LECCIÓN 5
O DEREITO E OUTRAS ORDES NORMATIVAS
Na sociedade coexisten diferentes conxuntos de normas que se propoñen regular a conduta da
sociedade: xurídicas, morais, relixiosas… Falaremos de normas sociais.
Estas normatividades historicamente estaban indiferenciadas. Había normas sociais ditadas polo
gobernante e pensábase que estas proviñan da divindade.
Na Grecia clásica, s. IV a.C, empeza a manifestarse un certo criterio de distinción entre orde
normativos: orde natural (phýsis) e orde social (nómos). Había un principio de distinción. En
torno a esa mesma época había un principio de distinción entre a orde xurídica (ius) e a moral e
relixiosa (fas). Aínda así, non eran unha diferenciación clara.
A partir da Idade Media xa se distingue o Dereito da moral. Interesa demarcar o Dereito, definir
esas fronteiras, no sentido conceptual para entender Que é o Dereito? e tamén para coñecelo.
Historicamente había unha indiferenciación do Dereito e da moral. Na Idade Media facíase unha
diferenciación entre o mundo do Estado e o mundo da Igrexa, era unha distinción conceptual
entre as normas romanas que estaban controladas polo Estado e as normas do individuo que
estaban controladas pola Igrexa. A teoloxía subordinaba o Dereito á moral. Era unha distinción
conceptual en certo modo, pero non unha distinción real.
É na idade Moderna cando ten lugar esa distinción propiamente dita. Desvinculase o Dereito da
relixión e danse argumentos para distinguir o Dereito da moral:
• Tomasio ofrece argumentos para distinguir o Dereito da moral:
É un dos pioneiros nesta distinción. Aporta varios argumentos.
• Kant: heteronomía e exterioridade do Dereito.
Tamén recolle esa idea de coacción e exterioridade do Dereito da que falaba Tomasio
pero incorporando uns argumentos máis elaborados. O argumento de Kant é a distinción
entre a autonomía da moral e a heteronomía do Dereito. A moral é un orde autónomo,
somos nós os individuos os que a través da nosa moral percibimos racionalmente as leis
morais, é unha norma ditada para un mesmo. En cambio o Dereito é heterónomo, é
externo, é ditado por unha fonte externa, non é creación nosa, vén de outros. O Dereito
busca que a nosa acción sexa conforme coas súas normas. A moral non se pode cumprir
só por conformidade ten que ser porque nós queremos, por sentido do deber.
A idea de separación conceptual entre Dereito e moral xa se recolle no positivismo do s. XIX.
POSIBLES CRITERIOS DE DISTINCIÓN
(Diapositiva)
A TESE DA SEPARACIÓN
• O positivismo xurídico separa Dereito e moral.
• Bentham fala de Dereito que é/Dereito que debe ser.
• Kelsen desenvolve tamén esa separación. Kelsen é positivista, despreza o
Dereito natural. Ve o Dereito con dous rangos que permiten diferencialo da
moral: a coacción das normas xurídicas e o procedemento de creación, a forma
de facelas, a orixe.
• Hart: Plantea tres ideas:
a) que é importante separar conceptualmente o Dereito da moral, está dicindo
que dende o punto de vista teórico é máis práctico ter un concepto de Dereito
que estea separado da moral porque senón sería imposible definir certos
dereitos como o nazi.
