1. O ESTUDO DA VARIACIÓN LINGÜÍSTICA
VARIACIÓN
Natalie Schilling, 2014 → chama a atención sobre a variabilidade da linguaxe humana: entre 5.000 e 8.000
linguas con algunha subvariedade. Ademais, as linguas varían co tempo, porque se usan e están vivas.
A variación é “o estado habitual da lingua”, “unha característica intrínseca da linguaxe”, “unha evidencia
coma a verdade matemática”, “un feito consubstancial ás linguas”, “sistemática e inherente ás linguas
naturais”, “un fenómeno dinámico que emana do uso dun sistema vivo e cambiante”, “un trazo inherente ás
linguas naturais motivado por factores internos e externos”.
John Edwards, 2013 → a variación é a única constante lingüística. A visión histórica e contemporánea das
linguas e culturas en contacto pode revelar que o cambio se produce de xeito non aleatorio.
M. Etxebarria, 2013 → O silencio debeuse á concepción de que a variación lingüística era asistemática á
natureza das linguas.
Trask, 2000 → Antes, os lingüistas observaban a lingua como homoxénea e invariable, o cambio era unha
modificación abrupta. A partir dos anos 60, comezaron a recoñecer que a variación é o estado natural das
linguas. A variación móstrase altamente estruturada e a escolla de variantes está determinada socialmente.
VARIACIÓN → situación, nunha comunidade lingüística, que supón a existencia de varias unidades
lingüísticas para expresar unha determinada función (fonema, significado, función gramatical, ...). Prodúcese
entre unidades que teñen o mesmo significado ou función e se empregan nos mesmos contextos. Pode ser:
Variación interlingüística → urdu, francés, nepalí, pastún, ... → diferenzas entre as diversas linguas.
Variación intralingüística → variedades histórica, xeográfica, social, individual, ... → diferenzas no
interior dunha mesma lingua. Distinguimos entre variación individual e variación na comunidade.
Pode darse en tódolos niveis do sistema lingüístico → fonética, prosodia, morfoloxía, sintaxe, léxico,
semántica, pragmática, ... Supón a alternancia ou competencia de formas diferentes (sons, palabras,
morfemas, construcións, ...). P. ex.: ti/tu, desgraciado/desgraciao.
VARIABLE
Característica ou unidade lingüística que mostra variación → pronome tónico de 2ª p (variantes: ti e tu). A
súa descrición debe adaptarse ó nivel de análise do sistema que se pretende estudar → fonética (vogal
tónica do substantivo sol), morfosintáctica (formación do plural das palabras agudas rematadas en -n), léxica
e semántica (denominación para a acción de apertar algo cos dentes).
VARIANTE
Cada unha das realizacións dunha variable. Ti e tu como variantes da variable: pronome tónico de 2ªp.
VARIEDADE
D. Crystal, 2008 → sistema de expresión lingüística gobernado no seu uso por diferentes factores (rexionais,
sociais, ocupacionais, ...).
Forma dunha lingua diferenciada doutras por unha serie de variantes que acostuman estar determinadas
por factores que poden ser de distinto tipo (social, xeográfico, económico, racial, ...). Ten un significado máis
xeral que dialecto. Por exemplo, nunha zona din este/esta, nós, muito, irmán, ...; algunhas zonas comparten
características, mentres que noutras decántanse por outras.
Pódese entender como sinónimo de lingua (estritamente, dende o punto de vista lingüístico, non hai linguas
temos variedades, como as variedades románicas) ou como sinónimo de forma dunha lingua.
