¡Descarga Lingüística 1 TEMA 2 y más Apuntes en PDF de Lingüística solo en Docsity!
Lingüística 1
TEMA 2
2.1. Introducción. Cognición, información e comunicación.
2.1.1. Varias caracterizacións das linguas (tema 1)
- Cualificamos as linguas de sistemas de signos.
- Códigos. Conxunto de sinais, cada un dos cales se asocia cun determinado feito de experiencia que nós, previamente, convertemos nunha realidade mental. Aprehensión.
- (^) Instrumentos de comunicación.
- Medios de interacción entre os humanos.
2.1.2. A función comunicativa
Segundo ESCANDELL a función comunicativa:
- Comunicar non equivale necesariamente a utilizar un sistema de signos.
- A comunicación non sempre consiste en transmitir información.
- A interacción con outros pode levarse a cabo mediante medios non – lingüísticos.
- Hai operacións mentais que precisan do linguaxe para desenvolverse, pero que non implican actividade comunicativa.
- Conclusión: linguaxe e comunicación son 2 realidades que amosan un amplo número de interseccións, non poden ser equivalentes.
2.1.3. As linguas son medios de representar e exteriorizar a nosa visión do mundo
Mundo (exterior ou interior) → Aprehensión → Categorización → Codificación a través da linguaxe
Son moitos os que pensan que no salto de aprehensión a categorización a linguaxe xoga un papel moi importante. A linguaxe é un elemento que nos serve para clasificar o noso mundo interior/exterior.
2.1.4. A arbitrariedade radical (relación signo – realidade extralingüística)
Galego Castelán Portugués Francés Latín Branco Blanco Branco Blanc Albus – mate
Candidus - brillante Negro Negro Preto Noir Ater – mate
Niger - brillante
As linguas funcionan como sistemas que clasifican esa realidade. Unha vez aprehendida a realidade do mundo exterior a través dos nosos sentidos.
As linguas son medios de representación da realidade que participan dunha maneira activa na produción do coñecemento. As linguas como códigos que serven para manifestar ao exterior a nosa representación mental desa realidade.
Algúns dos tipos de código (1) que podemos descubrir tanto no mundo animal como sobre todo no ámbito da comunicación humana:
- Segundo a non existencia/existencia de intencionalidade:
▲ Os constituídos por indicios (non intencionada)
- Transmiten información de maneira non intencional
- Nubes, febre, fume, estados de excitación fisiolóxica, trazos paralingüísticos...
- Moitos son sinais únicos que, propiamente, nin sequera poden cualificarse como códigos.
▲ Os constituídos por signos/iconas
- (^) Transmiten información de maneira intencional.
- Exclusivos do reino animal.
- Para este tipo de información débese restrinxir o termo “comunicación”.
→ Sistemas de comunicación animal e linguaxe humana: diferenzas
Sistemas de comunicación animal Linguaxe humana
- Carácter indivisible ou moi escasamente analizable das mensaxes Mensaxes lingüísticas dobremente articuladas
- Carácter maioritariamente hereditario Base biolóxica da linguaxe como facultade, pero carácter cultural das súas manifestacións históricas
- Carácter invariable. Non é igual en todas as especies. Os que viven en diferentes lugares xeográficos existe variación.
Diversidade inter- e intraidiomática
- Posibilidades de expresión moi limitadas Omnipotencia expresiva da linguaxe humana
Tipos de código (2):
- Segundo grao de complexidade
▲ (^) Códigos simples
- Constituídos por un número reducido de sinais.
- Sinais inanalizables (=non articulados).
- Non admiten cominacións de sinais.
ESQUEMA
Canle vocal – auditiva: ofrécenos a vantaxe de deixar liberadas outras partes do corpo para poder realizar outras funcións ao mesmo tempo que falamos.
Percepción direccional: habitualmente a recepción adoita estar orientada con respecto a fonte de onde procede. Capacidade de saber fisicamente de onde vén o son.
Carácter discreto: maniféstase en primeiro lugar nos significantes dos signos, onde as unidades que os constitúen se diferencian unhas de outras de un conxunto de trazos fónicos. Esta característica da discreción formúlana moitos lingüistas no campo dos significados. Hai correntes lingüísticas actuais que sostén a hipótese de que entre as unidades que constitúen os signos non existen limites discretos.
Semanticicidade: calquera sistema de comunicación que establece un vínculo entre (...)
Arbitrariedade:
Reflexividade: capacidade metalingüística que teñen as linguas humanas para referirse a elas mesmas.
Dualidade: presentación que fai ESCANDELL fai unha distinción contraria das articulacións do que a fai MARTINET.
Produtividade: dicimos que a linguaxe humana é eminentemente creativa porque mediante unha serie de unidade finitas e de regras de combinación desas unidades infinitas podemos crear infinitas mensaxes. Somos capaces de interpretar infinitas mensaxes que escoitamos por primeira vez. O noso coñecemento lingüístico permítenos utilizar de maneira indefinida patróns xerais para a construción de signos.
Hai outras características que forman parte da produtividade pero que non están no esquema:
- Composicionalidade: signos constituídos por signos máis pequenos, que teñen un significado que contribúe ao significado global.
- Eficiencia: todas a linguas contan con unidades cuxa referencia (entidade extralingüística á que remiten)) pode variar en función das infinitas características que realizan esas unidades. Deícticos (pr.persoais, demostrativos, indefinidos, unha parte dos adverbios- pronominais),así unidades como eu ou ti dende o punto de vista semántico teñen o valor de emisor ou receptor lingüístico.
- Recorrencia: utilización dos mesmos patróns da organización das unidades lingüísticas en distintos compoñentes das linguas. Así por exemplo, tanto no compoñente fonolóxico como na morfoloxía ou no léxico atopamos o tipo de organización que corresponde as oposicións privativas (un dos dous membros pode asumir dous valores distintos: neno/ nena).
- Recursividade: a posibilidade de que unha unidade lingüística conteña no mesmo nivel unidades lingüística iguais ou máis complexas.
Intercambiabilidade: o que Hockett chamou retroalimentación total. O feito de q como falantes temos a capacidade de percibir continuamente o que dicimos. Actuamos ao mesmo tempo como emisores e como receptores.
- Interacción e comunicación (1)
- Como nos comunicamos? Abonda co código (concibido como emparellamento de sinais con significados) para unha comunicación efectiva?
- O modelo clásico: nun determinado contexto , un emisor transmite unha mensaxe a un ou máis receptor(es) a través dunha determinada canle , utilizando un código que ambos coñecen.
- Insuficiencias deste modelo:
- Atribúe unha importancia excesiva ao código.
- Non ten en conta as relacións entre os interlocutores.
- Tampouco ten en contra a situación comunicativa (agás cando se producen interferencias na canle).
- Interacción e comunicación (2)
- Na comunicación lingüística, o código é unha condición necesaria, pero non suficiente, para que teña lugar unha comunicación éxitosa.
- Na produción e interpretación das mensaxes verbais tamén están implicados
- Interacción e comunicación (6)
- Os exemplos anteriores demostran que a comprensión dunha mensaxe require algo máis que o coñecemento das regras gramaticais da lingua utilizada para producila e o dominio do seu léxico.
- A interpretación non consiste só en descodificar correctamente o contido da mensaxe, senón tamén en completalo adecuadamente coa axuda da información contextual(...)
- Interacción e comunicación (7)
- Ademais, a selección e combinación de sinais que levamos a cabo cando construímos unha mensaxe adoita estar determinada por factores como: - O obxectivo da mensaxe = propósito que persigue o emisor co seu enunciado. - O tema abordado nela - A distancia social con respecto ao interlocutor = relación entre os interlocutores tal e como se concibe de acordo con patróns sociais vixentes en cada cultura. - O medio (lingua oral vs. lingua escrita)
- Competencia comunicativa (1)
- (^) Concepto introducido polo lingüista Dell Hymes en 1968 no marco da súa Etnografía da comunicación para dar conta do conxunto de saberes que cómpre posuír para “comunicar por medios lingüísticos de maneira axeitada”
- (...)
- Competencia comunicativa (2)
- A caracterización que ofrece o texto anterior indícanos claramente que a COMPETENCIA COMUNICATIVA comprendre máis saberes e habilidades que os incluídos no concepto de LINGUA (Ferdinand de Saussure) ou no de COMPETENCIA LINGÜÍSTICA (Noam Chomsky), que veñen corresponder fundamentalmente ao coñecemento do código.
- A COMPETENCIA COMUNICATIVA está constituída polos seguintes cinco saberes:
- (^) (...)
- COMPETENCIA LINGÜÍSTICA (=coñecemento do código): coñecemento das regras fonético
- fonolóxicas e gramaticais e mais do vocabulario dunha ou máis variedades dun idioma que nos capacitan para producir e comprender enunciados dotados de significado.
- COMPETENCIA SOCIOLINGÜÍSTICA : habilidade para producir e interpretar os enunciados co sentido axeitado á situación en que se producen. Na determinación do significado que posúe un enunciado nunha determinada situación(=sentido) interveñen non só os significados establecidos no código, senón tamén as intencións comunicativas dos interlocutores (=forza ilocutiva), as súas relacións socias e afectivas, as súas características persoais e mais condicións externas como o escenario, o tema e o tipo de texto.
COMPETENCIA TEXTUAL = coñecemento dos diferentes tipos de textos para poder crealos e interpretalos de forma coherente. XÉNEROS DISCURSIVOS ( dos que en cada sociedade se poden atopar centos de tipos).
COMPETENCIA TÁCTICA = dominio das estratexias que permiten compensar as interrupcións na conversa debidas a unha competencia lingüística insuficiente ou as interrupcións no fluxo da comunicación xeradas por outros factores. A súa adquisición resulta especialmente importante cando se aprende unha lingua distinta á materna.
COMPETENCIA SOCIOCULTURAL = o uso dunha lingua repousa sobre un entramado referencial que está parcialmente determinado polo contexto sociocultural en que a usan os seus falantes nativos. Polo tanto, o uso axeitado dunha lingua require coñecer o seu contexto sociocultural: formas de vida, modalidades de relación entre as persoas, formas de diversión, humor, institucións características desa sociedade, etc.
