GALLIA: TERRITORIO E POPOLI
(De bello gallico, Libro I, Capitolo I)
Cesare
TESTO
Gallia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum
lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus inter se differunt. Gallos ab
Aquitanis Garumna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae,
propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores
saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis,
qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt. Qua de causa Helvetii quoque reliquos
Gallos virtute praecedunt, quod fere cotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus
eos prohibent aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eorum una pars, quam Gallos obtinere dictum
est, initium capit a flumine Rhodano, contineturGarumna flumine, Oceano, finibus Belgarum, attingit etiam
ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum, vergit ad septentriones. Belgae ab extremis Galliae finibus
oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis Rheni, spectant in septentrionem et orientem solem.
Aquitania a Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceani quae est ad Hispaniam pertinet;
spectat inter occasum solis et septentriones.
ITALIA
Vita in Italia serena est. Terra f ecunda amoeniique est: uvarum, olivarum, spicarumque magnam copiam
incolis praebet («offre») et multas odoriitas herbas vaccis atque capellis. Italiae cand'idae orae longae et
amoenae sunt, limpzda aqua, aurae semper (avv.) benignae. Italiae incolae praesertim (avv.) agricolae
nautaeque sunt, sed («ma») sunt etiam («anche») qui ( «quelli che», nom.) mercàturam exercent
(«esercitano») atque ·multam pecun'iam comparant («guadagnano»). In Italia sunt etiam poetae qui
( «che», nom.) patriam celebrant («celebrano»).
Un imperatore con molte qualita’
Titus Flavius Vespasianus)rimum (avv.) in Germania, postea in Britannia oh magnam au-daciam suam ~ìn·
bello emtnet. Paucis copiis Britannos profligat atque eorum ( «loro», cioè dei Britanni) oppida et etiam
insulam Vectam occupat. Post ( «dopo», + ace.) asperum be lum Britannicum, contra ( «contro», + ace.)
seditiosam Iudaeam pugnat et eam ( «la», ace.) sedat. Tandem Rom!etriumphum opimum reportat:
numerosi sunt captivi et multum auru"t!) populo Romano T;iona .. Titus splendidum amphiteatrum
Flavium aedificat, aerarium longis bellis exhaustum ( «prosciugato», ace.) bene administrat, multos
variosque Asiae populos sub : 8 ( «sotto» + ace.) Romae imperium ducit. Itaque certe est vir strenuus et
magnanimus.
ORFEO ED EURIDICE
Orpheus poeta lyrae sono beluas mollit, etiam saxa commovet. Orpheus vita beata agit, sed olim eius
sponsa Eurydica, venusta nimpha, a vipera inter herbam occulta mordetur et vitam amittit. Tum Orpheus,
valde maestus, nuptam ad vivos reducere optat et ad inferos descendit. Ad Proserpinae, Inferorum reginae,
solium accedit et suaviter canit: mortuorum umbrae undique accurrunt, horrida monstra tacent,
damnatorum supplicia cessant. Tandem Orpheus etiam Proserpinae animum commovet et Inferorum
regina poetae votum exaudit:
