


























Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity
Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium
Prepara tus exámenes
Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity
Prepara tus exámenes con los documentos que comparten otros estudiantes como tú en Docsity
Encuentra los documentos específicos para los exámenes de tu universidad
Estudia con lecciones y exámenes resueltos basados en los programas académicos de las mejores universidades
Responde a preguntas de exámenes reales y pon a prueba tu preparación
Consigue puntos base para descargar
Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium
Comunidad
Pide ayuda a la comunidad y resuelve tus dudas de estudio
Ebooks gratuitos
Descarga nuestras guías gratuitas sobre técnicas de estudio, métodos para controlar la ansiedad y consejos para la tesis preparadas por los tutores de Docsity
Documento que presenta información sobre la activación de intenciones internas denominadas intracies, según la teoría de schank y abetson (1977). El texto menciona el papel de estas intenciones en el proceso de aprendizaje y proporciona algunos ejemplos.
Tipo: Apuntes
1 / 34
Esta página no es visible en la vista previa
¡No te pierdas las partes importantes!



























'e¡ua¡uG^pafqns (^) sopBluau4ladxa os?J¿q o o¡tx? lep
FcaJú
sop¿¡sa ap Bpsued¡¡to3E ¡l^ osnlJut apend^ EJltgloueurouaJ
?$g 'o[.^ eJ?d^ s3pe¡lntulp soueual opu9nt
so¡r¡aqBs 'uglsuerd¡r¡(r^ q^ aP ?l?p Án|¡¡ B^lpfqns Elcua!¡adxe^ Bun^ e$!xa^ |s¡eu3t
rc
lg
BI enb Btlldq! o[a o!ol- a.
'ug¡suarduroo (^) r¡dord r
¿FoJne Bl e epuodsarroo opee¡uqd t
-úq anb oorsg urue¡qord p^ ugpn¡os u¡ gpuerdruoo^ opuenc^ sapeur¡nbry^ ep^ ¿alarza!
'otn¡ldBt a$o ap o lra[qo Ie ?¡as^
sel 0p
-Brop slsJl?us lg
'salHr¡x¡¡luoc sa¡oDeJ^ sepns^ ua^ Á^ so!^oJd^
so¡uelupouoc sol lf¡
-eq
'seriói¡a¡ajnf
ap
.sálBuopüet€ ,( ?!¡ou¡au¡ op^ sBl¡¡olsls^ sol^ op^ uglcua^¡a¡q^
NOIJJNCOU.J,NI 'II
NOrSNgudnIoc
ap o,r¡t¡uloc^ osacord^
un ouoa 3s¡uaplsuot apend^ ugtsueJduot_?l^ anb^ sá^ oualt^ ol^ '-
'(¡eruaruuadxe upo¡oo¡d ap oF F¡B
on
ored (^) '(otnuz rm uo
uglJEsJt^uot ?un^ áp^ uglsuaJduot^
:t^) opeJtp Á a¡dru¡s osooord^ un aae¡¡l
qül
-o
soogpua.lt so¡dou@ $l
.soc¡sg sbtuc¡ru¡ceiuocs sot'sBuos¡ad^
P
uopuaJdu¡oc souBunq sonp!,r¡pu¡^ so1 t
g (^) olnltdec
I
i
I
;
I
op olun[uoJ (^) tln ou.¡oa ii^JÍrzrji¡an¡"" apind ouurunq óluirtrlljdno¡ ip ntu.rl\t
lE
(r.,
XIV)I(IhIOJ
OI:)IA)i35 NÍI^ O CV(I:IIdOU(I VNN AC UVI
llllrls^lc
'uoclScNttA -t!l sotJIJSNSa u:tN-:I.t_go)
s¡rr¡u,{ '(uvDVd (^) 'otJ
Nn (^) O OVC: doltd VNn UIUSISNV¡II) sruor¡c '(oJ.N3tt\IJE'IS
vt,)NVJdlIh¡'od:tNlct)
()t¡lqo (^) ¡n'(uoclltcNIIA'uocvudh¡oJ)
s¡h:uos¡¡d Jp iuJs run oÁn¡rur
ap uru:rnbso ¡r'o¡drLr.rfa
'sl¡drurs
s!l!¡ (^) sop?pn¡n lp sn¡senduoc'stfe¡duror s:r¡cn¡d¡tuot s¡plrptlrr¡ uos srtru.rnhs;r so-¡
¡,),tru
i¡¡t (^) apio1atiii<tls,,t¡,tp1u¡1 (-
:r¡¡¡JrdtuoJ su¡ro¡ anb so¡c:auai so8ser
souni¡l rezt¡e¡urs r sorr¡u,\ 'soporr¡ sop()t Jq sru¡¡p (^) spl u o¡r:lds:l: ¡rr:¡rr.rur¡n;rod
uunS
-llr (^) lJrrJll sr,'11<l¡,{'srrurnhsc ¡p sl_rJoel ¡ll oJJru!u uonq un Áttq'pllptlünltÍt ul
uorsu:ucluoJ ll ep sotd()rd 'olxJ¡u()J^ l¡l)
sol:tali s¡¡lns sol ;r¡rrd r:.r¡rt ro¿
-uotst¡¡.rdtuol rl
p IllJuJil
Jlu¡snp lrls¡'y¡
cp Á^ slscr¡ ¡p r¡!)tJulrlr.¡¡^ ¡p solJporu so¡ Irp uorrrzr¡urtldsl (^) uc.ri
r¡ 'o¡tlut[:r.rod^ Jo¡j¡lt¡u (^) ugrJ¡¡s l]J u¡ s()l)llJptsr¡oJ trotsu¡idtu().1 ¡l) s()ltp()ttr soJ ap
¡q
or,rr.rd t¡u:rrrnr)ouo: Txp
,t \tlln 1:i?
Lroirlrruií)lur (^) irl ¡p rnlfd-T (ii¡l¡tsrnD-Íifp
'pr:
u.',r| ru al]
li¿ti;iin (^) iii IapTfliaiTu
ilot¡o;r' un ¡p P.8trodsrp afih
'¡lu;rrlj¡
'osrrlrd (^) s-¡ opnlnur¡ Ánur oJrlrlrr¡l orLrrruop un ¡p llJanJ 'so¡xo¡ ul¡tuo.rdutol so¡s
onb trrttd c¡uetrr¡nsur s¡ ()JIx¡l^ ()¡uonutJ()u()J^ un ,{ su:.ltltll¡Lls st:za.rlslp stunS¡u uor y¡
¡p srtt¡r?liiord sol lr rrlop ¡nb uo¡l:^.llsc¡() (^) saropr:iir¡slr,.rur s()rlJ¡CI (¿¿ól 'N()^t:IgV,,(
)NV .)S:9¿61 '^)tsNrt!^ :B^) r:rpr r[cr,r r]¡sJ L¡ojpzrlrnlJr :rnb so¡ ¡r:rrr.¡r¡ry
urru¡Srlolul
Ii
s¡pil L¡c sour': 0t ¡p
l¡p
soul]JuJul¿Jl
i'(9¿61 't:l)vtd) souru (^) sol ua o¡ulrrur:sulcl::r¡r soscco.rd so¡ relr¡dx:r r:¡cd uu¡enbse
-srrq iJllll olnlosqP L¡¡ ¡:^¡nu \i ou l?t.ru¡tlJJlJ U()J (^) ¡tint() ()tuof,^ '¡luulsq() ()N [Bu
-rr r:,rr¡ru.5rrr (^) urSo¡orrsd e¡ u:r :r¡uosc.rdrutuo olJ¡n^ Erl as Du)nbs) ip ugtJou u.l
u9lJJnporlul v
svr!3nÓs J
8 ü
/-
olnl_rdDJ J¡p
oJs¡J Ia
V
-t¡¡idtu()J cp s()s¡Jold sol ¡ ¡slrlu¡.¡-lu¡ r:rud ¡ur:rulE
i (^) ostuopod sutu oqrnu oll¡ert¡d
-x¡ ou¡sru¡lr¡ul un uor¡JJo 'alu¡rrol Ántr,t olloJrcs¡p :rp 'sr:rulnbs:l^ ¡p sullocl sp.I
68t Ug6U^
duOC
sPlJut
-r?Jrl9rl
-uel rc
s¿l ap
-r]ted¡
sPl € sr
'sauor:
op (^) aua
ül rs (^) ol
JS Ugr:
u3 at¿
-uJdáp
-unSarl
sns i( s
J¡pua¡r
sPl ue
uc PIJ¿
SPIJETII
¡uorl 0
-rJouoa
-uoJ (^) ua
-xJ¡u
-JUJ
osnlru
-uodsl
^uuJPSIaA
xls¿H
-rB pu
-op8s¡
-¡nrd (^) ¿
áIq
otlx? u
l:red u
-tlt (^) ap
l¡ lod
I' I -lnJ run B JlUi¡.1¡uJucd r¡otJllIrn!l Plso ¡p plnllol
.Ll.-ttjuvg ap uotutdo u
o¡rrnu nq¿lsg
i rxl¡r1lt|s ¡lr¡Ji (^) n.l opeuotsroluoa eq¿¡sá o¡lsol nvr¡oq (^) n\ ip rrll]s oliliu ();lv (^) oqu¡nr.¡¡l
.ollrrr ¡\ (^) \ (rtsJ (^) opol g¡uoJ la
urrqrupl r¡or.ir¡rlr
"n ffil',,1',ltli:;:r,lj X;*;Xl,ilTj
l | \olllrn¡ ,i scu¡\Ptu¡rl (^) s()l u op¡r(rpd((torg rq :so.reft,¡" :sopol o ofrp sal ^ 'oi-lnj un oztq ¡ tislr¡ lls (^) ¡t ;rn¡ i orpu:rrs:rp ul.rol ¡t i^ 'rr:¡ni:¡^ p uolJlAlo^ suouta (^) spl siJuo¡ulJ
-rp s()llr (^) .)nbunlj l¡trr¡ c(lplltroar¡:) ¡s ou I¡ ( ju¡\utuIlJ u()s .qC), :osu:rd
saouo¡u¡ .nopueq l)[)rs lrq ()rpur^ als¡ :usua (^) ¡] solulAlo\ 'op¡7pln ),, :ltJJp^ sol¡rlin¡-^ s{)l^ ¡p^
uairol ¡e o¡uord :rp oll¿ solla ¡p s()qJnru (^) s())r¡nu ()purllns¡.¡ .l¡tqrnl l (^) uorpzü¡u¡()r f .cni¿ la ptapq 9¡p -(rl.rs¡p ¡luai (^) ¡fl lruplt:) ¡p ()flll (^) ort() ¡r:
or.r uo::rn¡ sot:rtton8 so 'u|. ns e ()u¡()lil^ o.¡¡() li
.in]
s¡u¡^ol sol Jp ()un oporu (^) i.,lse ?(l
s:rrrrrr.rr:tr .,^ l:',l]i];'u:li:,:iln:l:lli;"J:tl: so¡¡r (^) uo.r;r[rp <t:()u[J (^) r]l u¡ r¡gls¡ s¡rqJell se.I>
oi]-r¡¡t o¡" (^) :olp s;rur,rgrf so¡ op ouu¡ t:¡ r: r-'rrrni rl .¡¡:)¡:r(l (^) ¡) |qr¡tP ()u (^) soutlt¡ .\oll()s()u Lt()a s¡uilu¡,r (^) ¡nb soru¡lJnO ¿,s¡tip -on¡?> uoJ¡lrp ^ louPl ¡:l (^) ua \¡rqtLrotl o¡r¡lJ t:tqIll (^) soll) et.tr:(l Jsl¡tull) ¡:()r¡p) Pr¡n ur)¡¡1,,i.\oLt¡¡l so¡ :rp (^) oplnt ¡a uojc,{o ()llJ I \pou¡rJ rr()l¡¡ur\ (^) s¡¡r¡otUg ()Ju()Jl (^) un sctl Uolpllnro ;rs.{ rl¡¡u r:¡ lt¡:.}ltq uoleÁnH .<elpl lr(l llun ll¡s ols¡ ¡rzrno' :u(uP\u)d ^ t::rrni-;tp (^) so¡r.r)i uorgqrnlsl
r:l or¡r,\¡r(los (^) slr.)ol .¡¡tzl:¡ ll.¡pcl ()u II
eun SV (^) l.,'ls^V l.NV,t S() l :tC VUU3nC V'I : ¡cur8rro olxa¡^ ¡a rnb¡r (^) ¡l l
¡u
-sod opuar(llJJr'¡rrpu¡ nqu¡ uun:r¡t rltuaÁ:r¡ ¡?un a ¡luJ¡plrod\¡JloJ o¡cl:tl un orqrf,al
^¡s¡l3ur s¡lr¡llrln)so :rp (^) ocln:i ufl Pu()ru¡ru I|1 ,{ ugrsuo:tlutor e¡ :r.rqos or,rc:d ()1uclru -rrorror IJI)
Frrr.ra<¡ta.;aray orqrl (^) ns uo ()rquls¡p'¡ru¡nbs:l^ lp o¡daruor
soJ¡r¡()r(t sol ol) ourl ..t^t.1t l.l.¡tvtt .Z16l ua -sll^tlsJitns a¡uoru¡t:rratlso (^) s¡ L¡ otJlt¡-¡ ls¡,\u I stun¡-lc sotuctell anb ¡luJru¡,\u()J s¡ 's¡ttu¡nbs¡^ s()l ip t:Arltnlut ltJpt ¡tun
lJ anD (^) ü¡€d .| (
olxaluoJ [a orq¡)s sJuotJn:lllsJ,rur (^) srun8¡y .g
Jt¡ <outl lE .¡r> .<esuf, tt¡ rJu¡()Jr (^) :3,r) sa¡u;rno:r:1 s¡p¡tpl tltt: i s:tLrOtl|n1rs ll(los ()ppzru¡:3J() (^) uatq sluotnB
uluor¡ rr:¡oosaord ¡p souru s()l :rnb r:¡rrros (litCl.g¿frl) NostgN.eluoual -u¡rJeU u¡JnpuoJ ns .{
r¡or¡d¡¡¡ad ns ¡¡:zlur3¡o u¡llru'tod (^) sa¡ onb pr:pc Jp sJseu¡ so¡
Llt)VId I onpr^rpur
ua oluord (^) Ánu¡ ¡lll()ll¿s.)p es lnb eorsgq prl)tllqllq ¡tun oic.rt)d s¡:u¡¡nbs¡ op (^) uorJplauaE ip ppprJpduJ r¡ 'ostr^ rarnb¡rnt u¡ 'otlr¡o¡o.rcl (^) ¡p pl'tprl¡rporu uun lsrr.raprsuol (^) uapcnd
srsaug8 e¡ arq l6t ua¡suaduDC
3g2 Prccesos cognit¡vos comPleios
tura ajena resultaría de
y recuerdo para los suietos occidentales'
al no disponer de estfucturas mentales
adecuadas^
para extracf su^ significado^ Deie-
;;"-;il;;;lgunas
tendencias notables en el rccuerdo
de los^ suieros:^
(a) las his-
coherentes, en el sentido^
de que^ los^ sucesos^
tenían mayor
""n"ut""u"ion
"lon"i
'
especialmente de elemen-
,".-¿"
"t*t.
algunos sujetos olvida-
fantasmas' p"r.^ o^ ..t^ los protagonistas
de.la historia; (c)
(^) en oca-
siones, los sutetos^
algunos de
"". (^) "..p.t"tit"t
para ajustárla a su
conocimiento csquemático l-os
fenómenos de
,""onrirl..¡On
no'son muy^ frecuentes,^
""i.'it"".-ti¡0.
Por ejemplo' algunos^
sujctos sustituyeron <lacaza
;;;;;; (^) t t "ir
o
'la
canoa> por^ 'un
boteo' pues son eventos y objetos
-a.]i""u"nt".
nuestro ámbito^ cultural. Asimismo, otlo
sujeto reinterpretÓ^
los fan-
iu*. ¿" la historia^ como^
--"'iu
es sugerente^
es pobre^ Por
.¡".pf.. fii*1lttr^
análisis estadístico de las
tendencias de^ error
en los^ su¡etos,^
parte' no
"ont"u"
tu ao.pr"n.ión
del episodio de ((los fantasmas>
con^
proce-
dentes de nuestra ProPia
cultura'
-;;"t;ói;
y iot"so|.¡ (1973),^
en época más^ reciente' d€sarrollaron
investiga-
"io"'aa
-"¡*
carácter constructivo^
los expefrmentos,^
se pfesentó^
párrafo:
si los qlobos reventasen,^
cl sonido no^ llegaría, ya que
todo estaría muy lejos del piso
adecua-
il: Üi;;;;*";;;;áo
que ei sonido llegase. ya que todos
los^ edificios
úend€n a estar^
bicn aislados. ru".t,^
qu" toda la operaci<in^
depende de un^ suministro^ estable
de electricidad,^
una rüptura en medio^
cicl alambre también^
causaría problemas^
Naturalmen-
te. cl individuo podría
grltar. pero^ la^ voz^ humana^
no cs^ lo^ suficientemente^
fuerte como^
para
;;;;;;1;j;;.
'u;'pro'tiefna'uaici"nal (^) es que una
d:lll^'::"nto
puede romperse'
Entonces no habría acompañamlenlo del
mensaje Estáclaroque^
la mejor situación^ se^ a^
aque-
lla con menor^
distancia Habria^
menos problemas en^
potencia Muchas menos^ cosas^
irían mal
en el contacto cara^
a cara (págs^ 392-93)'
J¡T contexto) recibía exclusivamente
el^
párrafo ante-
¡or,
"o-rt
de-leerlo atentamente^
Estos sujetos puntuaron^
el texto muy
ffi
unu escala^
de comprensión subjetiva' y
(^) además recordaron muy^
pocas tZeas
grupo
de sujetos (con contexo prevro), recibieron durante
::q:.Ltt
cl dibujo^ de^ la^ f'
gura 8.ó, inmedtatamentc
un"t d"l texto^
Tal como se^ esperaba' la^
presentación del
oe^ comprensión experimentado subietivamente'
así como
.t núrn".o de^ ideas^
¡écordadas del párrafo
ei
"-p"ii."",o
la com'
procesamiento
párrafo y con entender
;i .tg.il;^
además^
de:l]"ll1," se^ active en la me'
moria del individuo^
que permita integrar y
(^) completal
ilñr-".tó"
veces ésta es ambigua' y
la selección del^ esquema
dc caractc^ ríst iclts^ '
y csccnils sc
quc llarrt,; l,riñ=Ñilrr^
sotrrc csl¡ icle ¡'^ ¡tct¡liitntlr^ cl lórlnitro
nrurctts
Il¡\I]|,I.A(.I()N itrclt¡vc^ ttn,|.I.,(.1|().^
rln StJl:t-() v ]^ l,A
RF)l)l.-S tlis¡rucstils vcrlic¡l|rcnlc^
l:,1 Irrilrco^ cic^ lir^ hat¡itl¡ci<in sc Ptledc
clttcgorirar en
l (,r^ R \ 8.5^ 1.¡/^ \t'tut\t.kt^
.
un ¡)h\u|o¿t)t !tttt \trl)r?^
\í nt¡\ttt!t (n^ ün¡t ttttt)ttut¡t'l
-r
lLr,ll
-uJ8o¡dap (^) selcuaSüe s¿l ap uet¡ns sauorn8 sns enb ours
.eJÉgloorsd
ugn¿8rNe^u¡ Bt¡
-n8uru uore¡orresap ou
.sasara¡ur e ugloeurroJ ns ¿ oplqep
,Nos.IasV ¡ (^) xHvgcSQ
J¡a
.<oulrp alusJn"lsar un ua rarüoJ>
.<ota¡¡ul ric¡dp
a¡u?rn¿lsar (^) un ua ta¡¡¡of,)
,<ofnl ap alusJnelsel un ua JáuoJD (^) orüo¡ sal?l soogped
-sa
sgru sauorn? (^) raqeq apand ora¿
.¡uraua ua selueln?lseJ so¡ ered epr¡grr lBuo[ruelu@
uErEyjSJul (^) áJnput se.d 'orF?r gr¡elál (^) la^ru un^ e^ epuodsarroc alusmsNír¡
lap
ugrnó lE
sauorn8 so¡
,au¿d E¡¡o lod
.orar
-euuc ¡ap
e,rr¡cads-red e¡ apsep (^) operaptsuoo ugm8 lep atuare¡¡p Ánru epnp
¡ap
e¡sn ep (^) olund la
ap€ap saqqüE3j&.8¡¡¡¡gf¿,q¡-?glaardruoo 9.g elqe¡ pl
ua (^) op?rtsn¡
ugmE la
-guápjo sfl¡orrJe (^) ep álue¡n¿lser ¡ap
,<<álup¡nelsá¡r,
as 9'
¡ep
¡e
ece.go
uoJ uaqu3sap (^) No
-'rasv (^) Á'
!
'l¿lros
-uásá il sauornS so¡ anbuny selens!^ seuecse ap reSn¡ ue seuolsrq ep ugrs
-ua¡du¡o¡ (^) ap seuerSo.ld ¡p¡oqele ep o,rqefqo ¡a
uoJ opplJoJJBSap u¿q as (^) opu¿m unc
.el¡¡eluasarder sgur seurenbse
ap eapr el uoJ¿lloü?sirp
'l¿rf,rJruv ¿FuaErtalul
"l
¡a
ue opuefeqer¡
)NVHJS :9¿6I 'NOS-rssV :S¿óI (^) ')NVHJS) sauorn? (^) so¡ ep e,uoa¡ e¡ rod oUapB pFádse
.ertueuadxa
.saleuoloue ucn
¡¿
- -l^ s¿uolnó^ sol^ :salDuoDonlts^ sou¿nbsq^ (q\
.(s¿6I .suad
-ln) (^) :9¿6I '^)sNIr!) Jop?uapJo^ ap^ seure-r8ord ue J¿lnuls asrapod ered oruoc ¿lo¡ld
J¿p¡oJ
seJ
-ole^> ap ouáilar Ie eluerpau i ¡ens¡,r
ercuauedxa e¡ rapua:druo: o ¡¿laid:-alui-ueriru
-iád (^) :('e¡e 'oqcat 'saperud ran^ soueradsa^ ug¡celrqeq eun ap u¡rand e¡ sourrrqu opuenc)
se,r¡letcadxa u¿-láuaE :seu¡enbse so¡ e oEo¡gue (^) ópour ep u¿uorJutu so3r¿t¡¡ süI
3p rouaru Ia ue
o.osrur !s
""^n""':3tl:t;0."J# ap euerl!,,f a (^) jrf?ngr_ q g g otn7yf el ua'oldu¡af3 (^) rod 'olpáru ¡e ue
eze¡dsap es rop
-p^resqo Ia enb ¿plpárü
?l4eJg!_yr
aratnbo: (ugrcu¡lqeq (^) eun :t^) (^) ¿peulurJalep BuaJsa eun anb oporu ap
.els!^ ep o¡und
.(c¡a ,seue¡ua,r .sopm
-a¡uoo so¡afqo
:¡eruaruuadxJ á¡8o¡o-ii.o tp^ sauro¡ut^ ap^ ugtsuardruoo^ I
ernl3el el^ ua^ rlFq^ as^ ect¡guanbse^
e.tn¡crutsg ap o¡durafe oJlO^
''la '(et¿luasap
'oP-nu
'oru"tüü) toiü"i*t""¡üót"^
se¡ ap ¡erczdse
tr ¡er
-"aruai (^) ugliei¡¡"-j'úi'n-'Jai¿uós¡ad iouñ zÁe(^ anb^ soru¿.radsa^
:¡eraue? eotlgruanbec
'olslel un souel{tnJsa^
ur.npáilul (^) '.orrtt
ug¡.u"ráto"
o¡aporu ns ue '(8¿6I) >trlq¡ ue¡^ f^ Ircsr¡¡r)^ ,'
ap muanbig 'c^ .
-oJo le
rod iprpáru üui?ta
Jod
la
ua
*qlosrrorñfrEllulF
'so¡afns (^) so¡ erlua seltu3poultx,
ntn¡r¡@ q^ a
o^¡0u ¡
ruplpeu q
l¡¡úlE
sruht ¡d
su¡opo¡d (^) I.p ¡oraoP^ F
¡p¡F¡
t¡qa
ssqrn¡d szfle¡
ED¡Ur¡¡J¡r¡ ¡l E
u9lrE¡oÉF ap tp¡ q^ !a
8¡¡E¡¡Jlla q^ r
e¡u.t r¡¡o q^ I
B¡sluopd?o¡
q (^) ¡ Fd?
¡{nf¡@ q^ !a
qogrd¡e ¡¡¡lenn¡
8UBCU¡g¡B 8D9n|^l
"p te
¡aq¿q alans so¡gnbe^ ua^
a¡uauesca¡d ,(^ 'sor¡o anb^
u"i"ir¿'". sounh¡e :soroutu'svsrier'"rr:m4¿rE¡'üos sorus'{á-sqrdF5Í-óu
a¡tnluot sl^ ¡p^ .r¡lqt¡l$¡
rqntüoJ q^ ¡rt8d
.8.4pcdsac
¡|.5e¡ q ¡.to
El¡oc¡ wn .oaq^ oo!p9¡¡^ lg
o.!¡¡9utr!P nt otlp?u¡^ P ¡lqln^
sa
oPalmslr3 ¡¡s
orlp?q¡
oJlp?t¡¡ F
¡ru.¡J ¡s¡8¡u¡s
otlp9u¡ (^) t8 ¡tpq¡s
¡or.oo pP^ oqcrdsap (^) l. rD^ ¡a¡¡ul
a6¡alul^a'I
a$!^a¡ ll^ ¡¡c'l
sa¡ualasd to¡¡o^ uot^
¡qqlH
¡lt!^a¡ Bün^ ¡atoJ
ou¡n¡ ¡r¡adsf,
gadsa (^) aP alli sl ua ¡a¡¡ul
,<orlp?w
¡o
t> sa uglnt^
pp (^) Dua, E
'ITo
opaDdsa Drro Í (
-og) (^) nuDJtrauDauou DJrsanu Dun^ D^ satualpuodsarJol^
so,i.ltouJou sauolnC
u6e
uqsuanwoc
Procesos cognil¡vos comqleJos
¡
t
,'
tl.
a
D q p q E P
Ll
g
II
¡l
r.
¡(
e
I
a
¡
io ¡
I
J,
I
^z: I
Eá iN
I
r'1 F-
ilt.,
Li !:
oa
o¡
!
.a
!o
l(;uRA 8.6. Contexto visttul utit¡aodo^ e^
el cxrrerinenb de rcnprcnsión^ í/e^ flR,\Nsl()¡rl)^ 'y JollNsor'
I t973).
Cualquicra habrá comprobado^
(tanto (^) cn el caso dc un rclato como dc un^ informc
experimental) que^ cuantlo un texto^
se alcja dc las cstructuras csquemáticas convcn-
ratos suelen rompcr sabiamcntc con la exPcctativas csquemltticas
dose a vcces licencias importantcs^
tecimientos, no describiendo^
ción sin un^ desenlace^ claro).^
Sin cmbargo' cs^ dudoso que una^ narracitin^
mantcnga la
atención del lector cuando^ se^ violan^
simultáneamcntc lodas o varias^ de^ las Pautas dcl
esouema ft¡rmal de^ dominio.
4OO Procesos cogn¡t¡vos
coñplelos
Por eiemplo, cl tcma
vital VlvlR^
incluye todos^
los elementos
es-
oecificados
en la^ /¿¿'lr¡^
ñ
'5'
TABLA 8.8.^
Vitgl dE^
Paütas de^ reconociúiento^
del tema
l.- iti"ttil'fTij"iii'he
para obrener benericios
J._ Cod.".t.
aon las allas-esleras
4.- Acudir a^ hoteles^
de lujo
5,- Tener una^
casa lujosa
6.- T€ner^
un (^) Yate
?._ Conduci
un coche de.lujo-
8.- Comprar^
un coche^
caoa ano
Mens Senerales'
objetos des€ables
2.- Tener sirvientes
3,- Muchas
vacacrones
4.- Tener amigos ncos
5-- Tencr mucho diner
i.- Tcner una^
o varias^
casas oe ¡uju
Metas instn¡m€ntales'
l.- Hacer^
dinero .._- :srá en buena po5ición
2.- Hacer^
creer a la^
gente que uno t
3.- No^ malgastar drnero
4.- Trabaiar muy^
duro
Temas.
i.- (^) casarse con una^
espoqa bonita^
yartcao
q mpal a
i.' Ha.er
que la gentt rica^ le^
tenga
?.- Conseguir créd¡lo
8.- Tener Poder
sobfe otros
Reglas de
(^) ProdúcciÓn'
;- ; J;;;;;0"',"idad.para^ ^consesui'aiL',?;":oi:ii"n"u"
l'. ¡l^ $'Ji""'."1:i#;;á;';a;;--:^
eroc!:::
tf i:fi 1:
3.- !ill"'ilill"T'i?i"ff;'iil;;."
j
"
aceptación'
Los csqucmas sociarcs
cosnrrtuve" y.l. i':j.ll,:::::',H$"TLlilJ:':::i;
,"":[:lT:H-
;-:,'.T[r .':f:i'ii':,
üi:iíi::
"Xm;:lJ,
il]lff :Tli
i#";"t'"|"J3:: ;:l:ii;ü:l:::ülür'^ ::i :::' ::ill, ::':::ULllllf;i,l
i'l Ti:i:líin:^
:i'.Hi;
;¡;':;'1":*ll:
!i::::I":iff
iiffi f :i]ll
;i::.x:"'iii:il'ü:l!,:ü::1i:rHti::;;;l?,il'üL.,.[l,T$iiJ'lit]
pleios sobrc temus
drvcrsos
::iilJ;;;;;;tco y potitico (cooDNow,^
1981;
-u¡er
cn la socicda-tl-.-o^ "l
tY,.,-^
t^" ¡/.,,tnoí¡t*! los s¡stemos
de creencio
'r#?vfJJL#l:.*';;;;'.|ffi
;ilf
:,i';J::,:::ty::'::;,
ot." varicdad^
de csquemas^
dc aPlicación
'(.2861 (^) ''p,.t
rs r: uoqnrod os'uc¡oduroo ¡s sonp¡^rpur soqcnu lnb ouri'lunxes euenbsa un^ ap
seu<u¡ed so1 u¡3os sgruop so¡ n oqr:l.rad es olgs ou cnb r:rtltuStti^ o¡sg^ otdeou<lco¡ne^ ¡a
f)
¡rlnllnf, erdotd n:¡sanu ua
seu¿¡druat ,{nru srpepa ¡psap u¡Jalqr¡sa os scli)u¡r¡Jrp sr?¡sq
'sopapl^r¡le ,{ salo¡'sol
-ucrtusl¡odu¡oc
p olrlrll¡r s¿¡o[nru ,{ sa¡qruoq eJluo IurrueJaJIp ¡t1rad
un :r¡srxt^ setn¡
-lnJ s€l (^) Jp c_rro,(rtu (^) e¡ u'.1 ox¡s
o otaur'tÍí ¡ap
ou¿nbs] lJ
so r?^rltu8o:) el¡uauluo¡d
¡op seuonbso
'(¿¿61 (^) 's^tt>lnvt) o¡d¡¡uooolnc ns u¡ o8sr:: os¡ r olo¡ds¡.r opc¡nltuc euanb
-sJ un i)p :ruodsrp ou ¡rluel ¡od Á (u¡r) uJ ru oprtuJs^ un uJ ollrsrru^ rs^ c^ ezt:o8a1el^ os
-¡nd ¿uos¡od urx,'olqucJ u-j (Jl¡'r¡p!l 'plslu¡r(luoJut'ütsr¡,'npl^rpul^ rcs :3,r) sa¡etr
-¡c,{nu (^) eucnbso un Jp lcuodsrp,{'"o¡uetpuedopur> otuoc otusltu rs u csrtztro8alul
apond (^) opuurur.to¡op onpr^¡pur un 'o¡druc[a.to¿
-:r¡u tru ¡t:
n.red o¡os sopt¡reduoc so.I¡o
-s:) ip (^) olaunu uonq un uqo¡8uo oldocuo¡olnu ¡o
anb cp oq¡oq
ue^uJp JS s€lsa
li
u:l s¡lcnpr^rpur^ srrruercJrp^ se-l
lJ
-doruoro¡nu Iq
ap soluprpn¡s¡ ar¡ue 'o¡dru:lft rod ¡lulrprloJ ¿¡:ru¡r¡¡dx¡ E¡s¡nu u¡ osnlf,ur 'ppnp ap
cron¡ o8¡c so otdo:ruocolne ¡ap
e,rrlruSor trJuarlps cl 'osr:r.rernb¡cnr ug (1861 'sug
oll)
p^IlcnJc^c
¡ulccds:r
uqrleurolur c¡ anb sc (.ror:a¡uu (^) el uoJ Jlqrlpdtuolur ou) pepr¡rqrsod pll¡¡^ (6¿61 'NvO
-l'l' D,{ dtl,^A()B)^
-u:oqe¡a -ro,{eur run o¡tturld olu¿¡.tod,{'rprln¡r¡¡ll ,( upcrlu:rra¡rp,{nu u,rr¡lu8oc er
¡o
anh op urluonrosuotr uos cluotuelqrqord urcua:a¡au
-olnp pl
Ig
(6¿61 'NVort'trC .{ (^) ua,rog '.LL6l' p ta
lp
'solpuolJuo^uoJ siuorltnrlsur serlo l1 ugnclcl ui rlucruircur ¡s ¡or¡clst¡d opJanJer la
'(.¿,po1sn u Jlqrnqute prr¡s-r:.^ lJ?:pJ
!)s¿d
JI Jnb o3¡e uor ugne¡ar
Juotl?) :3^) orusru¡ !s
r olcodsa¡ u¡:e8znI op scuorJclrrlsur uoe (^) '(so¡uuos.rcd sapepr¡
oqrJJr onpr^rpur un opuunr'¡lrouai ug uuorücm ep s<>luorur.radxa sounS¡u ue o¡sar¡
'(Ili6l'(rlv,rNli¡rx{) (^) :0t}61'orio't :6¿61'NVDt-lt
I9 Á u.q,^\og I 186l
'h¡!lg (^) '.Za6l ' to ¡?^ sn)lrvh¡^
:¿¿61 'sn)dvt{ :¿¿61 '7, (^) i¿ suED
¡en8r
'seur¡nbso (^) Jp €uJoMul
-uos¡:d¡.¡
""
ü:r¡ (^) 'ser¡uo¡clo¡cl sns 'soserprJ ,{ sol8d¡ sni'sot)ppllrq¡p f sezat¡i.rp lñl '.soruyu¡ ls
sr?txrnbsa lp uauodsrp ()los^ ou (^) t'trnlxnrpor-súf-5p lt¡ritfiffil (^) o¡doluol-o¡nl ¡u
so,rr¡
-Elc.¡ (^) sol u()s olu¡nürJou()c orlsanu ui soprria¡r,rrrd sa¡nrcos sr:uonbsa op odr¡ u¡
'o
-sl
-o
aI
-u
Ie
-si
lr
l0l uotsuddLuoC
o¡ttl.-tttotoltto ap snwanbs'4 a
'¿u¿lueuáF
Ip
Ic u
(^) oluc¡
¡Buorf,lodo:d o¡xa¡uoo ¡a
ano (^) u3 €pfpau el ua'aluepunp3J ou elueu¡p^rlelol
.otututta
-ua¡ (^) '¡e:aua
.o¡xa¡uol ordo.rd ¡a.rod ,{ (se¡eru
,sauolcua¡
-ur 'seruonbsa) sou¡a¡ut (^) sop¿lso sns ¡od op[zrl¿rp¡ur alsa
lap
ropnpotd
.uorsua¡druo¡ ap sosclord sol (^) opu¿l¿Jl soru¿lsa anb
o¡sand 'o¡u¡ruou¡
esarc¡ur sou (^) ou ¡aded ns
ras (^) un aluaupn¡
-tqüq) qxal^ ¡ap eropurcua8 aluenJ^ r?l^ a,{nlJur^ es ugrJpJ¡snlr e¡ cp ezrarnbzr e¡ y
'o|x¿l P
ua (^) uot,)n,rlux.q sotxdt ¿p u¡)tsua./al ¡o.,
u¿ u¿u¿'tu¿¡u¡ (^) ¿nb sos¿Jud ,f s¿r.rttD,,l
.E!
¡x0!
sil
-aq
I
'¿ 8 V¡nCU
i
I ¡
ff,rs 'vJ,ar{ .SANQ¡JXIIIÑI)
SONü¡INI
'ugtJJe¡elul
e¡sc Jp opeJrJrlduls (^) oliporu un Bl¡scnur x ¿
g ottt8rl z¡ uE so,rr¡ru3oc s¿uanbee
s9¡ ,{ o¡xa¡uor lr
.o^rl¡ntlsuoJ
osao
lcp olepotu
un Jrtu¡
-suo:r (^) e¡¿d 'upllEl.l cs ¡puop t33n¡ ¡a
,{ sosanq so¡ :od sopeuor:t.rodo.rd (^) sorJtpur sol uoJ ol
-un['sounnsourp sol ap p]laJe^ satf,uJsrc,{ so¡uarrurlouor sns uec¡due anb soSo¡g¡uoa¡
-ed so¡ ap
pcret
tuvH-rat{n¡
ug¡sua.rduro
,lO
'epnpuoc €l ap ugrs¿zlue¡lo Bl
l?r.¡orucu¡ ¿l 'souolJpx¿u^ ap
ol
-!n
-ü
-q
-nl
-q
,q
;
!
f
r,
eot u9lsualdwoC
4O4 Procesos cogn¡t¡vos^
coñpleios
Vamos a^ tratar^
cada uno de^ los^
festanlcs factofes quc inciden cn la
comprcnsión'
dcsde la^ perspectiva^
a. Lrts esquemas^
en la <ompransión
."rn-o"nunOo
fu, siguientes funciones:
(l)^ iniegración y
(2) in-
i"r.i.¡"lt pt"¿üoncs;^
La función^
pcrmitcn integrar varias^
cláu-
..rri-""]i" t"i¿rd^
d"e significado supcrior.^
Veamos por cjemplo^
una brcvc histor¡a:
*'-ói'Lr¡
frru
la fiestá
de c'mpleiñu' de^
sus regalos Luis^ c<t'
(a tarta Y
se fue. """ü
"t""omprensiblc,
pucs todas las acciones descritas
sc ¿rcomtldan a
nues-
sobrc las ficstas de
cumplcanos Ob-
sérvese, en contraste,^
esta otra historia:
"""12;';;tt-¡";;-la'fiesta
de cumpleaños^
de Pedro' Pedro estudió
lo^ carrera^
de
maiiá. Luis^ pesa^
-é'"0"
""á
de las^ frascs resulta
cn ftí misma, pcro el tcxto
cn su^ conlun-
t" *
"u.""i. "^
t' óntt"u"ncia
dc que^ las^ frases.no son asimila-
bles a un único esquema^
se Pucden
lntcgfar'
esquemos
i'n"innol-"nte análogos^
a las^ tctlrías científi-
""r,
;;;; ü,i;
q"" éstas, dan^ ítgat^
a inferencias (^) v
predicchnes-(RuMElHART
y oR'
;;"í, lói7,-RrlrELHARr. t98of
u^
aitivaci(rn de-csque.mas^
permitc
entienda much;;ás
de l.s quc^ está^ ciplícito,^
mediantc el mecanis-
moderellenar<<valorcsausenleso(MINSKY,-1975:KU|PE'RS,l9TTlRUMELHARTy
ó;t*", 197?).^
Por ejemplo,
(l)' cl guión o csqr¡ema^
de la fiesta dc
*rnof""n..
quc había otros^ asrstcntes^
a
i. ilát*
"t"
i.Ás ellos (inclusJ Luis)
entregaron regalos a
Pedro' quc^ éste^
ofreció
a sus amigos una^
La tercera función^
de los esqu€mas es^
la dc g'uiar^ o^ .controlar
la comprensión' es-
tuurlliinJo (^) -"i".
e imponicndo énfasis sclectivos
información del texto^
i.r p.á""t* ¡.r"t"ncialÉs (KtNrscu
t']l]:!:1t^ t:.:tt"^
sobrc todo^ cuan-
y Iargos (por ejemplo'^
estos
;;,;f;";;re
que .to' l"tü'"t^ uótiu"n^
esquemas dircctivos y
mctas difcrentes'
construyan inferprctacioncs alternativas
mismo texto Por
pucde guiarsc
principalmentc
na-
Hffi;: .;."t;u.ro'ru^
cniatizará los^ aspcctos episí>dicos
(acciones de los^
personales,
"'i'
toutu' y^ sus^
cfcctos' ctc) Otro^ lector'^
en cambio'
esquema osociol(rgico
c histórico''^ <ic^
modo que tenderá a
sclcc-
il;;; (^) ;;;
",rn-.¿,
"-pir"fó,
Ia
época, etc.
En gencral,^
los esqucmas dcterminan^
qué información cs relevante^
y (^) cuál es rc-
rutiu-urn.eni. márginal para
más divcrgencias
i"á¡-iárri".
i" ¿"arán cntre^ lt)s^
M Procesos cognit¡vos^
com?leps
presiones verbales contienen^
d¿scrip ciones mtnimas.(89:19y^1-y:Y:l;l3l**
ffi
#ilñ;:.iunio"rt'uurunL"9'.o"r9l-'.1"1"i:,"::':'-:'::"".,:{:'"}1":ti
;;;,;;*;ñ'";;pii
i."," v
cue. $ácim.os'
A:!
:l- ll-" .::11:::":
üffiü
":-#'"iq"1.
".
.i.1'"ciór no^
.sólo
d"
l": :if :X:l':::9::^':::'*
iruffffi ;^ ;;""p,
t"" l"'.oi"t"'^
de códi gos^
"' ":P-i.r-"-'^ E',:'^'^llllilllli'^11
::J"íiñ;i; i"i"i"liá"^
vertida anteriorm-ente^
en. el
:T: 1',!-::i::'T:lLEi
i"'fi"l'li)ü
^"ii'"""i0"
o" esquemas
""'l ':""9::l::,1"','^d":f::::::"""".f,""".*:
;í'iff.";;; il'ñ;¿;.i.ies^
internos).
del contexto es^ mucho^
menor en la comprensión de narraciones
*"1üi.
-e-r
t"ttl"uio ¿"^ la^
escritura reduce o elimina^
el contexto situacional^
o extra-
i.gii.,i"t, V
p- ,anto la información^
debe hacerse mucho^
más explícita para que^ se
activen los esquemas
pertlnenres en^ el^ receptor' De
todos modos' hay un
fuerte- com-
ói.ni.
generado por^ la^
muchas palabras
;;;;;;.;;;;t.i"di."nte
hu'b,ía que^ ualorar de
modo ambiSuo' decantan^
ii*Jo
át
se van acumulando descripciones^
de per-
."""¡"t i"i"*i""es,^
que. proporcionan-un^
modelo mental al
t".iü (á"tuutlru"ión^
de esquemas áe^
-personas
y situaciones)',Drc este^ modo'^ el^
lector
realiza inferencias^
'*il;j;ñil,
ia frase
haber planificado^ la ope-
.ución,,, iien"^ un significado^
ambiguo q-ue^ sólo^ es^
posible especificar en^ función^
del
"."ü*,á ""i.u,i"..
-Por
ejemplo, eI^ lectbr^
puede saber de^ antemano que Pedro
es un
nonnn", , se dirige^ a Chicago,^
i;fi;;i á" i";t"-dud. en
uñuot casos^ ie^
activarían esquemas
cognitivos difere¡tes
;;;-i;;;á". "l
término
que darían lugar^ a^ inferencias lemáticas bien
dispares.
c. EI texto
Hemos destacado^
se bene-
ficia del contexto concurrente y de
los procesos^ esquemáticos.activados^
por el sujeto'
qué punto se puede^ reducir^
pi"tá" nt"rígiu ioadi^
Li economía narrativa tiene^
su precio;^ cuanto^ más^
ambiguo y
menos redundante sea^
un texto, mayores fecursos mentales
exigirá del^
feceptof, pues
éste deberá incrementar^
indi-
"io. "ont"*tuut"a.
Dadas las^ limitaciones del
sistema cognitivo,^
especialmente de^ la
."l"ii" tp"t",i"a, una^
excesiva demanda de procesamiento puede traducirse en
un
de modo^ que^ se^
y se deja de com-
orender total o^ Parcialmente.
"''ü.",n.,
^r",i".s
factores int nsecos^ del texto^
que determinan su^
inteligibilidad.
Cohere ncia^ refe
rencial
Un texto^ no^
debe ser un coniunto^
de proposiciones independientes (en cuyo
caso
no r"¡" on verdadero^ texto),^
sino que débe haber un trabazón,entre
ellas'.La^
cohe-
rencia referencial supone^
un solapamiento de^
argumentos entre las^
proposlclones que
.(oc
(ll (^) '3(] sands:Io 'zr)^
'[vNocNv8v 'st (^) nl )
-zl
.NOIJ
-üod 'ü3h¡oJ 'stn-I)^ | l
(vIdvrsocrh¡v
'rqMulo'ouc3d) (^) 0r
sandsEc '8)^ ó
(so-I
vDSd 'utugv^ 'ouc3d) I
(oucad (^) 'so-IvDEu
'Ivr)quINS socth¡v) ¿
(vls3t:I 'ut 'stnt) 9
(srn't'vI
(so¡Jth{v vI
vsnvl 't)^ t
(vIS3t.{
'uvztNvouo'odcgd) (^) z
(soNv
'¡ I d t,\¡ n.) ouoqd) r
en
-at
osl
'pl
vlavJ otwoJ srn
so3lwD
sns e ,r./r, PUn gtlatlo^ o.rpad
so't ot)t8v odcEd
solDS¿J olp
vlsat.{ vt v Snit s/n?
Dts¿t.[ (^) ¿l 2 st' l E^
gtt^tJr (^) orpa¿
D$a[
el c sotrue sns E g¡¡^ur^ olpád
souPcJdrunJ
)p tltrdt[ P.ün (^) ?ztup.?to o.tpdd
souc arldtxn¡
orzr.t
-tu
un
el
-tp
s3t
,{(
enl
-3Il
'rnJ
as f euel sl gruor) .rrr? 'sol8t
'¡r sns orrqe o./pad oJp¿d apsol
P.lclurnr 5p Pts¡rl P¡ P ¡nJ 9¿?
IguOrrrsodord
u9r¡ctoN
srlPUor¡rf )dord sPInsnel.)
lDt:ruarzIa!
u)uaJaqoJ ap uqt)u$nlt r¿n ó.9 vtsvl
slsrxá larf,u¡lcJar
J¡u¡rpuodselror leuorJrsodord
ulnlonrlsa el oP uglJI?llsnll ?un BJlsanu¡ 1s 6'
Dlqot ul
uA sscrlgr.u3nbsa su¡trucrcJur^
p
le
<Puall¡l> sEI enb ouls 'sel
-rf,lldxo uglsa ou Drf,uoraqotr
pSuct
l¡
onb PJ¿d s¿l¡€solou sauolJlsodoJd sPunS
-lp (^) 'a¡rEd ¡?¡lo rod (lBnld¡ruo3 olu¡ttuli)ouoJ ns^ u¡^ sepPsPq^ s¿lJuJlaJul)^ sl?Jllugtr¡¡s
scun arclnbcr ¿loJgurl ?l (^) 'ntuns uA (e:rn¡rn8) o¡ueulour uq8ulu^ u¡^ sollf,lldxa^ u9lsc
olucpcJJluc Ie 'asPrJ ePunSos ¿l^ uE^ (solle) oJltdlla^ glsc^ cluaJaJal
lo,{
'ouaunIsu! osotulaq un Dl¿^ ¿nb D)^ .,^ s,rnd 'DtsutoltnS un^ DS^ o^ qSa^ otpa.!^
|
'¡^Du31ptt1 (^) sot$¿q uos'o3¿nl ¿ps¿o 'i¿tD orptoru ¿ul s?uop o ¿d un <
rnbB
eH (¡lu3pcJalue) BJauIrd EI ep
otuorü¡lo un^ (eluareJar) o¡Dlldr¡rr^ oporx^ 3p^ r?uoDucur cs Epun8as^ Bl^ ua,{'sPnAIluoJ
sesprJ sop áp ¿lsuoa EroJguu e-l (086t 'u3883¡A^
-PJaur
'leráue8 u3 sJIPurSrJo sou[xr?¡ sol rPJslre] ep pBprsaJcu uls '(J¡a 'slsdrla
uJ c¡ucu¡J¡ue¡suol uulrder as soluSunil€ sol lnb ¡l¡lnb
-er ou le¡JuereJar
erJuareqoc E l
PsP
-rnurluoJ ¿un e3npord olla
';frc ur?A i( (^) HJSJNI)) uPr8a¡ur r?l
ua
sál
un
un
lat
-a(
l
l¿l
-te
-tu
sel
-tu
as
-sl
s0f
sol
'ol
u
-uJ
ap
u
¿¡(
ugtsuetduoJ