¡Descarga DERECHO ADMINISTRATIVO y más Apuntes en PDF de Derecho Administrativo solo en Docsity!
DEREITO ADMINISTRATIVO
1. INTRODUCCIÓN AO DEREITO
ADMINISTRATIVO
Dereito administrativo : Dereito que regula a organización, os medios e formas e o control das actividades que leva a cabo a Administración Pública. Ten carácter vicarial (persegue un interese xeral, non privado).
As características do Dereito administrativo son: Pertence ao Dereito público. É un Dereito especial: non se rexe polo Dereito común, senón que é regulado por unha lexislación especial e específica. Ten principios aplicativos propios: aínda que os de Dereito común son aplicables a todas as Administracións Públicas. É un Dereito de privilexios e prerrogativas: inclúe a potestade sancionadora. É un Dereito xeral: regula a actividade de todos os poderes públicos. É un Dereito composto por un amplo complexo normativo: inabarcable para un suposto “Código Administrativo”. Este complexo normativo caracterízase pola súa amplitude e complexidade e pola fugacidade e carácter cambiante das normas que o compoñen. As diferentes normas agrúpanse da seguinte maneira: · Normas organizativas: Lei 6/1997 sobre Organización y Funcionamento da Administración Xeral do Estado ou Lei 33/2003 sobre o Patrimonio das Administracións Públicas. · Normas de acción: encamiñadas á obtención dun determinado fin. · Normas de relación: que regulan as relacións entre os propios entes da Administración ou entre estes entes e os cidadáns, como a Lei 11/2007 sobre Acceso Electrónico aos Servizos Públicos.
Pero as normas fundamentais para o estudo e análise da Administración Pública e do procedemento administrativo son: Lei 30/1992 de Réxime Xurídico das Administracións Públicas e Procedemento Administrativo Común. Lei 29/1998 de Xurisdición Contencioso-Administrativa.
EVOLUCIÓN HISTÓRICA DO DEREITO ADMINISTRATIVO
Estado medieval · Incidencia da guerra na afirmación dos Estados nacionais.
· Todo o poder emana e reside no monarca. · O poder era unha estrutura de dominación, sen pretensións de incidir na conformación da sociedade. · Recoñécese un poder xenérico de ditado de normas e innovación do ordenamento xurídico en favor do monarca. · Aparecen as primeiras formas de resistencia frontes ás decisións inxustas do monarca e declaracións solemnes de dereitos en favor dos súbditos, que o monarca se compromete a respectar. · Xorden novos títulos de actuación e intervención: a noción de policía (“ordeno, mando e sanciono o incumprimento”) e fomento (incentivar). · O Estado comeza a interesarse pola marcha económica, intelectual e relixiosa da sociedade, e atoa a xustificación na busca dun maior benestar para os seus súbditos. · Aparece a burocracia profesional. · O crecemento ilimitado da actividade pública, o seu poder e a burocracia son a principal herdanza deste período. · O poder sobre o territorio concrétase nunha serie de facultades derivadas do Dereito da propiedade. · Aparecen regras tendentes á protección do patrimonio, como o principio de inalienabilidade dos bens públicos. · Carácter consuetudinario do Dereito e, en consecuencia, escaseza de normas xurídicas escritas.
Estado liberal · A Lei, e non o Rei, é a máis alta representación da vontade do Estado. · A división de poderes é fundamentalmente un instrumento da defensa da liberdade dos cidadáns. · Recoñecemento de dereitos innatos aos cidadáns, como a liberdade, a igualdade ou a propiedade. · Recoñecemento da potestade regulamentaria a favor do Goberno. · Creación dunha estrutura ministerial e de departamentos. Os ministros serán a base da Administración. Os novos ministerios organízanse internamente en unidades funcionais abstractas de acordo co principio de xerarquía. · Creación do Consello de Ministros e a figura do Presidente. · Creación dunha organización territorial ou periférica da Administración Central. · Estruturación da Administración Local en municipios e provincias. · Crecemento exponencial da Administración. · Aplicación da técnica da “personalidade xurídica” a diversas estruturas estatais. · A Administración cobra identidade propia, deixando de ser unha prolongación persoal do rei. Experimentou un crecemento exponencial e adquiriu un esquema organizativo complexo e sofisticado.
Administración territorial Unión Europea: relevante nos sectores que precisan de relacións e cooperación internacional (pesca) e naqueles nos que se busca unha harmonización (lácteo). Administración Xeral do Estado: dividida en Ministerios, que se organizan á súa vez de forma xerárquica; modelo que tratan de imitar o resto de organismos. Administración Autonómica: dividida en Consellerías. Administración local: dividida en provincias e municipios. No que se refire á organización das Administracións do Estado e das Comunidades Autónomas, comparten certas fórmulas: · Consellos de Goberno. · Departamentos dirixidos por un órgano unipersoal e divididos en Direccións Xerais. · Órganos administrativos sen personalidade xurídica.
Administración instrumental Entidades dotadas de personalidade xurídica que traballan ao servizo da Administración Pública, ben mediante a forma de organismos autónomos de xestión ou mediante empresas públicas.
Administración corporativa Son asociacións privadas con obxectivos propios, pero regulan certas funcións públicas: colexios profesionais, cámaras de comercio, federacións deportivas...
O Dereito administrativo tamén afecta a aqueles entes que, sen pertencer á Administración Pública, si teñen funcións de carácter administrativo.
As Administracións tamén posúen organismos periféricos en forma de xefaturas territoriais ou subdelegacións. Esta abundante pluralidade de Administracións tamén ten personalidade xurídica propia.
OS PRINCIPIOS DA ADMINISTRACIÓN PÚBLICA
A Constitución de 1978 define os principios e valores que determinarán o funcionamento e actuación da Administración Pública, por un lado porque o administrativo é o réxime xurídico do Poder Público e, por outro, porque as normas do Dereito administrativo son de carácter autoritario. O Dereito administrativo atopa na Constitución os seus pilares fundamentais: o modelo de Estado e a distribución territorial de competencias: Artículo 1 de la Constitución Española
- España se constituye en un Estado social y democrático de Derecho, que propugna como valores superiores de su ordenamiento jurídico la libertad, la justicia, la igualdad y el pluralismo político.
Artículo 2 de la Constitución Española
La Constitución se fundamenta en la indisoluble unidad de la Nación española, patria común e indivisible de todos los españoles, y reconoce y garantiza el derecho a la autonomía de las nacionalidades y regiones que la integran y la solidaridad entre todas ellas.
O Estado de Dereito é aquel no que rexe o principio de legalidade na Administración, así como as regras da división de poderes, da supremacía e reserva de Lei, da protección xurídica do cidadán e da responsabilidade do Estado por actos ilícitos.
Os principais principios reitores da actuación administrativa recóllense no: Artículo 9 de la Constitución Española
- Los ciudadanos y los poderes públicos están sujetos a la Constitución y al resto del ordenamiento jurídico.
- La Constitución garantiza el principio de legalidad, la jerarquía normativa, la publicidad de las normas, la irretroactividad de las disposiciones sancionadoras no favorables o restrictivas de derechos individuales, la seguridad jurídica, la responsabilidad y la interdicción de la arbitrariedad de los poderes públicos.
Artículo 103 de la Constitución Española
- La Administración Pública sirve con objetividad los intereses generales y actúa de acuerdo con los principios de eficacia, jerarquía, descentralización, desconcentración y coordinación, con sometimiento pleno a la ley y al Derecho.
Artículo 3 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- Las Administraciones Públicas sirven con objetividad los intereses generales y actúan de acuerdo con los principios de eficacia, jerarquía, descentralización, desconcentración y coordinación, con sometimiento pleno a la Constitución, a la Ley y al Derecho. Igualmente, deberán respetar en su actuación los principios de buena fe y de confianza legítima.
- Las Administraciones Públicas, en sus relaciones, se rigen por el principio de cooperación, y en su actuación por los criterios de eficiencia y servicio a los ciudadanos.
- Bajo la dirección del Gobierno de la Nación, de los órganos de gobierno de las Comunidades Autónomas y de los correspondientes de las Entidades que integran la Administración Local, la actuación de la Administración Pública respectiva se desarrolla para alcanzar los objetivos que establecen las leyes y el resto del ordenamiento jurídico.
- Cada una de las Administraciones Públicas actúa para el cumplimiento de sus fines con personalidad jurídica única.
- En sus relaciones con los ciudadanos las Administraciones públicas actúan de conformidad con los principios de transparencia y de participación.
Desta cláusula derívanse os seguintes principios reitores da actuación administrativa: Principio de legalidade : ao longo de todo o texto constitucional insístese na idea de que todos os poderes públicos deben quedar sometidos á lei e ao Dereito, quedando obrigados a obedecer, cumprir e aplicar as normas do ordenamento. Este principio implica: · O sometemento pleno da Administración ao Dereito, en todas as súas actividades e respecto de todas as normas xurídicas válidas e dos principios xerais do Dereito. · A vinculación á Lei en sentido formal, tanto na vertente positiva que implica a habilitación normativa previa para a actuación como na vertente negativa, que supón unha prohibición o límite á libre actuación. O caso máis destacado de necesidade de habilitación legal previa é a potestade sancionadora (actuacións de eficacia ablatoria ou limitadora de dereitos) ou aquelas actuacións nas que se requira o desembolso de fondos públicos. · Vinculación ás normas regulamentarias, que poden ser ditadas polo Goberno e a Administración e que se integran no ordenamento xurídico. Esta vinculación maniféstase nos seguintes principios:
A consideración de Estado social impón a todos os Poderes Públicos o deber de actuar positivamente sobre a sociedade, igualando as clases sociais na busca da mellora das condicións de vida de todos, actuando en ámbitos como: familia, traballo, seguridade social... Esta cláusula condiciona a produción de normas e a aplicación das mesmas, que están encamiñados á consecución da liberdade e igualdade efectivas: Principio de eficacia : determina a organización e actuación do conxunto da Administración Pública, así como a variedade de organismos que incorpora. Sen embargo, tamén implica que se lle atribúan os medios e potestades necesarios para o cumprimento dos obxectivos así como a asignación de fondos públicos, sempre atendendo tamén ao criterio de eficiencia. Principio sempre subordinado ao de legalidade, é un parámetro de valoración daquelas actividades suxeitas ao principio de vinculación negativa á lei así como as de carácter discrecional.
O carácter democrático do Estado implica necesariamente a participación cidadá na vida política, condición formulada como Dereito Fundamental nos dereitos de acceso a cargos públicos e de sufraxio activo e pasivo. Desta cláusula derívanse certas directivas organizativas que afectan á Administración: Carácter vicarial da Administración: subordinada ás instancias políticas que representan aos cidadáns, de onde se derivan as relacións externas co Goberno e o conxunto de relacións internas entre organismos xerárquicos. Subordinación da Administración ao Goberno: aínda que esta goza de autonomía organizativa e decisoria, sempre encamiñada aos fins oportunos establecidos polo Goberno.
Desta organización extráese: Principio de xerarquía : como criterio de organización interna inoperante entre administracións distintas e sempre referida a organismos, non a persoas. Implica a subordinación necesaria duns entes a outros, pois son creados para fins determinados, como instrumentos, con carácter consultivo...
Do pluralismo necesario para a consecución dun Estado democrático extráense tamén os seguintes principios: Principio de descentralización : referido ao ámbito territorial, sen referencia ao modelo territorial de Estado. Implica a actuación descentralizada por medio da cesión de competencias a órganos inferiores, o que implica, por un lado a cesión da participación nas competencias propias e, por outro, a transferencia ou delegación de competencias, que non a súa titularidade. Principio de desconcentración : que expresa a situación anterior de cesión de competencias, sempre dentro do mesmo ente público e con dirección descendente.
Principio de participación : tanto dos cidadáns como de organizacións, mediante técnicas como os trámites de información pública, o exercicio privado de funcións públicas... Non implica que deba ser implantado en todos os ámbitos da Administración pública.
Seguindo dentro da cláusula “democrática” extráense tamén unha serie de cláusulas funcionais, ademais de estruturais, que se reflexan en: Principio de obxectividade e imparcialidade : a obxectividade referida á actuación da Administración, como directriz de actuación: fidelidade aos fins establecidos na lei e ponderación dos intereses afectados. Mentres que a imparcialidade remite aos funcionarios públicos que deben absterse de actuar outorgando preferencias inxustificadas. A combinación destes criterios reflexase en: elección de funcionarios profesionais (igualdade, mérito, capacidade, vantaxes como a inmobilidade e limitación como as incompatibilidades), patróns da actuación administrativa (regulación do procedemento administrativo). Principio de publicidade : tratando de establecer técnicas de transparencia, avanzadas no caso de relacións directas, pero aínda escasas no referente á información en xeral. Queda limitado pola intimidade, o honor, a seguridade pública, a defensa nacional e a averiguación dos delitos.
Cando se define o Estado como autonómico, como manifestación territorial do pluralismo político, tamén se afecta así á organización da Administración Pública, como reflicten os seguintes principios, dous de natureza organizativa e o último de natureza funcional: Principio de autonomía : aínda que é un concepto non definido, implica a concesión da titularidade de certas competencias superiores aos entes territoriais: normativa, de autotutela, tributaria, expropiatoria e sancionadora... todos aqueles que a Constitución non reserva exclusivamente ao Estado. A pesares desta distinción, o certo é que a maioría das competencias son compartidas. Principio de unidade : como forma de garantir a autonomía por un lado e de limitala a un tempo: · Límite do interese xeral: cuxa custodia corresponde ao Estado, o que non exime a este de determinalo nin implica que o asunto deba remitirse ao ente superior. Tamén é un límite que completa as pautas de eficiencia, economía e coherencia. · Límite da igualdade: a autonomía supón diversos estatutos xurídicos para os cidadáns do mesmo Estado, diferenzas contrarrestadas polo principio de igualdade de trato (non pode haber contido diverso dunha norma segundo a autonomía do cidadán) e polo principio de homoxeneidade básica do réxime de dereitos e deberes fundamentais, que queda patente nas competencias exclusivas do Estado en materia de regulacións xurídicas, aprobación lexislativa en certas materias... · Límite da unidade de mercado: que non pode ser interpretado en sentido estrito, pois suporía a imposibilidade dos entes territoriais de lexislar en materia económica.
Normas xurídicas : enunciados prescriptivos que, nunha sociedade determinada, son utilizados como criterios para a resolución de conflitos, porque se lles recoñece forza vinculante para os suxeitos de Dereito, sendo a Administración Pública a que asegura este efecto vinculante. Integran o ordenamento xurídico.
As normas escritas son as emitidas formalmente e publicadas no correspondente Diario Oficial. Na actualidade, as normas escritas caracterízanse pola súa: · Complexidade: tanto técnica como derivada da complexa estrutura do Estado. · Hipertrofia: formes cambios normativos e inestabilidade no ordenamento polo progreso tecnolóxico e a complexidade da vida económica.
Como consecuencia disto a situación do Dereito administrativo caracterízase por: inestabilidade xurídica, crise da norma escrita, recuperación dos principios xurídicos, creatividade da función xudicial, simplificación normativa e concreción da norma a través de actos administrativos. Na produción normativa ten un papel protagonista o Poder executivo (Goberno), motivado polo dinamismo socioeconómico e a “lentitude” do Poder lexislativo. Esta tendencia apréciase no maior número de regulamentos e nas remisións da lei aos regulamentos:
MODELO CLÁSICO MODELO ACTUAL
Estatalidade: produción normativa en mans dos Poderes Públicos.
A lei outorga a potestade normativa a organismos privados (convenios colectivos) Xeneralidade e permanencia das normas Normas-medida como solución do caso concreto. Normas impostas aos cidadáns. Normas concertadas, para evitar conflitos eficacia e aceptación. , e mellorar a súa Imperatividade das normas. Imposicións de fins ou obxectivos, non conductas.
FONTES DO DEREITO ADMINISTRATIVO
Fontes escritas Son as normas: Constitución de 1978: norma fundamental e suprema que recolle os principios estruturais do ordenamento. Leis: normas emanadas dos parlamentos, xerais e supremas. Equipáranse a elas aquelas normas con “forza de lei” anque non as emitan os parlamentos. Decretos-leis: emanados polo Goberno en caso de extraordinaria e urxente necesidade. Decretos-lexislativos: para formar textos articulados (o Goberno concreta unha materia sobre a que hai leis previas) ou refundidos (tarefa de integración nun único texto de diversas disposicións). Tratados internacionais e as normas de Dereito comunitario.
Fontes non escritas
Son aquelas outras fontes que non son normas pero que tamén son recoñecidas como fontes de dereito: A costume ou precedente administrativo: só admitido con carácter subsidiario, supón a reiteración, por parte da Administración, na aplicación dun determinado criterio para supostos substancialmente idénticos. Non se regulan, son usos ou prácticas interpretativas que se deducen do comportamento da Administración. Neste caso, non ten orixe social e pode considerarse como tal un único comportamento. Non serve como fonte para a lexislación pero é importante polo seu carácter vinculante na defensa dunha situación xurídica ante unha situación con identidade subxectiva e obxectiva. O precedente é unha esixencia dos principios de interdición da arbitrariedade, de igualdade, de seguridade xurídica, da boa fe e da protección da confianza lexítima. A Administración unicamente poderá apartarse do precedente cando o precedente invocado sexa ilegal ou así o requira o interese público, sempre motivadamente. Os principios xerais do Dereito: que son a expresión dos valores materiais básicos e teñen funcións integradoras e interpretativas. Xurisprudencia: é a interpretación xudicial das normas no seo dun proceso. Ten carácter vinculante. Na práctica, a xurisprudencia, na súa labor interpretativa, crea normas: · Eficacia similar ás normas: citadas e recibidas polos tribunais. · Fixa o contido das normas pola súa aplicación e interpretación. · O principio de igualdade “parece esixir” un precedente xudicial.
Aínda que certos tribunais (Tribunal Constitucional) deciden sobre a validez das normas, non substitúen xamais ao órgano que posúe a potestade normativa.
A RELACIÓN ENTRE NORMAS
As normas son parte dun sistema normativo que debe estar cohesionado e ser coherente. Fronte aos conflitos entre normas, aplicaranse os seguintes principios: Principio de xerarquía normativa : consiste na atribución de distinto valor ás normas segundo o órgano ou o suxeito do que proveñan (criterio matizable). As normas de rango superior poden derogar ou modificar ás de ámbito inferior, que será nula se é contraria á norma de rango superior, onde destaca a Constitución (seguida das leis, superiores aos regulamentos). Cabe destacar que non hai tal relación entre as normas do Estado e as das Comunidades Autónomas Principio de competencia : as normas dun sistemas ou subsistema normativo non poden derogar ás de outro, aínda que sexan de rango superior (caso dos regulamentos do Congreso, das normas autonómicas...). Se isto ocorre, as normas ditadas son nulas de pleno Dereito. A Constitución concede e reparte as competencias, polo que vulnerar a competencia supón unha vulneración do texto constitucional.
O REGULAMENTO
Xorden a instancia do principio de eficacia ante a imposibilidade formal e material do poder lexislativo de lexislar sobre certas situacións cambiantes ou circunstancias técnicas.
É unha norma de rango inferior á lei, á que non pode contradicir e ditada polo Poder executivo (potestade normativa) nas súas variantes: Goberno, Goberno autonómico e municipios e provincias.
Cabe distinguir sobre os diferentes tipos de regulamentos segundo o seu emisor:
TIPO DE ADMINISTRACIÓN ÓRGANOS COMPETENTES
FORMA DA
DISPOSICIÓN
Administración do Estado
Consello de ministros · Real Decreto Presidente do Goberno Comisión delegadas do Goberno · Orde Ministros
Administración autonómica
Consello de Goberno · Decreto Presidente da Comunidade Autónoma · Orde Conselleiros
Entes locais Pleno da corporación municipal^ · Regulamentos · Ordenanzas
Tamén é necesario facer unha pequena distinción entre o regulamento (norma) e o acto administrativo (decisións administrativas nun caso concreto): REGULAMENTO ACTO
Contido
Norma integrada no ordenamento xurídico que innova e ten carácter permanente.
Non é norma, é a aplicación dunha norma para o caso concreto. Consúmese tralo seu cumprimento. Destinatario Xeral:^ destinatario indefinido.^ Concreto: o interesado ou un particular. Procedemento Regulamentación aplicada: LOFAGE.^ Lei de Réxime Xurídico das Administracións.
TIPOS DE REGULAMENTOS
Non existe unha clasificación homoxénea, senón que debemos atender a diferentes criterios:
Pola súa relación coa lei : segundo aparezan lexitimados ou non pola lei: Regulamentos executivos ou normativos: desenvolven o establecido na lei por mandato desta. Esixe un ditame preceptivo do Consello de Estado ou órgano consultivo equivalente no caso das autonomías. Regulamentos independentes ou organizativos: autorizados explícita ou implicitamente pola lei, operan sobre ámbitos distintos aos regulados pola lei, xeralmente en ámbitos puramente organizativos.
O seu rango é inferior á lei, polo que a súa aprobación sen seguir o ditado das leis supón a nulidade de pleno Dereito. É a norma máis abundante do ordenamento.
A súa eficacia normativa caracterízase por: · Nulidade das resolución administrativas que vulneren o establecido no regulamento.
Quen pode derogar un regulamento non pode deixar de aplicalo, sexa cal sexa a autoridade infractora e a autoridade dimanante, en virtude dos principios de igualdade e legalidade.
REGLAMENTOS ILEGAIS
A Lei de Réxime Xurídico das Administracións Públicas e do Procedemento Administrativo Común (LRXAP-PAC) establece: Artículo 62.2 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- También serán nulas de pleno derecho las disposiciones administrativas que vulneren la Constitución, las leyes u otras disposiciones administrativas de rango superior, las que regulen materias reservadas a la Ley, y las que establezcan la retroactividad de disposiciones sancionadoras no favorables o restrictivas de derechos individuales.
As vías de impugnación contra os regulamentos son: Revisión de oficio: levado a cabo pola propia Administración e previo ditame favorable do Consello de Estado: Artículo 102 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- Asimismo, en cualquier momento, las Administraciones públicas de oficio, y previo dictamen favorable del Consejo de Estado u órgano consultivo equivalente de la Comunidad Autónoma si lo hubiere, podrán declarar la nulidad de las disposiciones administrativas en los supuestos previstos en el artículo 62.2.
Recursos: nas súas dúas formas: · Recurso directo: nos dous meses seguintes á publicación do regulamento no Diario Oficial correspondente. · Recurso indirecto: contra un acto de aplicación dun regulamento en vigor, cando se considera a nulidade do acto por selo o regulamento no que se basea. O órgano xudicial, no momento de decidir sobre a nulidade do acto, decidirá tamén sobre a legalidade do regulamento con efecto xeral erga omnes. Senón se considera competente remitirá un auto sobre a “cuestión de ilegalidade”. A xurisdición constitucional: facultade do Tribunal Constitucional para o control de regulamentos determinando se contradí á Constitución cando afecte ao réxime de distribución de competencias entre o Estado e as Comunidades Autónomas.
- POTESTADES ADMINISTRATIVAS
deben ser recollidas nesta norma habilitante, polo que estes aspectos poden ser examinados con independencia do carácter discrecional da decisión administrativa: Desviacións de poder: cando se alteren os fins establecidos na potestade, dando lugar á anulabilidade dos actos administrativos. Ante a carga probatoria do demandante e a dificultade de acreditar a mesma, admítese a proba por presunción. Fiscalización dos feitos determinantes: pois a realidade non pode ser alterada pola Administración, de xeito que si é susceptible de control xurisdicional. Deberá existir unha lóxica entre a solución e o suposto de feito, senón estarase a infrinxir o principio de interdición da arbitrariedade dos poderes públicos. Control dos principios xerais do Dereito: derivada da suxeición da Administración ao Dereito, máis en concreto: · Principio de interdición da arbitrariedade dos poderes públicos: para cuxa valoración é necesaria a motivación (racionada e suficiente), o que permite non só un exame formal, senón material dos criterios empregados para a decisión. · Principio de proporcionalidade: polo que a actuación administrativa debe ser: útil (sen limitación de dereitos maior da necesaria), necesaria (cando o fin non poida ser alcanzado por medios menos restritivos) e proporcionada (ponderación adecuada dos bens e intereses en xogo). · Principio de protección da confianza lexítima: indica que prevalece a seguridade xurídica, de forma que, ante actuacións do particular motivado obxectivamente por unha correspondencia administrativa ao respecto, esta non poida apartarse despois da súa intención. · Principio de igualdade.
- ORGANIZACIÓN ADMINISTRATIVA
Dentro do Dereito administrativo, cabe distinguir entre os suxeitos activos do poder ou gobernantes e os suxeitos pasivos do poder ou administrados. A actuación administrativa é desenrolada por órganos, con independencia das persoas físicas que os compoñen.
PERSOAS XURÍDICO-PÚBLICAS
A personificación dos órganos públicos é unha técnica que se demostrou de gran utilidade, pois permitiu a consideración de verdadeiras relacións xurídicas entre Administración e administrados coas garantías xurídicas que iso implica e porque permitiu tamén estruturar a organización administrativa co sistema territorial que coñecemos hoxe.
Son varias as formas de clasificar ás persoas xurídico-públicas: Entes públicos e privados Unha clasificación clásica, hoxe desvirtuada pola existencia de elementos de Dereito público e privado en case todas as persoas xurídicas. Podémolo apreciar no seguinte cadro: FORMA DE CONSTITUCIÓN RÉXIME XURÍDICO
Persoas xurídicas privadas
Forma privada Dereito privado (sociedade^ anónima) Forma pública Dereito público (colexios profesionais, cámaras de comercio...)
Persoas xurídico- públicas
Forma pública
Dereito administrativo (municipios, autonomías, organismos autónomos...) Dereito privado (contratos) Forma privada Dereito mercantís propiedade da Administración)^ privado^ (sociedades^ anónimas
Destaca o réxime xurídico aplicable, que case nunca é único. Polo tanto, o relevante non é clasificación en xeral do ente, senón do réxime xurídico que aplica en cada relación xurídica.
Entes territoriais e non territoriais Diferenciación que xorde da consideración do territorio como un elemento estrutural, consideración hoxe discutida porque só determina o espazo físico de exercicio de competencias dos entes. Sen embargo, si é útil para a distinción dos entes políticos primarios (Estado, autonomías, municipios) e dos entes instrumentais.
ENTES PÚBLICOS EN ESPAÑA
A principal clasificación é a que distingue entre entes territoriais (políticos primarios) e entes instrumentais; dependentes dos anteriores.
Os entes políticos primarios son os que se corresponden coa división territorial: Estado, Comunidades Autónomas e municipios, cuxa Administración actúa cunha única personalidade xurídica (os municipios e provincias teñen personalidade xurídica).
No referido aos entes instrumentais, son creados polos entes territoriais como froito da descentralización administrativa para o cumprimento de diversas funcións. Hainos de carácter corporativo (organizacións asociativas de entes públicos como as mancomunidades de municipios) e institucional (entes de xestión, sociedades ou fundacións públicas): ORGANIZACIÓN BASE PERSOAL FINS MEDIOS Entes políticos primarios
Fórmulas democrático- representativas.
A actividade afecta á totalidade das persoas dun territorio.
Principio de xeneralidade: expansión dos fins.
Titulares das potestades públicas superiores.
Entes instrumentais
Fórmulas burocráticas de xestión (integración de representantes colectivos).
A actividade diríxese: · Colectivo sectorial · Sen destinatarios: entes ao servizo dunha Administración matriz · Totalidade da poboación sobre un tema concreto
Principio de especialidade: constituídos para unha función concreta.
Só excepcionalmente, por delegación ou previsión legal.
Os entes públicos son persoas xurídicas coa correspondentes capacidade xurídica. A dos entes territoriais ven determinada polo principio de xeneralidade, que implica que as súas competencias só atopan límite no ordenamento, mentres que a capacidade xurídica dos
Como o órgano é parte integrante do Estado, os seus actos enténdense realizados directamente polo Estado, podendo ser unha imputación total (actos formais) ou parcial (implica a obriga de indemnizar).
Deben concorrer tres condicións para que se poida imputar: Desenrolo da actividade no exercicio das funcións propias do ente público; non a actividade persoal do funcionario. Falta manifesta de competencia e priva ao acto da recognoscibilidade externa. Adecuada investidura do funcionario ou servidor público que actúa, anque tamén é válida a aparencia suficiente que comprometa a boa fe de terceiros.
TIPOS DE ÓRGANOS
Órganos unipersoais y colexiados Os órganos unipersoais son aqueles formados por unha soa persoa física, mentres que os órganos colexiados son aqueles formados por varias persoas que interveñen conxuntamente na formación da vontade xeral do órgano.
Cabe destacar, que os órganos colexiados comúns (de goberno do Estado e das Comunidades Autónomas e entes locais) quedan fóra aplicación común da Lei de Réxime Xurídico das Administracións Públicas. O funcionamento dos órganos colexiados é: Artículo 22 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- El régimen jurídico de los órganos colegiados se ajustará a las normas contenidas en el presente Capítulo, sin perjuicio de las peculiaridades organizativas de las Administraciones Públicas en que se integran.
- Los órganos colegiados de las distintas Administraciones Públicas en que participen organizaciones representativas de intereses sociales, así como aquellos compuestos por representaciones de distintas Administraciones Públicas, cuenten o no con participación de organizaciones representativas de intereses sociales podrán establecer o completar sus propias normas de funcionamiento. Los órganos colegiados a que se refiere este apartado quedarán integrados en la Administración Pública que corresponda, aunque sin participar en la estructura jerárquica de ésta, salvo que así lo establezcan sus normas de creación, se desprenda de sus funciones o de la propia naturaleza del órgano colegiado.
Artículo 23 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- En cada órgano colegiado corresponde al Presidente: a) Ostentar la representación del órgano. b) Acordar la convocatoria de las sesiones ordinarias y extraordinarias y la fijación del orden del día, teniendo en cuenta, en su caso, las peticiones de los demás miembros formuladas con la suficiente antelación. c) Presidir las sesiones, moderar el desarrollo de los debates y suspenderlos por causas justificadas. d) Dirimir con su voto los empates, a efectos de adoptar acuerdos, excepto si se trata de los órganos colegiados a que se refiere el número 2 del artículo 22, en que el voto será dirimente si así lo establecen sus propias normas. e) Asegurar el cumplimiento de las leyes. f) Visar las actas y certificaciones de los acuerdos del órgano. g) Ejercer cuantas otras funciones sean inherentes a su condición de Presidente del órgano.
- En casos de vacante, ausencia, enfermedad, u otra causa legal, el Presidente será sustituido por el Vicepresidente que corresponda, y en su defecto, por el miembro del órgano colegiado de mayor jerarquía, antigüedad y edad, por este orden, de entre sus componentes. Esta norma no será de aplicación a los órganos colegiados previstos en el número 2 del artículo 22 en que el régimen de sustitución del Presidente debe estar específicamente regulado en cada caso, o establecido expresamente por acuerdo del Pleno del órgano colegiado.
Artículo 24 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- En cada órgano colegiado corresponde a sus miembros:
a) Recibir, con una antelación mínima de cuarenta y ocho horas, la convocatoria conteniendo el orden del día de las reuniones. La información sobre los temas que figuren en el orden del día estará a disposición de los miembros en igual plazo. b) Participar en los debates de las sesiones. c) Ejercer su derecho al voto y formular su voto particular, así como expresar el sentido de su voto y los motivos que lo justifican. No podrán abstenerse en las votaciones quienes por su cualidad de autoridades o personal al servicio de las Administraciones Públicas, tengan la condición de miembros de órganos colegiados. d) Formular ruegos y preguntas. e) Obtener la información precisa para cumplir las funciones asignadas. f) Cuantas otras funciones sean inherentes a su condición.
- Los miembros de un órgano colegiado no podrán atribuirse las funciones de representación reconocidas a éste, salvo que expresamente se les hayan otorgado por una norma o por acuerdo válidamente adoptado, para cada caso concreto, por el propio órgano.
- En caso de ausencia o de enfermedad y, en general, cuando concurra alguna causa justificada, los miembros titulares del órgano colegiado serán sustituidos por sus suplentes, si los hubiera. Cuando se trate de órganos colegiados a los que se refiere el número 2 del artículo 22, las organizaciones representativas de intereses sociales podrán sustituir a sus miembros titulares por otros, acreditándolo ante la Secretaría del órgano colegiado, con respecto a las reservas y limitaciones que establezcan sus normas de organización.
Artículo 25 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- Los órganos colegiados tendrán un Secretario que podrá ser un miembro del propio órgano o una persona al servicio de la Administración Pública correspondiente.
- La designación y el cese, así como la sustitución temporal del Secretario en supuestos de vacante, ausencia o enfermedad se realizarán según lo dispuesto en las normas específicas de cada órgano y, en su defecto, por acuerdo del mismo.
- Corresponde al Secretario del órgano colegiado: a) Asistir a las reuniones con voz pero sin voto si es un funcionario, y con voz y voto si la Secretaría del órgano la ostenta un miembro del mismo. b) Efectuar la convocatoria de las sesiones del órgano por orden de su Presidente, así como las citaciones a los miembros del mismo. c) Recibir los actos de comunicación de los miembros con el órgano y, por tanto, las notificaciones, peticiones de datos, rectificaciones o cualquiera otra clase de escritos de los que deba tener conocimiento. d) Preparar el despacho de los asuntos, redactar y autorizar las actas de las sesiones. e) Expedir certificaciones de las consultas, dictámenes y acuerdos aprobados. f) Cuantas otras funciones sean inherentes a su condición de Secretario.
Artículo 26 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- Para la válida constitución del órgano, a efectos de la celebración de sesiones, deliberaciones y toma de acuerdos, se requerirá la presencia del Presidente y Secretario o en su caso, de quienes le sustituyan, y la de la mitad al menos, de sus miembros, salvo lo dispuesto en el punto 2 de este artículo. Cuando se trate de los órganos colegiados a que se refiere el número 2 del artículo 22, el Presidente podrá considerar válidamente constituido el órgano, a efectos de celebración de sesión, si están presentes los representantes de las Administraciones Públicas y de las organizaciones representativas de intereses sociales miembros del órgano a los que se haya atribuido la condición de portavoces.
- Los órganos colegiados podrán establecer el régimen propio de convocatorias, si éste no está previsto por sus normas de funcionamiento. Tal régimen podrá prever una segunda convocatoria y especificar para ésta el número de miembros necesarios para constituir válidamente el órgano.
- No podrá ser objeto de deliberación o acuerdo ningún asunto que no figure incluido en el orden del día, salvo que estén presentes todos los miembros del órgano colegiado y sea declarada la urgencia del asunto por el voto favorable de la mayoría.
- Los acuerdos serán adoptados por mayoría de votos.
- Quienes acrediten la titularidad de un interés legítimo podrán dirigirse al Secretario de un órgano colegiado para que les sea expedida certificación de sus acuerdos.
Artículo 27 de la Ley de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas
- De cada sesión que celebre el órgano colegiado se levantará acta por el Secretario, que especificará necesariamente los asistentes, el orden del día de la reunión, las circunstancias del lugar y tiempo en que se ha celebrado, los puntos principales de las deliberaciones, así como el contenido de los acuerdos adoptados.
- En el acta figurará, a solicitud de los respectivos miembros del órgano, el voto contrario al acuerdo adoptado, su abstención y los motivos que la justifiquen o el sentido de su voto favorable. Asimismo, cualquier miembro tiene derecho a solicitar la transcripción íntegra de su intervención o propuesta, siempre que aporte en el acto, o en el plazo que señale el Presidente, el texto que se corresponda fielmente con su intervención, haciéndose así constar en el acta o uniéndose copia a la misma.
- Los miembros que discrepen del acuerdo mayoritario podrán formular voto particular por escrito en el plazo de cuarenta y ocho horas, que se incorporará al texto aprobado.
