¡Descarga GAIA SARRERA y más Apuntes en PDF de Psicología solo en Docsity!
1.GAIA.SARRERA
1.1. Kontzeptuen zehaztapena Erabilitako terminoen jatorria eta garapena 60.hamarkadan eman zen. Izan ere, konduktismoaren ondorioz ebaluazioaren terminoa aldatu eta garrantzitsua bihurtu zen. Geroago, krisian sartu eta orain gehiago (positiboki) erabiltzen da.
- Pelechanoren arabera
- Neurketa: kontzeptu abstraktu eta identifikatzaile (adimena eta datu kuantitatiboen arteko erlazioa; adimena kuantifikatu) enpirikoen artean erlazioak ezartzen saiatzen diren prozedura kuantitatiboak. Ezagutza arloaren arabera, estatistika parametrikoa edo ez parametrikoa erabil daiteke. Baliabide edo prozedura kualitatiboa kontzeptu abstraktu (konstruktu) eta indikatzaile enpirikoen artean erlazioak ezartzen saiatzen direnak. Estatistiko parametriko edo ez parametrikoa erabili daiteke ezagutza objektuen arabera. // Baliabide edo prozedura kualitatiboa kontzeptu abstraktu (konstruktu) eta indikatzaile enpirikoen artean erlazioak ezartzen saiatzen direnak. Estatistiko parametriko edo ez parametrikoa erabili daiteke objektuen arabera
- Psikodiagnostikoa: prozedura esperimentaletatik datorren informazio bilketa da. Jatorriz eredu proiektiboetan oinarritzen da eta balidazioko prozedura nagusia aldez aurretiko irizpidearen arabera egiten da. Hemen epai globalak eta ez kuantitatiboak erabiltzen dira. Prozedura ez-esperimentaletik egiten // Prozedura ez-esperimentalak egiten den informazioa bilketa. Jatorriz eredu proiektiboetan oinarritzen da. Eta balidaziorako prozedura nagusiena aurretiko irizpide batekiko egiten da. Epai globalak erabiltzen ditu eta ez kuantitaboak
- Ebaluazio psikologikoa: jasotako datuen arabera funtzionamendu pertsonaleko eredua oinarrian duen informazio bilketa sistematikoa da. Prozedura kuantitatiboa eta kualitatiboa barne hartzen ditu. Hemen erabiliko lirateke elkarrizketa, behaketa, neurketarako testa, landa behaketa eta psikodiagnostikoko proba proiektiboa. Azken emaitza gizabanakoaren funtzionamenduaren irudia da. // Informazio bilketa sistematikoa eta egituratze sistematikoa jasotako datu eta teoriatik abiatuz. Parte hartzen ditu bai prozedura kuantitatibo bai kualitatiboa. Jatorriz banako kasuaren azterketa azpimarratzen du. Hemen sortuko lirateke neurketako aktibitate, alegia testak baino bata proba psikodiagnostikoak (proiektiboak). Hala nola baita ere elkarrizketak eta funtzionamenduaren isla da azken emaitza.
- Balorazioa: pertsona, talde, zerbitzu edo esku hartze programaren inguruko azken balio judizioan datza. Hemen barne hartzen dute bai epai pronostikoak eta bai hobekuntzara
orientatzen den ekintza planak. Bestalde, elementu etikoak izaten ditu. Gainera, alderdi positibo eta negatiboei aipamena egingo die. // Pertsona zerbitzu edo programa baten inguruan izaten den azken erabaki-hartzea. Elementu etikoak hartzen ditu barne eta erabiltzen du epai pronostikoa eta etorkizunari begira plangintza bat oraina hobetzeko kontuan izango ditu alderdi positiboak eta negatiboak
- Erabilitako terminoen jatorria eta garapena
- Neurtzea eta test psikologikoak (“testing”)
- (^) Psikodiagnostikoa
- Ebaluazio psikologikoa ■ Jokabide ebaluazioa ■ Ebaluazio psikologikoa
- Balorazioa Definizioak
- Forns (1988): “Giza izaeraren analisi zientifikoko prozesua. Analisi-prozesu honek ardatz bi ditu diakronikoa (gaur egunen datuak eta iraganekoak) eta sinkronikoa aztertzen den gizabanakoaren inguruan (testuingurua ezberdinean baina une berean). Gauzak horrela, hauek analizatuko dira: a. (^) Subjektua izaki biologiko eta sozio-kultural gisa; b. Bere jokabideak baldintzatzen dituzten ingurune anitzak; eta c. Bere jokabide motoreak, fisiologikoak, eta kognitiboak. Analisi-prozesu honen helburua subjektuaren jokabideen deskribapen, nosologia, ulermen, azalpen, aurresate edo aldaketa batera iristea izango da. Ulertzen da subjektu hau aktiboa dela elkarrekintzan dagoela, eta normalean autorregulaziorako gauza izaten dela.”
- Fernandez Ballesteros: “Portaeraren estudio zientifikoaz dihardun psikologiaren diziplina da, bai subjektu batena bai subjektu talde batena, ingurune fisiko eta sozialarekiko elkarrekintzan: helburua portaera deskribatu, sailkatu, aurresan, edota aldatzea litzateke”
1.2.ebaluazio psikologikoaren historia 1.2.1.Ebaluazio psikologikoaren baldintzak Ebaluazioa egiteko baldintzak giroa eta intentzioa, ebaluatzeko zerbait ebaluatzaile bat eta teknikak dira. Bestalde, aurretiazko marko teoriko bat beharrezko da eta ondorio subjektuaren sailkapena eta bere portaera aurresatea da.
- “Ebaluazioa” izateko baldintzak
- Anastasiren egituratzea. 1.2.3.Historiaren egituratze desberdinak Anastasiren egituratzea: une garrantzitsu batzuk daude sekuentzia batean. Beraz, honek une hauek aztertu zituen. Une bakoitzean tresna batzuk edo beste batzuk erabiliko dira. Ondorioz, uneak ez dira jarraikiak kronologikoki. Hainbat aldi ditu: ♦ Proba sentsorial eta motoreen aldia (Seguin, Esquirol, eta Galton): adibidez, kotxeko karneta. Interesa zegoen zein desberdintasun dauden banakoen artean. Hala ere, batzuetan ez ziren asko lotzen gaitasun mentalei ♦ (^) Alor mentalari arreta ematen dion aldia (Catell, Kraepelin): ikusten dena. Ez dago desberdintasun handirik aurreko etapekin baina hemen hasten da egoten nolabateko interes gehiago arlo mentalean ♦ Adimen testen garapeneko aldia: 1go adimen testak hasi, goi mailako prozesuak aztertzen hasi, ikusten ez dena, barnekoa… Goi mailako prozesuekiko interes askoz ere handiagoa. Lehenengo aldiz sortzen da adimen kontziente hitza ♦ Taldekako testen aldia:aurrekoa bezala baina taldeka. Adimeneko gaitasuna taldean egiten zen. Hau gertatu zen geroaren ondorioz. Honetan ebaluazioaren kalitatea izugarri jaitsi zen. ♦ Gaitasun testen aldia: gaitasun zehatzak aztertu, adimeneko zati zehatzak. Hemen hasten dira sortzen eta erabiltzen adimen anitzeko bateria testak ♦ Errendimenduzko test aldia: orokorrak dira, gehienetan baremoak erabiltzen dira. Berebiziko garrantzia hartu ziren heziketaren emaitzak, ez bere, heziketa intrukzioari begira denbora zabalean lortzen diren emaitzak ♦ Nortasunaren neurketaren aldia: subjektuen arteko ezberdintasun zehatzak. Hemen jauzi kualitatiboa gertatu zen. Alderdi afektiboa jarrera eta motibazionalak daude Aldi guzti hauek lotuta daude eta garapen paraleloa dute.
1.3 ebaluazio psikologikoaren ereduak 1.3.1. Ebaluazioko eredua Ereduak ulertzeko, zer (aldagaiak), nola (metodoak), zerekin (teknikak), non (aplikazio- esparruak) aztertu behar dira.
- Zer (aldagaiak)
- Nola (metodoak)
- Zerekin (teknikak)
- (^) Non (aplikazio – esparruak) 1.3.2. Oinarrizko ideiak:
- Jatorriak
- Oinarri teoriko-kontzeptualak;
- Ebaluazioko helburuak eta analisi-unitateak
- Alderdi metodologikoak eta erabilitako teknikak
- Aplikazio-eremuak
- Eztabaida 1.3.3. Eredu nagusiak: a. Eredu korrelazionala. Psikometrikoa edo Atributu eredua: Galton, Catell eta Bineten dago jatorria. Beraien helburua subjektuaren alderdi psikologikoen kuantifikazioa desberdintasun indibidualak marrazteko, kausak, jakiteko eta ezaugarriak populazioan nola banatzen diren jakitea da (pertzentilak). Eredu nagusia 60ko hamarkadara arte luzatzen da ebaluazio psikologikoan.
Oinarri teoriko kontzeptualak: - Barne aldagaiek (konstruktuek) jokabidea azaltzen dute ze adierazpenak.
- Barne konstruktuek denboran eta egoeran zeharreko egonk ematen diete jokabideei.
- Ezaugarri egonkorrak continuum batean neurgarriak. Ebaluazioko helburuak eta analisi unitateak: - Azken helburua: desberdintasun indibidualak aurkitu por ezaugarri egonkorretan.
- Baremoen ondoren: deskribapena, sailkapena-konparak aurresatea. Alderdi metodologikoak eta erabilitako teknikak: - Metodologia korrelazionala
- Subjektuaren kokapena talde arauemailearen arabera.
c. Eredu klinikoa ikuspegi psikoanalitikoa
Nortasuneko oinarri teoriko freudiarretik dator jatorria. Buru gaixotasunak iturri psikikoetan (emozionalak) oinarritzen dira eta egun eredu psikoanalitikoak ikuspegi anitzak ditu.
Oinarri teoriko kontzeptualak: - Bi jarrera kontrajarri:
- Diagnostikoa oztopoa psikoanalisirako
- Diagnostikoak prozesu psikoanalitikoan lagungarria.
- Oinarrizko postulatuak:
- Jokabidea gatazka intrapsikikoaren sintoma besterik ez.
- (^) Jokabidea nortasuneko egitura finkatu duten barne p emaitza da.
- Gatazka intrapsikikoan inpultso inkontziente eta kontzienteen artean.
- Nortasuneko garapena bilakaeraren ikuspegitik.
Ebaluazioko helburuak eta helburuak eta analisi unitateak:
- Azken helburua: subjektuaren egitura intrapsikikoaren analisia.
- Iraganak (inpultsoen satisfazio eta frustrazioen ibilbidea, g irudiak…)
- Subjektuaren kanpo jokabideen analisia baino, bere elaborazioak.
- Etiologia: egitura intrapsikikoen eta funtzionam deskribapenetik
Alderdi metodologikoak eta erabilitako teknikak: - Metodo klinikoa behaketa kualitatiboetatik.
- Metodo induktiboa: behaketa klinikoetatik elementu din ondorioztatzen dira.
- Ebaluazio ideografikoa (gizabanakoaren azterketa globala): su bere osotasunean hartzea da, konparazioa egotekotan pertsonar kualitate batzuekin egiten da.
- Teknikak: elkarrizketa askea edo erdi-egituratua, asoziazio ametsen analisia, hipnosia…
- Batik bat teknika proiektiboak
Aplikazio eremuak: - Alor klinikoa.
- Baita hezkuntzara eta lan-hautapenera ere.
Eztabaida: - Paradigma ez zientifikoa dela esaten diete kontratazio e ezinezkoa delako.
d. Eredu fenomenologikoa, humanista, existentziala. Husserl, Murray, Allport, Adler, Rogers eta Kellyk ematen digute jatorria. Munduaz duen hautemateak baldintzatzen duen subjektua dela gizakia diote.
Oinarri teoriko kontzeptualak: - Portaera: produktu osoa.
-.Gizaki bakoitzak errealitatearen hautemate desberdin.
- Rogers: autorealizaziorako joera ezikasiak jokabideak bnultza
Ebaluazioko helburuak eta analisi unitateak: - Ez dago ebaluazio psikologikorik ezta diagnostikoa ere.
- Ebaluatzailea eta terapeutaren helburu bakarra: ulermena eta en
- Auto-pertzepzioa, autorealizaziorako joeraren ebaluazioa…
Alderdi metodologikoak eta erabilitako teknikak: - Zentzu zurrunean, metodologiarik ez.
- Teknikak: behaketa, auto-behaketa, elkarrizketa askea, subjektiboak.
Aplikazio eremuak: - Alor klinikoa
- Gero hezkuntza alorrera eta psikologia komunitariora zabaldu z
Eztabaida: - Gaixotasun mentala kontzeptuari eta nosologiei erabateko kriti
e. Eredu konduktuala Jatorriak konduktismo klasikoan (Watson) eta operantean (Skinner) daude.
- Ikaskuntzaren garrantzia ukatu ez, baina aurre-programaz biologiaren papera seinalatu. Ebaluazioko helburuak eta analisi unitateak: - Azken helburua: prozesu kognitiboak ezagutu.
- Pertsonak nola pentsatzen duen ezagutu: seintzuk planak er dituen, nola erabiltzen dituen, nola aldatzen duen informazioa. Alderdi metodologikoak eta erabilitako teknikak: - Batez ere, metodologia esperimentala, baita korrelazion behaketa ere.
- Prozedura edo teknikak: simulazioa galde-sorta egoera ebaluazio fisiologikoko tresnak… Aplikazio eremuak: - Hezkuntza alorra, psikolinguistika, neurozientziak. Eztabaida: - Objektibazio eta orokortzeko arazoak prozesu kognitiboak so konduktualetatik abiatzen direlako.
1.4.etika profesionala
- Psikologoaren kode deontologikoa (65 artikulua)
- Ebaluazio psikologikorako arau etikoak.
- Jarduera profesionala: etika pertsonala+etika profesionala.
2. GAIA PROZESUA EBALUAZIO PSIKOLOGIKOAN
2.1. Ebaluazioaren helburuak Loturik egon daitezke kasu batzuetan:
- Sailkatu: nosologia (arazo psikologikoak) baldin badago, sailkatuko ditugu konparaketak eginez. Gehiago lotu daiteke diagnostikoekin baina ez da nahi eta nahi ez horrekin soilik egiten
- Orientazioa egin: adibidez, ikasleak orientatu, egiten diren probak horretara zuzendu. Akademiko edo lanekoa
- Hautaketa egin : adibidez lanaren psikologian, langileak kontratatu baina lehenengo langilearen profila egokia pertsonarekin konparatu eta horrela, hautatuko dugu. Pertsonen ezaugarria kontuan izanda, erabaki zein den behar duguna
- Tratamendua aplikatu edo aldaketa sartu: gabezi bat jakiteko nondik datorren aztertu eta tratamendua aplikatu aldaketa sortuz. Elementuak bilatuko ditugu zeina eragingo digu aldatzea
2.2. Prozesua ikuspegi korrelazionaletik
- KASUARI BURUZKO LEHENENGO INFORMAZIOAREN BILKETA
- Eskaera zehaztu eta helburuak finkatu:
- Ebaluazioa eskatzearen kausa. Bildu aurretik informazioa bezeroaren ikuspegian ipini behar gara, jakiteko zein egoeran etortzen den
- Zer lortu nahi da. Hurrengo pausoa da jakitea zer lortu nahi den paziente eta psikologoaren ikuspuntua kontuan izanda
- Ze jokabideak dira analisiaren objektua: hemen kasuan garrantzitsua dena ikusiko dugu Ia soilik jokaera den edo hartarago dagoen
- Egungo ezaugarriak eta ezaugarri historikoak zehaztu:
- Historia: jaiotza eta heziketa, baldintza familiar eta sozialak, hezkuntza ezaugarriak (laneko ezaugarriak), baldintza biologikoak (hala badagokio), bizitzako gertakari historikoak…
- Egungo baldintzak: (sozio-anbientalak eta biologikoak). Habitat (hiria edo herria); baldintza familiarrak, sozialak eta ekonomikoak; egungo bizitzako gertakariak; lanbidea; bizitza-estiloak; egoera fisikoa eta osasun egoera…
2) HIPOTESIEN FORMULAZIOA
2. TRATAMENDUA
- Esku-hartze psikologikoa subjektuaren aktibitate psikologikoa aldatzeko.
- (^) Ezarri behar da:
- Hipotesiak kontrastatzeko ze esku-hartze diseinu erabiliko dugu (control taldea, talde esperimentala).
- Balizko aldagai kutsatzaileen ebaluaziorako tekniken hautaketa eta aplikazioa.
- Tratamendua unean unekoa, ebaluazio batetik bestara 3 hilabete ez pasatzea.
- (^) HIPOTESIEN ERKAKETA (KONTRASTEA) ETA TRATAMENDUAREN BALORAZIOA
- Jokabide arazotsuen ebaluazio herria. Tratamenduaren ondorioz subjektuaren arazoak konpontzen joan diren ala ez ikustea.
- Datuek hipotesiak konfirmatzen dituzten ikustea.
- (^) Tratamenduaren eraginkortasuna ikustea.
- EMAITZAK: Ebaluatuei edo ingurukoei eman ahoz edo idatziz.
- JARRAIPENA: Denbora bat pasa eta gero ebaluazio berria egitea, emaitzak mantentzen diren ikusteko.
2.4,prozesuan eragiten duten aldagaiak
- EBALUATZAILEAREN INGURUKO ALDAGAIAK
- Ebaluatzailearen igurikapenak: kasu bat aurrean gure espektatibak hor daude, hemendik hipotesia egiten da. Hauek gure ebaluazioan asko markatzen badigute, soilik espero dugunari buruzko azterketa egingo dugu eta beste gauzak alde batean uzten ditugu. Igurikapenak ez dira nahastu behar hipotesietan
- Ahozko/ez ahozko komunikazioaren baldintzapena: eragin dezake bezeroak ematen digun informazioan. Nola komunikatzen garen ebaluatzen gauden pertsonekin
- Ebaluatzailea egotea ala ez: adibidez motibazioan eragina dauka. Ebaluatzalea egotea zenbait egoeretan txarra eta besteetan ona izan daiteke Adb: Sormena ebaluatzeko txarra, azterketetan ona
- Bereizilaritza edo trebakuntza maila: erlazio profesionala izatea bezeroarekin (ez laguna) eragina izango du.
- Ebaluatzailearen ezaugarri fisiko eta psikologikoak:
- Zaindariaren jarrera, Adb: denbora guztietan begiratzen badago inhibitu daiteke ebaluaketa
- Nortasuna: Pertsonekin nola harremantzen garen. Aldatu daitezke konturatzean zer egiten digun
- Aurreiritziak: ikusi behar da zer-nolako aurreiritziak dauzkagun eta nola egin dezaketen
- Sexua
- Kanpo itxura: Janzkera jakin bat behar ohi da
- Adina: Normalean esperientziarekin lotzen
2) EBALUATUAREN INGURUKO ALDAGAIAK
- Azterketarako motibazioa. Ebaluatuak nahi izan ez direnei konbentzitzen saiatu behar gara. Ebaluatua motibatuta ez dagoen bitartean, ez dute ebaluazioa ondo jorratuko.
- Ebaluazioko aurretiko esperientziak. 2 zentsu
- (^) Hizkuntza. Adb: Euskaraz estandarizatua ez dagoen tresna erabili eta horren ondorioz ez jakin benetan zer ebaluatzen duen
- Gizarte desiragarritasuna (gure burua engainatzea). Gizarte arauekin bat egiteko joera
- Ezaugarri fisiko-psikikoak. Nortasuna (extrabertsioa eta neurotizismoa), sexua, adina eta abar. Batez ere gugan konfiantza gehiago izateko eta ebaluaketa ondo egiteko
3) EGOERAREN INGURUKO ALDAGAIAK
- Ebaluazioko ingurune fisikoa. A.Arrotzak molestatu dezaketen edo eragina izan dezaketen egoerak ebitatu
- Aplikaturiko teknika mota. Teknika batzuek laguntzen gaituzte nahi duguna benetan neurtzen eta beste batzuk ez
- Ebaluazioa burutzen deneko testuinguru instituzionala. Adb: Eskola, buegoa, kartzela… ez da berdina testuinguru guztietan
3.GAIA: METODOA EBALUAZIO PSIKOLOGIKOAN
3.1. Metodo korrelazionala eta esperimentala. Ekintza bat aurrera eramatea ebaluazioa egitea.
- Metodoa: era egituratuan ekintza bat Aurrera eramateko modua. Helburua bideragarria egiten duen prozedura sistematikoa. Berdin ditugun helburuak oso inportanteak dira, dena aldatzen dute eta metodoa sistematikoa da, hau da, beti berdina.
- Ebaluazio psikologikoa: Metodo hipotetiko deduktiboa ditugun datuak lege orokor batzuekin konpontzen dugu. Ahaztu Gabe ditugun datuak kasu partikularrak izan daitezkeela.
Metodo korrelazionala Metodo esperimentala
- Ikuspegi nomoteknikoa arau orokorren aurkikuntza (eredu psikometrikoak) Lege orokorrak zeintzuk pertsona ulertzeko erabiltzen dugun, nahiz eta saiatzea hutsa izan.
- (^) Ebaluazioaren helburuak: ideologikoak (subjektu baten jokabidera azterketa zientifikoa. Emaitzak ugariak izan daitezke).
- Diziplina nomotetikoan oinarritzen da, gertaera psikologiko batzuetan
- Kuantitatiboa-kualitatiboa (klinikoa)
- (^) Ikuspegi kualitatiboan subjektuaren azterketa holistikoa egiten da, hau da, profesionalaren epairako askatasuna, gaitasun intuitiboa, enpatia, eskarmentua. Kritika: errepikagarria izateko baldintza bete behar du, vaina kuantifikagarriak ez direnez, ikertzaile ezberdinak emaitza ezberdinak lortzen dituzte.
- Ikuspegi kuantitatiboan: subjektuaren erantzunak ebaluatzerakoan zehaztasuna handiagoa da. Zorroztasun numerikoa, kuantifikazioa, formula matematikoa eta errepikagarritasuna. (Praktiketan, zenbait uneetan biak konbinatuta erabil daitezke)
- Azalpena-ulermena
- (^) Zientzia naturalen helburua, azalpena edo deskribapena (lege fisikoan). Zer gertatzen den azaltzea.
- Psikologiaren helburua ulermena edo zantzua (subjektuak zergatik jokatzen du jokatzen duen eran).
3.3. Testen ezaugarriak
- Testaren eraikuntzarako pausuak.
- Pausua: testak erabili baino lehen, ordura arte dauden testak birpasatu behar dira. Lan neketsuan erori baino lehen, soilik beharra dagoenean erabilikoa da.
- Pausua: neurtu beharreko aldagaien aukeraketa eta definizioa.
- (^) Kontzeptualki edo teorikoki: (hiztegian) esanahia.Teorikoa zer aztertu?
- Operazionalki: zer teknikaren bidez ebaluatzen da terminoa. (emaitza izateko jarraituko ditugun neurketa bideak).
- Pausua: Testaren planifikazioa: (nola eraiki testa)
- Erabaki-hartzeak: test mota, materiala, erantzun mota, aplikazio denbora, testaren luzera…
- Pausua: Informazio iturriak.
- Dokumentazio erroreak ekidin begiratuz eginda dagoen horrela energia aurrezteko.
- Pausua: Item-en idazketa.
Item asko (merkatuan zer dagoen ikusi eta gero, itemak idazten hasi. Item asko sortu, aukera gehiago izateko, pertsona ondo ezagutzeko. Beti behar diren ítem baino gehiago planteatuko dira, baliotasuna bete ezean batzuk baztertu behar badira).
- Pausua: Item-en aukeraketa, (baliagarrienak gerta daitezkeen itemen aukeraketa profesionalaren laguntzaz). Hasieran, formulatutako itemak adituen (nerabeei egin nahi baditugu, nerabeak izan behar dira) laguntzaz birformatu egiten dira. Baremoak egiteko, talde handia aukeratzen dugu, baina hemen hasieran talde txikiari ere egiten zaio.
- Pausua: Testaren edizio esperimentala (ítem-en analisia) Teoria klasikoa: baremoak erabiltzeko badago teoria klasiko bat eta formulazio berriago bat ere: TRL(itemen aurreko erantzuna).
- Pasua: Aplikazio esperimentala. Lagin zabalagoetan egiten da (baremoak osatuko dituzte) testen fidagarritasuna eta zehaztasuna aztertzeko. Baita subjektuei eman beharreko instrukzioen (adibideak, gaiak…) zehaztapena aipatzen da.
- Pausua: Behin betiko aplikazioa eta testaren tipifikazioa. Lagin handiak baremo egokiak lortzeko. Puntuazio zuzenen bilakaera, taldearen araberako interpretaziorako.
- Pausua: Aplikazio arauak (alderdi formala). Eskuliburua: Testaren eraikuntzaren aldiak, baremoen (zeintzuk eta nolakoak diren) nolakotasuna ezaugarri psikometrikoak eta aplikazioaren baldintzak.
- Erabilitako puntuazioen interpretazioa.
- (^) Puntuazio zuzena: gauzei zenbakiak esleitzea. 1 nahiko; 2 ondo… Konestuan egon behar diren puntuazioak jakiteko zer esan nahi duten
- Irizpideari lotutako puntuazioa: eskuratu beharreko lorpenak erreferentzi markoa da (adibidez, edukien lorpenari lotuak adib. Azterketako notak ) ikaslearen errendimenduari lotua, ez taldeari. Batez ere errendimendu probetan aplikatzen da. Ez da taldearekiko konparatzen
- Arauari lotutako puntuazioa: erabiliena )pertsonak lortutako, puntuazioaren esanahia, taldeak lortutakoak baldintzatua). ■ Taldea erreferentzia modukoa da
- puntuazio pertzentila (zuzena) dauden puntuazio guztiak hartu eta %-kotan jarri ikurra zein dagoen goian eta zein behean.
- Puntuazio tipifikatua (tipikoa). Besteekin konparatuko ditugu. Adibidez, ikasle taldea subjektu askorekin egitea gomendatzen da,= baremo handiak.
- Elkarrizketa: Teorikoa da_. Adibidez, laneko estresa langileetan erlazionatu da lanagatik_ horrela egotea (animorik ez---). Kontzeptu horiek ikerketan loturik daudela ikusi da. Antzekoak direnez, korrelazio altua atera beharko litzateke. 2 konstruktu loturik hemen Altu – Altu/hemen baxu-baxu.
- Teknika objektiboak.
- Teknika subjektiboak.
4. GAIA: BEHAKETA
BEHAKETA KONTZEPTUA:
Behatzea: “Behatzailearen nahita egindako jokabidea, non helburuak zuzentzen diren hipotesien baieztapenerako edo egiaztapenerako datuen bilketara”. Ez da zoriz aurkitzen de zer edo zer. Teknika guztiak behaketa mota gisa ulertuak dira.
4.1-. Behaketarako analisi-unitateak eta neurketa-unitateak
- Behaketa unitatea ulertzeko ikuspuntuak:
- Objektua: Pertsona, taldea, instituzioa (jokabidezko gertakaria). Fijatu gaitezke ikuspuntu marko edo mikro batean.
- Denbora-tartea. Behatu guk nahi dugun arte edo denbora zehatz bat ezarrita dago
- Ebaluatzaileak egindako eragiketak: deskribapena, sailkapena, inferentzia egitea…
- Harremanak
Analisi unitateak:
- Jokabideen osotasuna: Ikuspegi ekologiko-naturalista, gertakari asko, testuinguru naturala ( adb: inauteriak dira, ba inauteriak aztertuko ditugu ), erregistro deskribatzailea ( maiztasunak apuntatu ordez, deskribatu egiten da gertatzen dena ), denbora-tarte handiak (saturazio puntura ailegatu arte) - Objektua: Aurretik zehaztu gabe behatu beharrekoa- Hipotesi batzuk egon daitezke baina ez dira kontrastatzekoak, nahiko hasierako mailakoak baitira, jokabide guztiak hartzen dira kontuan - Denbora tartea: Denbora errealean eta modu jarraituan berdin datuen jasoketa jarraitua da, baina iraupena ez dago zehaztua - Eragiketak: ahozko, ez ahozko edota espaziozko alderdien deskribapena, behatzailearen inpresioekin batera. Behatzailearen inpresioak sartzen dira baita, beraz, subjektiboa da ere ( adb: neska aplikatuena ) Oso modu irekian doa behatzaileak bilatzera informazioa. Ez baitator zerrenda batekin. Analisi honetan sartzen dira ikasitakoa zehatz behatz eta inferentziak. 1-. Behatu beharreko jokabideen zehatzerik ez 2-. Denbora errealean eta modu jarraituan (iraupen zehazterik ez) 3-. Ahozko, ez-ahozko edota espaziozko alderdien deskribapena, behatzailearen inpresioekin batera.
- Atributuak: Atributuak berez ezin dira behatu. Guk portaera batzuk behatzen ditugu eta hauek atributuetara garamatzate. Behaketa Atributuak edo teoriak lortzeko (azaldutako jokabideetatik inferentzia). Ez dira soilik ekintza baizik baizik eta horren atzean dauden konstruktuak teorizatzea / lortzea da lortu nahi dena. Inferentzia egiten da, adb: bekaina mugitzea (ekintza) kezkatuta dago (dedukzioa) Inferitu dugu. Gero antsietatea duen ondorioztatzeko maila kognitiboa konduktuala beharko dugu. Behaketa egiten da teoria bat lortzeko, eta lortzen da inferentzien bidez. - Objektua: Ekintza batek balioa hartzen du inferitzean, bestela ez du baliorik izango - (^) Denbora tartea: Datuen elaborazioan momentuan edo egunero. Normalean denbora tarte handiak erabiltzen dira. 1-. Ekintza berak baliorik ez, elaborazioa atributu intrapsikikora iristeko. 2-. Datuen elaborazioa momentuan edo gero 3-. Denbora-tarte handiak erabiltzen dira normalean
Behatzen dugu:
- Fruncir el ceño
- Hankaren mugimendu arina Urduritasuna
- Alde egiteko mugimendua Ekdipena BERAZ: Herstura (Teoria // Atributua)
- Jokabideak: Ikuspegi konduktualetik azaldutako jokabideak (motoreak, ahozkoak edo fisiologikoak), zehaztasun continium batean. Portaeran ikuspegi konduktualetik egina. Espezifikotasun maila askoz ere handiagoa. Oso ondo erabaki behar da zer apuntatu eta behatuko dugun.
- Objektua: Jokabideak (behatu beharrekoak) aldez aurretik zehaztuak eta ulertuak daude eta haien zentzua ere erabaki da. Aldez aurretik ez badira zehaztu, paso egingo dugu nahiz eta gauza bitxia izan
- (^) Denbora tartea: denbora tarteak aurretik ezarrita daude, bai debbora tartea, bai iraupena oso ondo definiturik daude, hasteko ordua eta amaitzekoa
- Erabakia: Inferentzia maila txikia (ekintzaren esanahia ez da bilatzen)
- Harremanak: Unitatea analisiak teorikoak (ikasitakoak) zein enpirikoak (autoreek esanda). Teorikoa kasu partikular batentzat eratutako analisia. Enpirikoa kasu orokorrentzat eratutako analisia. Askotan ikusi gero behatzea erabaki 1-. Jokabideak (edo motak) aldez aurretik zehaztuak 2-. Unitate-analisiak teorikoki edo enpirikoki formulatuak 3-. Inferentzia maila txikiak 4-. Denbora-tarteak eta iraupena ondo aukeratuta
- Elkarreraginak: 2 (edo gehiago) gertakarien arteko erlazio funtzionala (pertsonak, pertsona-inguruneko dimentsioa), ( Adb: kritika bat jaso zer erantzin nola erreakzionatzen duen ondorioz ), sekuentziala. Unea bezain inportantea da erantzuteko unea. Adibidez, umea aaaaaa
