Nacionalizam predavanja, Rezime od Srpska književnost

Preuzmite Nacionalizam predavanja i više Rezime u PDF od Srpska književnost samo na Docsity!

Nacionalizam

Sociologija, Pravni Fakultet

Prof. dr Dusko Sekulić

Perspektive “nacionalizma ”

• (^) Nacionalizam kao ideologija
• (^) Nacionalizam kao identitet (nacionalni identitet)
• (^) Nacionalizam kao socijalni pokret Ideologija- populacija koja sebe vidi kao različitu od drugih u kulturi, povijesti, institucijama ili principima treba vladati sama sobom u političkom sistemu koji izražava i štiti te posebne karakteristike. Nacija - je grupa ljudi koja sebe vidi kao različite od drugih i koja na temelju toga ima aspiracije za autonomijom ili/i samostalnošću

Nacionalistička ideologija se zasniva na tri ključne tvrdnje:

1. Postoji nacija sa jasnim “granicama’ prema drugima, posebnim prepoznatljivim karakteristikama jezik, vjera,običaji, povijest. Iz toga proizlazi da je nacionalnost “prirodni” fenomen. Mi “posjedujemo” našu nacionalnost na isti način kao što imamo spol, krvnu grupu ili visinu.
2. Interesi i vrijednosti nacije su primarniji u odnosu na sve druge interese i vrijednosti (pojedinca, klase, religije, roda)
3. Nacija mora imati političku nezavisnost

Dimenzije nacionalizma:

1. Dimenzija filozofske antropologije čovjek ima nacionalnost na isti način kao što ima oči, nos i uši i nacionalnost je ključni dio ličnosti. Nacija nije historijska tvorevina podložna historijskim mijenama nego historijska “konstanta” 2. Historijsko-mitološka dimenzija. Povijest se vidi kao stalna borba za oslobodjenje. Tu borbu vodi nacija koja ima konstantne karakteristike i opseg. 3. Psihološka dimenzija ljudi žele biti zajedno sa ljudima iste nacionalnosti, i prije svege žele da im oni koji vladaju budu iste nacionalnosti. 4. Evaluativna dimenzija – svi ovi zahtjevi su dobri, opravdani, vrijedni.

Historijski oblici identiteta i lojalnosti Historijski oblici lojalnosti: prema mjestu, klanu, plemenu, itd -Obaveze prema gospodaru i vlasniku zemlje, dinastiji -Primarne lojalnosti prema religiji, Bogu ili Bogu-kralju, imperatoru, civilizaciji. -Biti Rimljanin značilo je pripadati inkluzivnoj imperiji sa nedefiniranim granicama. Rim nije bio nacija - bio je grad i imperija. -Biti Kinez značilo je pripadati univerzalnoj civilizaciji – samo barbari su bili s onu stranu civilizacije

-Biti europljanin u srednjem vijeku značilo je prvenstveno biti kršćanin, sa pravima i obavezama prema plemiću (vlasniku zemlje) koji je bio u večoj ili manjoj ovisnosti o kralju koji svoje pravo izvodi iz “božjeg prava”. -Feudalizam je sistem hijerarhijske zavisnosti koji se ne obazire na etničko-lingvističku pripadnost. Sukobi: križarski ratovi, dinastički ratovi, ratovi medju gradovima- nema nacionalnih ratova. -Nacija je moderni fenomen: Francuska je postojala kao kraljevina i imperija ali ne kao nacija – nacija se uspostalja u XIX st. -Rusija je imperija bazirana u ekspanziji Moskve na račun tatara ruska nacija nastaje u 18st.

Prva faza stvaranja modernih nacionalnih drzava -Država (kraljevske kuće) stvaraju nacionalnu svijest, svijest pripadanja naciji na etnički heterogenom postoru. Primjeri : Francuske, Engleske,Španjolske. -Nacionalne granice odražavaju teritorij nad kojem monarh ima kontrolu. Strategije stvaranja lojalnosti su religijsko jedinstvo, stvaranje nacionalne crkve, pa onda i stvaranje ideje o naciji koja zamjenjuje etnički heterogene konglomerate. -Ta integracija je uvijek samo djelomično uspješna i ostaju “komponente” koje su više ili manje integrirane i koje pod odredjenim uslovima teže ka autonomiji.

Primjeri :

• Škotska, -Wales, -sjeverna Irska u Velikoj Britaniji. -Baski u Španiji i Francuskoj. -Korzika u Francuskoj. Historijski model stvaranja zapadnih nacija je da država (monarhija) integrira etnički heterogenu populaciju i stvara osječanje pipadnosti državi koja nije samo dinastija nego je i distinktna “nacionalna” grupacija sa vlastitim identitom, povješću.

-Istočna Europa; nacije nastaju u borbi protiv Imperija (Otomanske, Austro-Ugarske) koje nisu uspjele u centralizacijskim namjerama. -Dok je u Zapadnoj Evropi centralizacijska monarhija uspjela poništiti etničke, religijske razlike u Istočnoj Europi se etničke, religijske, lingvističke razlike koriste kao sredstvo borbe protiv imperijalnog centra. -To su borbe protiv opadajucih imperija dok su zapadne monarhije transformirale svoje populacije dok su bile u ekspanzivnoj fazi.

-Ideja nacije se širi u Afriku i Aziju i postaje dio anti-kolonijalne borbe potlačenih “nacija”. -U Azji “nacije” nastaju na reinterpetacijama povijesti imperija, kraljevina i sl. -U Africi se “nacionaliziraju” kolonijalne tvorevine koje sijeku tradicionalne entno-lingvističke granice.

Razlika Francuska- Njemačka. Razliciti naglasak na “državljanstvu” ili “porijeklu”- “krvi” -U Francuskoj državljanstvo se definira kao teritorijalna zajednica. Bez obzira na etničko porijeklo svi gradjani mogu postati “Francuzi”. -U Njemačkoj državljanstvo je zasnovano na “zajednici porijekla”. -Francuski model je orijentiran prema državi i ima asimilacionističke karakteristike. -Njemački model je “narodno” orijentiran i diferencijalistički (Brubacker: Citizenship and Nationhood in France and Germany)

Kritika nekih gore izloženih ideja diferencijacije zapadnog i istočnog nacionalizma Anthony W.Marx: Faith in Nation. Exclusionary Origins of Nationalism. Oxford University Press 2003. Osnovni argument: nacionalizam nastaje iz potrebe države (vladara) da legitimizira svoju vlast – da opravda svoje vladanje territorijem i ljudima na njemu nečim više nego samo koncentracijom sile u vlastitim rukama. Glavni razlog je kompeticija sa drugim vladarima(državama), Definicija: Nacionalizam je sentiment koji potencijalno vezuje mase i državnu vlast, koje elite mogu potaknuti da bi učvrstile svoju vlast, ali i koji se može okrenuti protiv tih elita.

Prije nastanka nacija i nacionalizma osnovni identitet je religijski. Vladari (država) nastoji spojiti religijski identitet sa nacionalnim: Tu postoji dvostrani proces

• (^) Religijski identitet država sekularizira
• (^) Sama država je pod snaznim religijskim utjecajem (katolicizam u Francuskoj, anti-katolicizam u Engleskoj) Vladari nastoje strasti koje nastaju u religijskom konfliktu pretvoriti u isto tako strastvenu ali unificiranu podršku za ili protiv državne vlasti

Strategija iskljucivanja Unutrasnje podjele vladari potpiruju ili koriste da se prevazidju podjele ili nejedinstvo onih koji predstavljajau “jezgru” nacije. Državne elite u procesu konstituiranja nacije selekcioniraju tko je uključen, koga treba nagradjivati i kroz to osiguravati lojalnost te jezgre- i koga treba isključiti. (To jezgro se može mijenjati s obzirom na prilike) Održavajuci pravne granice i isključujuci internog “drugog” kao zajedničkog neprijatelja, državne elite potiču koheziju i podršku onih koji su uključeni, Nasuprot tvrdnji o unifikaciji svako konstituiranje nacije(U Zapadnoj Europi) zasnivano je na isključivanju i progonu neke manjine. (“drugih”) U tom procesu elite se često naslanjaju na postojeve predrasude (Židovi) i rascjepe.