FILOSOFÍA TEMA 1
1. CONTEXTUALIZACIÓN
As polis gregas son cidades da Grecia clásica constituídas por un núcleo urbano e un territorio
rural que as rodea. Atenas era unha das máis grandes. No centro destas cidades situábase a
ágora onde tiña lugar a vida cotidiana. Teñen autonomía con respecto ás outras polis. A historia
da Antiga Grecia divídese en tres períodos: arcaico (fórmanse e multiplícanse as polis), clásico
(chegan ao apoxeo) e helenístico (decadencia e pérdida de independencia). A civilización
clásica concebía a polis como unha comunidade harmónica e cohesionada, e as diferencias
sociais carecían de relevancia, todos eran iguais baixo a autoridade da lei (isonomía). O ben da
polis destaca por riba dos intereses particulares dos seus membros, a polis oriéntase cara o
ben común.
DO MITO Ó LOGOS.
O paso do mito ao logos é o cambio de comezar a empregar a razón e o coñecemento para
explicar as cousas e deixar de crer nas narracións fantásticas.
PERÍODOS DA FILOSOFÍA GREGA.
1. Período presocrático (VII-VI a.C.): os filósofos deste período céntranse no estudo da natureza,
razón pola cal se denomina ás veces período cosmolóxico.
2. Período clásico (V-IV a.C.): dúas etapas:
•Período antropóloxico (mediados do s. V a.C.): pásase de reflexionar sobre a physis a
ocuparse fundamentalmente da ética e da política. Muda o interese pola natureza polo
estudo do home e da sociedade (xiro antropóloxico). Os sofistas son un conxunto de
pensadores da metade do século V a. C. que se adican a ensinar retórica, política e
moral, preocúpanse por coñecer o home e non a natureza, ao contrario dos
presocráticos. Os sofistas adoptan unha postura escéptica e relativista e defenden o
carácter convencional das leis e os ideais do home: o bo, o malo, o xusto e o inxusto
non son algo inmutable, cambian dun pobo a outro, dunha cultura a outra. Protágoras
resume o relativismo dos sofistas en: “o home e a medida de todas as cousas”. Sócrates
(non sofista) comparte cos sofistas o interese pola política e polo home, pero non
comparte o escepticismo e o relativismo.
•Período dos sistemas: desenvólvese ao longo do século IV a. C. Platón e Aristóteles
desenvolven a súa labor filosófica e escriben todas as súas obras durante este período.
Ambos se interesan polo estudo do cosmos e do home e a sociedade.
3. Período helenístico (IV-I a. C.): abarca dende a morte de Alejandro Magno ata a conquista de
Exipto por parte de Roma. Os filósofos deste período centran o seu interese nos problemas
éticos. O Estoicismo, o Epicureísmo e o Escepticismo son as tres escolas que levan a cabo unha
filosofía de tipo práctico que ensine aos homes a ser felices. Esta etapa péchase co
Neoplatonismo que terá un carácter místico e relixioso.
2. A ORIXE DO COSMOS NA FILOSOFÍA PRESOCRÁTICA
FILOSOFÍA PRESOCRÁTICA
Os filósofos presocráticos foron unha serie de pensadores que viviron entre os séculos VI e V a.
C. na antiga Grecia, entre o final da época arcaica e o comezo da clásica. Foron os primeiros
filósofos da historia, deixan atrás a comprensión mítico-relixiosa da realidade. A partir do
século IV ponse en marcha unha nova forma de pensamento: o paso do mito ó logos. Esto
concibe o mundo como un sistema ordenado no que cada cousa ocupa o lugar que lle
corresponde e todo o que sucede, faino necesariamente.
Considérase que todas as cousas teñen unha esencia e que os cambios están rexidos por leis
impersoais. O nome desta realidade é physis ou natureza, que fai referencia á totalidade das
cousas que forman o universo e designa a esencia das cousas: aquelo que fai que unha cousa
sexa o que é, aquilo que permanece constante ao longo das transformacións que sofre e aquilo
que é común a unha pluralidade de individuos distintos que pertencen a unha mesma clase.
Os presocráticos explicaron o que é a physis remitíndoa á sua orixe, o arxé ou principio.
A filosofía presocrática comprende varias escolas e autores:
