Preuzmite AntitoksiČne vakcine i više Ispiti u PDF od Elektronika samo na Docsity!
1. ANTITOKSIČNE VAKCINE
ANTITOKSIČNE VAKCINE stvaraju imunitet samo protiv toksina uzročnika bolesti jer se prave od toksina kod kojih je uništeno toksično svojstvo, a sačuvano antigensko takve vaccine zovu se toksoidi.
- GORDONOV TRIJAS
Zasniva se na tumačenju da u nastanku zaraze ravnomjerno sudjeluju elementi okoline, osobine mikroba i osobine domaćina. Ti elemnti se prikazuju kao 3 strane ravnostranog trokuta čime se naglašava podjednaka važnost od ova tri skupa epidemioloških elemenata.
- ULOGA HRONIČNE UPALE
Uklanjanje svi elemenata odumrlog (nekrotičnog) vlastitog tkiva, zaustavljanje patogena koji nije mogao biti razoren, izolacija ćelija u kojima se nalazi živi patogen ili njegovi dijelovi (granulom), obnavljanje oštećenog vlastitog tkiva identičnim ćelijama i tkivom (reparacija), zamjena nedostajućeg tkiva ožiljačnim-vezivnim tkivom (proliferacija), nakupljanje imunološki sposobnih monojedarnih ćelija odnosno epiteoidnih ćelija okolo ožiljka i granuloma, izolacija takvih struktura od ostatka organizma, taloženjem kalcijevih soli u ožiljke i granulome (kalcifikacija).
- VRSTE EKSPERIMENTALNIH STUDIJA
Najčešća deskriptivna ispitivanja su anketna istraživanja, normativna istraživanja, studije slučaja, korelacione studije. Deskriptivna istraživanja za cilj imaju da procjene učestalost, vremenska kretanja pojave (bolesti) i postavljanje etiološke hipoteze Semelvajsove hippoteze o širenju puerperalne sepse zagađenim rukama studenata medicine.
- KARAKTERISTIKE HIDRIČNIH EPIDEMIJA
Odlikuju se eksplozivnim početkom, iznenadnom pojavom nespecifičnih proliva topografski raspored oboljelih identičan vodovodnoj mreži, istovremeno javljanje više bolesti, postojanje kontrolne grupe zdravih i bolesnih, kratkim trajanjem, brzim smirenjem, ali nerijetko imaju „epidemijski rep“ u vidu javljanja pojedinačnih novih slučajeva kontaktima dalje prenošene infekcije što može da traje nedeljama ili duže.
- RAZLIKA IZMEĐU SEROPROFILAKSE I HEMOPROFILAKSE
Seroprofilaksa je zaštita imunim serumom, a hemoprofilaksa je upotreba kemoterapijskih lijekova u cilju sprečvanja infekcije.
- RANDOMIZACIJA
Randomizacija je nasumično raspoređivanje ispitanika u jednu od 2 grupe: ili “bez veze“ (naslijepo) ili “sa vezom „po nekom principu”: npr. svaki treći se stavlja u jednu ili u drugu grupu.
8. ANALITIČKA EPIDEMIOLOGIJA
To je epidemiološka metoda koja nešto utvrđuje, razmatra, analizira i planira. Utvrđuje razloge i pronalazi uzroke i uzročnike epidemija. Razmatra metode, načine izvođenja i tok realizacije
epidemioloških istraživanja. Analizira rezultate dobijene na prethodno izloženi način. Važna je u planiranju prevencije zaraznih bolesti, pojedinačnih i u epidemijskom obliku. Važna je za preduzimanje raznih javno-zdravstvenih akcija.
- KONTINUUM
Kontinuum je izraz koji se odnosi na prirodni tok neke bolesti od početka do kraja. Tok bolesti je varijabilan od slučaja do slučaja ali u većini slučajeva je sličan. Prirodni tok bolesti sačinjen je od faza bolesti koje prelaze jedna u drugu i koje su negdje manje a negdje više naglašene.
- TROSTRUKA SLIJEPA PROBA
Radi otklanjanja pristranosti , istraživač se služi tzv. „slijepom probom“ iznimno kada su sipitanici podvrgnuti studiji gdje se postupak ne može sakriti (hirurški zahvat), radi se o otvorenom postupku. Kod metoda gdje ispitanici ne znaju kojoj grupi pripadaju, radi se o jednostrukoj slijepoj probi. U trostrukoj slijepoj probi osim ispitanika i istraživača, oni koji obrađuju rezultate ne znaju koji je ispitanik u eksperimentalnoj a koji u kontrolnoj grupi. Posmatraju se eventulane razlike djelovanja u toku nekog zadatog vremena. Ispitivanje se provodi pod unaprijed određenim (Zadatim) zajedničkim uvjetima.
- VODENE OSPICE
ETIOLOGIJA-uzročnik varičele je virus koji spada u grupu herpes virusa. Slabo je otporan, pa brzo propada izvan čovječijeg tijela. U početku bolesti nalazi se u respiratornom traktu, docnije u krvi i vezikulama. Kod djece i mlađih osoba izaziva varičelu, a kod starijih osoba herpes zoster.
PATOGENEZA-virusi ulaze preko sluznice respiratornog trakta, rjeđe sluznice konjunktiva. Tu se razmnožavaju, zatim prelaze u krvotok (primarna viremija), pa u jetru i slezenu u kojima se stvaraju sekundarna žarišta. Iz sekundarnih žarišta virusi dospijevaju u organe za koje imaju poseban afinitet. To su u prvom redu koža, zatim sluznice, a u znatno manjoj mjeri pluća i centralni nervni sistem. Virusi mogu proći kroz placentu. Virusi u koži izazivaju hiperplaziju i nekrozu ćelija, zatim balonastu degeneraciju.
I n v a z i v n i s t a d i j-glavni simptomi su temperatura, glavobolja, povraćanje, malaksalost.
O s i p n i s t a d i j-traje od 7 do 8 dana. Osip je prvi znak bolesti. Ospa je vezikulozna. Javlja se pretežno noću i izbija na mahove.
- STADIJUMI ZARAZNIH BOLESTI
INKUBACIJA – vrijeme od ulaska uzročnika do pojave simptoma
KLINIČKI STADIJ-stadij sa ispoljenim simptomima bolesti
REKONVALESCENCIJA – oporavak ( ili se bolest završava drugim ishodom- prelazak u hroničnu fazu ili letalni ishod).
13. ELEMENTI DRUGE LINIJE ODBRANE
Nju čine ćelijski elementi, različiti proteinski sistemi i upala (inflamacija), ćelijski elementi iz druge linije odbrane su pokretni i fiksni makrofazi (monociti u krvi, pokretni makrofazi u tkivima, fiksni makrofazi, dentritične ćelije kože, makro i mikroglija mozga, Kupferove ćelije jetre, endotelne ćelije kapilara, fagociti limfnih čvorova, dendritične ćelije slezine, timusa itd. Ostali ćelijski elementi druge linije odbrane su polimorfonuklearni leukociti (neutrofilni
LIČNI FAKTORI RIZIKA—genetski, način ponašanja, ekonomsko stanje, socijalni položaj, psihološki činioci, pol I dob, debljina, visok holesterol, dijabetes, izloženost hemikalijama, nikotinizam itd.
AMBIJENTALNI FAKTORI RIZKA—radijacija, zagađenje zraka ili vode, radnog mjesta, duševni stress, opšti biološki činioci…
Dugotrajna izloženost nekom faktoru rizika ili većem broju takvih faktora može izazvati mutagene, teratogene I kancerogene efekte u domačinu.
- MODELI BOLESTI
Modeli bolesti realno ne postoje, to su izmišljene kategorije da bi se mogli lakše shvatiti ekološko-epidemiološki i klinički odnosi koji određuju epidemičnost javljanja nekih bolesti. Postoje 4 modela bolesti: model vage, točka, mreže i epidemiološki model.
- ZARAZNE BOLESTI KOJE SE PRENOSE PUTEM ZEMLJE
U zemljištu, naročito u onom koje je kontaminirano fecesom kopitara i papkara zadržavaju se spore Gram pozitivnih bakterija: Clostridium tetani (tetanus), Clostridium botulinum (često na povrću) te različite manje patogene gljivice (Aspergilus spp), protozoe (Entamoeba histolytica,Toxoplasma gondii) i jajašca crijevnih parazita (Strongyloides stercoralis).
- DESKRIPTIVNA EPIDEMIOLOGIJA
Najstarija ispitivanja u epidemiologiji. Najčešća ispitivanja za masovna oboljenja. Bavi se osnovnim pitanjima: gdje, ko, kada? Ovim putem je dokazano da virusni hepatitis A crijevna zarazna bolest koja se prenosi kontaktom, vodom za piće, hranom i inokulacijom.
- PREVALENCIJA I INCIDENCIJA
Prevalencija predstavlja udio oboljelih u populaciji i ovisi o incidenciji i trajanju bolesti. Tako će primjerice, uz istu incidenciju bolesti koje traju više godina imati znatno višu prevalenciju od bolesti koje traju svega nekoliko dana. Incidencija je broj novo oboljelih tijekom određenog vremenskog razdoblja u odnosu na broj osjetljivih osoba (koje se mogu razboljeti od iste osobe) na određenu bolest.
26. PASTERIZACIJA, STERILIZACIJA, AUTOKLAVIRANJE
PASTERIZACIJA-uništavanje većeg broja mikroorganizama u namirnicama i vodi izlaganjem djelovanju visokih temp. Od 62-85 stepeni, pri čemu namirnica mora da očuva ukus i hranjiva svojstva.
STERILIZACIJA-jeste postupak uništavanja svih mikroorganizama na predmetima medicinske upotrebe izlaganjem suhoj toploti na oko 180 stepeni tokom 90 min.
AUTOKLAVIRANJE-je postupak uništavanja svih patogenih i drugih mikroorganizama i spora u lab. Materijalima, izlučevinama i priboru, izlaganjem visokim temperaturama u uslovima povišene vlage i povišenog pritiska iznad visine atmosferskog pritiska.
- KARAKTERISTIKE AKUTNE BOLESTI
Svrha akutne upale je uništavanje patogena fagocitozom, enzimskom destrukcijom i pobuđivanjem specifičnih imunoloških reakcija odbrane. Klinički atributi su : rubor-crvenilo, calor-temp., tumor-otok, dolor-bol, functio lesa-oštećenje funkcije.
28. NAVEDITE RAZLIKE IZMEĐU ALIMENTARNE INFEKCIJE, TOKSOINFEKCIJE, INTOKSIKACIJE I INVAZIJE.
ALIMENTARNE INFEKCIJE—bolesti koje nastaju su posljedica prodora mikroorganizama u digestivni trakt: tifus, paratifus, dizenterija, kolera, hepatitis A, bruceloza, TBC
ALIMENTARNE TOKSOINFEKCIJE—bolesti usljed djelovanja mikroba I endotoksina nastalih raspadom bakterija: E. Coli, B. Proteus, S.Faecalis
ALIMENTARNE INTOKSIKACIJE—djelovanje egzotoksina bakterijskih vrsta: Piogeni stafilokok, CI. Botulinum
ALIMENTARNE INVAZIJE—hrana kontaminirana parazitima: Tenijaza, trihineloza,ehinokokus
- INOKULUM
Broj mikroorganizama ili infektivna doza je onaj najmanji broj patogenih agenasa koji je sposoban da izazove infekciju neiumnih osoba. Sto je broj patogenih mikroba veći u jednom inokulumu, to je veći izgled da će agens izazvati bolest tj.infekciju.
- NABROJAT KOJE SE RADE EPIDEMIOLOŠKE STUDIJE
Postoje tri osnovne vrste eksperimentalnih studija: kontrolisani klinički pokus, kontrolisani terenski pokus,interventni pokus u zajednici.
Osnovna razliku ovih triju eksperimenata je izbor ispitanika. Ispitanic u kliničkom pokusu su oboljele osobe, u terenskom zdrave osobe, a u pokusima u zajednici se ne radi o pojedincu već o grupama.
31. KROZ KOJE FAZE PROLAZI ISPITIVANJE NOVOG LIJEKA (KONTROLISANI
KLINIČKI EKSPERIMENT)
Kod ispitivanja novog lijeka, obično se ispitivanje provodi u nekoliko faza:
1.faza obuhvata kliničko-farmakološka ispitivanja na malom broju ispitanika (20-80 ispitanika)
- faza uključuje klinička istraživanja na većem broju ispitanika (100-200), u ovoj fazi se ispituje djelotvornost I sigurnost novog sredstva.
- faza je ustvari pravi kontrolisani klinički pokus. Sredstvo koje prođe ovu fazu dopušta se pojava na tržištu.
- faza ispitivanja podrazumjeva stalno praćenje lijeka na tržištu I prikupljanju informacija o svim uočenim štetnim posljedicama ispitivanog lijeka. 32. PATOGENEZA ABDOMINALOG TIFUSA
UZROČNIK: Salmonella typhi abdominalis. Uzročnik preko hrane, vode ili prljavih ruku dospijeva kroz usta do želuca , ulaze u crijeva, a zatim kroz limfne sudove dospijevaju u
UROĐENI IMUNITET—postoji u novorođenčeta I dojenčeta kao posljedica razmjene sastojaka krvi sa majkom preko placente.
PRIRODNO STEČENI—je specifičan I štiti samo od infekcije nastale istim tipom uzročnika
VJEŠTAČKI IMUNITET—aktivni I pasivni
Aktivni imunitet postiže se imunizacijom.
Pasivni imunitet je stanje u kojem organizam preko imunih seruma gamaglobulina dobija gotova antitjela protiv neke bolesti.
38. KOJE SU KARAKTERISTIKE NAJTEŽIH AKUTNIH BOLESTI
Najteži oblici akutnih zaraznih bolesti imaju svoje posebne atribute:
Fulminantni (plamteći), oblik (na pr. teška purpura variolosa-najteži oblik variole),
Siderantne (meteorski brze) forme, na pr. cholera siderans u kojoj od početka do smtnog ishoda ne prođe ni par sati (tzv.suha kolera-cholera sicca),
Fudrojantne (munjevite) forme koje se završavaju smrtno (letalno) i traju od početka do kraja par sati „
Galopirajuće“ forme, vrlo brze forme tuberkuloze sa smtnim ishodom
39. ANALITIČKA EPIDEMIOLOGIJA
Viši stupanj ispitivanja u epidemiologiji kojim se utvrdjuju etiološki faktori ili faktori rizika, je tzv. analitički metod rada (analitička epidemiologija). To su: Kohortne (follow up) studije;
Anamnestičke (case-control) studije iLongitudinalna ispitivanja i Studije preseka.
40. EKSPERIMENTALNA EPIDEMIOLOGIJA
Eksperimentalna epidemiologija bazira se na rezultatima: kliničkih ogleda ( novi lijek, nova laboratorijska metoda) epidemijskih incidenata na terenu ( epidemija tifusa u Kotor Varoši), epidemijskih incidenata u kolektivu (varičela u dječjem vrtiću), terenskih ogleda na zdravim licima, dinamike antitijela na virus B, ogleda komunalne intervencije
41. EPIDEMIOLOŠKO ISTRAŽIVANJE
To je naučni metod koji se bavi provjerom hipoteza. Klinička i biološka istarživanja prvenstveno se bave pojedincem ili manjim brojem jedinki. Istraživanja se usmjeravaju na populaciju iz dva razloga: poboljšanje zdravlja zajednice i pojedninca, kao i dobijanje zaključaka o uzročnom odnosu između pojedinih činilaca neke bolesti.
42. EPIDEMIOLOŠKE METODE
Epidemiološke metode istraživanja:
1/deskriptivna, u kojoj se opisuje prirodni tijek bolesti i na temelju prikupljenih podataka određuje se učestalost (incidencija, prevalencija) i mortalitet bolesti; tako se dobiva slika zdravstvenog stanja populacije, na temelju koje se određuju prioriteti za rješavanje.
2/ analitička metoda je bitan dio epidemiologije, jer analizama, koristeći statistiku i informatiku, utvrđuje uzroke i rizike pojave bolesti koji se prikazuju kvantitativno; analitička metoda obuhvaća opažanje epidemiološke studije - kohortnu prospektivnu, zatim retrospektivnu studiju i studiju presjeka.
3/ eksperimentalna metoda tzv. randomizirani klinički / terenski pokus ima cilj dokazati nove dijagnostičke ili terapijske metode, bolje lijekove ili cjepiva i druge tvari koje djeluju protektivno na ljudsko zdravlje.
43. EPIDEMIOLOŠKA DIJAGNOZA
Dijagnoza je izraz koji se u medicini koristi za prepoznavanje bolesti.
Dijagnozu postavlja ljekar na osnovu anamneze (dobiveni podaci o bolesniku i njegovoj bolesti), te simptoma i rezultata različitih morfoloških i funkcionalnih pretraga.
44. META ANALIZA
Pojam meta-analize udomaćio se kao termin koji označava tumačenje rezultata iz znanstvene literature i stvaranje konačnog zaključka o prihvatljivosti rezultata istraživanja kojima se ispituju slične intervencije, tehnike ili liječenja. Meta-analiza je postala neophodna u razumijevanju velike zbirke neobrađenih podataka ili literature koja je ponekad proturječna, nedosljedna i nejasna o nekoj temi te u razumijevanju prave važnosti statističkih rezultata kod obrade neke znanstvene teme kao što je, primjerice, neučikovitost.
Ona predstavlja statističku sintezu svih informacija te donosi zaključak o najboljoj strategiji liječenja ili intervencije na temelju svih prijašnjih istraživanja.
45.EPIDEMIOLOŠKA POVEZANOST
Mjere povezanosti ocjenjuju jačinu statističke povezanosti između:
istraživanog faktora i bolesti,
mjera frekvencije:
-iste bolesti različitih populacija
-različitih bolesti iste populacije
46. EPIDEMIOLOŠKE VARIJABLE
Tri su glavne veličine koje se mjere:
-osoba (dob, spol itd)
-mjesto ( geografsko područje)
-vrijeme (trend)
S ciljem da se dobije odgovor koji će objasniti i riješiti problem, te izraditi prijedlog intervecije kako bi se spriječila bolest ili smrt.
47. EPIDEMIOLOŠKA MJERENJA
1-mjere frekvencije opisuju učestalost bolesti u populaciji
2-mjere povezanosti ocjenjuju jačinu statističke povezanosti između istarživanog faktora i bolesti
3-mjere potencijalnog učinka odražavaju doprinos istarživanog faktora nastanklu bolesti.
48. PRIRODNI TOK ZARAZNIH BOLESTI
Imamo četiri stadija:
1 stadij-stadij osjetljivosti, adaptacija, nema simptoma bolesti
2 stadij-predklinički stadij još nema znakova bolesti ali se stvaraju patološke promjene na organizmu (reverzibilne i ireverzibilne)
3 stadij-klinički stadij,prisustvo simptoma
4 stadij-stadij invalidnost ili nesposobnosti
54. PRIMARNA PREVENCIJA NEZARAZNIH BOLESTI
Primarna prevencija je zaštita zdravlja putem ličnih i komunalnih napora: poboljšanjem ishrane, imunizacijom protiv zaraznih bolesti i eliminacijom rizika iz životne sredine. Ona je usmjerena prema smanjenju incidencije bolesti kontrolom uzorka i riziko-faktora.
55. SEKUNDARNA PREVENCIJA NEZARAZNIH BOLESTI
Sekundarna prevencija jeste skup mjera za rano otkrivanje i brzo, uspjesno dijagnosticko i terapijsko reagovanje da bi se bolesti suzbile a onesposobljenosti svele na minimum.
56. TERCIJARNA PREVENCIJA NEZARAZNIH BOLESTI
Tercijarnu prevenciju čine mjere čiji je zadatak da smanje ili otklone dugoročna oštećenja i nesposobnosti, odnosno da smanje patnje na minimum uz max.produženje potencijalnih godina korisnog zivota.
57. ULOGA MEDICINSKE SESTRE U PREVENCIJI ZARAZNIH I NEZARAZNIH BOLESTI
Jedinstvena funkcija medicinske sestre je da pomaže pojedincu, bolesnom ili zdravom u provođenju svih funkcija i aktivnosti koje doprinose zdravlju ili oporavku ( ili mirnoj smrti koje bi taj pojedinac provodio u slučaju da ima dovoljno snage, volje ili znanja, zatim da obavi to tako da pojedinac što brze i lakse dodje do nezavisnosti).
58. VIRUSNE INFEKCIJE
Virusne infekcije obično pogađaju cijeli sistem, odnosno više organa istovremeno: curenje nosa, začepljenje sinusa, kašalj, bolovi u tijelu itd. Ponekad pogađaju samo jedan dio tijela kao kod konjuktivitisa i herpesa. Nema mnogo virusnih infekcija koje su bolne a herpes je jedna od njih. Bol se može opisati kao svrab ili pečenje.
Uzrok su patogeni virusi.
59. BAKTERIJSKE INFEKCIJE
Klasični simptomi bakterijske infekcije se manifestuju lokalno: crvenilo, toplota, otok i bol. Bol je upravo značajan simptom koji se javlja samo u pogođenom dijelu tijela. Npr. ako se posječemo i rana se zarazi bakterijama tu cemo i osjećati bol. Bol u grlu izazvan bakterijskom infekcijom često je više izražen na jednoj strani grla. Isto je i kod ušiju, ako je u pitanju samo jedno onda je uzrok zaraze vjerovatno bakterijski. Gnojne infekcije nisu uvijek bakterijske.
Uzrok su patogene bakterije.
60. OBJASNITI POJAM DVOSTRUKA SLIJEPA PROBA
U dvostrukoj slijepoj probi ni ispitanici ni istrazivaci ne znaju pripadnost grupama, za razliku od prve slijepe probe tu ispitanici ne znaju kojoj grupi pripadaju.
61. ŠTA JE HEMOPROFILAKSA I KOD KOJIH BOLESTI JE OBAVEZNA
Hemoprofilaksa je zastita primjenom lijekova.
Ona je kod nas obavezna: protiv kolere, u porodičnom kontaktu, TBC, malarije, streptokoknih infekcija.
62. OBJASNITI RAZLIKU IZMEĐU AKTIVNOG I PASIVNOG IMUNITETA
Aktivni imunitet postiže se imunizacijom, unošenjem vakcinalnih antigena koje izazivaju pojavu specifičnih antitjela Potrebno je višekratno davanje vakcina da bi se održao visok nivo antitjela u cirkulaciji.
Pasivni imunitet je stanje u kojem organizam preko imunih seruma, gamaglobulina, preko krvi, dobija gotova antitjela protiv neke bolesti. Primjenjuje se u situacijama kad je potrebna hitna zaštita od neke bolesti (ugriz bijesne životinje).
Pasivno stečena imunost znači unošenje tuđih i gotovih antitjela, te ona štiti odmah. Zaštita traje kratko
Aktivno stečena imunost: Davanje vakcine potiče razvoj vlastitih antitjela i zaštita traje duže, ali ne nastupa odmah.
63. RAZLIKE IZMEĐU ŽIVIH, MRTVIH I ANTITOKSIČNIH VAKCINA
KOD ŽIVIH (ATENUISANIH) vakcina antigen je oslabljeni uzročnik zarazne bolesti koji ne može da izazove bolest, ali izaziva stvaranje antitijela u organizmu.
KOD MRTVIH vakcina je prednost što ne mogu povratiti virulentnost, prave se od usmrćenih uzročnika zaraznih bolesti ali ne daju jak imunitet.
ANTITOKSIČNE VAKCINE stvaraju imunitet samo protiv toksina uzročnika bolesti jer se prave od toksina kod kojih je uništeno toksično svojstvo, a sačuvano antigensko takve vaccine zovu se toksoidi.
64. OBJASNITE POJAM INFEKCIOZNOST, PATOGENOST I VIRULENCIJU.
INFEKCIOZNOST (ZARAZNOST) –to je sposobnost neke zaražene osobe da prenese neki infektivni agens na druge, neimune osobe
PATOGENOST –opšta sposobnost mikroba da izazove bolest
VIRULENCIJA- stepen patogenosti mikroorganizama
69. HRONIČNE NEZARAZNE BOLESTI
Kronične nezarazne bolesti čine 75% morbiditeta i mortaliteta u razvijenim zemljama svijeta. Procjenjuje se da će među 15 vodećih uzroka bolesti i ozljeda 2020. godine u razvijenim zemljama prednjačiti ishemična bolest srca, depresija, cestovne prometne nesreće i cerebrovaskularne.
U Hrvatskoj kronične nezarazne bolesti su vodeći uzrok smrtnosti i bolničkog liječenja. U 2002. god. Prednjači skupina bolesti srca i krvnih žila (52.8%), među kojima najzastupljenjija ishemična bolest srca. Slijede novotvorine (24.0%) od kojih najučestaliji rak bronha i pluća u muškaraca te rak dojke u žena. Na trećem su mjestu ozljede i trovanja (5.4%) među kojima su najučestalija samoubojstva i prometne nesreće. Među uzrocima bolničkog liječenja najučestalija je skupina bolesti srca i krvnih žila, novotvorine i bolesti probavnog te dišnog sustava.
70. MJERE ZA SUZBIJANJE BOLNIČKIH INFEKCIJA
Osnovne grupe mjera za prevenciju i kontrolu infekcija odnose se na:
- higijenu ruku i mjere zaštite
- čišćenje, dezinfekciju i sterilizaciju
- higijenu odjela i mjere izolacije
- sprečavanje infekcija uzrokovanih specifičnim patogenima
- sprečavanje specifičnih infekcija vezanih uz postupke kod bolesnika
- postupanje s uzorcima za mikrobiološke pretrage
- postupanje s bolničkim rubljem i medicinskim otpadom 71. INTRAHOSPITALNE INFEKCIJE
Intrahospitalna infekcija (IHI) se definiše kao bolest koja se razvila nakon 48 sati boravka u bolnici, a nije postojala, niti je bila u fazi inkubacije u momentu prijema radi ispitivanja i/ili lečenja. Procenjuje se da se bolničke infekcije javljaju kod 5-10% hospitalizovanih bolesnika.
Izazivači IHI mogu biti gotovi svi mikroogranizmi: bakterije, virusi, gljivice i paraziti.
Njihova pojava komplikuje tok i ishod osnovnog oboljenja ( povećava morbiditet i mortalitet), produžava vreme lečenja i znatno povećava materijalne troškove.
72. DERATIZACIJA
Deratizacija je skup različitih mjera koji se poduzimaju s ciljem smanjenja populacije štetnih glodavaca ispod praga štetnosti, zaustavljanja razmnožavanja ili potpunog uništenja nazočne populacije štetnih glodavaca koji su prirodni rezervoari i prijenosnici uzročnika zaraznih bolesti ili skladišni štetnici.
Obvezatna (preventivna) deratizacija kao opća mjera podrazumijeva mehaničke, fizikalne i kemijske mjere koje se provode s ciljem sprječavanja ulaženja, zadržavanja, razmnožavanja i smanjenja populacije štetnih glodavaca na površinama, prostorima ili objektima.
73. DEZINSEKCIJA
Dezinsekcija je skup različitih mjera koje se poduzimaju s ciljem smanjenja populacije najmanje do praga štetnosti, zaustavljaju rast i razmnožavanje ili potpuno uništavaju nazočnu populaciju štetnih člankonožaca (Arthropoda) koji prenose uzročnike zaraznih bolesti, parazitiraju na tijelu čovjeka,
uzrokuju alergijske reakcije, imaju toksièno djelovanje ili su uznemirivači ili skladišni štetnici na hrani.
74. DEZINFEKCIJA
Dezinfekcija (Disinfection: dis + lat. inficere – loš, okužen), u širem smislu predstavlja skup postupaka kojima se uklanjaju, onesposobljavaju ili uništavaju mikroorganizmi u toj mjeri da nisu sposobni izazvati infekciju. Disinfection u užem smislu predstavlja reduciranje broja mikroorganizama ispod infektivne doze, odnosno uništavanje ili oslabljivanje patogenih mikroorganizama. Za postizanje dezinfekcije se koriste dezinficijensi (kemijska sredstva) koja su slabo selektivno toksična, a imaju germicidno djelovanje.
75. EVIDENCIJA I PRIJAVA ZARAZNIH BOLESTI
Obavezno prijavljivanje zaraznih bolesti vrše zdravstvene ustanove, zaposleni u zdravstvu i preduzetnici koji obavljaju poslove zdravstvene delatnosti.
Zdravstvena ustanova prijavljuje zaraznu bolest na osnovu prijave lekara koji utvrdi stanje, odnosno oboljenje, ili sumnju da postoji oboljenje ili smrt od zarazne bolesti.
Prijavu epidemije zarazne bolesti podnosi lekar epidemiolog zdravstvene ustanove koja utvrdi epidemiju.
Prijava zarazne bolesti podnosi se na obrascu broj 1, prijava epidemije zarazne bolesti - na obrascu broj 2, prijava epidemije gripa (zbirna prijava oboljenja - smrti) - na obrascu broj 3, odjava epidemije zarazne bolesti - na obrascu broj 4, prijava ozleđivanja od besne životinje ili životinje za koju se sumnja da je besna - na obrascu broj 5, a prijava o obolelim i umrlim licima od malarije - na obrascu broj 6, kao i prijava oboljenja-smrti od HIV bolesti na obrascu broj 7, koji su odštampani uz ovu odluku i čine njen sastavni deo.
Prijave iz tačke 3. ove odluke popunjavaju se u dva primerka. Jedan primerak dostavlja se zdravstvenoj ustanovi nadležnoj za praćenje kretanja zaraznih bolesti, na teritoriji na kojoj su se oboljenje, smrt, stanje ili epidemija pojavili, a drugi primerak - nadležnoj zdravstvenoj ustanovi za vođenje evidencija u oblasti zaraznih bolesti.
76. KARANTIN I IZOLACIJA
metode zaustavljanja bolesti kao što su izolacija i karantin
Šta je izolacija?
Izoluji se ljudi koji su bolesni ili imaju zarazne bolesti koje se mogu prenijeti drugima. Pacijenti u bolnicama svakodnevno idu u izolaciju zato što imaju bolest ili infekciju koja se može proširiti na druge pacijente ili medicinsko osoblje. Primjenjuje sa na bolesne osobe. Izolacija može da bude dobrovoljna ili prisilna, zavisno od okolnosti. Izolacija je jednostavna, rutinska procedura u bolničkim, pa čak i u kućnim uslovima liječenja. Svrha izolacije nije samo spriječiti širenje zaraze na druge, nego i obezbijediti pravilnu njegu koja je pacijentima potrebna i dati im potpuno i humano liječenje.
Šta je karantin?
Ulazna vrata su takođe i: sluzokoža genitalnog trakta, sluzokoža nosa ,usta, i respiratornog trakta, zatim putevi digestivnog trakta.
82. ŠIRENJE ZARAZNIH BOLESTI-KONTAKT
Pod kontaktom podrazumjevamo dodir. Tako razllikujemo direktni ili indirektni kontakt.
Direktnim intimnim, seksualnim kontaktom se šire razčličite venerične bolesti ( sifilis, gonoreja,HIV), zatim direktni kontakt-poljupcem, kontaktom tijala sa tijelom, kontakt rukama.
Indirektni kontakti se teško mogu odvojiti od direktnih. To su kontakti sa slinom, stolicom, urinom, krvi.
Isto tako, ne treba zanemariti kontakte sa životinjama direktno ili indirektno.
83. ŠIRENJE ZARAZNIH BOLESTI-VAZDUH
Širenje zaraznih bolesti vazduhom ili aerogeno širenje je uobičajeniji od ostalih, jer se i brojni mikroorganizmi iz usta ili respiratornih organa lakše izbacuju kašljem, disanjem, kihanjem ili govorom. Aerogeno širenje je lakše ostavrljivo u ograničenom prostoru sa slabom ventilacijom ( kino dvorane, učionice , sporstke hale)
84. ŠIRENJE ZARAZNIH BOLESTI-NAMIRNICE
Hrana je poznata kao medium za prenošenje različitih infekcija. Sama po sebi ona predstavlja podlogu za razvoj bakterija ukoliko se ne priprema i ne čuva higijenski ispravno. Kontaminiranom hranom mogu nastati sljedeće bolesti: alimentarne infekcije, bolesti kao posljedica prodora mikroorganizama u digestivni trakt, tifus, dizenterija, kolera hapatitis A, E-coli , TBC.
85. ŠIRENJE ZARAZNIH BOLESTI-VODA
Prenošenje zaraze vodom- hidrični put širenja bolesti, vrlo čest i lako moguć način transmisije zaraznih oboljenja. Da bi neki mikroorganizam mogao da se širi putem vode voda mora biti sanitarno-higijenski neobrađena, da je dotok voda u vodoopskrbni objekat slobodan, da je temperatura dovoljno visoka, da u vodi ima organskih materija kao hrana mikrobima idr.
86. ŠIRENJE ZARAZNIH BOLESTI-VEKTORI
Različiti zglavkari i insekti (artropodi) poznati su prenosioci brojnih i opasnih zaraza. Oni su prisutni svugdje na zemlji osim možda u krajnjim polarnim oblastima. Posebno ih ima mnogo u tropima ali i u nas ih ima priličan broj.od insekata su poznati različiti komarci, flebotomi, muhe,krpelji, buhe itd. Svi oni uglavnom prenose zaraze sa životinja na čovjeka direktno ili preko umetnutih posrednika, a nekad s čovjeka na čovjeka.
87. IZVOR ZARAZE
Bez obzira kako ko tumači pojam izvora zaraze, može se reći da kao izvor zaraze može das e prepozna: ČOVJEK, ŽIVOTINJA, I ŽIVOTNA SREDINA-AMBIJENT.
88. VOGRALIKOV LANAC
Vogralikov lanac se koristi kao model u evropskim zemljama i izgleda da je on sveobuhvatniji i prikladniji od Gordonovog trijasa. On pokazuje lanac važnih 6 prstenova koji su povezani kao olimpijski krugovi. Njega čine: uzročnik, izvor zaraze,putevi širenja, ulazno mjesto infekcije, ekspozicija infekciji i dispozicija domaćina.
89. KOLEKTIVNI IMUNITET
Ako u nekoj populaciji postoji visok procenat imunih na neku bolest, takva –ponovljena infekcija se „neće primiti“ u tome kolektivu. Nakon obnovljene infekcije i za vrijem kratkog kliconoštva većina koja je već imuna zaraziće manjinu neimunih između sebe i to će obično proći kao val subkliničkih ili inaparentnih infekcija.
90. HUMORALNI IMUNITET
Humoralni imunitet je imunitet kod kojeg tijelo stvara cirkulirajuca antitijela tj. globalne koji imaju sposobnost da napadnu uljeza. Ova vrsta imuniteta je glavna odbrana protiv bakterijskih infekcija. Humoralni imunitet čine protutijela, cirkulirajuće molekule globulina.
91. CELULARNI IMUNITET
Celularni imunitet – sistem T limfocita koji su druga važna limfocitna populacija koja podstiče, kontroliše i održava imunske reakcije. Oni nastaju u kostnoj srži iz zajedničkih začetnih ćelija kao i drugi celularni elementi krvi.
92. SPECIFIČNA ODBRANA ORGANIZMA
Predstvalja treću liniju odbrane organizma. Imunološka reakcija ima za cilj da stvori dovoljne količine imunoglobina-antitijela koja fiksiraju za sebe stranu materiju koje će kasnije ponuditi na „gutanje“ makrofagnim ćelijama. Drugi cilj je stvaranje dovoljnog broja senzibiliranih limfocita imunološke memorije. Specifična odbrana organizma- IMUNITET. Prirodni zadatak je očuvati svoje- uništiti strano
93. INFLAMACIJA
Inflamacija-zapaljenje, predtsvalja odgovor živog tkiva na endogene i egzogene štetne faktore. Manifestuje se crvenilom (rubor); otokom ( tumor); toplotom (calor )bolom (dolor) i gubitkom funkcije ( functio laesa).
94. DOMAĆIN I UZROČNIK
Na ulazak nekog etiološkog agensa (živog ili neživog) domaćin može da odgovori na sljedeće osnovne načine:
DA NE REAGUJE-kada je imun na agens, kad uzročnik ulazi na pogrešna vrata, kada ga antimikrobni činioci u toku prodora snažno razaraju
DA REAGUJE NEVIDLJIVOM REAKCIJOM-brzim stvaranjem antitijela na infekciju
DA REAGUJE VIDLJIVOM RAEKCIJOM- prepoznatljiva je manja ili veća bolest
95. TIPOVI EPIDEMIJA
Prvi tip- ima krivulju sa naglim porastom i naglim padom („usko zvono“) .epidemija kratko traje i odgovara najdužem periodu inkubacije te bolesti. Izvor infekcije je zajednički, eksponiranost osjetljivih je velika (grip, kolera, salmoneloza).
Drugi tip- odlikuje se pojavom novih slučajeva u periodima dužim od najduže inkubacije, postoji pojava sekundarnih, tercijarnih i kvartarnih izvora infekcije. Bolest se širi „poput štafete“ ( grip, hepatitis A, tifus
96. AKUTNA I HRONIČNA BOLEST
