¡Descarga Teoría y ejemplos de Euskera y más Apuntes en PDF de Euskera solo en Docsity!
ESAMOLDEAK
➢ frankotan gertatu → askotan egon ➢ hautsak harrotu → aztoramendua eragin ➢ misoginia gordina → emakumeenganako ezinikusi gogorra ➢ erruz jaso → asko jaso ➢ horren karietara → hori dela eta ➢ prezatu izan → estimatu izan ➢ talaiatik beheitituta → goitik jaitsita ➢ lanbro artea → zailtasuna ➢ erroak ebaki → oinarriak moztu
BERRIDAZKETAK Nahiz eta… Itxura batean figura atsegina eta lasaia ematen duen arren (mendekoa, kontzesioa), plazaratu dituen iritzi ugarik hautsak harrotu izan dituzte (nagusia). ➢ Nahiz eta itxura batean figura atsegina eta lasaia eman, plazaratu dituen iritzi ugarik hautsak harrotu dituzte.
…baitzen Antzinako Erromako ofizial beltz bat agertzen zelako (menpekoa, kausa) piztu zen hasierako polemika (nagusia). ➢ Hasierako polemika piztu zen Antzinako Erromako ofizial beltz bat agertzen baitzen.
…-gatik… Gaiok funtsean gaur egungo ikusmoldetik landuta dauden arren (menpekoa, kontzesioa), arrazoibide guztiak tradizio klasikoko adibide eta erreferentziatan bermatzen dira (nagusia). ➢ Gaiok funtsean gaur egungo ikusmoldetik landuta egona gatik , arrazoibide guztiak tradizio klasikoko adibide eta erreferentziatan bermatzen dira.
…ba… Iraganeko kontuak aipatuta ere (menpekoa, kontzesioa), begi bat behintzat gaur egungo munduan izaten du beti (nagusia). ➢ Iraganeko kontuak aipatzen baditu ere, begi bat behintzat gaur egungo munduan izaten du beti.
…du eta Dibulgazioa duintzen du Beardek (nagusia), bete-betean asmatzen baitu jendeari jakintzagaiak hurbiltzen (menpekoa, kausa). ➢ Dibulgazioa duintzen du Beardek, jendeari jakintzagaiak hurbiltzen bete-betean asmatzen du eta.
…-lako Erabaki iraultzailea izan zen (nagusia) errotik ebaki baitzuen gobernatuen eta gobernatzaileen arteko aldea (menpekoa, kausa). ➢ Erabaki iraultzailea izan zen errotik ebaki zue lako gobernatuen eta gobernatzaileen arteko aldea.
LITERATURA BALIABIDEAK
Metafora → Turismoaren erupzio etengabean. → Paradisuaren tenplua. Konparazioa → Maindire leun baten gisako itsaso zabala. → Pastel koloreko etxeak, pentagrama batean notak bezala. Paralelismoa → Horma zuriak, ate eta leiho koloretsuak, kale estuak → Hiriaren babesleku, eternitatearen agertoki, handitasunaren iparrorratz Aliterazioa → Harro, harrizko eta harrigarri → Larre lehorretatik Antitesia → Lur erre beltzean etxe zuriegiak kaka-pilan → Mundu berriak irekitzen dizkigutelako eta, batez ere, mundu zaharrak puskatzen Pertsonifikazioa → Itsaso leuna zelatan → Errezeloz begiratzen genien (irlei), mesfidantzaz. Hiperbolea → Berez harrigarriak diren harkaitz tontor inposibleetan eraikitako monasterioetara → Irakurri genuen guk eta beste hamar mila bat turistak; eta gehitu behar zaizkio... hogei mila bat greziar. Errepikapena → Eder-eder-ederra → Itsasoari eta itsasoa gurutzatzen zuten itsasontziei begira
ATZIZKIAK -ar -tsu -garri) adjetibo bihurtua (-ar -tsu -garri) -ar → atenastar, alpetar, greziar, joniar, bizantziar, veneziar, turkiar, alemaniar, egiptoar... -tsu → koloretsu, menditsu, malkartsu, izartsu, eguzkitsu… -garri → harrigarri, ikaragarri, miresgarri, beldurgarri, erakusgarri…
izen bihurtuta (-kin -tasun -aldi) -kin → hondakin, eraikin, etekin, bihurkin... -tasun → garbizaletasun, handitasun, edertasun, lasaitasun, isiltasun, goibeltasun, iluntasun... -aldi → egonaldi, geldialdi, etenaldi, irakurraldi…
ADITZAK Subjetua zein den (nor-nork), aditz mota eta aditz denbora aldatu iraganera edo orainaldia. ★ Adibidea → Greziak zuri-urdin bat ekartzen zigun gogora. Subjetua: Greziak (NORK) / Aditz mota: nor-nori-nork / Aditz denbora: digu
➢ Lau gizon armatuei otoi egin zien, “hil nazazue lehenik”, ez zuelako umeak hiltzen ikusi nahi.
GRAMATIKA
(zenbakiak) ➢ Lourdes Iriondo Donostian jaio zen, 1937ko martxoaren 27an. ➢ Lehen aldiz kantatzen ikusi zuen eguna, 1965eko maiatzak 8, igandea zen. ➢ Ez Dok Amairu lehen aldiz jendaurrean agertu zen eguna 1966ko martxoaren 7a izan zen. ➢ Lourdes eta Xabier Tolosan ezkondu ziren, 1968ko urriaren 11n. ➢ Lourdes Iriondo Urnietan hil zen, 2005ean, abenduak 27 zituenean.
LEXIKOA (familia) ᛫ Arreba → Hermana ᛫ Anaia → Hermano ᛫ Lehengusua → Primo ᛫ Lehengusina → Prima ᛫ Lehengusu-lehengusina → Primos ᛫ Ama → Madre ᛫ Aita → Padre ᛫ Gurasoak → Padres ᛫ Osaba → Tío ᛫ Izeba → Tía ᛫ Osaba-izeba → Tíos ᛫ Aitona → Abuelo ᛫ Amama → Abuela ᛫ Aitona-amona → Abuelos ᛫ Birraitona → Bisabuelo ᛫ Birramona → Bisabuela ᛫ Birraitonak-amonak → Bisabuelos ᛫ Neba-arrebak → Hermanos ᛫ Bikiak → Gemelos ᛫ Neba → Hermano de hermana
᛫ Ahizpa-bikia → Hermana gemela ᛫ Semeak → Hijos ᛫ Alabak → Hijas ᛫ Seme-alabak → Hijos ᛫ Ilobak → Sobrino ᛫ Senarra → Marido ᛫ Koinatu → Cuñado ᛫ Koinatua → Cuñada ᛫ Koinatu-koinatua → Cuñados ᛫ Aitaginarreba → Suegro ᛫ Amaginarreba → Suegra ᛫ Aita-amaginarreba → Suegros ᛫ Emaztea → Esposa ᛫ Suhia → Yerno ᛫ Senar-emazteak → Esposos ᛫ Erraina → Nuera ᛫ Bilobiak → Nieto ᛫ Birbilobak → Bisnietos ᛫ Guraskidea → Consuegra
ESAMOLDEAK Behinola izan zuen itzala itzalpean geratu da → Garai batean izan zuen garrantzia ahaztuta gelditu da. ᛫ Ardoak itzala egin dio. → Mozkortu egin da. ᛫ Eguzkia eta itzala bezalakoak dira. → Oso bestelakoak dira. ᛫ Gauaren itzalek baino gehiago ez dute iraun. → Oso laburrak izan dira. ᛫ Ez zion irribarre baten itzala ere egin. → Ez zion ezer adierazi. ᛫ Itzal handia sartu zaio. → Beldurtu egin da. ᛫ Gurasoei itzal handia zor zaie. → Errespetua izan behar zaie. ᛫ Itzalaren gabe gelditu da. → Ezer gabe gelditu da. ᛫ Zure lagunak ez dira itzalik gabekoak. → Akatsak dituzte.
LEXIKOA
➢ asko → ainitz ➢ berandu → berant ➢ esan → erran ➢ ostadar → ortzadar ➢ otu → uztartu ➢ aztura → usadio ➢ kristau → giristino ➢ ezer ez → deus
LEXIKOA
- ilbeltza → enero - izotzil (izotza)
- zezeil → febrero - katail (katua)
- marti → marzo - epail (epai: moztu, kimatu)
- jorrail → abril - (jorrai: aitzurtu (cavar, trabajar)), opail (oparien hila)
- orril, loreil, ostoil, ostaro (orriak, loreak, hostoak)
- garagarril, bagil (garagarra, bage: galbahea)
- uztail, garil, garagarril (uzta, garoa, garagarra)
- agorril (agor, lehor), dagenil (dagoen hila), garil (garia)
- buruil (uztaren amaiera garaia, buruan, azkenean), garoil, agorril
- urril (urri: gutxi, eskasia) bildil (bildu)
- hazil (hazi + hil: ereiteko garaia), zemendi (zemen = semen = hazi), gorotzil (gorotz)
- lotazil (lotara doan hazia?), neguil (negua)
ESAMOLDEAK ➢ aurpegi beltza → haserre ➢ sekulan jantzi beltz baten jabe ez egin → pobrea izan ➢ otso beltza harrapatu → mozkortu ➢ oilo zuriak arrautza beltza egin artean → betiko ➢ ana beltz egin → lan asko egin ➢ esker beltzeko → esker gabeko ➢ bibote beltzak ukan → ausarta izan ➢ beltzak esan → egia mingarriak esan ➢ beharrean eta beltzean → premiak beharturik ➢ bazter beltzak ukan → ondorio txarrak izan
