Pregled lica stvari i predmeta, Seminarski radovi od Kriminalistika

Preuzmite Pregled lica stvari i predmeta i više Seminarski radovi u PDF od Kriminalistika samo na Docsity!

ZAVRŠNI RAD

NASTAVNI PREDMET :

TEMA: Pregled lica, stvari i vozila

PREDMETNI NASTAVNIK:

Datum: 30.11.201 4 .godine

1. SADRŽAJ

• 1. Sadržaj...........................................................................................................................
• 2. Uvod..............................................................................................................................
• 3. SAOBRAĆAJ, POLICIJA I MI (PRAVILA PONAŠANJA).....................................
• 4. Policijska ovlaštenja.....................................................................................................
• 5. PREGLEDANJe LICA, Stvari i vozila........................................................................
• 6. Uslovi zaustavljanja i pregledanja lica, Stvari i saobraćajnih sredstava
• 7. Način zaustavljanja i pregledanja lica, Stvari i saobraćajnih sredstava
  • 7.1. Taktika pregledanja lica......................................................................................
• 8. Taktika zaustavljanja saobraćajnih sredstava
  • 8.1. Taktika pregleda saobraćajnog sredstva (vozila)
• 9. Zaključak.....................................................................................................................
• 10. Literatura...................................................................................................................

3. SAOBRAĆAJ, POLICIJA I MI (PRAVILA PONAŠANJA)

Policijski službenici - pružaju pomoć učesnicima u saobraćaju , kojom se postiže veća bezbednost saobraćaja ili njegovo neometano odvijanje, kao i drugu pomoć u granicama svojih mogućnosti i ovlaštenja. Policijski službenici – vrše kontrolu saobraćaja, neposredno regulišu saobraćaj na putevima i vrše druge poslove (koje policijski službenici obavljaju u vezi sa bezbjednošću saobraćaja). 1

Dakle, policijski službenici:  pružaju pomoć učesnicima u saobraćaju  obavljaju poslove KONTROLE SAOBRAĆAJA i  neposredno REGULIŠU SAOBRAĆAJ U vršenju poslova kontrole i neposrednog regulisanja saobraćaja na putevima - policijski službenici obraćaju se učesnicima u saobraćaju - pristojno i ozbiljnim tonom i na jasan i razumljiv način saopštavaju razloge zbog kojih ih zaustavljaju i kontrolišu.

Ove poslove (kontrole lica, stvari i vozila) vrše u uniformi (izuzetno u civilu) i, po pravilu, u svijetloodbojnom (reflektujućem) prsluku sa natpisom "POLICIJA".

Vršenje poslova KONTROLE podrazumeva:  kontrolu saobraćaja na putevima  kontrolu nad vozačima i stvarima  kontrolu nad vozilima Neposredno regulisanje saobraćaja obavlja se kao:  stalno regulisanje saobraćaja  svakodnevno, u određeno doba dana;  povremeno regulisanje saobraćaja

(^1) http://www.propisi.com/saobracaj-policija-i-mi-pravila-ponaanja.html

 na mestima i u vreme očekivanog ili vanrednog povećanja saobraćaja na putevima i njegovog otežanog odvijanja (dani vikenda, sportske ili druge priredbe ili aktivnosti na putu, saobraćajne nezgode i sl.);  interventno regulisanje saobraćaja  neposredno regulisanje koje vrše policijski službenici na raskrsnicama ili drugim mestima na putu. Kontrola saobraćaja na putevima – obavlja se na način kojim se (policijski službenici nastoje) u što manjoj meri - ometaju učesnici u saobraćaju i izbegava poremećaj saobraćaja u celini, a obezbeđuje se kontrola koja je bezbedna po policijskog službenika, lica nad kojima se vrši kontrola i druge učesnike u saobraćaju.

Dok obavljaju poslove kontrole saobraćaja na putevima - policijski službenici preduzimaju radnje i mere u vezi sa drugim policijskim poslovima, osim ako bi zbog toga nastao takav poremećaj saobraćaja da bi pretila neposredna opasnost od saobraćajne nezgode ili nastala veća materijalna šteta.

Policijski službenik (prilikom kontrole učesnika u saobraćaju) - preduzeće mere sa dužnom pažnjom i poštovanjem ličnosti i dužan je da se stara o poštovanju ličnosti, dostojanstvu kontrolisanog lica, da isto ne bude u neprimerenom položaju i izloženo nepovoljnim atmosferskim prilikama. 2

(^2) http://www.propisi.com/saobracaj-policija-i-mi-pravila-ponaanja.html

dostaviti Jedinici za profesionalne standarde radi utvrđivanja zakonitosti izdate naredbe i nepostupanja.

Član 10. (Policijska ovlaštenja propisana ovim zakonom) (1) Pored dužnosti i ovlaštenja propisanih Zakonom o krivičnom postupku (u daljnjem tekstu: ZKP) i drugim propisima, policijskim službenicima, radi sprečavanja krivičnih djela i održanja javne sigurnosti, utvrđuju se sljedeća policijska ovlaštenja:

1. provjera i utvrđivanje identiteta lica i stvari;
2. pozivanje i obavljanje službenog razgovora;
3. privođenje;
4. potraga za licima i stvarima;
5. privemeno ograničavanje slobode kretanja;
6. davanje upozorenja i izdavanje naredbi;
7. privremeno oduzimanje predmeta;
8. privremeno korišćenje tuđih vozila i komunikacijskih sredstava;
9. pregled lica, stvari i prijevoznih sredstava;
10. audio- i videosnimanje na javnim mjestima;
11. upotreba sile;
12. obrada ličnih podataka i vođenje evidencija;
13. zaprimanje prijava. (2) Ovlasti koje su policijskim službenicima, odnosno policijskom organu date ovim Zakonom mogu se ograničiti zakonom kojim se taj organ uspostavlja.

U ovom dijelu nas nas najviše interesuje pregled lica, stvari i prevoznih sredstava, što ć emo u daljem radu konkretnije i govoriti.

Član 14. (Ovlaštenje za identifikaciju predmeta) (1) Ovlaštenje za identifikaciju predmeta primjenjuje se kada je neophodno utvrditi karakteristike i specifične osobine toga predmeta, kao i odnos nekog lica ili događaja prema tom predmetu.

(2) Policijski organ je ovlašten da javno objavi sliku, crtež, snimak ili opis predmeta ukoliko je to od značanja za uspješno provođenje postupka utvrđivanja identiteta tog predmeta.

Član 25. (Ovlaštenje, uvjeti za pregled) 4 (1) Policijski službenik ovlašten je da izvrši pregled lica, predmeta koji lice nosi sa sobom i saobraćajnog sredstva, kada je to neophodno radi pronalaženja predmeta koji nisu dozvoljeni za nošenje u prostoru ili objektu ili koji bi mogli biti iskorišćeni za napad na drugo lice ili za samopovređivanje.

(2) Pregled lica iz stava (1) ovog člana obuhvata uvid u sadržaj njegove odjeće i obuće.

(3) Pregled predmeta koje lice nosi sa sobom obuhvata pregled predmeta koji su kod lica ili u njegovoj neposrednoj blizini ili predmeta lica po čijem se nalogu i u čijoj se pratnji prevoze.

(4) Pregled saobraćajnog sredstva iz stava (1) ovog člana obuhvata pregled svih otvorenih i zatvorenih prostora, saobraćajnog sredstva i predmeta koji se njime prevoze.

(5) Pregled lica obavlja lice istog spola, osim u slučajevima kada je neophodan hitan pregled lica kako bi mu se oduzelo oružje ili drugi predmeti kojima se može izvesti napad na drugo lice ili samopovređivanje.

(6) Prilikom pregleda iz stava (1) ovog člana policijski službenik može koristiti tehnička pomagala i službene pse.

Ovlasteno službeno lice može izvršiti pregled i to :

• lica i premeta koje lice, koje ulazi ili izlazi iz štićenog objekta ili štićenog prostora, nosi sa sobom i
• prevoznog sredstva koje ulazi ili izlazi iz štićenog objekta ili štićenog prostora, kao i
• lica koje može ugroziti život i bezbijednost štićenog lica. Pregled lica mora da vrši lice koje je istog pola kao lice koje pregleda. Pregledom prevoznog sredstva se smatra pregled otvorenih i zatvorenih prostora prevoznog sredstva i predmeta koji se prevoze.

Pregled lica, predmeta i vozila može da se vrši uz upotrebu tehničkih sredstava.

(^4) http://www.fmup.gov.ba/files/file/zakoni/17bos.pdf

Kad policijski službenik za vreme pregleda utvrdi da postoje okolnosti zbog kojih je potrebno izvršiti pretresanje zatražiće nalog nadležnog suda za sprovođenje te radnje. 5

Policijski službenik prestaće sa zadržavanjem lica koje je potrebno pretresti ukoliko se u roku od šest sati ne pribavi nalog za pretres.

Pregled ima za cilj omogučiti policijskom službeniku uvid u sadržaj objekta pregledavanja i sam naziv odabran je zato što karakterizira postupanje službenika policije tako da prilikom pregledavanja smije koristiti osjetila kao što su vid, sluh, njuh, tehnika pomagala i službene pse, ali ne i radnje kojima se aktivno djeluje kako bi se nešto nedostupno vidu učinilo dostupnim, na naćin da se neki predmet ili prostor otvara, odmotava i sl.

Pod prijevoznim sredstvima podrazumijevaju se sva sredstva koja služe prijevozu ljudi i dobara razliite vrste, što obuhvaća sve moguće vrste i dijelove prijevoznih sredstava. Pregled ovih sredstava obavlja se uporabom osjetila (promatranjem, slušanjem, opipom i sl.) bez ulaženja u zatvorene i/ili zakljuane dijelove.

Pregled osobe obavlja se do vanjskih granica tijela, odjeće i dijelova tijela kao što su razne proteze, pomagala i sl. Pri pregledu se ne smije ulaziti u tijelo osobe, niti se smiju skidati nadomjesci tjelesnih organa, niti se smije koristiti tehnika ili djelovanje osobe kojim se može narušiti zdravlje osobe. Ulaženje u unutarnju strukturu osobe, njezine odjeće pripada podruju pretraživanja i tjelesnog pregleda, za što je potreban nalog. Zato se pregled osobe odreuje kao vanjski pregled odjeće i ostalih predmeta, a pretraga osobe kao radnja pretraživanja odjeće, obuće, tijela i osobne prtljage.

Prtljaga koja se može pregledavati podrazumijeva stvari koje putnik ima u vozilu, na vozilu, koje čuva ili drži pod nadzorom.

Razlozi koji omogućavaju poduzimanje pregleda u praksi se javljaju kao nastojanje policijskih službenika da otkriju i sprijeće počinjenje kaznenih djela i prekršaja, pronađu dokaze za provođenje kaznenog ili prekršajnog postupka kao i da sprijeće napade ili samoozljeđivanja.

Ako se tijekom pregleda osobe, predmeta ili prometnog sredstva pronađu predmeti koji mogu poslužiti kao dokaz u kaznenom ili prekršajnom postupku, policijski službenik može zadržati osobu kod koje su predmeti pronađeni do pribavljanja naloga za pretragu, ali

(^5) https://www.paragraf.rs/propisi/pravilnik_o_policijskim_ovlascenjima.html

ne duže od šest sati ili ako posjedovanje predmeta predstavlja kazneno djelo, izvršiti uhićenje osobe. 6

Na ovoj slici vidimo kako pregledamo vozila i koje dijelove

(^6) https://www.mup.hr/UserDocsImages/Policija%20i%20gradjani.pdf

7. NAČIN ZAUSTAVLJANJA I PREGLEDANJA LICA, STVARI I

SAOBRAĆAJNIH SREDSTAVA

Pregled se može izvršiti vizuelno, dodirom, uvidom u sadržaj, korišćenjem tehničkih sredstava (ogledala, detektora i sl.), odnosno službenog psa.

Pregled lica policijski službenik vrši tako što rukama dodiruje površinu njegovog odjela. Policijski službenik ć e, po pravilu, lice nad kojim obavlja pregled izdvojiti od drugih lica i prije početka pregleda upoznati sa razlozima vršenja pregleda. Na ovaj način neće postupiti prilikom vršenja pregleda na javnim skupovima, odnosno ako bi time doveo u pitanje izvršenje pregleda ili izvršenje službenog zadatka.

Ako policijski službenik pri pregledu nađe oružje ili drugi opasan predmet, on ć e ga zadržati.

Prije vršenja pregleda predmeta, odnosno saobraćajnog sredstva policijski službenik pozvaće lice da omogući uvid u sadržaj predmeta, odnosno saobraćajnog sredstva koje ć e pregledati. Ako lice odbije da omogući uvid policijski službenik ć e sam proveriti sadržaj predmeta, odnosno saobraćajnog sredstva koje pregleda.

Policijski službenik ć e pri prinudnom otvaranju zatvorenog predmeta, odnosno saobraćajnog sredstva nastojati da prouzrokuje što manju štetu, a poslije otvaranja, u slučaju nastanka štete, dužan je da preduzme mere da se nastala oštećenja fiksiraju fotografijom ili na drugi pogodan način.

7.1. Taktika pregledanja lica Spoljni pregled lica vrši se prepipavanjem odeće radi utvrđivanja da li lice nosi oružje, eksploziv ili druga sredstva ili oruđe pogodno za napad ili samopovređivanje.

Cilj pregleda može biti dvojak, i to:  zaštita ovlaštenog službenog lica od napada, i  sprečavanje samopovređivanja lica. Pregled se deli na:  Obavezan (prilikom lišavanja slobode, dovođenja, po naređenju starešine i sl.),  Prethodni – djelimični (prilikom zadržavanja, dovođenja i sl.),  Detaljni – potpuni (zadržavanje lica u službenim prostorijama). Pregled lica se vrši određenim redosljedom, npr. odozgo prema dola, tj. od glave prema stopalima. Dakle, pregled lica se vrši detaljnim uvidom i pretraživanjem lica od

glave (kapa, šešir, kosa, perika i sl.), preko gornjih delova odeće (uključujući džepove, postave, razna ojačanja i sl.), do obuće, zaključno sa spoljašnjim pregledom lica.

Prije nego što pristupe pregledu, ovlaštena službena lica treba da se dogovore ko ć e pregled izvršiti, a ko pružati zaštitu svom kolegi i ujedno obezbeđivati lice koje se pregleda.

Vođa patrole treba da se licu obrati rečima: „Pregledaćemo Vas, u Vašem je interesu da ne pružate otpor, u protivnom upotrebićemo silu“, nakon toga treba da svom kolegi, glasno, da bi ga i lice koje se pregleda čulo, kaže: „Pregledaj ga, ja ć u paziti na njega“, što bi trebalo da ima i preventivni karakter.

Pregledanje lica mora se vršiti pažljivo i detaljno uz maksimalnu opreznost.^7

Slika 0. Način kontrolisanja, pregleda lica stvari i vozila

(^7) Milojević, S., Osnovi policijske taktike, Kriminalističko policijska akademija, Beograd, 2009.

Unutrašnjost svakog saobraćajnog sredstva je vrlo pogodna za skrivanje mnogobrojnih predmeta, pa tako i vatrenog oružja. U slučaju postojanja vatrenog oružja u vozilu policijski službenik je izuzetno ugrožen, pa zato njegovo postupanje mora biti krajnje obazrivo.

Postupak zaustavljanja vozila korištenjem službenog patrolnog vozila je sledeći: Ovlaštena službena lica najpre svetlosnom, a po potrebi i zvučnom signalizacijom daju znak vozaču vozila kojeg žele zaustaviti da stane. Vođa patrole je najčešće vozač službenog patrolnog vozila. On treba prvi da priđe vozilu. Vozilu nikada ne treba istovremeno da prilaze vođa i pratilac.

Vođa patrole:  Odgovoran je za sve radio komunikacije;  Prikuplja neophodne podatke od vozača ;  Te podatke proslijeđuje dežurnom nadređenom policijskom službeniku prije završetka smene;  Obavlja razgovore i provjerava dokumeta;  Izdaje sva naređenja i instrukcije vozaču i ostalim putnicima u vozilu.  Razgovor sa vozačem treba da bude kratak i služben uz izbegavanje bilo kakvih sukoba  Obavještava vozača o okolnostima prekršaja zbog koga je zaustavljen (ukoliko ga je bilo) i koja je predviđena kazna;  Obavještava vozača da ć e protiv njega podneti prijavu-nalog (ukoliko do toga dođe), te da nadležni sud odlučuje o osnovanosti njegove prijave i donosi konačnu odluku o zakonskoj sankciji protiv vozača ako želi sudsko odlučivanje  Savjetuje o daljim radnjama koje vozač treba da sprovede da bi se zključio predmet (nalog);  Stavlja lisice i pregleda svako lice nakon vezivanja (ukoliko do to ga dođe);

 Lišava slobode vozača (ukoliko je potrebno). Slika 1. Uobičajno zaustavljanje vozila od strane policijske patrole

Ovlašteno službeno lice pratilac je najčešće saputnik u službenom patrolnom vozilu i ima sledeće dužnosti:

 Pokriva, odnosno štiti vođu patrole tokom svakog zaustavljanja vozila i ostvaruje vizuelni kontakt sa svim prisutnim licima;  Sprovodi vizuelni pregled unutrašnjosti vozila za vrijeme zaustavljanja. Kada se ovlaštena službena lica nalaze u pešačkoj patroli, mogu se naći u situaciji u kojoj ć e smatrati za potrebno da zaustave neko vozilo.

Ukoliko do toga dođe postupak je sledeći:  Ovlašteno službeno lice – vođa patrole se okreće licem ka vozilu koje zaustavlja, ispruža ruku i šaku iznad svoje glave sa dlanom okrenutim ka vozaču da bi od njega zahtevao zaustavljanje;  Zatim ispruženim prstom pokazuje na vozača, ruku okreće naniže prema mjestu gde želi da vozač zausatvi vozilo i parkira ga. Ukoliko je potrebno, vođa patrole može da upotrijebi pištaljku. Tokom obavljanja službe noću ovlaštena službena lica treba da nose zaštitne ogrtače (flouroscentni prsluk) ili jasno označene kišne kabanice. Osim toga, u toku noći ovlaštena

[ 17 ]

Пратила ц помера се у положај за "заштиту "

Postupak zaustavljanja visokorizičnog vozila je sledeći:

 Odabere se mesto na kome će se zaustaviti vozilo;  Uključuje se rotaciono svetlo na patrolnom vozilu;  Ako se vozilo ne zaustavi uključuje se sirena;  Patrolno vozilo staje na otprilike 7 metara udaljenosti od zaustavljenog vozila, pod blagim uglom u odnosu na njega;  Točkovi patrolnog vozila se okreću skroz udesno;  Ovlaštena službena lica brzo zauzimaju poziciju iza otvorenih vrata patrolnog vozila;  Zauzimaju stav sa službenim oružjem u gotovosti za dejstvo. Pri tome ne smeju da se naslone ili legnu na patrolno vozilo.

Slika 3. Zaustavljanje visokorizičnog autra

Postupak zaustavljanja visokorizičnog vozila u noćnim satima isti je kao i tokom dana, s tim da se snop svetlosti (farovi) pojačava tako da se maksimalno povećava vidljivost ovlaštenim službenim licima a smanjuje putnicima u zaustavljenom vozilu.

Slika 4. – Zaustavljanje visokorizičnog vozila noću

8.1. Taktika pregleda saobraćajnog sredstva (vozila) Pregled vozila izvršiće se ukoliko ovlaštena službena lica ne raspolažu sa dovoljno operativnih podataka za određivanje konkretnog saobraćajnog sredstva u kome bi mogla biti pronađena lica, predmeti ili tragovi u vezi sa učinjenim krivičnim delom, ali se na osnovu okolnosti slučaja ili podataka sa kojima se raspolaže može osnovano pretpostaviti da ć e se lica, predmeti ili tragovi naći u određenim vrstama prevoznih sredstava. U ovakvim situacijama ovlaštena službena lica ličnim zapažanjem i određenim pomoćnim sredstvima vrše pregled prevoznih sredtava iznutra i spolja, a od putnika traže da pokažu

šta sve imaju kod sebe i u svom prtljagu.

Pre početka pregledanja vozila sve putnike treba ukloniti iz vozila i smestiti ih na bezbedno mesto. Dok jedno ovlašteno službeno lice neposredno preduzima pregled vozila, drugo ovlašteno službeno lice pružiće zaštitu svom kolegi i istovremeno obezbeđivati prisutna lica.

Najpre ć e ovlašteno službeno lice pozvati vlasnika vozila ili vozača da dobrovoljno preda predmete koji se traže, a ko on to ne učini, ovlaštena službena lica ć e odlučiti da li postoji potreba da se izvrši pregled.

Od vozača se zahteva da otključa i otvori sva vrata na vozilu, prtljag, odeljke u vozilu, poklopce, prtljažnik ilizadnji deo i uopšte sve zaključane ili zatvorene delove koje treba pregledati. Pre početka pregleda ovlašteno službeno lice treba da postavi pitanje