Preuzmite Softver - Skripta-Ekonomija i više Rezime u PDF od Informatika samo na Docsity!
Softver
Uvod
U prethodnom poglavlju je dat pregled osnovnih računarskih hardverskih komponenti kao što su procesor, unutrašnja i spoljašnja memorija, ulazni i izlazni uređaji itd., kao i osnovni principi njihovog funkcionisanja. U delu knjige koji se odnosi na strukturu i funkcionisanje procesora opisan je način realizacije jedne programske instrukcije (instrukcije sabiranja dva broja) na savremenim procesorima. Pri tome nismo obraćali pažnju na poreklo jedne takve instrukcije. Instrukcije koje se realizuju na procesoru potiču od programa koji je instaliran na računaru i pokrenut na izvršavanje od strane korisnika. Samim tim se nameće kao tema za razmatranje nova komponenta računarskih sistema a koja se zove softver. Softver predstavlja sastavni deo računarskih sistema. Vrlo često se kaže da je hardver materijalni deo računara dok je softver njegov nematerijalni deo. Softver se najjednostavnije može opisati kao skup programa pomoću kojih korisnik komunicira sa računarom i izdaje mu naredbe koje je potrebno izvršiti. To praktično znači da nijedan računar ne bi mogao da funkcioniše bez odgovarajućeg pratećeg softvera.
U današnje vreme softeru se poklanja mnogo veća pažnja nego pre nekoliko decenija. Polovinom prošlog veka dominantna oblast informatičkog razvoja bio je sam hardver zbog čega je i njegova cena bila izuzetno visoka. Programi koje je trebalo realizovati pravljeni su specijalno za sam hardver i najčešće su bili memorisani na samom hardveru. Na taj način specifičan hardver je izvršavao specifične zadatke. Međutim, vremenom je uočena prednost primene računara u različitim sferama poslovanja što je za posledicu imalo potrebu razvoja softvera različite namene. Trend razvoja hardvera je išao u smeru pravljenja univerzalnih računara koji su mogli da podrže različite softvere. Takođe, softveri su postajali sve moćniji pa samim tim i sve složeniji. Složenost softvera uslovljava angažovanje velikog broja stučnih ljudi za njihov razvoj. Zbog svega navedenog cene hardvera su konstantno padale dok su, sa druge strane, cene softvera vrtoglavo rasle.
Proces kreiranja programa se naziva programiranje i predstavlja pisanje odgovarajućih instrukcija koje računar treba da izvrši. Za pisanje programskih instrukcija koriste se posebni tzv. programski jezici o kojima će kasnije biti više reči. Prema tome, svaki program predstavlja niz instrukcija za čije izvršavanje je neophodno prethodno prevođenje na mašinski jezik, odnosno na formu kako je to opisano u prethodnom poglavlju u delu koji se odnosi na izvršavanje instrukcija na procesoru.
Generalno, softver se deli na sistemski softver i aplikativni (korisnički) softver. Sistemski softver je podjednako bitan za funkcionisanje savremenih računara koliko i hardver samog računara jer bez njega rad na računaru nije moguć. Sistemski softver se sastoji od operativnog sistema i pomoćnih sistemskih programa. Operativni sistem je ključni deo sistemskog softvera koji upravlja i koordinira hardverskim resursima, upravlja aktivnostima računara, omogućava i nadgleda realizaciju aplikativnog softvera na hardveru računara itd. Zbog toga se može reći da operativni sistem predstavlja kopču između hardvera i aplikativnog softvera, odnosno korisnika (Slika 5.1).
Operativni sistem
Vrlo je teško dati univerzalnu definiciju operativnog sistema. Umesto toga je mnogo lakše opisati njegove osnovne funkcije. Za običnog korisnika do susreta sa operativnim sistemom dolazi odmah po uključivanju računara. Na prvi pogled, operativni sistem (bar onaj deo korisnik vidi) ne predstavlja nikakav poseban sadržaj u odnosu na aplikativni softver (npr. MS Word). Međutim, u pozadini, operativni sistem obavlja vrlo zahtevne zadatke.
Gledano iz tačke korisnika, operativni sistem treba da obezbedi:
- Udobno i jednostavno korišćenje računara koje se realizuje pomoću razumljivog korisničkog interfejsa i
- Efikasan rad računara koji se ogleda u brzoj i, za korisnika, jednostavnoj realizaciji korisničkih programa.
Funkcije operativnog sistema
S obzirom da operativni sistem ima zadatak da „oživi“ hardverski deo računara osnovne funkcije operativnih sistema su se razvijale paralelno sa razvojem hardvera. Zbog toga savremeni računari imaju znatno složenije operativne sisteme nego što je to bio slučaj pre 40 godina. Funkcije operativnih sistema savremenih računara se mogu klasifikovati u 4 osnovne grupe:
- Upravljanje sistemskim resursima,
- Upravljanje izvršavanjem različitih poslova (sistemskih i aplikativnih),
- Praćenje rada sistema i
- Interfejs između korisnika i računara.
Upravljanje sistemskim resursima
Kod savremenih PC računara pokretanje operativnog sistema se vrši automatski prilikom uključivanja računara. Proces uključivanja računara počinje učitavanjem tzv. „ boot “ programa iz ROM memorije (BIOS). Tom prilikom BIOS registruje konfiguraciju (strukturu) računara i proverava ispravnost svake komponente. Ukoliko hardverske komponente računara pravilno funkcionišu vrši se učitavanje operativnog sistema u radnu memoriju. Operativni sistem se prilikom instalacije smešta na spoljašnju memoriju (najčešće C particiju hard diska) pa je stoga neophodno njegovo učitavanje u radnu memoriju. Prilikom učitavanja operativnog sistema u radnu memoriju BIOS prosleđuje i očitanu konfiguraciju računara.
Kada se završi proces učitavanja, operativni sistem preuzima kotrolu nad procesima u računaru. Glavnu reč u funkcionisanju operativnog sistema ima skup programa koji se naziva supervizor (u informatičkom žargonu kernel ili jezgro). Supervizor se uvek nalazi u radnoj memoriji zbog čega se kaže da spada u grupu rezidentnih programa. Ostali programi operativnog sistema ukoliko nisu potrebni ostaju u spoljašnjoj memoriji (hard disku).
Supervizor je glavni menadžer svih procesa koji se odvijaju u računaru. S obzirom da se svaki proces realizuje na procesoru i da prilikom svoje realizacije proces zauzima određenu količinu radne memorije supervizor ima vrlo odgovoran zadatak da dodeljuje različitim procesima osnovne računarske resurse (CPU i radnu memoriju) tako da se ne dogodi njihova interferencija (mešanje).
Upravljanje izvršavanjem različitih poslova
Dodeljivanje procesu resursa neophodnih za njegovu realizaciju nije jedini zadatak koji operativni sistem ima. Pokretanje procesa se zasniva na njegovom učitavanju iz spoljašnje memorije u radnu memoriju i/ili njegovo pozivanje iz radne memorije i dodeljivanje procesoru. To znači da je neophodno da operativni sistem prati funkcionisanje sistema i da osluškuje ulazno/izlazne uređaje i da reaguje ukoliko je potrebno pokretanje nekog programa (sistemskog ili aplikativnog). Za to je takođe zadužen supervizor operativnog sistema.
Ova uloga operativnog sistema se pojavila sa pojavom operativnih sistema koji su podržavali višeprogramski rad računara tj. mogućnost istovremenog izvršavanja više različitih programa. Kako je za izvršavanje programa neophodan procesor, višeprogramsko izvršavanje se realizuje kroz smenjivanje programa koji se realizuju na procesoru. Zbog brzine procesora savremenih računara korisnik ima utisak da se svi programi izvršavaju istovremeno. Sam postupak smenjivanja procesa na procesoru računara izvršava supervizor. On ima ekskluzivno pravo da dodeli procesor jednom procesu i da ga oduzme drugom.
Praćenje rada sistema
Operativni sistem prati realizaciju svake aktivnosti sistema i obaveštava korisnika ukoliko dođe do eventualnih grešaka (npr. izgubljena konekcija sa internetom, nema papira u štampaču itd.).
Tokom vremena razvijeno je nekoliko tehnika višeprogramskog rada operativnog sistema:
- Multitasking (eng. Multitasking ), tehnika koja je omogućavala istovremeno izvršavanje različitih programa.
- Multitreding (eng. Multithreading ), tehnika koja je omogućavala istovremeno izvršavanje više niti (eng. thread ) istog programa. Na primer, korisnik može u jednom Word dokumentu da sređuje tekst i da istovremeno u drugom Word dokumentu proverava pravopis.
Pojedini savremeni operativni sistemi podržavaju i takozvani višekorisnički rad. Višekorisnički rad omogućava da više korisnika istovremeno koristi isti računarski sistem. Najčešće se višekorisnički rad realizuje kroz tehniku deljenja vremena (eng. time sharing ). Tehnika se zasniva na tome da je svakom korisniku (u opštem slučaju sa više programa) procesor na raspolaganju tačno određeno vreme. Kada istekne vreme koje je korisnik dobio njegov proces(i) se prekida i procesor se dodeljuje sledećem korisniku koji je u redu za čekanje. U zavisnosti od brzine računara korisnici ne osećaju da dele isti računar sa drugima.
Jednoprocesorski i višeprocesorski rad
Svaka nova generacija procesora je imala bolje performanse među kojima je najvažnija bila njegova brzina. Međutim, poslednjih godina brzina procesora stagnira. Razlog za to leži u činjenici da postoje fizička ograničenja koja se jednostavno ne mogu prebroditi. Brzina procesora pa samim tim i računarskih sistema je dosegla svoj vrhunac.
Jedino moguće rešenje je bilo promeniti logiku funkcionisanja računara i umesto jednog procesora koristiti dva ili više. Ovo rešenje je zahtevalo revolucionarne zahvate kako u hardverskoj koncepciji tako i u funkcionisanju operativnih sistema koji po svom opisu nadgledaju rad procesora.
Višeprocesorski računari kao što sam naziv kaže imaju više procesora. Operativni sistemi koji podržavaju ovakve računare moraju da obezbede još jedan nivo sinhronizacije između procesa koji se izvršavaju na računaru. Dakle, višeprocesorski način rada (eng. multiprocessing ) operativnog sistema omogućava da se na svakom procesoru izvršava više procesa i više niti jednog programa istovremeno. Dodatno, operativni sistem u ovakvom režimu rada omogućava i izvršavanje više niti istog programa na različitim procesorima.
Pomoćni sistemski programi
Pored operativnog sistema sistemski softver obuhvata i pomoćne sistemske programe (eng. System Support Programs ) koji podržavaju rad operativnog sistema ali i rutinske korisničke operacije. Tipični programi za podršku su uslužni programi, kontrolori performansi i kontrolori bezbednosti.
Uslužni programi (eng. System Utilities ) su programi koji pomažu izvršavanje rutinskih korisničkih operacija kao što je manipulisanje fajlovima (datotekama) i direktorijumima (folderima). Pomoću ovih programa korisnik je u stanju da sam upravlja organizacijom podataka na spoljašnjoj memoriji (hard disku). Osnovne operacije koje su omogućene korisniku su kreiranje, brisanje i premeštanje direktorijuma i fajlova. Treba naglasiti da organizacija direktorijuma i fajlova na spoljašnjoj memoriji ne predstavlja njihovu fizičku već logičku organizaciju. Drugim rečima, činjenica da su određeni fajlovi organizovani u okviru jednog direktorijuma ne znači da se oni i fizički locirani jedan pored drugog na spoljašnjoj memoriji. Zbog toga sistemski softver unutar sebe čuva i ažurira hijerarhiju i organizaciju direktorijuma i foldera na spoljašnjoj memoriji.
Kotrolori performansi (eng. System Performance Monitor ) omogućavaju korisniku uvid u izvršavanje procesa u računarskom sistemu. Tipičan primer ovakvog programa je task menadžer (eng. Task Manager ) koji pruža uvid u opterećenost procesora, zauzeće radne memorije, pregled aktivnih programa i procesa (Slika 5.3.).
Slika 5.3. Task menadžer
Ovaj program takođe omogućava korisniku da prekine izvršavanje odabranog procesa ukoliko za to postoji potreba. Prilikom korišćenja ove mogućnosti treba biti oprezan zato što prekid nekog od sistemskih procesa može da ugrozi funkcionisanje sistema u celini.
Sistemski kontrolori bezbednosti (eng. System Security Monitors ) su programi koji nadgledaju korišćenje računarskih sistema u cilju zaštite od neovlašćenog korišćenja.
Jedna od bitnih osobina savremenih operativnih sistema je korisnička podrška koja se naziva plug-and-play. Opcija plug-and-play omogućava jednostavno instaliranje hardverskog uređaja vođenjem korisnika korak po korak. Tehnika vođenja korisnika korak po korak se popularno naziva instalacioni čarobnjak. Na ovaj način operativni sistem omogućava korisniku da na jednostavan način izvrši instaliranje softvera pomoću kojeg računar komunicira sa novim, uočenim hardverom. Ti softveri se nazivaju drajveri uređaja. Takođe, savremeni operativni sistemi imaju već ugrađene drajvere najpopularnijih modela hardverskih uređaja (štampača, skenera, eksternih hard diskova itd.) pa njihovo instaliranje nije ni potrebno.
Pregled operativnih sistema
Kada se kaže operativni sistem većina domaćih, prosečnih korisnika pomisli na Windows. Razlog za to je potpuno opravdan s obzirom da je operativni sistem Windows firme Microsoft široko raprostranjen u svakodnevnoj amaterskoj, pa čak i profesionalnoj primeni. Međutim, operativni sistem Windows nije najstariji, a po mnogim kompetentnim analitičarima nije ni najbolji operativni sistem. Pored operativnog sistema Windows, značajnu ulogu imaju i operativni sistem UNIX i njegove modifikacije. S obzirom da je UNIX stariji, a po mišljenju stručnjaka i elegantniji, i da je u mnogome uticao na neke savremene verzije Windows-a, prvo ćemo izložiti par detalja o ovom operativnom sistemu.
- Home Edition za kućnu upotrebu,
- Professional Edition za profesionalnu upotrebu.
Windows 7 je trenutno izdanje iz serije operativnih sistema kompanije Microsoft. Namenjen je za upotrebu na ličnim računarima, uključujući kućne i poslovne desktop, laptop i netbook računare, tablet računare itd. Windows 7 je pušten iz proizvodnje 22. jula 2009, i zvanično bio dostupan u maloprodaji 22. oktobra 2009, što je manje od tri godine nakon objavljivanja svog prethodnika, Windows Vista. Serverska varijanta operativnog sistema Windows 7, pod nazivom Windows Server 2008 R2, je pušten u prodaju u isto vreme.
Na prezentaciji ovog operativnog sistema u ogranizaciji kompanije Microsoft održane 2008. predstavljeni su osnovni dodaci i unapređenja ovog operativnog sistem. Predstavljeno je novo, redizajnirano korisničko okruženje sa novim taskbarom, nazvnim Superbar, zatim sistem za podršku kućnom umrežavanju računara nazvanom HomeGroup kao i unapređenja u pogledu performansi. Neke standardne aplikacije koje su bile uključene u prethodne verzije operativnih sistema Microsoft Windows, kao što su Windows Calendar, Windows Mail, Windows Movie Maker, i Windows Photo Gallery, su isključeni iz verzije Windows 7 ali su dostupne kao deo paketa Windows Live Essentials.
Windows 7 uključuje čitav niz novih mogućnosti kao što su alati za unos podataka dodirom i alati za prepoznavanje pisanja slobodnom rukom, podršku za kreiranje i upravljanje virtualnim diskovima, unapređeno i efikasnije izvršavanje na višejezgarnim procesorima (eng. multi-core processors ), unapređene performanse podizanja sistema. Windows 7 omogućava višestruku upotrebu različitih grafičkih kartica, zatim novu verziju Windows Media Centra, zatim gedžet (eng. Gadget ) za Windows Media Center, redizajnirani kalkulator sa mogućnošću konverzije različitih veličina kao što su dužina, težina, temperatura itd.
Aplikativni softver
Aplikativni softver je, kao što sam naziv govori, softver koji ima specifičnu namenu. U zavisnosti od oblasti primene možemo razlikovati softvere za tabelarna izračunavanja (Microsoft Excel), za obradu teksta (Microsoft Word), zatim softvere za stono izdavaštvo (Microsoft Publisher), softvere za prezentacije (MS PowerPoint), upravljanje podacima (Microsoft Access), softvere za grafičku obradu (Adobe PhotoShop), softvere za crtanje (Corel Draw), itd.
Generalno, aplikativni softver se može razvijati za specifične potrebe određenog korisnika (kompanije) ili se može razvijati za masovnu distribuciju. Prvi tip softvera se razvija na osnovu specifičnih potreba i zahteva korisnika pa se zbog toga ne može naći u slobodnoj prodaji. Drugi tip aplikativnog softvera se razvija za određenu oblast primene i sadrži funkcije koje korisniku omogućavaju realizaciju određenog posla. S obzirom da ovakav aplikativni softver nije usmeren ka specifičnostima svakog korisnika pojedinačno već ka njegovog primeni ovaj tip softvera se prodaje kao zatvoren proizvod i može se naći u slobodnoj prodaji aplikativnih softvera.
Kao i sistemski softver aplikativni softver predstavlja niz instrukcija koje se redom izvršavaju. Kod aplikativnih softvera je veoma izražena interakcija sa korisnikom pa se može reći da je izvršavanje programa, odnosno redosled instrukcija, strogo diktirano od strane korisnika.
Primeri aplikativnog softvera u savremenom poslovanju
Računovodstvo
Računovodstveni aplikativni softver pomaže brzu i efikasnu realizaciju računodstvenih procesa u poslovnim sistemima. S obzirom da računovdstvena funkcija svakog poslovnog sistema obuhvata česte i rutinske operacije i aktivnosti primena ovog tipa aplikativnog softvera je praktično nezaobilazna. Zbog toga su računovodstveni aplikativni softveri među prvima uvedeni u savremeno poslovanje. Pomoću računovodstvenog aplikativnog softvera se na efikasan način vrši evidentiranje troškova, dugovanja i potraživanja jednog poslovnog sistema. Na osnovu zabeleženih podataka specijalni moduli ovog softvera omogućavaju korisnički definisanu obradu podataka i kreiranje potrebnih izveštaja.
Finansije
Funkcija upravljanja finansijama takođe obuhvata veliki broj ponavljajućih, rutinskih operacija i aktivnosti zbog čega je primena aplikativnog softvera specijalizovanog za upravljanje finansijama nezaobilazna u svakom poslovnom sistemu. Ovaj softver omogućava praćenje tokova novca u okviru poslovnog sistema, predviđanje i upravljanje finansijskim sredstvima. Tipični moduli ovog aplikativnog softvera su modul za obradu naloga prodaje, modul za obračun prihoda, modul za obračun i plaćanje, modul za obradu naloga nabavke i modul za obračun zarada zaposlenih. Na osnovu podataka zabeleženih u navedenim modulima menadžeri donose odluke koje se odnose na planiranje budžeta i upravljanje likvidnošću poslovnog sistema.
Proizvodni menadžment
Proces proizvodnje savremenih proizvoda može da bude veoma složen. Zbog toga je nemoguće izvršiti efikasno upravljanje proizvodnim procesima bez podrške odgovarajućih aplikativnih softvera. Aplikacije za proizvodni menadžment obuhvataju module za upravljanje proizvodnjom, upravljanje zalihama, upravljanje kvalitetom i upravljanje troškovima. Zahvaljujući podacima evidentiranim u navedenim modulima menadžeri mogu na efikasan način da kreiraju optimalan i realan plan proizvodnje. Planiranje proizvodnje je vrlo važno za svaki poslovni sistem jer se na osnovu njega kreira plan prodaje pa samim tim i planiranje finansija u budućem periodu.
Upravljanje ljudskim resursima
Po mnogima najvažniji resurs svakog preduzeća su zaposleni. Zbog toga je za svaki poslovni sistem veoma bitno da poseduje lične i profesionalne podatke o svojim zaposlenima. Za potrebe evidentiranja i obrade podataka o zaposlenima razvijaju se specijalizovani aplikativni softveri. Aplikativni softver za upravljanje ljudskim resursima omogućava praćenje angažovanosti zaposlenih, praćenje njihovog stručnog i profesionalnog usavršavanja, praćenje starosne i obrazovne strukture zaposlenih u poslovnom sistemu itd. Na osnovu navedenih podataka menadžeri za upravljanje ljudskim resursima vrše selekciju radnika, planiranje njihove karijere, prijem novih radnika, planiranje i realizaciju usavršavanja zaposlenih i na taj način kreiraju budući razvoj poslovnog sistema.
Programski jezici
Kao što je to već rečeno na početku ovog poglavlja svaki program (softver) predstavlja niz instrukcija koje se izvršavaju na procesoru računara. Pisanje programa se zove programiranje i sastoji se u pisanju instrukcija. Instrukcije koje se izvršvaju na procesoru računara su, kao što je to već opisano, definisane na mašinskom jeziku (u binarnoj formi). Očigledno je da je pisanje programa na mašinskom jeziku mukotrpno i nezahvalno. Prirodno rešenje problema je da korisnik (programer) program piše u jeziku koji je blizak čoveku a da se zatim tako napisan program prevede na mašinski jezik koji je razumljiv računaru. Tako su nastali programski jezici koji se koriste, kao što sam naziv ukazuje, za pisanje računarskih programa. Programske jezike čini sistem znakova i skup pravila za pravljenje odgovarajućih jezičkih konstrukcija korišćenjem tih znakova. Pisanje programa korišćenjem određenog programskog jezika se vrši pomoću odgovarajućih editora (radnog okruženja). Tako napisan program se naziva izvorni program, odnosno izvorni kod. Da bi se izvorni program izvršio na računaru neophodno je njegovo prevođenje na mašinski jezik. Prevođenje izvornog koda napisanog u određenom programskom jeziku na mašinski jezik se vrši primenom specijalnih programa koji se dele na kompajlere i interpretere.
Kompajleri su deo sistemskog softvera koji vrši prevođenje izvornog programa na mašinski jezik. Rezultat prevođenja je objektni kod koji se zatim povezuje (linkuje) u takozvani izvršni kod, odnosno izvršni program. Krajnji rezultat ovog procesa je fajl koji ima ekstenziju *.exe, koja ukazuje na to da je reč o izvršnom kodu. Pokretanjem ovog fajla praktično se pokreće napisani program prebacivanjem u radnu memoriju i izvršavanjem na procesoru računara. Dobijeni izvršni kod se može pokretati neograničen broj puta bez potrebe za ponovnim prevođenjem (kompajliranjem) i povezivanjem.
Drugi tip prevodilaca su interpreteri. Ovi programi ne vrše kompletno prevođenje izvornog programskog koda u izvršni, već prevode instrukciju po instrukciju. Nakon izvršenog prevođenja instrukcije interpreter je
Programski jezik C spada u grupu strukturnih programskih jezika opšte namene. Razvijen je u Belovim laboratorijama 1972. godine od strane Denisa Ričija (Dennis Ritchie). Kaže se da spada u grupu strukturnih jezika zato što poseduje koncept strukture, logičke celine koja obuhvata više različitih promenljivih i funkcija. Jezik C je jezik opšte namene, tj. nije usmeren na neki određeni problem. Zbog toga se u velikoj meri koristio kako za programiranje aplikativnog softvera tako i za programiranje sistemskog softvera. Tako je na primer operativni sistem UNIX gotovo u celosti napisan na programskom jeziku C. Iako su danas najviše u upotrebi objektno orijentisani programski jezici, većina softvera koji se još uvek koriste u različitim oblastima (operativni sistemi, naučni programi, itd) su napisani u programskom jeziku C.
Jezici četvrte generacije
Razvoj programskih jezika četvrte generacije se vezuje za razvoj sistema za upravljanje relacionim bazama podataka. Za ovu grupu jezika se kaže da su neproceduralni ili deklarativni jezici. To znači da programer ne mora prilikom pisanja programa da piše proceduru izvršavanja programa. Umesto toga programer korišćenjem naredbi koje su definisane konkretnim jezikom definiše šta program treba da izvrši. Određivanje procedure (postupka) kao i njeno izvršavanje se realizuje interno u okviru programa. Očigledno je da je ovakav način pisanja programa znatno jednostavniji nego što je slučaj primenom viših programskih jezika. Međutim, opisana jednostavnost ima svoju cenu koja se ogleda u smanjenoj fleksibilnost i mogućnostima programa. Zbog toga se programski jezici četvrte generacije uglavnom koriste za razvoj poslovnih aplikativnih softvera zasnovanih na bazama podataka. Treba reći da se u poslednje vreme praktikuje kombinovanje jezika četvrte generacije i viših programskih jezika ili objektno orijentisanih jezika. Najpoznatiji i najprimenjivaniji neproceduralni jezik je SQL (Structured Query Language) koji se korisi u sistemima za upravljanje relacionim bazama podataka.
Objektno orijentisani jezici
Objektno orijentisani jezici su nastali unapređivanjem koncepta strukture koji su posedovali pojedini viši programski jezici kao što su C i Pascal. Postojeće strukture podataka koje su predstavljale logičke grupe različitih promenljivih su dobile nove osobine koje su analogne sa nekim osobinama živog sveta. Zbog toga se takve strukture u objektno orijentisanim jezicima nazivaju klase. Jedna od ključnih osobina klasa je nasleđivanje i predstavlja mogućnost da klasa koja je definisana kao naslednik neke druge klase nasleđuje sve njene osobine (sve promenljive i sve funkcije koje poseduje klasa roditelj).
