Wypracowanie maturalne, Egzaminy z Język polski

Pobierz Wypracowanie maturalne i więcej Egzaminy w PDF z Język polski tylko na Docsity!

Autor: Aneta Pyrgiel

Wypracowanie/rozprawka/wypowiedź

argumentacyjna

Co warto wiedzieć?

Minimum 300 wyrazów.

Sam wybierasz lektury.

Masz dwa tematy do wyboru.

Masz na tę część 120 minut!

Tekst musi być logiczny i spójny, a także poprawny

pod względem kompozycyjnym. Schemat wypracowania

nie jest wymagany, jednak skorzystaj z niego, jeśli czujesz

się niepewnie.

Zdający powinien zrealizować temat zgodnie z

przyjętą przez siebie koncepcją.

Możesz zrealizować temat w wybranej przez siebie

formie wypowiedzi, pod warunkiem, że będzie to

wypowiedź argumentacyjna. W wypracowaniu powinny

znaleźć się co najmniej dwa argumenty i musisz

wykorzystać dwa konteksty, ale nie musisz odwoływać się

do dwóch różnych typów kontekstów.

Przemiana wewnętrzna i jej

konsekwencje.

W pracy odwołaj się do:

• wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo

dramatycznego

• innego utworu literackiego – może to być również utwór

poetycki

• wybranych kontekstów.

A. WSTĘP.

• Odwołaj się do każdego z elementów podanych w

temacie.

• W ten sposób zrealizujesz zakres merytoryczny

zagadnienia.

• Opisz zatem wszystkie aspekty/kluczowe pojęcia z

tematu i zakończ swoim stanowiskiem.

B. PRAKTYKA. Oznacza to:

Rozbierz temat na czynniki pierwsze:

• jak rozumiesz słowa klucze z tematu?
• jaka może być metamorfoza?
• rozważ jej przyczyny, konsekwencje, sens
• w jakim celu twórcy ukazywali swych bohaterów w

tej sytuacji?

• co przez ten topos/motyw chcieli pokazać? (np.

nawiąż do kodeksu moralnego, jakiejś hierarchii wartości,

etyki)

C. POSTAWIENIE PROBLEMU/OPINIA.

• „Skopiuj w głowie” temat i zamień go na swoje

zdanie, stanowisko.

Pamiętaj to wypowiedź argumentacyjna, przypomina pracę

badawczą,

formułując swoje stanowisko, opinię staraj się uchwycić

wszystkie aspekty,

odcienie problemu.

Przykład: Przemiana wewnętrzna może mieć różne

konsekwencje w życiu bohaterów

W zakończeniu, po przeanalizowaniu argumentów,

przykładów,

kontekstów możesz opowiedzieć się za jedną z opcji.

Wybierz dwie lektury – jedna z nich ma być koniecznie

obowiązkowa.

1. ARGUMENT. Metamorfoza zamyka pewien

etap w życiu człowieka. PRZYKŁAD

LITERACKI. Taką postawę obserwujemy,

analizując

losy... ...........................................................

WNIOSEK CZĄSTKOWY. Podsumuj jednym, dwoma

zdaniami.

Kiedy wprowadzasz kontekst do lektury, możesz rozszerzyć

jej treść,

uzupełnić jej interpretację poprzez kolejne zdanie od nowej

linijki.

2. ARGUMENT. Zmiana myślenia, zachowania

pozwala na odnalezienie sensu w swoim życiu.

PRZYKŁAD LITERACKI. Z tego rodzaju elementem

biografii

 jego doświadczenia, jego postawę !!!

WSTĘP

Stałe zwroty we wstępie

Po analizie rozumienia pojęć z tematu dodaj jedno lub dwa

ogólne zdania, nawiązujące do literatury:

1. Od najdawniejszych czasów motyw ten pojawiał się

w wybranych dziełach i fascynował wielkich

artystów.

2. Literatura często podejmowała w swych dziełach ten

popularny topos.

3. Literatura od zarania dziejów przedstawiała na

kartach swych dzieł ową problematykę.

Za pomocą tego motywu/toposu pisarze:

 analizowali psychikę bohatera;

 docierali do najgłębszych zakamarków duszy

bohatera;

 tworzyli nastrój w dziele;

 wyrażali prawdę o świecie i człowieku;

 przedstawiali zmiany w osobowości bohatera;

 dynamizowali postać literacką lub świat

przedstawiony;

 wyrażali swoje założenia programowe lub idee

epoki;

 topos ten był pretekstem do podkreślenia

mechanizmów, które rządzą światem;

 motyw ten był pretekstem do refleksji nad

rzeczywistością i kondycją człowieka

Stałe zwroty we wstępie – schemat użycia

Miłość – potęga czy źródło klęski?

W pracy odwołaj się do:

• wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo

dramatycznego,

• innego utworu literackiego – może to być również utwór

poetycki,

• wybranych kontekstów.

WSTĘP

Czym jest miłość? Romantycznym uniesieniem, wartością na całe życie, a może przelotnym zauroczeniem? Sądzę, że to pytanie zadaje sobie niejeden człowiek. Jedno jest pewne. To uczucie, które stale towarzyszy jednostce ludzkiej. To piękne zjawisko może zrujnować psychikę człowieka, doprowadzić go do szaleństwa, a nawet śmierci. W We wstępie odwołaj się do każdego z elementów podanych w temacie. W ten sposób realizujesz zakres merytoryczny zagadnienia. Opisz zatem wszystkie aspekty.

ARGUMENT

ARGUMENT

1. Argument powiąż ze stanowiskiem

2. Argument będziesz dopełniał/a przykładem

literackim

3. Argument to zdanie lub zdania, które wprowadzają

przykład literacki,

czyli np. losy bohatera z lektury

PRZYKŁAD

innymi ludźmi. Można kogoś oszukać,

zdradzić, pomówić, zranić, a nawet

zabić. Co za tym idzie poniesiemy

odmienne konsekwencje tego typu

wyborów: samotność, poczucie

izolacji, wyobcowanie, rozpad rodziny,

chodzenie na kompromisy, psychiczne

wypalenie się, więzienie, a nawet

samobójstwo. W literaturze pisarze

często podejmowali ten popularny

motyw „czarnego charakteru” oraz

winy i kary. W ten sposób twórcy mogli

ukazać hierarchię wartości swoich

bohaterów.

POSTAWIENIE PROBLEMU/OPINIA.

Błędy bohaterów w relacjach z innymi

ludźmi kończą się różnymi

konsekwencjami.

klucze: błąd i

konsekwencja w

relacjach.

W ten sposób

realizujesz zakres

merytoryczny

zagadnienia. Opisz

zatem wszystkie

aspekty (błąd,

konsekwencje,

relacje z innymi

ludźmi).

Sformułuj swoją

opinię/zdanie.

 Nigdy nie wprowadzasz jako przykład całej lektury,

to nie jest streszczenie!

 Wprowadzasz losy bohatera z lektury, wprowadzasz

dzieje, historię bohatera z lektury, jego sytuację,

 jego doświadczenia, jego postawę !!!

PROSTY PRZYKŁAD

KARTA PRACY – WZÓR SCHEMAT

Polecenie:  Napisz wypracowanie zgodne ze wskazówkami.  A teraz samodzielnie sprawdź swoją pracę ze wzorem.  Jaką ocenę byś sobie wystawił/a? Uzasadnij swoje stanowisko. Zły plon bezprawia, nowym się tylko bezprawiem poprawia (Makbet Williama Szekspira) – o konsekwencjach przekraczania granic moralnych. W pracy odwołaj się do:

• wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego,
• innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki,
• wybranych kontekstów. WSTĘP
• jak rozumiesz pojęcie granice moralne, z jakimi źródłami je kojarzysz, gdzie szukać takich wzorców moralnych -nawiązuj do etyki, kodeksu moralnego, prawa państwowego, religijnego -nawiąż z krótko także do cytatu -jakie konsekwencje czekają bohaterów? . C.POSTAWIENIE PROBLEMU/OPINIA. Bohaterowie ponoszą odmienne konsekwencje przekraczania granic moralnych. We wstępie odwołaj się do każdego z elementów podanych w temacie. W ten sposób realizujesz zakres merytoryczny zagadnienia. Opisz zatem wszystkie aspekty. Sformułuj swoją opinię/ zdanie.

Opinię, twoje zdanie będziesz uzasadniał za pomocą odpowiedniej argumentacji, odwołując się do przykładów literackich oraz wybranych kontekstów. Wybierz dwie lektury – jedna z nich ma być koniecznie obowiązkowa. ARGUMENT. Chęć władzy za wszelką cenę może zmienić człowieka w bezwzględną osobę. PRZYKŁAD LITERACKI. Doświadczają tego tytułowy bohater i jego żona z dramatu Williama Szekspira „Makbet”. ....................................... WNIOSEK CZĄSTKOWY. Ukazując ten motyw, Szekspir utrwalił nie tylko ciemną stronę psychiki człowieka, ale przede wszystkim zwrócił uwagę….. Kontekst: Przedstawiony w Makbecie model dążenia do władzy i jej utrzymania, ma swoje korzenie.................................. ARGUMENT. Chciwość i chęć wzbogacenia się może doprowadzić do zdrady swoich zasad moralnych i drugiego człowieka. PRZYKŁAD LITERACKI. Taką postawę prezentuje chyba najbardziej znany winowajca na kartach literatury, biblijny Judasza .............................................................

. WNIOSEK CZĄSTKOWY. W tym kontekście Biblia staje się Biblia źródłem, które ukazuje negatywny wpływ pieniądza na zachowanie się człowieka. Chęć zysku powoduje przekraczanie granic moralnych, które doprowadzają człowieka do tragedii. Kontekst kulturowy. Podobny motyw podejmuje także sztuka filmowa. Przykładem może być ...........................LUB Kontekst literacki. Podobny topos podejmują także inne utwory

moralny. Źródeł ich upatrujemy w prawie państwowym, Biblii, czy innych tekstach z zakresu etyki. Dopełniła ją literatura piękna. Pisarze przedstawiają ten temat pod postacią motywu dobra i zła lub winy i kary. Są zatem pewne normy, których przekraczać nie wolno. Ich konsekwencje mogą być bowiem bolesne. Przekonał się o tym niejeden bohater literacki. To wówczas „zły plon bezprawia” nie może się już zatrzymać. Nie bez powodu pisarze fascynują się tymi postaciami. Negatywny bohater intryguje czytelnika, czasami zachęca do głębszej lektury. C.POSTAWIENIE PROBLEMU/OPINIA. Bohaterowie ponoszą odmienne konsekwencje przekraczania granic moralnych. podanych w temacie. W ten sposób realizujesz zakres merytoryczny zagadnienia. Opisz zatem wszystkie aspekty. Sformułuj swoją opinię/ zdanie. Opinię, twoje zdanie będziesz uzasadniał za pomocą odpowiedniej argumentacji, odwołując się do przykładów literackich oraz wybranych kontekstów. Wybierz dwie lektury – jedna z nich ma być koniecznie obowiązkowa. ARGUMENT. Chęć władzy za wszelką cenę może zmienić człowieka w bezwzględną osobę. PRZYKŁAD LITERACKI. Doświadczają tego tytułowy bohater i jego żona z dramatu Williama Szekspira „Makbet”. Wracając z wyprawy wojennej razem ze swoim przyjacielem Bankiem, ukazały się im trzy czarownice. Wywróżyły one Makbetowi, że zostanie królem Szkocji. Świadomość ta stała się dla przyszłego władcy tragiczna w skutkach. W jego bowiem świecie zaczęła rządzić zbrodnia. W szlachetnym wodzu rodzi się chęć zdobycia korony za wszelką cenę. W zdobyciu celu pomaga mu żona. Wmawia mu, że tron należy się właśnie jemu. Makbet ze

szlachetnego rycerza, pełnego wiary w ważne wartości staje się bezuczuciowym mordercą. Ale z koroną związane są także dzieje Lady Makbet .Perspektywa zostania królową całkowicie. To ona przecież planuje wszystkie zabójstwa i nie ma żadnych wyrzutów sumienia. Jest ona kobietą wyrachowaną, pozbawioną hamulców moralnych. Poniosła za to zasłużone konsekwencje. Jej halucynacje i choroba psychiczna w końcu doprowadziły ją do samobójstwa. WNIOSEK CZĄSTKOWY. Ukazując ten motyw, Szekspir utrwalił nie tylko ciemną stronę psychiki człowieka, ale przede wszystkim zwrócił uwagę czytelnika na destrukcyjne działanie władzy. Pisarz zdaje się mówić, że zło wciąga, zbrodnia to bezprawie, które trudno zatrzymać. Kontekst: Przedstawiony w Makbecie model dążenia do władzy i jej utrzymania, ma swoje korzenie w znanym traktacie

Machiavellego zatytułowanym Książę.

ARGUMENT. Chciwość i chęć wzbogacenia się może doprowadzić do zdrady swoich zasad moralnych i drugiego człowieka. PRZYKŁAD LITERACKI. Taką postawę prezentuje chyba najbardziej znany winowajca na kartach literatury, biblijny Judasza. Jego historia jest dobrze znana wszystkich chrześcijanom. Uknuł on spisek i wskazał miejsce pobytu Jezusa jego wrogom. Wprowadził faryzeuszy do Ogrodu Oliwnego i pocałował swego Pana w czoło. Był to znak, dla uzbrojonych, że ten człowiek jest Mesjaszem. Tym samym Judasz przyczynił się do zabicia Syna Bożego. Chęć wzbogacenia się okazała się silniejsza niż moralność i wewnętrzny spokój duszy. Trudno uwierzyć, że jedynie chciwość pchnęła Judasza do tego haniebnego czynu. Trzydzieści srebrników w owych czasach stanowiło niewiele, ponad miesięczne wynagrodzenie robotnika. Śmieszna cena za głowę niewinnego człowieka! A jednak materializm zaślepił go. Gdy zobaczył, z jaką nienawiścią żydowscy przywódcy obeszli się z Jezusem, sumienie dopadło go. Pieniądze za zdradę rzucił kapłanom, odszedł w samotne miejsce i popełnił samobójstwo. Poniósł on więc zasłużoną karę za swoją zdradę. WNIOSEK CZĄSTKOWY. W tym kontekście Biblia staje się Biblia źródłem, które ukazuje negatywny wpływ pieniądza na zachowanie się człowieka. Chęć zysku powoduje

 Napisz wypracowanie zgodne ze wskazówkami.

 A teraz samodzielnie sprawdź swoją pracę ze wzorem.

 Jaką ocenę byś sobie wystawił/a? Uzasadnij swoje stanowisko.

Błędy i ich konsekwencje w relacjach z innymi ludźmi. W pracy odwołaj się do:

• wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego
• innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
• wybranych kontekstów. WSTĘP A.- co to są błędy ludzkie, jak rozumiesz to pojęcie?
• uściślij informacją, że w pracy będziesz odnosił się do fałszywych kroków, przewinień w stosunku do drugiego człowieka
• co oznacza pojęcie: błędy i ich konsekwencje, wymień kilka takich następstw: np. samotność, rozpad związku, więzienie... B.- czy temat ten, czyli motyw często podejmowali pisarze w swych dziełach?
• w jakim celu, po co twórcy ukazywali bohaterów, którzy popełnili czyny, w wyniku których później musieli ponieść za nie karę? – co przez ten topos/motyw chcieli pokazać? (np. nawiąż do kodeksu moralnego, jakiejś hierarchii wartości, etyki) C.POSTAWIENIE PROBLEMU/OPINIA. Błędy w relacjach z innymi ludźmi kończą się różnymi konsekwencjami. We wstępie odwołaj się do każdego z elementów podanych w temacie. W ten sposób realizujesz zakres merytoryczny zagadnienia. Opisz zatem wszystkie aspekty. Sformułuj swoją opinię.

I te różne konsekwencje mam

przedstawić.

Opinię, twoje zdanie będziesz uzasadniał za pomocą odpowiedniej argumentacji, odwołując się do przykładów literackich oraz wybranych kontekstów.

Wybierz dwie lektury – jedna z nich ma być koniecznie obowiązkowa.

1. ARGUMENT. Ludzie, którzy wybierają w życiu niewłaściwą drogę doznają najczęściej osamotnienia i poczucia wyizolowania. PRZYKŁAD LITERACKI. Taką postawę obserwujemy, analizując losy....................................................

WNIOSEK CZĄSTKOWY. Podsumuj jednym, dwoma zdaniami.

2. ARGUMENT. Złe, nieprzemyślane decyzje w kontaktach międzyludzkich kończą się cierpieniem. PRZYKŁAD LITERACKI. Tego rodzaju uczucie dręczy .................................................................................... ........................... ................................................................................. .............................. Kontekst. Spróbuj coś dodatkowo napisać o lekturze, którą teraz przytoczyłe/aś. WNIOSEK CZĄSTKOWY. Podsumuj jednym, dwoma zdaniami. Kontekst kulturowy. Podobny motyw podejmuje także sztuka filmowa. Przykładem może być ........................... LUB

Kontekst literacki. Podobny motyw podejmują także inne dzieła literackie.

Chociażby.......