¡Descarga Galego Administrativo y más Apuntes en PDF de Análisis de Políticas Públicas solo en Docsity!
TEMA III
3.1.1. A preescrita A preescrita é un proceso que precisa de tres pasos para iniciar o proceso comunicativo con corrección. Estes tres pasos son básicos para que os textos administrativos sexan accesibles ao público en xeral.
1. Análise da situación comunicativa Os dous puntos máis importantes nun proceso comunicativo son:
- O propósito comunicativo do texto: para que un texto administrativo sexa adecuado, ten que acomodarse á intención coa que se escribe. A intención inflúe no ton e no rexistro. Cómpre pensar na diferenza de vocábulos que se empregan para eloxiar a alguén, para reclamar e pedir explicacións, para pedir un traballo...
- O tipo de destinatarios/as ou receptores/as ao que vai ir dirixido o escrito: o destinatario/a é un dos factores que máis condicionan o texto. 2. Busca de información A documentación é o proceso mediante o cal se reúne información sobre un tema para elaborar un escrito. Consiste na busca e selección de fontes, na lectura e resume de documentos e remata na organización das ideas e temas en apartados e subapartados que faciliten o momento da redacción. Cómpre reparar nalgúns consellos sobre o proceso de documentación:
- Tomar nota con precisión dos datos dos orixinais consultados: autoría, ano, lugar... Deste xeito evítase volver localizar textos xa consultados.
- Separar, por exemplo mediante fichas, a información. Despois de buscar a información hai que xerala. Existen diferentes recursos de utilidade para buscar e xerar ideas , neste caso centrarémonos en dous deles. a) Mapas ou ideogramas Os mapas ou ideogramas son unha forma visual de representar o noso pensamento. Consiste en debuxar nun papel as asociacións mentais das palabras e ideas que se nos ocorren na mente.
Escóllese unha palabra nuclear sobre o tema que se ten que escribir e apúntase no centro da folla, nun círculo. A continuación anótanse todas as palabras que se asocien con ela, poñéndoas tamén en círculo e uníndoas mediante unha liña á palabra con que se relaciona máis estreitamente. O papel transfórmase nun esquema da mente e é un bo material para comezar a redacción. b) O remuíño de ideas O remuíño de ideas consiste en apuntar nun papel todo o que se che ocorra. Para que a técnica sexa efectiva convén non pararse a pensar se as ideas son importantes ou non, iso xa se fará nunha segunda etapa. Cómpre apuntalo todo sen preocuparnos pola pertinencia do que se escribe, pola presentación nin pola caligrafía. Tamén sobre o tema do fútbol, este podería ser un exemplo de remuíño de ideas.
3. Organización da información Unha vez reunidas e seleccionadas as ideas sobre as que vai xirar o escrito é recomendable organizar a información. Para iso existen diferentes formas ou técnicas: a) O resumo Para elaborar algúns tipos de escritos, o mellor é partir dun resumo breve, de xeito que se saiba exactamente que se quere expresar. Se somos capaces de resumir en poucas palabras o que se quere expoñer é que se temos claro o contido do texto. A partir do resumo poderase elaborar despois un escrito máis longo sabendo que puntos son os fundamentais e cara a onde cómpre encamiñar as ideas. b) O esquema Nalgúns temas ou tipos de escritos o máis axeitado é comezar cun esquema. Os esquemas poden ser de chaves, diagramas, sangrados ou liñas. Un dos sistemas máis completos de ordenar información é a numeración decimal, que se utiliza sobre todo nos textos técnicos. O esquema presenta as ideas seguindo unha orde ou unha xerarquía. A orde das ideas no esquema repetirase no texto (agás se se decide introducir cambios no proceso da redacción). O uso dos niveis xerárquicos garante a posterior organización das ideas en función da súa importancia.
COMPLEMENTOS. Por outra parte, as oracións subordinadas adoitan ir despois das principais. Cando se altera a orde lóxica é porque se quere destacar algún elemento: Xa sabía que non foras a clase /Que non foras a clase xa o sabía. Neste exemplo, o verbo e complementos anteceden ao suxeito para facer fincapé no feito de faltar á escola; de todos os xeitos non é recomendable abusar deste recurso xa que recarga o texto. Os adxectivos e os complementos do nome adoitan seguir ao nome complementado. A anteposición resalta o adxectivo, pero fai perder obxectividade informativa.
2. As propiedades textuais Todos os textos, de maneira inherente, conteñen as seguintes propiedades textuais: adecuación, coherencia, cohesión e gramaticalidade. a) A adecuación Esta propiedade textual refírese á adecuación do texto á situación comunicativa. Todas as linguas contan con varios rexistros para utilizar en diferentes situacións comunicativas: rexistro culto, vulgar, coloquial, técnico, etc. Os factores que determinan a escolla entre os posibles estilos son os que seguen:
- A intención comunicativa : é a finalidade que buscamos coa produción dos nosos escritos: informar, persuadir, deleitar, ordenar... Os textos poden ser máis ou menos obxectivos, segundo a intención comunicativa que lle imprimamos ao texto.
- A canle ou soporte : é o medio usado para transmitir a información. Dependendo de se o texto vai ser pronunciado oralmente ou lido, ou dependendo de se vai ser publicado nun xornal ou nunha enciclopedia, as escollas lingüísticas variarán considerablemente.
- O enfoque do tema : é o tratamento que lle queremos dar á información que transmitimos: xeral, específico, técnico, divulgativo...
- O destinatario/a : as escollas lingüísticas dependerán das características do destinatario e do grao de familiaridade que teñamos con el. Un conto infantil estará escrito nun estilo ben diferente a un texto para persoas adultas; unha carta para unha amizade será diferente a unha carta dirixida a un cliente dunha empresa.
b) A coherencia A coherencia fai referencia á selección e organización da información. Segundo sexa o propósito comunicativo, o tipo de texto que escribamos e o grao de familiaridade co destinatario/a, así será a información dada.
- O propósito comunicativo. O tipo de información e a súa presentación debe ser coherente co propósito comunicativo das mensaxes. Un texto literario terá un estilo, unha lingua e unha presentación moi diferentes a un anuncio publicado nun xornal.
- O tipo de texto : cada tipo de texto ten unha estrutura máis ou menos fixada que se debe respectar. Unha carta conta cun encabezamento, cun desenvolvemento e cunha despedida; unha instancia consta dos apartados expón e solicita , etc.
- O grao de familiaridade : o noso texto debe ser coherente coas características dos destinatarios/as aos que vai destinado. Outros aspectos relacionados coa coherencia:
- Cantidade de información : a información debe estar debidamente seleccionada de acordo coa situación comunicativa concreta. Débense seleccionar só os datos pertinentes, sen ser excesivos nin redundantes, en orde de mellorar a comprensión do texto.
- Calidade de información : un texto terá calidade se é claro e facilmente comprensible. As ideas deben expoñerse de xeito diáfano e sinxelo para que o destinatario poida entendelas con facilidade.
- Organización da información : os textos deben estar debidamente organizados e estruturados. As ideas non se deben expoñer unha tras outra sen ningún tipo de orde e organización xerárquica. A organización da información favorece a lectura e a interpretación do texto. Regras de coherencia textual :
- Regra da repetición : todo texto conta con diversas repeticións ao longo do seu desenvolvemento que serven para manter a coherencia entre as ideas. As repeticións realízanse a través de sinónimos, pronomes, determinantes ou da repetición das mesmas palabras.
- Regra da progresión : o avance do texto debe acompañarse de información nova.
- Regra da non-contradición : a información nova non debe contradicir a dada anteriormente.
- Regra da relación : a realidade ou a información que transmita o texto debe ser congruente coa realidade coñecida polos interlocutores.
Para distinguir: por un lado , polo outro , por unha parte , pola outra , agora ben , non obstante , en cambio , pola contra , etc. Para continuar sobre o mesmo punto: ademais , despois , a continuación , deseguido , xa que logo , así mesmo , así pois , daquela , etc. Para facer fincapé: é dicir , noutras palabras , ou sexa , isto é , como xa se dixo , etc. Para detallar: por exemplo , en particular , así , a saber , etc. Para resumir: en resumo , resumindo , en poucas palabras , de xeito breve , etc. Para acabar: en conclusión , para concluír , para finalizar , en definitiva , etc. Para indicar tempo: antes , ao mesmo tempo , asemade , despois , a continuación , acto seguido , daquela , no mesmo momento , etc. Para indicar espazo: arriba/abaixo , dereita / esquerda , dentro / fóra , enriba / debaixo , etc.
- E hai os que estruturan as ideas : afectan a fragmentos máis breves de texto (relacións dentro da oración, relacións entre oracións...) e conectan as ideas entre si na oración. Estes son os máis importantes: Para indicar causa: porque , xa que , visto que , a causa de , con motivo de , pois , tendo en conta que , por culpa de , daquela , etc. Para indicar consecuencia: en consecuencia, por conseguinte, así que, polo tanto, pois, etc. Para indicar condición: en caso de/que, a condición de/que, sempre que, en caso de (que), se, etc. Para indicar finalidade: para (que), co fin de (que), coa finalidade de, etc. Para indicar oposición: en cambio, agora ben, pola contra, de todos os xeitos, etc. Para indicar obxección: aínda que , malia que , con todo , etc. Entoación: Segundo a entoación empregada polo emisor, na lingua oral, o receptor capta o sentido da mensaxe: dúbida, interrogación, admiración, desexo... mentres que na lingua escrita a entoación se reflicte cos signos de puntuación. Puntuación: Nos textos escritos os signos de puntuación son fundamentais para comprender correctamente a mensaxe, tanto os que indican a entoación do texto, como os que separan as partes en que este se divide (o punto e final indica o remate do texto; o punto e á parte separa os parágrafos; o punto e seguido separa as oracións; as comas separan oracións, frases ou sintagmas). A presenza ou ausencia dos signos de puntuación pode cambiar notablemente o contido dun texto. d) Gramaticalidade É a propiedade que se encarga de describir o código e o uso que os falantes fan del, tenta fixar unhas normasque regulan o emprego da lingua na variante estándar.O texto debe presentar un uso adecuado da lingua nos diversos ámbitos:
Ortografía. Cómpre utilizar de forma correcta as letras b/v, s/x, n/ñ, c/cc, ct/t, pn, gn, mn..., os signos de puntuación, os acentos gráficos, as maiúsculas... Morfosintaxe. Hai que empregar como mellor corresponda as seguintes palabras: substantivos, pronomes, verbos, preposicións, conxuncións, adverbios..., así como as oracións e frases en que se integran (regras de concordancia entre suxeito e verbo, entre o verbo e os complementos, a xustaposición, a coordinación e a subordinación...). Léxico. O vocabulario debe ser adecuado, variado e preciso, evitando as repeticións e as imprecisións. Pragmática. Cómpre saber empregar a lingua para acadar un propósito comunicativo determinado. Cando escribimos mensaxes e queremos expresar algún contido, cómpre atérmonos non só ao significado das palabras tomadas individualmente, senón á relación que establecemos entre estas para construír frases e oracións. Canto mellor construída estea a armadura sintáctica dun texto, máis información lles estaremos proporcionando aos nosos lectores potenciais e máis fácil lles resultará comprender ese texto 3.1.3. A postescrita A postescrita é a fase da revisión e da presentación do escrito. Unha vez que se redactou un primeiro borrador cómpre realizar correccións e melloras na prosa, tanto dende o punto de vista formal como de organización e de sentido. O máis frecuente é facer unha revisión ortográfica e gramatical, non obstante é moi importante revisar o contido, de xeito que se poidan puír ambigüidades sintácticas, rupturas na progresión temática que afectan ao sentido global, contradicións na organización das ideas, etc. Controlar a orde dos elementos Na oración, as palabras poden disporse de moitos modos, pero cómpre ter coidado coa disposición das palabras porque dependendo da súa colocación os textos poden ser máis ou menos de ler. Perante unha secuencia de complementos é preciso controlar a posición dos modificadores. O modificador debe ir inmediatamente detrás do elemento modificado, calquera outra posición podo provocar ambigüidades: Ambiguo Claro O xefe solicitou as chaves ao vixilante do automóbil. O xefe solicitou as chaves do automóbil ao vixilante. Evitar pasivas Os enunciados en forma activa son máis directos e máis fáciles de comprender cós que empregan a forma pasiva. Sempre que sexa
- ¿A forma de empezar é a axeitada?
- ¿O final é acertado? c) A última fase da revisión consiste en volver redactar o texto ata solucionar todos os posibles erros. Na postescrita é tamén o momento de coidar a presentación e que todos os elementos tipográficos (o formato, as marxes, os tipos de letras, o encabezamento, os epígrafes) estean correctamente tratados, mais isto será tratato no seguinte tema.
3.1. Análise da situación de comunicación: propiedades
textuais, procesos de composición, organización das ideas e
revisión
A composición de textos escritos (tamén dos administrativos) é un proceso complexo dividido en diversas fases con cadansúas técnicas específicas. As tres fases principais para a realización dun escrito son a preescrita , a escrita ou construción do texto e a postescrita ou revisión. Na primeira fase cómpre analizar a situación comunicativa (a quen vai dirixido o escrito e o obxectivo da comunicación), reunir información e organizala mediante, resumos, esquemas ou mapas conceptuais antes de desenvolver o texto. A segunda fase céntrase na redacción, a construción lingüística e a cohesión dos elementos textuais. Por último, a terceira fase é a de revisión, relectura para corrixir os posibles erros, organización e presentación final. A preescrita, xa que logo, céntrase na planificación ; a escrita na textualización e a postescrita na revisión. FASES NO PROCESO DE COMPOSICIÓN DE TEXTOS PREESCRITA ESCRITA POSTESCRITA Análise da situación comunicativa Recollida de información Organización da información Redacción do texto Construción lingüística Cohesión dos elementos textuais Revisión Relectura para corrixir os posibles erros Presentación final
3.2. Criterios xerais de redacción na linguaxe administrativa
Para que a redacción sexa lexible e correcta hai que seguir unha serie de consellos:
1. Redactar de forma clara, simple, precisa e ordenada. Débense eliminar os elementos superfluos e manter unha estrutura funcional e lóxica que responda a suxeito + verbo + complemento directo + complemento indirecto + outros complementos. Elaborar oracións breves e ordenadas. 2. Buscar un deseño funcional e claro do documento, asignándolles unha estrutura axeitada aos distintos parágrafos. Racionalizar a tipografía: maiúsculas, cursiva, negra, itálica... 3. Os textos deben interpretarse facilmente e a información que nos afecta non debe figurar no pé da páxina, en letra pequena nin entre paréntese. Sé constante na revisión do exposto. Utiliza estruturas propias da lingua e desbota as fórmulas alleas. 4. Os datos relevantes ocupan as posicións destacadas do escrito, xeralmente, ao comezo, que son as que primeiro percibe o ollo. Elimina as redundancias e os incisos inútiles. 5. Modular o grao de formalidade en función dos destinatarios do escrito ou do tipo de documento; o tratamento máis xeral é o de vostede. Os tratamentos protocolarios só se usan en situacións solemnes ou cando unha persoa exerza como cargo. Situaranse no pé ou na cabeceira do documento. Escoller unha linguaxe axeitada para o/a lector/a e para o tema. 6. Evitar a ambigüidade. Cando haxa que utilizar termos especializados, débense concretar exactamente para que non caiban dúbidas no seu significado. Tentar que a quen vaia destinado comprenda o texto na primeira lectura. ¡Vólveo ler! Cando se hai que deter moito porque non se deduce o contido implica que a escrita non é clara. A prosa hai que captala á primeira. 7. Utilizar os verbos en voz activa porque a pasiva é máis complexa. 8. Empregar o presente de indicativo para expresar as accións en presente; para indicar a obrigatoriedade, ben se utilizarán perífrases verbais ou futuros de mandato. 9. Evitar as oracións impersoais xa que é máis preciso expresar o suxeito de cada acción. Se o suxeito da acción asina o documento, as referencias verbais han de figurar en primeira persoa (singular ou plural, segundo o caso). 10. Eliminar o sexismo na expresión, a discriminación nos tratamentos e no ton do texto. 11. Erradicar a utilización de formas arcaizantes e termos estranxeiros innecesarios. En todo caso, atender á corrección gramatical (concordancia, non
