatistiksel yöntemdir. Doğal olarak, bu işlem yapılmadan önce veri seti sistem kayıplarından arındırılmıştır. Veri seti tarandıktan sonra aşırı uçta bulunan değerler de analiz dışında bırakılmış- tır. Bağımsız değişkenlerden üç tanesi (yaş, meslekte geçirilen yıl ve stres seviyesi) sürekli değişken türünde olduğu için aralarındaki karşılıklı iliş- kiye (multicolleniarity) bakılmış ve tolerans seviyeleri de 0.1’i geçmediği için bir sorun teşkil etmediği görülmüştür. Regresyon sonuçları, iki de- ğişkenin (stres seviyesi ve cinsiyet) aile içi şiddet işleyecek polisleri tah- min etmede istatistiksel olarak anlamlı (etkili) olduğunu göstermiştir. (X^2 =37.989, p<0.001). İhtimal oranlarına bakıldığında stres seviyesinde görülen bir birim büyümenin aile içi şiddet uygulama ihtimalini % 13 artırdığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan, erkek polislerin bayan meslek- taşlarına nispeten aile içi şiddete daha az eğilimli olduğu görülmüştür. (bu
138 Polis Bilimleri Dergisi: 12 (1)
çalışmada 1=erkek, 2=bayan olarak kodlanmış ve bayan polisler referans gurubu olarak seçilmiştir).Tablo 2’ye bakınız.
Tablo 2: Aile İçi Şiddet Uygulayan Polisleri Tahmin Etmede En Belirleyici Faktörler İçin Regresyon Çarpanları ve İhtimal Oranları
Değişkenler B S.E. Wald df Sig. Odds Ratio
Stres Seviyesi .121 .022 29.791 1 .000 1.
Cinsiyet -.942 .305 9.563 1 .002.
Sabit -3.966 .531 55.805 1 .000.
Bağımlı değişken: Aile içi şiddet Bağımsız değişkenler: Cinsiyet, yaş, eğitim seviyesi, meslekte geçirilen yıl, rütbe ve stres seviyesi (stres seviyesi sürekli değişken olarak kullanıldı)
İkinci Analiz
Bu aşamada ‘stres seviyesi algısı’ değişkeni kategorik bir değişken olarak yeniden kodlanmıştır. 0-25 arası olan skorlar “düşük stres”; 26-44 arası olan skorlar ise “yüksek stres” olarak isimlendirilmiştir. Veri seti tekrar- dan analize hazır hale getirmek için temizlenmiştir. Regresyon sonuçları, yine aynı iki değişkenin (stres seviyesi ve cinsiyet) aile içi şiddet işleye- cek polisleri tahmin etmede istatistiksel olarak anlamlı (etkili) olduğunu göstermiştir. Bir önceki analizle oldukça benzer sonuçlar elde edilmiştir. İhtimal oranlarına bakıldığında polis memurundaki stres seviyesinin aile içi şiddet işleyecek polisleri tahmin etmede daha belirgin bir skor ürettiği görülmüştür. Bu analizde, ilk grup olan “düşük stres” gurubu referans gurubu olarak kullanılmıştır ve “yüksek stres” gurubunda olan polislerin “düşük stres” gurubunda olan meslektaşlarına nispeten neredeyse 4 kat daha fazla aile içi şiddet uygulama ihtimalleri olduğunu göstermiştir. Tablo 3’e bakınız.
140 Polis Bilimleri Dergisi: 12 (1)
Tablo 4 : Korelasyon Tablosu
1 2 3 4 5 6 1.Stres düzeyi 1 .301() -.275() .379() .230() -.312(**)
2. Şiddet içeren olaylara muhatap olmak 1 -.102(**)^ .247(**)^ .128(**)^ -.278() 3.İş ortamındaki işbirliği 1 -.278() -.156() .237() 4.Eşitsizlik 1 .320() -.251() 5.İş tatmini 1 -.123(**) 6.İdari destek 1
** Korelasyon 0.01 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı (2-yönlü).
Dördüncü Analiz
Son olarak mesleğe bağlı stres sebeplerinden (şiddet içeren olaylara mu- hatap olmak, eşitsizlik, idari destek, iş ortamındaki işbirliği ve iş tatmini) hangilerinin aile içi stresi tahmin etmede en iyi gösterge olduğunu tespit etmek amacıyla ikili lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Yine adımsal regresyon (stepwise regression) tekniği seçilmiştir. Öncelikle kullanılan veri setini regresyon analizine uygun hale getirmek için gerekli veri te- mizleme ve veri düzenleme işlemleri yapılmıştır. Lojistik regresyon ana- lizi sonuçları sadece bir değişkenin (şiddet içeren olaylara muhatap ol- mak) aile içi şiddet işleyecek polisleri tahmin etmede istatistiksel olarak anlamlı (etkili) olduğunu göstermiştir. (X^2 (1)=6.33, p<.05). Olasılık oranları (odds ratio) incelendiğinde, şiddet içeren olaylara muhatap olma sayısındaki 1 değerlik bir artışın polis memurunun evde şiddet uygulama ihtimalini % 6 artırdığı görülmektedir. Bu değişkendeki skor aralığının 4 ile 36 arasında değişen 32 birimlik bir aralığa yayıldığı düşünüldüğünde şahsın skorunun 10 birim artması durumunda aile içi şiddet ihtimalinin %60 artacağını söylemek mümkündür. Tablo 5’e bakınız.
Amerikan Polisinde İş Stresinden Kaynaklanan Aile İçi Şiddet Olaylarının Sosyolojik ve İstatiksel Analizi
141
Tablo 5: Aile İçi Şiddet Uygulayan Polisleri Tahmin Etmede Mesleğe Bağlı Stres Sebepleri Arasında En Belirleyici Faktörler İçin Regresyon Çarpanları ve İhtimal Oranları
Değişken B S.E. Wald df Sig. Odds ratio
Şiddet içeren olaylara muhatap olma .056 .023 6.127 1 .013 1.
Sabit -3.040 .330 84.791 1 .000.
Bağımlı değişken: Aile içi şiddet Bağımsız değişkenler: Mesleğe bağlı stres sebepleri (şiddet içeren olaylara mu- hatap olmak, eşitsizlik, idari destek, iş ortamındaki işbirliği ve iş tatmini).
Burada şunu da belirtmekte yarar vardır. Bu çalışmada kullanılan veri seti oluşturulurken polis memurlarının stres düzeyi ve aile içi şiddet işle- yip işlemedikleri bizzat şahsa sorulan sorularla öğrenilmeye çalışılmıştır. Bu tür hassas sorulara verilen cevaplar üzerine kurulan çalışmaların gü- venilirliği her zaman sorgulanmıştır. Çünkü insanlar her zaman doğru cevap vermek istemeyebilirler. Karşı tarafa hoş görünecek veya toplum tarafından yadırganmayacak cevaplar verme eğiliminde olabilirler. Bu aslında stres veya aile içi şiddet gibi hassas kavramları ölçmeye çalışan diğer çalışmalar için de geçerli bir kaygıdır.
Sonuç
Bu makalenin amacı ABD’de polis ailelerinde aile içi şiddet ile polislik mesleğinden kaynaklı stres düzeyi arasında bir ilişki olup olmadığını incelemektir. Hangi faktörlerin aile içi şiddete eğilimli polisleri tahmin etmede iyi bir gösterge olduğunu tespit etmek amacıyla ikili (binary) lojistik regresyon analizleri uygulanmıştır.
İlk aşamada stres düzeyi, cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslekte çalış- ma yılı ve rütbe bağımsız değişken olarak incelenmiştir. Analiz sonuçları, stres düzeyi yüksek polis memurlarının diğerlerine göre 4 kat daha fazla aile şiddete eğilimli olduğunu ortaya koymuştur. Bu makalenin sonuçları bu alandaki mevcut literatürü destekler mahiyettedir (Johnson, 1991;
Amerikan Polisinde İş Stresinden Kaynaklanan Aile İçi Şiddet Olaylarının Sosyolojik ve İstatiksel Analizi
143
memelidir. Bu yönüyle Türkiye’de polisin iş stresi ile aile içi şiddet iliş- kisi araştırılmayı bekleyen konular arasında yer almaktadır.
Kaynakça
Anderson, Gregory S.; Litzenberger, Robin ve Plecas, Darryl, (2002), “Physical Evidence of Police Officer Stres”, Policing: An International Journal of Police Strategies and Management, V. 25, pp.399-420.
Beehr, Terry A.; Johnson, Leanor B. ve Nieva, Ronie, (1995), “Occupation Stress; Coping of Police and Their Spouses”, Journal of Organizational Behavior, V.16, pp.3-25.
Birkök, Cüneyt, (2004), “Poliste Çatışma ve Stres Yönetimi”, Uluslara- rası İnsan Bilimleri Dergisi , C. 1, S. 1, (E.T. 28.12.2009), http://www.insanbilimleri.com/ojs/index.php/uib/article/view/158/
Brewin, Chris R., (2003), Posttraumatic Stress Disorder: Malady or Myth?, London:Yale University Press:
Buker, Hasan ve Wiecko, Filip. (2007). “Are Causes of Police Stress Global?: Testing the Effects of Common Police Stressors on the Turkish National Police” , Policing: An International Journal of Police Strategies & Management , V. 30, I. 2, pp.291-309.
Burke, Ronald J., (1988), “Some Antecedents of Work-Family Conflict”, Journal of Social Behavior and Personality, V. 4 , pp.287-302.
Cooper, Cary L.; Davidson, Marilyn J. ve Robinson, Philip. F., (1982), “Stress in the Police Service”, Journal of Occupational Medicine, V.24, pp.30-36.
Çam, Sabahattin. ve Çakır, İsmail, (2008), “Polislerde İş Stresi Algısının Kişisel ve Göreve Bağlı Bazı Değişkenlere Göre Karşılaştırılması”, Po- lis Bilimleri Dergisi, C. 10, S. 3, ss.21-40.
Erwin, Melissa J.; Gershon, Robyn R.M; Tiburzi, Michael and Lin, Su- san, (2005), “Reports of Intimate Partner Violence Made Against Police Officer”, Journal of Family Violence, V. 20 , pp_._ 13-19.
Finn, P., and Tomz, J. E., (1997), Developing A Law Enforcement Prog- ram For Officers And Their Families, US Department of Justice, Office
144 Polis Bilimleri Dergisi: 12 (1)
of Justice Programs, National Institute of Justice, Washington, DC, ss.1-219.
Gershon, Robyn, (1999), “Police stress and domestic violence in police families in Baltimore, Maryland, 1997- 1999”, computer file, ICPSR version, John Hopkins University (producer), Baltimore, MD, Inter- University Consortium for Political and Social Research (distributor), Ann Arbor, MI.
Gershon, Robyn; Karkashian, Christine; Vlahov, David; Kummer, Leslie; Kasting, Christine and Green-McKenzie, Judith, (1999), “Compliance with Universal Precautions in Correctional Health Care Facilities”, Journal of Occupational and Environmental Medicine, V.41, pp.181-
Gershon, Robyn. R.; Vlahov, David.; Kelen, G.; Conrad, Briana., and Murphy, L. R., (1995), “Review of Accidents/İnjuries Among Emergency Medical Service Workers in Baltimore, Maryland”, Prehospital and Disaster Medicine, V.10, pp.14-18.
Gül, Serdar Kenan, (2008), “Police Job Stress in the USA”, Polis Bilimle- ri Dergisi, C_._ 10 S. 1, ss.1-13.
Harvey, John. H. & Pauwels, Brian. G., (2000), Post-Traumatic Stress Theory: Research and Application , Brunner/Mazel: Philedelphia: ABD.
He, Ni.; Zhao, Jihong., and Archbold, Carrol.A., (2002), “Gender and police stress: The convergent and divergent impact of work environment, work family conflict and stress coping mechanisms of female and male officers”, Policing: An International Journal of Police Strategies and Management, V.25 , pp_._ 687-708.
International Association of Chiefs of Police (IACP), (2003), Domestic violence by police officers: A Policy of the IACP police response to violence against women .(E.T.28.12.2009) http://vaw.umn.edu/documents/policedv2/policedv2.pdf
İmirlioğlu, İpek. (2007), “Emniyet Teşkilatı ve Stres”, Çağın Polisi Der- gisi, Ekim Sayısı, 70, (E.T.28.12.2009) http://www.caginpolisi.com.tr/70/14-15-16-17.htm
