Ang Dalawang Donya
Narrator: Habang isinasabong ni Kapitan Tiago ang kanyang lasak, si Donya Victorina naman ay namamasyal sa
kabayanan upang makita kung paano mamuhay ang mga Indio. Magara ang kanyang bihis upang pasikatan ang mga
probinsiyanong ito at ipakita kung gaano kababa ang kanilang pagkatao kumpara sa kanya. Nakahawak pa siya sa
kamay ng kanyang pilay na asawa habang naglalakad sa lansangan at pinagtitinginan ng humahangang mga
mamamayan. Nasa hulihan nila si Linares.
Donya Victorina: Napakapangit naman ng mga bahay ng mga Indio. Paano kaya nila nakakayanan ito? A, kailangang
maging Indio ka nga muna pala. Ang sasama rin ng kanilang mga ugali, napakayayabang! Nasalubong na tayo ay hindi
man lang nagpakita ng paggalang. Sige nga, pukpukin mo sa sumbrero! Turuan mo ng urbanidad!
Dr. de Espadaña: Paano kung pukpukin nila ako?
Donya Victorina: Hindi ka ba lalaki?
Dr. de Espadaña: Pe-pero pilay ako!
Narrator: Inis na si Donya Victorina. Baku-bako ang kalye at panay alikabok na ang laylayan ng kanyang damit. Isa pa,
ni hindi man lang nagpakita ng paghanga ang mga dalagang nakakasalubong nila. Sinigawan pa siya ng kutsero ng
karwaheng sinasakyan ni Sinang at ng pinsan nito upang siya ay hindi masagasaan.
Donya Victorina: Bastos! Isusumbong ko yan sa amo niya! Umuwi na nga tayo!
Narrator: Nagbatian sila ng tenyente ng magkasalubong sila ngunit ang tingin nito ay nang-iinsulto sa halip na
humahanga kaya lalo lamang nagalit ang Donya.
Donya Victorina: Tenyente lamang... hindi mo dapat yan kinakamayan. Labis pa ang pagpapakita mo ng paggalang
samantalang tinikwas lamang niya ang saklob niya.
Dr. de Espadaña: Pe-pero siya ang komandante!
Donya Victorina: E ano? Di naman tayo Indio!
Dr. de Espadaña: Sabagay.
Narrator: Ayaw nang makipagtalo ng doktor. Napatapat sila sa bahay ng tenyente kung saan nakadungaw si Donya
Consolacion. Nagkatitigan silang dalawa. Hindi kumukurap si Donya Victorina. Tiningnan naman siya ni Donya
Consolacion mula ulo hanggang paa at saka dumura. Dahil dito ay pagalit na lumapit si Donya Victorina sa bintana
subalit dumura lamang muli si Donya Consolacion.
Donya Consolacion: Bakit Donya? Anong nangyayari sa iyo?
Donya Victorina: Senyora, maaari mo bang ipaliwanag kung bakit ganyan kayo makatingin? Naiinggit ba kayo sa akin?
Donya Consolacion: Ako?! Naiinggit?! At sa iyo?! A, oo, naiinggit ako sa kulot nyo.
Dr. de Espadaña: Umalis na tayo. Bayaan mo na yan.
Donya Victorina: Hintay. Hayaan mo muna akong turuan ng leksyon ang walanghiyang babaeng ito. (TINULAK SI DR.
DE ESPADAÑA) Hoy! Kilalanin mo munang mabuti kung sino ang kausap ninyo. Hindi ako basta-basta lang! Sa amin
sa Maynila, kung tenyente lang ay hindi makapapasok. Naghihintay muna!
Donya Consolacion: Aba, ipagpaumanhin ninyo Senyora Punyeta! Siguro nga ay hindi nakapapasok ang mga tenyente
ngunit pwede ang mga pilantod na tulad niya. Hahaha! (MAGWAWALA SI DONYA VICTORINA)
Donya Victorina: Makinig ka! Ako’y mataas at marangal subalit mapagpakumbaba akong nakikipag-usap sa iyo. Gusto
mo bang labhan ang mga damit ko? Babayaran ko naman. Baka kasi di mo alam na alam kong dati kang labandera.
(MAGAGALIT SI CONSOLACION)
Donya Consolacion: At sa palagay mo kaya naman ay hindi namin alam kung ano ang lihim nyo? Bistado ka na!
Ipinagtapat na sa akin ng asawa ko! Senyora...iisa lamang ang lalaki sa buhay ko. Pero ikaw, ilan? Maraming lalaking
dahil sa gutom ay kinakain ang tira-tira ng lahat! Pwe! (SI DONYA VICTORINA AY MAGPAPAGPAG NG DAMIT,
IDADAKOT ANG KAMAO, AT ITITIIM ANG BAGANG)
Donya Victorina: Baboy! Bumaba ko rito at dudurugin ko yang bunganga mo! Hindi ba isang batalyong sundalo ang
gabi-gabi mong kasiping? Puta ka na bago ka pa man ipanganak!
Narrator: Nawala bigla si Donya Consolacion at maya-maya lang ay makikitang bumababa na mula sa hagdan dala ang
latigo ng alperes. Sinubukang pumagitna ni Don Tiburcio ngunit tuloy pa rin ang mga Donya. Kung hindi lamang
dumating ang alperes...
Alperes: Mga ginang, Don Tiburcio!
Donya Victorina: Turuan mo ang asawa mo! Magaganda ang ipasuot mo. Pangit na nga, pangit pa ang damit! Kung wala
kayong pera, pagnakawin mo ang mga sundalo mo!
1
